Чунин додам хабари пери сухани санҷ
چنین دادم خبر پیر سخن سنج
Ки дар таърихи умрии бардаи бади ранҷ
که در تاریخ عمری برده بد رنج
Ки чун бар малики касрӣ каср шуд зм
که چون بر ملک کسری کسر شد ضم
Ба ҳурмузи гашти султонии мусаллам
به هرمز گشت سلطانی مسلم
Ба олам кард зон сони адли бунёд
به عالم کرد زان سان عدل بنیاد
Ки номи зулм аз олам барофтод
که نام ظلم از عالم برافتاد
зи адлаши мяш бо гург об хӯрдӣ
ز عدلش میش با گرگ آب خوردی
Ббрдии бача ва ӯро супурдӣ
ببردی بچه و او را سپردی
Дили душмани зтирш тоб ме хӯрд
دل دشمن زتیرش تاب می خورد
Ки шамшераш ба Ҷайҳун об ме хӯрд
که شمشیرش به جیحون آب می خورد
Азу фарзандӣ омад ба зхўршид
ازو فرزندی آمد به زخورشید
Ба фари рустаму симои ҷамшед
به فر رستم و سیمای جمشید
Фалак чун дар булӯғяти расонадаш
فلک چون در بلوغیت رساندش
Замонаи хусрав парвиз хондаш
زمانه خسرو پرویز خواندش
Чу бади халқу диловезии тамомаш
چو بد خلق و دلاویزی تمامش
Миён халқ шуд парвизи номаш
میان خلق شد پرویز نامش
Ба аҳдаши бади бузурги умеди номӣ
به عهدش بد بزرگ امید نامی
Ба ҳикмат дар ҳамаи бобии тамомӣ
به حکمت در همه بابی تمامی
Мулозими сохташ бо ӯ шабу рӯз
ملازم ساختش با او شب و روز
Ки ҳарчизӣ з ҳар чизаши биомуз
که هرچیزی ز هر چیزش بیاموز
Чу донишвар шуд он шоҳи тануманд
چو دانشور شد آن شاه تنومند
Хаёлаши ҷониби нахҷӣри афканд
خیالش جانب نخجیر افکند
Чу сӯии сайд тирандоз ме шуд
چو سوی صید تیرانداز می شد
Ду асбаи сайди пешаш боз ме шуд
دو اسبه صید پیشش باز می شد
Сӯии майдон чу чавгони бозгаштӣ
سوی میدان چو چوگان بازگشتی
Савод на фалак зу бозгаштӣ
سواد نه فلک زو بازگشتی
Чу оташ дар камондорӣ ме афрӯхт
چو آتش در کمانداری می افروخت
Шаби торики чашм мӯр ме дӯхт
شب تاریک چشم مور می دوخت
Чу дар базм омадӣ аз расми таъзим
چو در بزم آمدی از رسم تعظیم
Азуи омухтии ҷамшеди таълим
ازو آموختی جمشید تعلیم
Маъаи алқсаҳи зи тақдири илоҳӣ
مع القصه ز تقدیر الهی
Ба азми сайди рӯзӣ бо сипоҳӣ
به عزم صید روزی با سپاهی
Ба расми хусравон чун баҳман ва кӣ
به رسم خسروان چون بهمن و کی
Сӯй нахҷӣр шуд бо чанг ва бомай
سوی نخجیر شد با چنگ و بامی
Ба сӯии куштаи деҳқон гдр кард
به سوی کشته دهقان گدر کرد
Саросари кишти шани зер ва зибр кард
سراسر کشت شان زیر و زبر کرد
Фурӯд омад шабӣ дар ҷои шан низ
فرود آمد شبی در جای شان نیز
Хабари бурданди ҳурмузро ки парвиз
خبر بردند هرمز را که پرویز
Харобӣ кард андари кишти деҳқон
خرابی کرد اندر کشت دهقان
Ва зу шуд мардумӣ бехон ва бе мон
و زو شد مردمی بی خان و بی مان
Чунон шуд тунди ҳурмузи зини ҳикоят
چنان شد تند هرمز زین حکایت
Ки тундиро набад зин беш ғоят
که تندی را نبد زین بیش غایت
Ки расми ин буд андари дайни эшон
که رسم این بود اندر دین ایشان
Ки мебуданд бар ойини пишон
که می بودند بر آیین پیشان
Ки дар пеши ончунон будӣ шаҳаншоҳ
که در پیش آنچنان بودی شهنشاه
Ки дар маликаш набӯдӣ зулмро роҳ
که در ملکش نبودی ظلم را راه
Сипаҳашони ҳам чаҳ аз пеш ва чаҳ аз пас
سپهشان هم چه از پیش و چه از پس
Наёварданд хӯн аз бинии кас
نیاوردند خون از بینی کس
Агар дар пои каси як хор рафтӣ
اگر در پای کس یک خار رفتی
Ба ҷони шоҳи сад мсмор рафтӣ
به جان شاه صد مسمار رفتی
Кунун дар аҳди мо дарвеши сад хор
کنون در عهد ما درویش صد خار
Хӯрд то боғи шоҳи оради гулии бор
خورد تا باغ شاه آرد گلی بار
Агар он шоҳ буд ин низ шоҳ аст
اگر آن شاه بود این نیز شاه است
Тафовути байн ки сад фарсанг роҳ аст
تفاوت بین که صد فرسنگ راه است
Макун бедоди шоҳо зонка яздон
مکن بیداد شاها زانکه یزدان
Раият гила карду шоҳи чӯпон
رعیت گله کرد و شاه چوپان
Аз он гаштанди шоҳони соҳиби ансоб
از آن گشتند شاهان صاحب انساب
Ки дарвешӣ кунад дар гӯшае хоб
که درویشی کند در گوشه ای خواب
Пас онгаҳ гуфт ҳурмуз то сипоҳӣ
پس آنگه گفت هرمز تا سپاهی
Раванди андари пайаш ҳар як ба роҳӣ
روند اندر پی اش هر یک به راهی
Фурӯди оранд ӯро аз саворӣ
فرود آرند او را از سواری
Биорандаш ба хорӣ ва ба зорӣ
بیارندش به خواری و به زاری
Касе баради ин сухан дар дам ба парвиз
کسی برد این سخن در دم به پرویز
Ки шуд бар куштанати шамшери шаҳи тез
که شد بر کشتنت شمشیر شه تیز
Баранд ин дами азин манзили забунат
برند این دم ازین منزل زبونت
Гурез ар на ҳаме покаст хӯнат
گریز ار نه همی پاکست خونت
Чу хусрави ин сухан бишунид азишон
چو خسرو این سخن بشنید ازیشان
Ба кори худ ба ғоят шуд парешон
به کار خود به غایت شد پریشان
Салоҳ он дид каз роҳӣ ки дорад
صلاح آن دید کز راهی که دارد
Равад зон буму рӯ дар ғурбати орад
رود زان بوم و رو در غربت آرد
Ки дар ғурбати зи крбти ранҷу хорӣ
که در غربت ز کربت رنج و خواری
Ба аз малики худу нои устуворӣ
به از ملک خود و نا استواری
Ба ғурбат ҳар ки беором бошад
به غربت هر که بی آرام باشد
Ба аз ҷояш ки дшмнком бошад
به از جایش که دشمنکام باشد
Бар он зад рои хусрав то ки дар дам
بر آن زد رای خسرو تا که در دم
Кунад рӯ дар сафар бо чанд ҳамдам
کند رو در سفر با چند همدم
Набошад зон тнъм беш хурсанд
نباشد زان تنعم بیش خرسند
Кунад хуши гарму сарди даҳри як чанд
کند خوش گرم و سرد دهر یک چند
Чу зар дар бутаи даврони гудозад
چو زر در بوته دوران گدازد
Ки даврони одамиро пухта созад
که دوران آدمی را پخته سازد
Ки обии кони чароғ дида гардад
که آبی کان چراغ دیده گردد
Чу дар як ҷои ситад гандида гардад
چو در یک جا ستد گندیده گردد
На мардаст он ки дар як ҷо асир аст
نه مرد است آن که در یک جا اسیر است
Ки зан дар кунҷи хона ҷойгир аст
که زن در کنج خانه جایگیر است
Надонад қадари суҳбати ҳеҷ бе дард
نداند قدر صحبت هیچ بی درد
Ҷаҳон дидани з хӯрдан ба наад мард
جهان دیدن ز خوردن به نهد مرد
Ҳар он кӯи рӯзу шаби як ҷо нишаста сет
هر آن کو روز و شب یک جا نشسته ست
Буд чун бозкўро чашми бастаи сет
بود چون بازکو را چشم بسته ست
Чу рӯгардони бухор аз хона гардад
چو روگردان بخار از خانه گردد
Чу боз ояд ҳама дар дона гардад
چو باز آید همه در دانه گردد
Чаҳ хуш зад ин мисли он мӯбади пер
چه خوش زد این مثل آن موبد پیر
Мислҳои чунин дар гӯши ҷони гир
مثلهای چنین در گوش جان گیر
Ки перии кӯи надида улувва ва сФл аст
که پیری کو ندیده علو و سفل است
Гараш сад сол умр омад ки Тифл аст
گرش صد سال عمر آمد که طفل است
Шаҳ аз андешаи хобаш дар сар афтод
شه از اندیشه خوابش در سر افتاد
з по бинишасту сари як лаҳза биниҳод
ز پا بنشست و سر یک لحظه بنهاد
Чу фикраш шуд мусаммами шаби дарин боб
چو فکرش شد مصمم شب درین باب
Ниёии хештанро дид дар хоб
نیای خویشتن را دید در خواب
Ки гуфтӣ қудрат афзӯн мешавад зуд
که گفتی قدرت افزون می شود زود
Сафар кун кин зиён омад туро суд
سفر کن کاین زیان آمد تو را سود
Ба рӯйиши бӯса ҳо додӣ ва аз ҷайб
به رویش بوسه ها دادی و از جیب
Ба дасташ чоргўҳр додӣ аз ғайб
به دستش چارگوهر دادی از غیب
Пас онгаҳ кардӣ онҳоро тамизӣ
پس آنگه کردی آنها را تمیزی
Нишон аз ҳар якаш додӣ ба чизе
نشان از هر یکش دادی به چیزی
Нахустин онкии ин талхӣ ки дидӣ
نخستین آنکه این تلخی که دیدی
Ва зон хушҳо бад-ӣн нохуш раседӣ
و زان خوشها بدین ناخوش رسیدی
Ба ширинии рисии ширинтар аз қанд
به شیرینی رسی شیرین تر از قند
Ки бошӣ аз висолаши шод ва хурсанд
که باشی از وصالش شاد و خرسند
Дувум дар зери рони як мураккаби оре
دوم در زیر ران یک مرکب آری
Ки дар давлат кунӣ бар ваии саворӣ
که در دولت کنی بر وی سواری
Кунад даврон чу бартобӣ лагомаш
کند دوران چو برتابی لگامش
Ба рӯзи давлатати шабдизи номаш
به روز دولتت شبدیز نامش
зи ту вази мураккабат Монӣ кашад нақш
ز تو وز مرکبت مانی کشد نقش
Мисли монад зи ту чун рустаму Рахш
مثل ماند ز تو چون رستم و رخش
Сиўми ёбии надимии номи шопӯр
سیوم یابی ندیمی نام شاپور
Ки дар вай ақл бинад хира аз давр
که در وی عقل بیند خیره از دور
Ба наққошӣ чу бар дебо занад ранг
به نقاشی چو بر دیبا زند رنگ
Кашад бар санги хорои нақши Аржанг
کشد بر سنگ خارا نقش ارژنگ
Чаҳоруми борбади номии ғазали гӯй
چهارم باربد نامی غزل گوی
Ки роз аз чанг гуяд мӯии брмўӣ
که راز از چنگ گوید موی برموی
Чу булбул аз чаман ҳар гул ки бӯед
چو بلبل از چمن هر گل که بوید
Ҳазорон сӯрат аз як парда гуяд
هزاران صورت از یک پرده گوید
Чу гирад рост дар базми ту эй шоҳ
چو گیرد راست در بزم تو ای شاه
Мухолифро наёбӣ сӯии худ роҳ
مخالف را نیابی سوی خود راه
Чу хобаши бараду хоби ин нақш дар баст
چو خوابش برد و خواب این نقش در بست
зи шодӣ дар замон аз хоб бурҷаст
ز شادی در زمان از خواب برجست
Ба ёрон гуфт бархезед то зуд
به یاران گفت برخیزید تا زود
Равон гирдем азин ҷой ғам олуд
روان گردیم ازین جای غم آلود
Ки морогар замона хоре кард
که ما را گر زمانه خواریی کرد
Зхори мо дмдгл , сурх ва ҳам зард
زخار ما دمدگل، سرخ و هم زرد
Ки фармон шуд зи ҷонон каз паии дил
که فرمان شد ز جانان کز پی دل
Рӯем аз ин замини манзил ба манзил
رویم از این زمین منزل به منزل
Чу шуд хусрави зи малики худ равона
چو شد خسرو ز ملک خود روانه
Дилаши тири ҷафоро шуд нишона
دلش تیر جفا را شد نشانه
Хилоф афтод дар ёронаш бе ҳад
خلاف افتاد در یارانش بی حد
Якаш гуфтӣ накӯ кардӣ дигар бад
یکش گفتی نکو کردی دگر بد
Ба эшон гуфт хусрави к-эии ҳарифон
به ایشان گفت خسرو کای حریفان
Мабошед аз ғами даврони парешон
مباشید از غم دوران پریشان
Ки бо мо бахт дорад рӯй ёрӣ
که با ما بخت دارد روی یاری
Нахоҳад буд моро шармсорӣ
نخواهد بود ما را شرمساری
Чу хусрави ин сухан гуфт ва равон шуд
چو خسرو این سخن گفت و روان شد
Баромади бодӣу гардӣ аён шуд
برآمد بادی و گردی عیان شد
Збъди гирд , аз тақдир бе чун
زبعد گرد، از تقدیر بی چون
Саворӣ омад аз он гирди берун
سواری آمد از آن گرد بیرون
Чу чашмаш бар ҷамол хусрав афтод
چو چشمش بر جمال خسرو افتاد
Фурӯд омад зи асби онҷои боситод
فرود آمد ز اسب آنجا باستاد
зи сахтии асби шаҳи ҳам нарм гардид
ز سختی اسب شه هم نرم گردید
зи меҳр ӯ дарунаш гарм гардид
ز مهر او درونش گرم گردید
Битобед аз раҳи бегонагии рӯ
بتابید از ره بیگانگی رو
Ки буи ошноӣ ёфт аз ӯ
که بوی آشنایی یافت از او
Бадв гуфт аз куҷое ва чаҳ номӣ
بدو گفت از کجایی و چه نامی
Ки дар хӯбӣ , ба аз моҳи тамомӣ
که در خوبی، به از ماه تمامی
Бигуфто бандаро шопӯр ном аст
بگفتا بنده را شاپور نام است
Ғуломи шоҳро аз ҷон ғулом аст
غلام شاه را از جان غلام است
Басии ширинӣ ва талхӣ чашида
بسی شیرینی و تلخی چشیده
зи доролмлки чини ӣнҷои расида
ز دارالملک چین اینجا رسیده
Чу дид аз хоби худ як ҷузви парвиз
چو دید از خواب خود یک جزو پرویز
Ба давлат гуфт конҳо мерасад низ
به دولت گفت کانها می رسد نیز
зи рӯйиш шод шуд кардаш ба худ ёр
ز رویش شاد شد کردش به خود یار
Намӯдаш длнўозиҳоӣ бисёр
نمودش دلنوازیهای بسیار
Фурӯд омад дар он манзили замонӣ
فرود آمد در آن منزل زمانی
Ҳамеи ҷусташи з ҳар чизеи нишоне
همی جستش ز هر چیزی نشانی
Казин раҳ то ба назд мо раседӣ
کزین ره تا به نزد ما رسیدی
Биё баргӯ чаҳ кардӣ ва чаҳ дидӣ
بیا برگو چه کردی و چه دیدی
Ҳикоятҳо бигӯ пешам ба тафсир
حکایتها بگو پیشم به تفسیر
Ки хоҳӣ кард хобамро ту таъбир
که خواهی کرد خوابم را تو تعبیر
Ҳамаи аҳволи худ хусрави бадви ҳам
همه احوال خود خسرو بدو هم
Бигуфт ва шуд дилаши осӯда аз ғам
بگفت و شد دلش آسوده از غم