Манам чу гӯй ба майдони Фсҳти мау сол

منم چو گوی به میدان فسحت مه و سال

Ба сўлҷони қазои мунқалиби зи ҳол ба ҳол

به صولجان قضا منقلب ز حال به حال

Ба соли ҳаштсаду ҳафдаҳи зи ҳиҷрати набавӣ

به سال هشتصد و هفده ز هجرت نبوی

Ки зад зи Макка ба Ясриби сродқоти ҷалол

که زد ز مکه به یثرب سرادقات جلال

зи авҷи қуллаи парвозгоҳи ъзи қадам

ز اوج قله پروازگاه عز قدم

Бад-ӣни ҳазизи ҳўон суст кардаам пару бол

بدین حضیض هوان سست کرده‌ام پر و بال

Ба ҳаштсад ва навад ва се кашидаам имрӯз

به هشتصد و نود و سه کشیده‌ام امروز

Зимоми умри дарин тангнои ҳису хаёл

زمام عمر درین تنگنای حس و خیال

Миёни ин ду ҳад аз муддати бақои брмн

میان این دو حد از مدت بقا برمن

Чаҳ вартаҳо ки гузашт аз таҳаввули аҳвол

چه ورطه‌ها که گذشت از تحول احوال

Ба пушт боз фитодам нахусти як чанде

به پشت باز فتادم نخست یک چندی

Бидон масоба ки бошад табиати атфол

بدان مثابه که باشد طبیعت اطفال

Накарда ҳеҷ гунаҳ буд чун гунаҳи корон

نکرده هیچ گنه بود چون گنه‌کاران

Ба маҳди тарбиятами бастаи дасту по ба дўол

به مهد تربیتم بسته دست و پا به دوال

Қадами з рафтани лангу каф аз гирифтани шул

قدم ز رفتن لنگ و کف از گرفتن شل

Даҳони з хӯрдани банду забони зи гуфтани лол

دهان ز خوردن بند و زبان ز گفتن لال

зи нӯк ҳар мижаи хӯни ҷигари ниФшондаҳ

ز نوک هر مژه خون جگر نیفشانده

Наёмада ба гулӯ шер софем чу зулол

نیامده به گلو شیر صافیم چو زلال

Вази он пасам нарасида ҳануз қӯти ақл

وز آن پسم نرسیده هنوز قوت عقل

Ба поя эй ки яминро ҷудо кунам зи шимол

به پایه‌ای که یمین را جدا کنم ز شمال

зи ҳаҷари марҳамат модарам кашид ба ҷабр

ز حجر مرحمت مادرم کشید به جبر

Анояти падари мушфиқи ҳамидаи хисол

عنایت پدر مشفق حمیده‌خصال

Ба дасти сунъи муаллими супурди дасти маро

به دست صنع معلم سپرد دست مرا

Ба пои табъи ман аз ақл ӯ ниҳоди ъқол

به پای طبع من از عقل او نهاد عقال

Фишонд ҷони маро дар замини истеъдод

فشاند جان مرا در زمین استعداد

зи ҳарфҳои ҳиҷои тухми илму фазлу камол

ز حرف‌های هجا تخم علم و فضل و کمال

Кушоди босираро аз нуқӯши хатишон

گشاد باصره را از نقوش خطیشان

Раҳи назар ба арӯсони анбарин србол

ره نظر به عروسان عنبرین سربال

Расонади нотиқаро дар вуҷӯди лафзишон

رساند ناطقه را در وجود لفظیشان

Ба миннатҳои баён дар маҷории ақвол

به منتهای بیان در مجاری اقوال

зи ҳарфи ҳарфи каломами ?ҳеҷӣ кунон гузаронад

ز حرف‌حرف کلامم هجی‌کنان گذراند

Чу раҳравӣ ки ба поиш буд ниҳодаи школ

چو رهروی که به پایش بود نهاده شکال

Вази он сипас чу зпоими школро бардошт

وز آن سپس چو زپایم شکال را برداشت

Шудам равона ба мақсад ба гоми астъҷол

شدم روانه به مقصد به گام استعجال

зи боءи бсмлаҳ то сини хатми носи маро

ز باء بسمله تا سین ختم ناس مرا

Убӯр дод бар ин мнҳҷ ва бар ин минвол

عبور داد بر این منهج و بر این منوال

Даромадам пас азон дар мақоми касби улӯм

درآمدم پس ازان در مقام کسب علوم

Мморсони фунунро фитода дар дунбол

ممارسان فنون را فتاده در دنبال

зи наҳвёни тлбидми қавоиди аъроб

ز نحویان طلبیدم قواعد اعراب

з сарфён шунаведам завобити аълол

ز صرفیان شنویدم ضوابط اعلال

зи қавли шореҳ ҳар мантиқем шуд малака

ز قول شارح هر منطقیم شد ملکه

Тариқи касби матолиб ба фикру истидлол

طریق کسب مطالب به فکر و استدلال

Паии духул ба байти фавойиди ҳукмӣ

پی دخول به بیت فواید حکمی

Задам ба дарси ҳакямон дар ҷавобу суол

زدم به درس حکیمان در جواب و سوال

Гуҳӣ ба барзани мшоӣёни ниҳодами пой

گهی به برزن مشائیان نهادم پای

Гуҳӣ ба доман ишроқён задам чангол

گهی به دامن اشراقیان زدم چنگال

Ба дасти фикрати мушкил гушой бикшодам

به دست فکرت مشکل‌گشای بگشادم

зи шоҳидони табиии броқъи ашкол

ز شاهدان طبیعی براقع اشکال

Ба калаки сӯрат маънӣ намой биниҳодам

به کلک صورت معنی نمای بنهادم

Барои фаҳми риёзии бадоеъи ашкол

برای فهم ریاضی بدایع اشکال

Намӯд нури илоҳии зи пардаи дил рӯй

نمود نور الهی ز پرده دل روی

Шудам зи партави он мушкилотро ҳалол

شدم ز پرتو آن مشکلات را حلال

зи илми фиқҳу усӯлаш тамом донистам

ز علم فقه و اصولش تمام دانستم

Ки чист мустанади ҳукм ҳар ҳарому ҳалол

که چیست مستند حکم هر حرام و حلال

Шуд аз рӯоти ҳадису асари марои равшан

شد از روات حدیث و اثر مرا روشن

Раҳи паямбару ойини сҳбу сирати ол

ره پیمبر و آیین صحب و سیرت آل

Чу дар сроир қуръон шудам муҷоҳидаи каш

چو در سرایر قرآن شدم مجاهده کش

Дарони муҷоҳида ҷоиз надоштам эҳмол

درآن مجاهده جایز نداشتم اهمال

зи ҳаду матлаъу зуҳру зи батн ӯ кардам

ز حد و مطلع و ظهر و ز بطن او کردم

Ба қадари ҳавсилаи рафъи ғёҳби иҷмол

به قدر حوصله رفع غیاهب اجمال

Нашуд зи илми муҷаррад чу коми ман ҳосил

نشد ز علم مجرد چو کام من حاصل

Барон шудам ки кунам он улӯмро аъмол

برآن شدم که کنم آن علوم را اعمال

Задам қадам ба сафи суфиёни софии дил

زدم قدم به صف صوفیان صافی دل

Ки нест мақсадашон аз улӯми ҷузи аъмол

که نیست مقصدشان از علوم جز اعمال

Сафир зикр задам болъшӣу алошроқ

صفیر ذکر زدم بالعشی و الاشراق

Надим фикр шудам болғдўу алосол

ندیم فکر شدم بالغدو و الاصال

зи зикру фикри расидам ба машҳадӣ ки гирифт

ز ذکر و فکر رسیدم به مشهدی که گرفت

Ҳиҷоби куни зи ваҷҳи ҳақиқати измиҳлол

حجاب کون ز وجه حقیقت اضمحلال

Вуҷӯди воҳиду нури баситро дидам

وجود واحد و نور بسیط را دیدم

Аён ба сӯрати азўоءу ҳайати азлол

عیان به صورت اضواء و هیئت اظلال

Намӯд касрати зоҳири зи ваҳдати ботин

نمود کثرت ظاهر ز وحدت باطن

Ба сони давраи оташи зи шуълаи ҷувол

به سان دوره آتش ز شعله جوال

Буд бақои сифат ӯ ва дар маротиби халқ

بود بقا صفت او و در مراتب خلق

Наёфт номи бақои ҷузи тъоқби амсол

نیافت نام بقا جز تعاقب امثال

зи таври таври гузаштами басӣ вале ҳаргиз

ز طور طور گذشتم بسی ولی هرگز

зи фикр шеър нашуд ҳосилами фароғати бол

ز فکر شعر نشد حاصلم فراغت بال

Ҳазор бори азин шуғл тавба кардам лек

هزار بار ازین شغل توبه کردم لیک

Азон набӯд гзирм чу соири ишғол

ازان نبود گزیرم چو سایر اشغال

Балии гзир чаҳ имкони з ҳарчӣ калаки қазо

بلی گزیر چه امکان ز هرچه کلک قضا

Навишт бар сркс дар мабодии озол

نوشت بر سرکس در مبادی آزال

Чунон ба шеър шудам шуҳра дар басити ҷаҳон

چنان به شعر شدم شهره در بسیط جهان

Ки шуд муҳӣти фалаки зини таронаи моломол

که شد محیط فلک زین ترانه مالامال

Арӯси даҳри паии зеби гӯшу гардани хеш

عروس دهر پی زیب گوش و گردن خویش

зи силки гавҳар назмам гирифт ақди лол

ز سلک گوهر نظمم گرفت عقد لال

Сурӯди айши зи гуфтор ман кунад мутриб

سرود عیش ز گفتار من کند مطرب

Раҳи самоъи зи ашъор ман занад қўол

ره سماع ز اشعار من زند قوال

Агар ба Форс равад корвони ашъорам

اگر به فارس رود کاروان اشعارم

Равони саъдӣ ва ҳофиз кунандаш истиқбол

روان سعدی و حافظ کنندش استقبال

Вагар ба ҳинд расад хусрав ва ҳасан гӯйанд

وگر به هند رسد خسرو و حسن گویند

Ки эй ғариби ҷаҳони марҳабои тъоли тъол

که ای غریب جهان مرحبا تعال تعال

зи бас ки сӯй ҳар иқлӣм гуфт ва гӯям рафт

ز بس که سوی هر اقلیم گفت و گویم رفت

Шуданд сухраи ақволи ман ҳамаи ақёл

شدند سخره اقوال من همه اقیال

Гуҳии з рӯм нависад саломи ман қайсар

گهی ز روم نویسد سلام من قیصر

Гуҳии з ҳинд фиристад паёми ман чипол

گهی ز هند فرستد پیام من چیپال

Расад зи волии малики Ироқу табризам

رسد ز والی ملک عراق و تبریزم

Авотифи мутавотири мноиҳи мтўол

عواطف متواتر منایح متوال

Чаҳ дами занами зи хуросону аҳли эҳсонаш

چه دم زنم ز خراسان و اهل احسانش

Ки ҳастам аз кафашони ғарқи баҳр бар ва навол

که هستم از کفشان غرق بحر بر و نوال

Фазойилӣ ки шимурдами дарин қасидаи хеш

فضایلی که شمردم درین قصیده خویش

Газофҳои хато буду лофҳои маҳол

گزاف‌های خطا بود و لاف‌های محال

Дурӯғи зулмат маҳзасту ноқидони сухан

دروغ ظلمت محض است و ناقدان سخن

Азон кунанд арӯсони шеърро хату хол

ازان کنند عروسان شعر را خط و خال

Сад инфеъол расад оқибати арӯсон ро

صد انفعال رسد عاقبت عروسان را

зи мӯиҳои дуруғин ба рӯзи арзи ҷамол

ز موی‌های دروغین به روز عرض جمال

Ҷамол ҳиҷла нишинон ҳӣ наёфт ҷамал

جمال حجله‌نشینان حی نیافت جمل

Агарчӣ басти штрбон ба пой ӯ халхол

اگرچه بست شتربان به پای او خلخال

зи илму фазл чаҳ лофам ба он буд ки зананд

ز علم و فضل چه لافم به آن بود که زنند

Рақами ҳадиси маро дар саҳифаи ҷҳол

رقم حدیث مرا در صحیفه جهال

Дирам харида ҳирсам ситам харида оз

درم خریده حرصم ستم خریده آز

Мутӣъ ҳукмамоне мусаххари омол

مطیع حکم امانی مسخر آمال

Ба сони кӯҳи гарони ҷунбишам ба роҳи ҳудо

به سان کوه گران جنبشم به راه هدی

Ба сони гӯии сабки гардишам ба кӯии залол

به سان گوی سبک گردشم به کوی ضلال

Ҳазор ганҷи гуҳар дар замири ман пинҳон

هزار گنج گهر در ضمیر من پنهان

зи сифлаи табъии худ ғарра гаштаам ба суфол

ز سفله طبعی خود غره گشته‌ام به سفال

зи захми ҳодисаи хати хат буд паии дарме

ز زخم حادثه خط خط بود پی درمی

Ғборноки рухи ман чу таҳтаи раммол

غبارناک رخ من چو تخته رمال

зи бас ки бе хирадами рӯзу шаби ҳамеи гирдам

ز بس که بی‌خردم روز و شب همی‌گردم

зи даст бе хирадони сӯ ба сӯ чу қуръаи фол

ز دست بی‌خردان سو به سو چو قرعه فال

Ба зери бори ғамами баҳри шодии фарзанд

به زیر بار غمم بهر شادی فرزند

Тиҳии зи шуғли маъодами паии маоши аёл

تهی ز شغل معادم پی معاش عیال

Ба ҳукми ҳирс ва тамаъ мекунам ба ҳар кишвар

به حکم حرص و طمع می‌کنم به هر کشور

Қасидаҳо иблоғу рисолаҳо ирсол

قصیده‌ها ابلاغ و رساله‌ها ارسال

Мҳимно ба таъолии зоти ақдаси ту

مهیمنا به تعالی ذات اقدس تو

Ки наъти хос вай омад мҳимни мутаъол

که نعت خاص وی آمد مهیمن متعال

Ба ҳақи ҳалами азимат ки кӯҳҳои гуноҳ

به حق حلم عظیمت که کوه‌های گناه

Ба ҷанб он набӯд дар ъдоди як мисқол

به جنب آن نبود در عداد یک مثقال

Ба ҳақи сФўти одам ки буд тинат ӯ

به حق صفوت آدم که بود طینت او

Сулолаи гули Фхори лозби слсол

سلاله گل فخار لازب صلصال

Ба ҳақи шису улӯму мавоҳибӣ ки бар ӯ

به حق شیث و علوم و مواهبی که بر او

Нузул ёфт зи файзи сҳоиби аФзол

نزول یافت ز فیض سحایب افضال

Ба ҳақи навҳаи Нӯҳу садои нола ӯ

به حق نوحه نوح و صدای ناله او

Казон фитод дар арқони злтши зилзол

کزان فتاد در ارکان زلتش زلزال

Ба бути шикани падари миллати он ки савлат ӯ

به بت‌شکن پدر ملت آن که صولت او

Ҳёкли санамиро з санг дод завол

هیاکل صنمی را ز سنگ داد زوال

Ба пер карда писари гум ки ҳимматаш афрӯхт

به پیر کرده پسر گم که همتش افروخت

зи зулмати шаби ҳиҷрони фурӯғи субҳи висол

ز ظلمت شب هجران فروغ صبح وصال

Ба мӯъҷизоти шабоне ки аждаҳои Асоаш

به معجزات شبانی که اژدهای عصاش

Дарун кашид бурун аз адади ъсии ҳбол

درون کشید برون از عدد عصی حبال

Ба нафх карда ҷбрили он ки нафхаи рӯҳ

به نفخ کرده جبریل آن که نفخه روح

Дамид дар тани мақтӯли ханҷари оҷол

دمید در تن مقتول خنجر آجال

Ба ҳақи Аҳмади мурсал ки аз масоъӣ ӯст

به حق احمد مرسل که از مساعی اوست

Сауди авҷи ҳудои руста аз ҳазизи вабол

سعود اوج هدی رسته از حضیض وبال

Ба сидқи садиқи он шоҳи дайн ки бозоўрд

به صدق صدیق آن شاه دین که بازآورد

Ба роҳи маъзирати асҳоби радаро ба қаттол

به راه معذرت اصحاب رده را به قتال

Ба фари талъати форуқу зилл ӯ ки азон

به فر طلعت فاروق و ظل او که ازان

Фирор кардӣ шайтони моради мҳтол

فرار کردی شیطان مارد محتال

Ба шармгинии Усмон ки ҷяши ъусрат ро

به شرمگینی عثمان که جیش عسرت را

Ҷҳози сохт ба базли захоири амвол

جهاز ساخت به بذل ذخایر اموال

Ба зулфиқори алии он диловари олӣ

به ذوالفقار علی آن دلاور عالی

Ки буд рӯзи вғои қомъи сафи ибтол

که بود روز وغا قامع صف ابطال

Ба сари синаи салмону дарди бўдрдо

به سر سینه سلمان و درد بودردا

Ба нури ҷони сҳибу Нидои субҳи балол

به نور جان صهیب و ندای صبح بلال

Ба тобеъин ва ба атбоъи тобеъин яъне

به تابعین و به اتباع تابعین یعنی

Мтобъони набӣ дар мавориди афъол

متابعان نبی در موارد افعال

Ба раҳравони раҳи дайн ки чун шимолу сабо

به رهروان ره دین که چون شمال و صبا

Ҳамеи раванд ба як ҳол дар сҳўлу ҷибол

همی‌روند به یک حال در سهول و جبال

Ба восилон ки ба нузҳати сарои қудси қадам

به واصلان که به نزهت سرای قدس قدم

зи олам ҳдсон кардаанд ҳти рҳол

ز عالم حدثان کرده اند حط رحال

Ки ҷомии он ки наҳодӣ ба пойу гардан ӯ

که جامی آن که نهادی به پای و گردن او

зи вояҳои табиати слосли ағлол

ز وایه‌های طبیعت سلاسل اغلال

Азон слослу ағлоли мутлақаши гардон

ازان سلاسل و اغلال مطلقش گردان

Казин қуюди з буд худаш гирифт малол

کزین قیود ز بود خودش گرفت ملال

Ба роҳи бндгиш ҷунбишӣ бидиҳ ки дарон

به راه بندگیش جنبشی بده که درآن

Ба ғайри ту дгарӣ набӯдаш мобу мол

به غیر تو دگری نبودش مآب و مآل

Чу додяш шараф гуфт вгў бар он дораш

چو دادیش شرف گفت‌وگو بر آن دارش

Ки сарфи шукр ту созад лисони ҳолу мақол

که صرف شکر تو سازد لسان حال و مقال