Рӯдакӣ - раҳмаи аллоҳи таъолӣ , вай аз моўроء лнҳраст ва аз модари нобӣно зодааст , аммо чунон зкӣ ва тезфаҳм бӯдааст ки дар ҳашт солагии қуръонро бтмом ҳифз кард ва қироат биёмухту шеър гуфтан гирифт ва ба воситаи ҳасани савт дар мутрибӣ афтод ва авд биёмухт ва дар он моҳир шуд ,у насри бен Аҳмади сомонӣ ӯро тарбият кард .

رودکی - رحمه الله تعالی، وی از ماوراء لنهر است و از مادر نابینا زاده است، اما چنان ذکی و تیزفهم بوده است که در هشت سالگی قرآن را بتمام حفظ کرد و قرائت بیاموخت و شعر گفتن گرفت و به واسطه حسن صوت در مطربی افتاد و عود بیاموخت و در آن ماهر شد، و نصر بن احمد سامانی او را تربیت کرد.

Гӯйанд ки ӯро дивист ғулом буд ва чаҳор сад шутур дар зери рахту бор ӯ мерафт . Баъд аз ваии ҳеҷ шоириро ин макунат набӯдау ашъори вай , волъҳдаҳи алии алроўӣ , сад дафтар баромадааст , ва дар шарҳи яминӣ мазкӯраст ки ашъори ваии ҳазор ҳазор ва сесад байт бӯдааст , ва аз суханон вайаст дар сифати шароб :

گویند که او را دویست غلام بود و چهار صد شتر در زیر رخت و بار او می رفت. بعد از وی هیچ شاعری را این مکنت نبوده و اشعار وی، والعهدة علی الراوی، صد دفتر برآمده است، و در شرح یمینی مذکور است که اشعار وی هزار هزار و سیصد بیت بوده است، و از سخنان وی است در صفت شراب:

Он ақиқӣ меӣ ки ҳар ки бидид

آن عقیقی میی که هر که بدید

Аз ақиқ гудохта нашнохт

از عقیق گداخته نشناخت

Ҳарду як ҷавҳаранд лек ба табъ

هردو یک جوهرند لیک به طبع

Ин биФсрд ва он дигар бгдохт

این بیفسرد و آن دگر بگداخت

Нобсўдаҳи ду даст рангин кард

نابسوده دو دست رنگین کرد

Ночшидаҳ ба тораки андари тохт

ناچشیده به تارک اندر تاخت

Дар насиҳат гуяд :

در نصیحت گوید:

Замонаи пандӣ озодўор дод маро

زمانه پندی آزادوار داد مرا

Замонаро чу накӯи бенгарӣ ҳама панд аст

زمانه را چو نکو بنگری همه پند است

зи рӯзи нек касон гуфт ғам махӯр зинҳор

ز روز نیک کسان گفت غم مخور زنهار

Басои ксо ки ба рӯзи ту орзӯманд аст

بسا کسا که به روز تو آرزومند است

Ва дар баъзе таворихи чунон мазкӯраст ки насри бен Аҳмад аз Бухоро ба Марви шоҳҷони нузули фармӯда буду муддати макси ваии онҷои мутамодӣ шуда , арқони давлатро хотири Бухороу қусӯру бсотин он ме кашид

و در بعضی تواریخ چنان مذکور است که نصر بن احمد از بخارا به مرو شاهجان نزول فرموده بود و مدت مکث وی آنجا متمادی شده، ارکان دولت را خاطر بخارا و قصور و بساتین آن می کشید

Аз рӯдакии чиз бисёре тақаббул карданд то байтӣ чанд мушаввиқу мрғби вай ба Бухоро бигӯед ва дар маҳаллии муносиб бар оҳанги авд бар он тараннум кунад , ва дар саҳарӣ ки подшоҳ сабӯҳӣ карда буд ин абётро бар оҳанги авд соз кард ва бихонад :

از رودکی چیز بسیاری تقبل کردند تا بیتی چند مشوق و مرغب وی به بخارا بگوید و در محلی مناسب بر آهنگ عود بر آن ترنم کند، و در سحری که پادشاه صبوحی کرده بود این ابیات را بر آهنگ عود ساز کرد و بخواند:

Боди ҷӯй мавлоон ояд ҳаме

باد جوی مولیان آید همی

Буии ёр меҳрбон ояд ҳаме

بوی یار مهربان آید همی

Реги Омуу дрштиҳоӣ ӯ

ریگ آمو و درشتیهای او

Зери по чун парниён ояд ҳаме

زیر پا چون پرنیان آید همی

Оби Ҷайҳуну шгрФиҳоӣ ӯ

آب جیحون و شگرفیهای او

Хинги моро то миён ояд ҳаме

خنگ ما را تا میان آید همی

эй Бухорои дайри зӣ ва шод бош

ای بخارا دیر زی و شاد باش

Шоҳ наздат миҳмон ояд ҳаме

شاه نزدت میهمان آید همی

Шоҳ моҳасту Бухорои осмон

شاه ماه است و بخارا آسمان

Моҳи сӯй осмон ояд ҳаме

ماه سوی آسمان آید همی

Шоҳ сарвасту Бухорои бӯстон

شاه سرو است و بخارا بوستان

Сарви сӯй бӯстон ояд ҳаме

سرو سوی بوستان آید همی

Чунон дар нафаси вай таъсир кард ки бо шақаи хосу кафш савор шуд ва як манзил бирафт ва дар баъзе таворихи ин ҳикоятро ба султони санҷару амири мъзӣ нисбат кардаанд , валлоҳи таъолии аълам .

چنان در نفس وی تأثیر کرد که با شقه خاص و کفش سوار شد و یک منزل برفت و در بعضی تواریخ این حکایت را به سلطان سنجر و امیر معزی نسبت کرده اند، والله تعالی اعلم.