Чу шуд бар тахти шоҳии хусрави рӯм

چو شد بر تخت شاهی خسرو روم

Сипоҳ занг шуд зи атрофи маъдӯм

سپاه زنگ شد ز اطراف معدوم

Баромад рӯме хуфтонаш аз лаъл

برآمد رومیی خفتانش از لعل

Ки аспи шоҳи занги афканд аз он наъл

که اسپ شاه زنگ افکند از آن نعل

Ба майдони тохт ҳамчун марди ҷангӣ

به میدان تاخت همچون مرد جنگی

Рухи худ сурх кард аз хӯни рангӣ

رخ خود سرخ کرد از خون رنگی

Замон багушӯд аз хоби адами чашм

زمان بگشود از خواب عدم چشم

Мубаддил шуд заминро босафои хашм

مبدل شد زمین را باصفا خشم

Ба фари давлату бахти хуҷаста

به فر دولت و بخت خجسته

Ба тахти хусравӣ хусрав нишаста

به تخت خسروی خسرو نشسته

Ба гардиш саф зада хайли саворон

به گردش صف زده خیل سواران

Камари баста ба пешаши тоҷдорон

کمر بسته به پیشش تاجداران

Мулозим низ берӯнӣу бӯмӣ

ملازم نیز بیرونی و بومی

Ғуломон ҳамчунин ҳиндӣу рӯмӣ

غلامان همچنین هندی و رومی

Набад монанди давр ӯ ба даврон

نبد مانند دور او به دوران

Ки воқеъи бад вале аҳди сулаймон

که واقع بد ولی عهد سلیمان

Ба нўшрўон чу адлаш аҳдҳо дошт

به نوشروان چو عدلش عهدها داشت

Аз он дар адл чун ӯ ҷаҳдҳо дошт

از آن در عدل چون او جهدها داشت

Нагаштӣ ҳеҷ каси ғамгини зи ҷавраш

نگشتی هیچ کس غمگین ز جورش

Ки буд аз раҳмату роФт ба давраш

که بود از رحمت و رافت به دورش

Шудаи кӯтаҳи ҳамаи даст аз тазаллум

شده کوته همه دست از تظلم

Ва зон шодии ҷаҳонро дасту пои гум

و زان شادی جهان را دست و پا گم

Кабӯтари пеши шоҳин хоб карда

کبوتر پیش شاهین خواب کرده

Ба саҳрои гург бо мяши оби хӯрда

به صحرا گرگ با میش آب خورده

Ба пои тахт , мейрон низ яксар

به پای تخت، میران نیز یکسر

Нишаста ҳар яке бар курсии зар

نشسته هر یکی بر کرسی زر

Ҳамаи маъмури амри ҳазрати шоҳ

همه مامور امر حضرت شاه

Назар бар рӯй якдигар ки ногоҳ

نظر بر روی یکدیگر که ناگاه

Равони пайкӣ чу бод аз дар даромад

روان پیکی چو باد از در درآمد

Ки шоҳои вақти чубин бо саромад

که شاها وقت چوبین با سرآمد

Набад чун шоҳиашро тахт дар хур

نبد چون شاهی اش را تخت در خور

Задаш дасти аҷал зон таҳта бар сар

زدش دست اجل زان تخته بر سر

зи чӯб дор додаш сари баландӣ

ز چوب دار دادش سر بلندی

Ба ҷой тахт кардаш таҳтаи бандӣ

به جای تخت کردش تخته بندی

Бузади охир чаҳгар барадаш бар афлок

بزد آخر چه گر بردش بر افلاک

зи тахти чӯбиаш бар таҳтаи хок

ز تخت چوبی اش بر تخته خاک

Буруни афканди тахт аз хонааш рахт

برون افکند تخت از خانه اش رخت

Ба чӯби охир бурун оварадаш аз тахт

به چوب آخر برون آوردش از تخت

Чунон аз таҳта давронаш шуд ном

چنان از تخته دورانش شد نام

Ки натавон гуфтани андари гӯри баҳром

که نتوان گفتن اندر گور بهرام

Чу пайк ин гуфт вопас рафт аз пеш

چو پیک این گفت واپس رفت از پیش

Тааммул кард хусрав гуфт бо хеш

تامل کرد خسرو گفت با خویش

Машав аз марги душмани шод ва хуш бош

مشو از مرگ دشمن شاد و خوش باش

Ки дар косааст ҳар касро ҳамин ош

که در کاسه است هر کس را همین آش

Макун шодии ?герат душман бамурда сет

مکن شادی گرت دشمن بمرده ست

Ки аз дасти аҷали кас ҷон набарда сет

که از دست اجل کس جان نبرده ست

Ба он оқил ки бар олам наларзад

به آن عاقل که بر عالم نلرزد

Ки ин олами ғам олам наярзад

که این عالم غم عالم نیرزد

Машав мағрури ин дунёии ғаддор

مشو مغرور این دنیای غدار

Ки дорад ёд чун баҳром бисёр

که دارد یاد چون بهرام بسیار

Ту ин дунёи мубин бар чашми зоҳир

تو این دنیا مبین بر چشم ظاهر

Ба маънӣ кун назар бингар ки охир

به معنی کن نظر بنگر که آخر

Таниш дар гӯри қӯти мор ва мӯраст

تنش در گور قوت مار و مورست

На чубин балкигар баҳром гӯр аст

نه چوبین بلکه گر بهرام گور است

Ба баҳромии дили худ пари мшўрон

به بهرامی دل خود پر مشوران

Ки на баҳроми бинӣ ва на гӯрон

که نه بهرام بینی و نه گوران

Магӯ давронаши ин чубина танҳост

مگو دورانش این چوبینه تنهاست

Ки чун чубини ду сад чӯбак зан ӣнҷост

که چون چوبین دو صد چوبک زن اینجاست

Машав ҳайрон ки ин даври пари ошӯб

مشو حیران که این دور پر آشوب

Азин баҳром битарошад сад аз чӯб

ازین بهرام بتراشد صد از چوب

Фалаки баҳромро чубин агар кард

فلک بهرام را چوبین اگر کرد

Ба чӯбаши байн ки чун охир ба дар кард

به چوبش بین که چون آخر به در کرد

Чу баҳром аз тан чубин макун ноз

چو بهرام از تن چوبین مکن ناز

Бирав ин чӯбро дар оташ андоз

برو این چوب را در آتش انداز

Бидонад ҳар ки ӯ доно ва биност

بداند هر که او دانا و بیناست

Ки чӯби каҷ ба оташ мешавад рост

که چوب کج به آتش می شود راست

Бирав оташ бизан ин чӯби намдор

برو آتش بزن این چوب نمدار

Ки гоҳаши тахт май созанду гуҳи дор

که گاهش تخت می سازند و گه دار

Магӯ каз чӯбӣам дил нола дорад

مگو کز چوبی ام دل ناله دارد

Даравгари чӯби чандин сола дорад

دروگر چوب چندین ساله دارد

Шабу рӯзӣ ки бо ӯ рӯбаҳи рӯе

شب و روزی که با او روبه رویی

зи дастону зи макр ӯ чаҳ гӯйӣ

ز دستان و ز مکر او چه گویی

Буд рӯзати яке рӯмӣ чун моҳ

بود روزت یکی رومی چون ماه

Шабати як занге чун бахти гумроҳ

شبت یک زنگیی چون بخت گمراه

Машав эмини зи дастонишон ки ҳар дам

مشو ایمن ز دستانشان که هر دم

Яке шодят бахшад ваон дигар ғам

یکی شادیت بخشد وان دگر غم

Ту ин дунё казу дар туаст саҳмӣ

تو این دنیا کزو در توست سهمی

Хаёлии дону хобии дону ваҳмӣ

خیالی دان و خوابی دان و وهمی

Ба он то нафиканд андари ваболат

به آن تا نفکند اندر وبالت

Мҳл коед хаёлаш дар хаёлат

مهل کاید خیالش در خیالت

Дили худро зи ҳоли худ хабар кун

دل خود را ز حال خود خبر کن

Хаёли ботилат аз сар бадар кун

خیال باطلت از سر بدر کن

Азин савдо аҷоиб гуфт ва гӯ рафт

ازین سودا عجایب گفت و گو رفت

Басои сари кӯи дарин савдо фурӯ рафт

بسا سر کو درین سودا فرو رفت

Касе нашнохт бозии замона

کسی نشناخت بازی زمانه

Касе берун наомад зини миёна

کسی بیرون نیامد زین میانه

Машав мағрур бо ин зӯри бозу

مشو مغرور با این زور بازو

Ки аз бешӣ ба сари ғалатади тарозу

که از بیشی به سر غلطد ترازو

Қаноат кун бад-ӣни як нон ки дорӣ

قناعت کن بدین یک نان که داری

Ки пурхорӣ кашад охир ба хорӣ

که پرخواری کشد آخر به خواری

з хон даҳри қонеъи шӯ ба як нон

ز خوان دهر قانع شو به یک نان

Ки хонон сар ниҳоданд андарин хон

که خانان سر نهادند اندرین خان

Чунон раҳи рӯ ки битавонӣ расӣдан

چنان ره رو که بتوانی رسیدن

Макаши борӣ ки натавонӣ кашӣдан

مکش باری که نتوانی کشیدن

Пай ҳар луқма бар магушо даҳан ро

پی هر لقمه بر مگشا دهن را

Фурӯи хури орзӯии хештан ро

فرو خور آرزوی خویشتن را

Махӯр ҳар чизи кати лаб орзӯ кард

مخور هر چیز کت لب آرزو کرد

Ки рӯ зардӣ кашад зон оқибати мард

که رو زردی کشد زان عاقبت مرد

Ба баҳри орзӯи баси кас фурӯ рафт

به بحر آرزو بس کس فرو رفت

Басии сар дар сари ин орзӯ рафт

بسی سر در سر این آرزو رفت

Макун ҳар чаҳ орзӯӣ нафас бошад

مکن هر چه آرزوی نفس باشد

Ки ҷонат хаста дорад дили харошад

که جانت خسته دارد دل خراشد

Ба ҳар хуонеи макаши дасту Марви пеш

به هر خوانی مکش دست و مرو پیش

Қаноат кун ба ин нони пораи хеш

قناعت کن به این نان پاره خویش

Чу хурмо бо шиддати лўзинаҳи мангар

چو خرما با شدت لوزینه منگر

Набошад гандумат , бо ҷӯ ба сар бар

نباشد گندمت، با جو به سر بر

Чароғии пеши пои хеш май на

چراغی پیش پای خویش می نه

Ба ҳади хештани пои пеш май на

به حد خویشتن پا پیش می نه

Ки бо Тифли ин сухан хуш гуфт доя

که با طفل این سخن خوش گفت دایه

Ки бояд нардбон шуд пояи поя

که باید نردبان شد پایه پایه

Ту аввали нардбонро кун саранҷом

تو اول نردبان را کن سرانجام

Ки натавон зад ба як раҳи пой бар бом

که نتوان زد به یک ره پای بر بام

Касе кӯи пояи натавонади супурдан

کسی کو پایه نتواند سپردن

Азин боми аўФтди охир ба гардан

ازین بام اوفتد آخر به گردن

Барин поя чунон кун пои худ рост

برین پایه چنان کن پای خود راست

Кигар уфтии туоне боз бархест

که گر افتی توانی باز برخاست

Наад он каси сари худ бо сари шер

نهد آن کس سر خود با سر شیر

Ки наниҳад фарқ аз сар то ба шамшер

که ننهد فرق از سر تا به شمشیر

На ҳар касро расад лофи далерӣ

نه هر کس را رسد لاف دلیری

На ҳар рӯбаҳ тавонад кард ширӣ

نه هر روبه تواند کرد شیری

зи ширӣ ҳар далерӣ кӯ занад лоф

ز شیری هر دلیری کو زند لاف

Бадаради шери нарро сина то ноф

بدرد شیر نر را سینه تا ناف

Чу хусрав гуфт азин гуфтори як чанд

چو خسرو گفت ازین گفتار یک چند

Гирифтанд аҳли маҷлис зон сухани панд

گرفتند اهل مجلس زان سخن پند

з тахт омад фурӯду гиря ҳо кард

ز تخت آمد فرود و گریه ها کرد

Ба хилват рафту маҷлисро раҳо кард

به خلوت رفت و مجلس را رها کرد

Шуд андари хилват ва бинишаст бо ғам

شد اندر خلوت و بنشست با غم

Се рӯзаш кас надид аз муҳаррамони ҳам

سه روزش کس ندید از محرمان هم

Чаҳоруми рӯз , дигар маҷлис орост

چهارم روز، دیگر مجلس آراست

Қиёмат аз қиёмаш боз бархест

قیامت از قیامش باز برخاست

Ҳамаи ромишгаронро пеш худ хонд

همه رامشگران را پیش خود خواند

Якоякро ба ҷой хеш бинишонад

یکایک را به جای خویش بنشاند