Хоқонии ҳақоиқии ширвонӣ - раҳмаи аллоҳи таъолӣ , вайро ба сабаби камолӣ ки дар саноат шеър дошта ҳисони алъҷм лақаб кардаанд аз ҳамаи шуъаро дар услуби сухан мумтозаст ва дар он шеваи ғариб беанбоз дар мавоъизу ҳукми тариқаи ҳакими сенае супурдааст ва дар он гӯии мсобқт аз ақрони барда ва дар қитъае бар ваҷҳ мафохират мегуяд :
خاقانی حقایقی شروانی - رحمه الله تعالی، وی را به سبب کمالی که در صناعت شعر داشته حسان العجم لقب کرده اند از همه شعرا در اسلوب سخن ممتاز است و در آن شیوه غریب بی انباز در مواعظ و حکم طریقه حکیم سنایی سپرده است و در آن گوی مسابقت از اقران برده و در قطعه ای بر وجه مفاخرت می گوید:
Шоири мубдиъ манам хон маъонӣ марост
شاعر مبدع منم خوان معانی مراست
Реза хур хон ман унсурӣу рӯдакӣ
ریزه خور خوان من عنصری و رودکی
Зинда чу нафаси ҳакими номи ман аз тозагӣ
زنده چو نفس حکیم نام من از تازگی
Гашта чу моли Карими ҳирси ман аз андакӣ
گشته چو مال کریم حرص من از اندکی
Ва ршидолдини втўот дар мадҳ вай гуфтааст :
و رشیدالدین وطواط در مدح وی گفته است:
эй сипеҳри қадарро хуршеду моҳ
ای سپهر قدر را خورشید و ماه
Ваии сарири фазлро дастуру шоҳ
وی سریر فضل را دستور و شاه
Афзали аддӣни бўолФзоили баҳри фазл
افضل الدین بوالفضایل بحر فضل
Файласуф дайн физой куфри коҳ
فیلسوف دین فزای کفر کاه
Ва аз мақтаот вайаст ин ду байт :
و از مقطعات وی است این دو بیت:
Бас кун аз савдои хубони доштани хоқонё
بس کن از سودای خوبان داشتن خاقانیا
Каз сари савдои хирадро дар сар ояд хирагӣ
کز سر سودا خرد را در سر آید خیرگی
Сӯрати хубон ба маънӣ чун бибинӣ оина аст
صورت خوبان به معنی چون ببینی آینه است
Каз буруни сӯ равшанӣ дорад даруни сӯи тирагӣ
کز برون سو روشنی دارد درون سو تیرگی
Ва вайро маснавӣаст тӯҳфаи алъроқини ном ва ин чанд байт аз мФттҳ онаст :
و وی را مثنوی است تحفة العراقین نام و این چند بیت از مفتتح آن است:
Моием назорагони ғамнок
ماییم نظارگان غمناک
Зини ҳуққаи сабзу муҳраи хок
زین حقه سبز و مهره خاک
Кини ҳуққау муҳра то ба ҷойанд
کین حقه و مهره تا به جایند
Сркисаҳ умр ме гушойанд
سرکیسه عمر می گشایند
Венаи турфа ки бар бисоти фармон
وین طرفه که بر بساط فرمان
Муҳра з манасту ҳуққаи гардон
مهره ز منست و حقه گردان
Худ булъаҷабон саҳар коранд
خود بوالعجبان سحر کارند
Гуҳи қоқму гоҳи қндзи оранд
گه قاقم و گاه قندز آرند
Вақтаст ки вақт дар сроид
وقت است که وقت در سرآید
Сайлоби адам ба сари даройад
سیلاب عدم به سر درآید
Вақтаст ки ин чаҳор ҳмол
وقت است که این چهار حمال
Бунаанд мҳФаҳи мау сол
بنهند محفه مه و سال
Вақтаст ки мураккабони анҷум
وقت است که مرکبان انجم
Ҳам наъл бияфкананд ҳам сам
هم نعل بیفکنند هم سم