Яке аз донишмандон гуяд ки вақте маҷлис май доштам ва дар замини дили мустамеъони тухм иродат мекоштам , перии мулозими маҷлис май буд ва аз вазифаи мулозимат тахаллуф наменамӯд аммо доим оҳ мекарду ашк май рехт ва як лаҳзаи оҳу ашкаш аз ҳам намегусехт .

یکی از دانشمندان گوید که وقتی مجلس می داشتم و در زمین دل مستمعان تخم ارادت می کاشتم، پیری ملازم مجلس می بود و از وظیفه ملازمت تخلف نمی نمود اما دایم آه می کرد و اشک می ریخت و یک لحظه آه و اشکش از هم نمی گسیخت.

Рӯзӣ дар хилват ӯро тлбидм ва аз ваии мӯҷиби онро пурсидам . Гуфт : ман мардӣ будам ки ғуломону канизон май харидам ва мефурухтаму ваҷҳи маоши худ аз он байъ ва шарӣ меандӯхтам рӯзии ғуломии сағир :

روزی در خلوت او را طلبیدم و از وی موجب آن را پرسیدم. گفت: من مردی بودم که غلامان و کنیزان می خریدم و می فروختم و وجه معاش خود از آن بیع و شری می اندوختم روزی غلامی صغیر:

Ба сесад динори бхридм ва дар тарбият ӯ басӣ ранҷ кашидам . Чун шеваи дилбарӣ ва дилдорӣ биёмухт чеҳра ба дилбарӣ ва дилдорӣ барафрӯхт , Юсуфи вор ба бозораши барадам ва бар харидорони шамоилу ахлоқаши баршумурдам .

به سیصد دینار بخریدم و در تربیت او بسی رنج کشیدم. چون شیوه دلبری و دلداری بیاموخت چهره به دلبری و دلداری برافروخت، یوسف وار به بازارش بردم و بر خریداران شمایل و اخلاقش برشمردم.

Ногоҳ дидам ки дар зии аҳли салоҳи нозанини саворӣ балки дар хонаи зини зибонгорӣ онҷо расед ва ба гӯшаи чашми он ғуломро бидид , ва худро аз борагӣ дар андохт ва дар паҳлавӣ ӯ манзили сохт ва пурсед ки чаҳ номи дорӣ ва аз кадоми диёрӣ , чаҳ ҳунар май донеу кадоми кор май туоне ?

ناگاه دیدم که در زی اهل صلاح نازنین سواری بلکه در خانه زین زیبانگاری آنجا رسید و به گوشه چشم آن غلام را بدید، و خود را از بارگی در انداخت و در پهلوی او منزل ساخت و پرسید که چه نام داری و از کدام دیاری، چه هنر می دانی و کدام کار می توانی؟

Онгоҳ рӯй ба ман оварад ва аз самани вай савол кард . Гуфтам : агар чаҳ дар ҳасану ҷамоли як динораст аммо баҳоии ваии ҳазор динори комил алъёраст . Ҳеҷ нагуфт ва аз ҳозирони дрнҳФт , даст ба дасти ғуломи бараду чизе ба дасти ваии супурд .

آنگاه روی به من آورد و از ثمن وی سؤال کرد. گفتم: اگر چه در حسن و جمال یک دینار است اما بهای وی هزار دینار کامل العیار است. هیچ نگفت و از حاضران درنهفت، دست به دست غلام برد و چیزی به دست وی سپرد.

Баъд аз рафтани ваии онро вазн кардам сад динор буд рӯзи дуюму сим ба ҳамин дастур амал кард ва ҳамин муомила пеш оварад , маблағи ончӣ ба ғулом дода буд ба сесад динор расед .

بعد از رفتن وی آن را وزن کردم صد دینار بود روز دویم و سیم به همین دستور عمل کرد و همین معامله پیش آورد، مبلغ آنچه به غلام داده بود به سیصد دینار رسید.

Бо худ гуфтам ки мояи ғуломро ба тамом адо кард , ҳамоно ки ӯро ба ин ғуломи таъаллуқи хотирӣ шудааст ва бар адоӣ ончӣ гуфтам қудрат надорад , ва чун вай равон шуд ман низ бевуқуф вай бишитофтам чандон ки хонаи вайро ёфтам . Чун шаб даромад бархестам ва он ғуломро ба ҷомаҳои нафис биёростам ва ба бӯҳои хуш муаттар гардонидам ва ба дар хонаи он ҷавони расонидам , дар бикуфтам .

با خود گفتم که مایه غلام را به تمام ادا کرد، همانا که او را به این غلام تعلق خاطری شده است و بر ادای آنچه گفتم قدرت ندارد، و چون وی روان شد من نیز بی وقوف وی بشتافتم چندان که خانه وی را یافتم. چون شب درآمد برخاستم و آن غلام را به جامه های نفیس بیاراستم و به بوهای خوش معطر گردانیدم و به در خانه آن جوان رسانیدم، در بکوفتم.

Дар бикшод ва берун омад чун моро бидид мабҳут шуду аноллаҳу аноолиаҳ роҷъўн гуфт . Пас пурсед ки шуморо чаҳ овардааст ва ба ман ки роҳнмўнӣ кардааст ? гуфтам : баъзе аз абнои мулӯки ин ғуломро харидорӣ карданду байъи мо бар чизе қарор наёфт , тарсидам ки имшаби қасди ин ғулом кунанд , вайро ба ту месипорам то имшаб дар паноҳи ту эмин хоб кунад .

در بگشاد و بیرون آمد چون ما را بدید مبهوت شد و انالله و اناالیه راجعون گفت. پس پرسید که شما را چه آورده است و به من که راهنمونی کرده است؟ گفتم: بعضی از ابنای ملوک این غلام را خریداری کردند و بیع ما بر چیزی قرار نیافت، ترسیدم که امشب قصد این غلام کنند، وی را به تو می سپارم تا امشب در پناه تو ایمن خواب کند.

Гуфт : ту ҳам дарой ва бо вай бош . Гуфтам : марои муҳиммии зарурӣ дар пешаст ки ӣнҷо наме тавонам буд ғуломро ба вай гузоштам ва ман баргаштам . Чун ба хонаи расидам дар бибастам ва бар сар бистар бинишастам дар он андеша ки имшаби миёни эшон чун гузараду мусоҳибати эшон бар чаҳ қарор гирад .

گفت: تو هم درآی و با وی باش. گفتم: مرا مهمی ضروری در پیش است که اینجا نمی توانم بود غلام را به وی گذاشتم و من برگشتم. چون به خانه رسیدم در ببستم و بر سر بستر بنشستم در آن اندیشه که امشب میان ایشان چون گذرد و مصاحبت ایشان بر چه قرار گیرد.

Ногоҳ шунӯдам ки овоз дар баромаду ғулом аз ақаб овоз даромад ларзону гирён . Гуфтам : туро чаҳ бӯдааст ва дар муҳаббати он ҷавон чаҳ рӯй намӯдааст ки бад-ӣни ҳол май ое ? ғулом гуфт : он ҷавон бамурду ҷон ба ҷонон супурд гуфтам : субҳони аллоҳи он чигуна буд ?

ناگاه شنودم که آواز در برآمد و غلام از عقب آواز درآمد لرزان و گریان. گفتم: تو را چه بوده است و در محبت آن جوان چه روی نموده است که بدین حال می آیی؟ غلام گفت: آن جوان بمرد و جان به جانان سپرد گفتم: سبحان الله آن چگونه بود؟

Гуфт : чун ту рафтӣ маро ба хонаи даруни барад ва барои ман таом оварад чун таом хӯрдам ва даст бишустам аз барои ман бистари андохту машку гулоб бар ман заду марои бхўобонид . Баъд аз он омаду ангушт бар рухсораи ман ниҳод ва гуфт : субҳони аллоҳи ин чаҳ хубаст ва чаҳ маҳбӯбу марғӯб ва чаҳ нохушаст ончии нафас ман мехоҳад ва дар ҳавои он май коҳаду уқубати худои таъолӣ аз ҳамаи сахт тарасту гирифтор ба он аз ҳамаи бадбахттар .

گفت: چون تو رفتی مرا به خانه درون برد و برای من طعام آورد چون طعام خوردم و دست بشستم از برای من بستر انداخت و مشک و گلاب بر من زد و مرا بخوابانید. بعد از آن آمد و انگشت بر رخساره من نهاد و گفت: سبحان الله این چه خوب است و چه محبوب و مرغوب و چه ناخوش است آنچه نفس من می خواهد و در هوای آن می کاهد و عقوبت خدای تعالی از همه سخت تر است و گرفتار به آن از همه بدبخت تر.

Баъд аз он гуфт : аноллаҳу аноолиаҳи роҷъўну дигари бораи ангушт ба рухсораи ман ниҳод ва гуфт : гувоҳӣ май даҳум ки ин ба ғоят ҷамиласт ва ба ниҳояти омол ваамоне далел аммо иффату покӣ аз он аҷмласту савоби мавъӯд бар он аз ҳама дар ҷамоли акмал , пас биФтод .

بعد از آن گفت: انالله و اناالیه راجعون و دیگر باره انگشت به رخساره من نهاد و گفت: گواهی می دهم که این به غایت جمیل است و به نهایت آمال و امانی دلیل اما عفت و پاکی از آن اجمل است و ثواب موعود بر آن از همه در جمال اکمل، پس بیفتاد.

Чун ӯро бҷнбонидми мурда буду пай ба ҳаёти ҷовдонии барда . Пер гуфт ки ин ҳамаи гиряи ман бар ёди он ҷавонаст ки ҳаргизи иффату назофату лутфу зарофати вай аз хотир ман намераваду ҳасани шамоилу лутфи мхоил ӯ аз назари ман ғоиб намешавад ва то бошам ин роҳро хоҳам супурд ва чун меРом бад-ӣн ҳол хоҳам мард .

چون او را بجنبانیدم مرده بود و پی به حیات جاودانی برده. پیر گفت که این همه گریه من بر یاد آن جوان است که هرگز عفت و نظافت و لطف و ظرافت وی از خاطر من نمی رود و حسن شمایل و لطف مخایل او از نظر من غایب نمی شود و تا باشم این راه را خواهم سپرد و چون میرم بدین حال خواهم مرد.