Рӯзии втоءи кӯҳлии шаб дар сар оварадам
روزی وطاء کحلی شب در سر آورم
Бигурезам аз ҷаҳон ки ҷаҳон нест дар хӯрам
بگریزم از جهان که جهان نیست در خورم
Пайванди умр боядам аз даври рӯзгор
پیوند عمر بایدم از دور روزگار
То штрӣ аз маъоӣиби айёми бшмрм
تا شطری از معایب ایّام بشمرم
Аз соҳирӣ , Асои климм вале чаҳ суд ?
از ساحری، عصای کلیمم ولی چه سود؟
Чун ҳар куҷо ки ҳаст гилӣмаст ҳмбрм
چون هر کجا که هست گلیمست همبرم
Аз дил ки рости хона чу тираст , ҳосилам
از دل که راست خانه چو تیرست ، حاصلم
Пуштӣ мқўсаст чу абрӯии дилбарам
پشتی مقوّس است چو ابروی دلبرم
Табъам тарасту халқи хуш , ореи азин қабл
طبعم ترست و خلق خوش، آری ازین قبل
Дасти хуши замонаи чунон гӯии анбарам
دست خوش زمانه چنان گوی عنبرم
Зон ғайритӣ ки сар накунам рост бар фалак
زان غیرتی که سر نکنم راست بر فلک
Монанди чанги захми паёпай ҳаме хӯрам
مانند چنگ زخم پیاپی همی خورم
Печидаам зи хеш бар ангушт то чаро
پیچیده ام ز خویش بر انگشت تا چرا
Нолндаҳ аз кашокаши рагҳо чу мзҳрм
نالنده از کشاکش رگها چو مزهرم
Хӯн дар дили аўФтодаҳу ҷон бар лаби омада
خون در دل اوفتاده و جان بر لب آمده
Бар сар кашида хат , ҳамоно ки соғарам
بر سر کشیده خطّ، همانا که ساغرم
Рагҳо чу чангами азбни нохуни буруни ҷаҳд
رگها چو چنگم ازبن ناخن برون جهد
Аз заъф чун барояд , овозӣ аз барам
از ضعف چون برآید، آوازی از برم
Дар ҳалқами об ғусса хӯрд чун гулоби зан
در حلقم آب غصّه خورد چون گلاب زن
Дар дили бтбъ хуш шавад оташ чу миҷмарам
در دل بطبع خوش شود آتش چو مجمرم
Бар эътимоди зар ки мабодоаши тани дуруст
بر اعتماد زر که مباداش تن درست
Саркӯфта чу сиккаи зи баси захми мункирам
سرکوفته چو سکّه ز بس زخم منکرم
То ҳади ғарби гавҳари теғи забони ман
تا حدّ غرب گوهر تیغ زبان من
Бигирифт ва ман чу теғ бабанд шиками дирам
بگرفت و من چو تیغ ببند شکم درم
Тарки кулоҳи наргису чини қабои гул
ترک کلاه نرگس و چین قبای گل
Зарбафт ва ман бараҳнаи қадам чун санавбарам
زربفت و من برهنه قدم چون صنوبرم
Ман сари боФтобу фалак дар наёварам
من سر بآفتاب و فلک در نیاورم
Вари теғ офтоб занад чарх бар серум
ور تیغ آفتاب زند چرخ بر سرم
Обасту сабзаи чашмаи хуршеду осмон
آبست و سبزه چشمۀ خورشید و آسمان
Гар сари бобу сабза дар орм , кам аз хуррам
گر سر بآب و سبزه در آرم، کم از خرم
Таштасту теғи сӯрати гардуну офтоб
تشتست و تیغ صورت گردون و آفتاب
Бо ташту теғи сари з чаҳ рӯй андар оварам ?
با تشت و تیغ سر ز چه روی اندر آورم؟
Гӯям тҳткисти вагарнаи бики нафас
گویم تهتّکیست وگرنه بیک نفس
Чун субҳи пардаи гжш аз ҳам фурӯи дирам
چون صبح پردۀ گژش از هم فرو درم
Аз баҳри халқи бори кашам , чун ки киштем
از بهر خلق بار کشم، چون که کشتیم
Вази ҳалами хеш ғӯта хӯрам чун ки лангарам
وز حلم خویش غوطه خورم چون که لنگرم
Дар сафдарӣ чу рояти нусрати муборизам
در صفدری چو رایت نصرت مبارزم
Дар шаб рӯй чу лашкари фикрати диловарам
در شب روی چو لشکر فکرت دلاورم
Андар бараҳнагӣаст ҳамаи эҳтизози ман
اندر برهنگیست همه اهتزاز من
То ҳамчуи теғ гавҳар зотаст зеварам
تا همچو تیغ گوهر ذاتست زیورم
Хандону сари гирифта чу шамъ ва чу ғунча ам
خندان و سر گرفته چو شمع و چو غنچه ام
Бемору тани дурусти магари чашми ёзрм
بیمار و تن درست مگر چشم یازرم
Махдуми ман манам ки бтоииди лафзи хеш
مخدوم من منم که بتایید لفظ خویش
Ҷонрои бқўти моидаи ақли пурварам
جانرا بقوت مائدۀ عقل پرورم
То лоҷарами сиррӣ ки ҳамаи мағзи срўрист
تا لاجرم سری که همه مغز سروریست
Бар пои худ ниҳодаи бхдмт чу чанбарам
بر پای خود نهاده بخدمت چو چنبرم
Дар вдои алърўси сухани об кас наёфт
در ودای العروس سخن آب کس نیافت
Дар хушки соли фазли ҷуз аз гуфта терм
در خشک سال فضل جز از گفتۀ ترم
Гар сар бабрем нанамоям бкси қафо
گر سر ببّریم ننمایم بکس قفا
Чун шамъ то ки теғ забонаст ёварам
چون شمع تا که تیغ زبانست یاورم
Он наргисам ки баҳри тамошои боғи ақл
آن نرگسم که بهر تماشای باغ عقل
Бар тараф тоҷгоҳ димоғаст манзарам
بر طرف تاجگاه دماغست منظرم
Дар ҷайби фақр гарчи ниҳон кунад фалак
در جیب فقر گرچه نهان کند فلک
Пайдо шавам ки ҳам нафаси машки азФрм
پیدا شوم که هم نفس مشک اذفرم
Наргиси мисол , мътлу аҷўФи ним аз онк
نرگس مثال، معتل و اجوف نیم از آنک
Вирди музоъафам ки дурусту тавонгарам
ورد مضاعفم که درست و توانگرم
Хуршеди фазлро дарҷи авҷ аз атФоъ
خورشید فضل را درج اوج از اتفاع
Дар бурҷ , бар дақоиқи шеъри ду пайкарам
در برج، بر دقایق شعر دو پیکرم
Заҳдон шудаст шакли даҳонам чу коми тир
زهدان شدست شکل دهانم چو کام تیر
Кобкори фикрро бҳқиқт чу модарам
کابکار فکر را بحقیقت چو مادرم
Шояд ки ҳамчуи шамъи забони тоҷ сар кунам
شاید که همچو شمع زبان تاج سر کنم
КонсоФ азуаст шуҳраи ин ҷисми лоғарам
کانصاف ازوست شهرۀ این جسم لاغرم
Синами зи бист ар чаҳ фузун нест , мешавад
سنّم ز بیست ار چه فزون نیست، میشود
Гардуни пер аз бен сӣу дўчокрм
گردون پیر از بن سیّ و دوچاکرم
Ин низ ҳам бигуфтам ва донам алии алиқин
این نیز هم بگفتم و دانم علی الیقین
Корбоби ақл , ҳеҷ надоранд боварам
کارباب عقل، هیچ ندارند باورم
Аҷзоъи ҷавҳарам шудаи муштақи зи ақли кул
اجزاء جوهرم شده مشتق ز عقل کل
Каз сулби он ягона мозӣаст масдарам
کز صلب آن یگانۀ ماضیست مصدرم
Афсӯси коФтоб ҳунар рафт ва ман зи аҷз
افسوس کآفتاب هنر رفت و من ز عجز
Афтодаи ҳамчуи сояи барин саҳни ағбрм
افتاده همچو سایه برین صحن اغبرم
Носӯхтаи зи хирмани айшам ҷӯй намонад
ناسوخته ز خرمن عیشم جوی نماند
Узрами ммҳдст агар коҳи густарам
عذرم ممهّدست اگر کاه گسترم
Дар хӯни дил чу ғунчаи кашами домани ардмӣ
در خون دل چو غنچه کشم دامن اردمی
Бе ӯ бисоти гули бпӣ дида биспурам
بی او بساط گل بپی دیده بسپرم
Борӣк чун маъонӣ ӯ гаштаам зи ғам
باریک چون معانی او گشته ام ز غم
Вази оби чашми хеш чу алфоз ӯ терм
وز آب چشم خویش چو الفاظ او ترم
Гардун гирифт ҳалқаи ма дар пилос шаб
گردون گرفت حلقۀ مه در پلاس شب
Яъне : намонад онкӣ задӣ ҳалқаи брдрм
یعنی: نماند آنکه زدی حلقه بردرم
Дай дидамаш бихоб маро гуфт к-эии писар
دی دیدمش بخواب مرا گفت کای پسر
Хуши дори дил , ки хуши дил аз алтофи доварам
خوش دار دل، که خوش دل از الطاف داورم
Хокам аз об лутф шудаст оташи халил
خاکم از آب لطف شدست آتش خلیل
Зон ҳар нафаси дамади гули худ рӯй аҳмарам
زان هر نفس دمد گل خود روی احمرم
Бустони хулди нзҳаҳи гуҳи шахси нозилам
بستان خلد نزهه گه شخص نازلم
Батнони арши каллаи рӯҳи мутаҳҳарам
بطنان عرش کلّۀ روح مطهّرم
Ҳшў ва содаам пари тоўс қудсӣ аст
حشو و ساده ام پر طاوس قدسی است
Вази ҳалаҳои маъдан аданаст бистарам
وز حلّه های معدن عدنست بسترم
То дар ҳзираҳ малакӯтаст манзилам
تا در حظیرۀ ملکوتست منزلم
Назул аз зёъи аъзамӣ қудс ме хӯрам
نزل از ضیاع اعظمی قدس می خورم
Дар манзили рафеъам бо нозу хФзу айш
در منزل رفیعم با ناز و خفض و عیش
Пайвастаи шодмони бҷўори паямбарам
پیوسته شادمان بجوار پیمبرم
Равшани зи хоки тира бар оем буруз аз онк
روشن ز خاک تیره بر آیم بروز از آنک
Ҳамсояаст ҳар шаби хуршеди ховарам
همسایه است هر شب خورشید خاورم
Лутфи азал чу ҳиммати дарё кашам бидид
لطف ازل چو همّت دریا کشم بدید
Дар даст дод шарбатӣ аз ҳавзи кавсарам
در دست داد شربتی از حوض کوثرم
Бо нафаси мутмаинаи дарин хоки рӯзу шаб
با نفس مطمئنّه درین خاک روز و شب
Бидрои хуфтаи мунтазири субҳи маҳшарам
بیدرا خفته منتظر صبح محشرم
Фардои саломи ман бар ёрони ман расон
فردا سلام من بر یاران من رسان
Гӯ эй лақои хуб шумор бӯда муфаххарам
گو ای لقای خوب شمار بوده مفخرم
Онам ки дӯши теғи забони суханварам
آنم که دوش تیغ زبان سخنورم
Офоқ фазл кард бики раҳи мусаххарам
آفاق فضل کرد بیک ره مسخّرم
Ва имрӯз бо шаҳомату мардонагии хеш
و امروز با شهامت و مردانگی خویش
Чун зани забуни ин фалаки сабзи чодарам
چون زن زبون این فلک سبز چادرم
Тӯтӣ нутқ будам ва шуд бастаи хотирам
طوطی نطق بودم و شد بسته خاطرم
Шаҳбоз фазл будам ва бишикаст шҳпрм
شهباز فضل بودم و بشکست شهپرم
Аз моҳ чеҳраам қсби алсбқи барда буд
از ماه چهره ام قصب السبق برده بود
Ва акнӯн чу тор тузӣ гаштаст пайкарам
و اکنون چو تار توزی گشتست پیکرم
Будам чу обу оташи ҳангоми назму наср
بودم چو آب و آتش هنگام نظم و نثر
Венаи дам чу хоки бастаи забону мукаддарам
وین دم چو خاک بسته زبان و مکدّرم
Дар зери гул чу нуқта мавҳум мунзавӣаст
در زیر گل چو نقطۀ موهوم منزویست
Қадӣ ки бад кашидатар аз хати мстрм
قدّی که بد کشیده تر از خط مسطرم
Ҷамъанд гирди наъши ман андари бенот фикр
جمعند گرد نعش من اندر بنات فکر
То дар ҳазиз марг фитодаст ахтарам
تا در حضیض مرگ فتادست اخترم
Бо он ҳамаи латофат агар бози бубинам
با آن همه لطافت اگر باز ببینم
Гӯйии ҷамоли дайнам ё шахси дигарам ?
گویی جمال دینم یا شخص دیگرم؟
Кӯи нақши длгшоим ва он табъи нақши банд ?
کو نقش دلگشایم و آن طبع نقش بند؟
Кӯ рӯй ҷон физойам ва он рои анварам ?
کو روی جان فزایم و آن رای انورم؟
Беоҳӯем чу шери вази харгӯши хоби бахт
بی آهویم چو شیر وز خرگوش خواب بخت
Дар ҷўФи гӯрам , ар чаҳ заҳри сайди беҳтарам
در جوف گورم، ار چه زهر صید بهترم
Вақте ки гарми гашти танури мҳоўрот
وقتی که گرم گشت تنور محاورات
Ёд оваред он суханони мухаммирам
یاد آورید آن سخنان مخمّرم
Бодам забон бурид , ки то белақоӣ ӯ
بادم زبان برید، که تا بی لقای او
Ин шеъру шоирии зи куҷо буд дар хӯрам ?
این شعر و شاعری ز کجا بود در خورم؟
Неи не ки ногузир буд шаҳр то ки ман
نی نی که ناگزیر بود شهر تا که من
Маддоҳу офарингар садри Музаффарам
مدّاح و آفرین گر صدر مظفّرم
Он чархи сарварӣ ки диҳадгоҳ мдҳтш
آن چرخ سروری که دهدگاه مدحتش
Тарӣ табъи мо ҳаму гармӣ дил хӯрам
تریّ طبع ما هم و گرمیّ دل خورم
Нотиқ шаванд мардуми чашмами бмдҳ ӯ
ناطق شوند مردم چشمم بمدح او
Ҳар гуҳ ки дар шамоил ӯ жарф бингарам
هر گه که در شمایل او ژرف بنگرم
Бо табъаши обро накунад чашми ман маҳал
با طبعش آب را نکند چشم من محل
Бо хотираш бирафт зи дили вақъи озарам
با خاطرش برفت ز دل وقع آذرم
Бар теғи офтоб гузорам бирақс гом
بر تیغ آفتاب گزارم برقص گام
Андари ҳавоӣ ӯ ки на аз зарраи камтарам
اندر هوای او که نه از ذرّه کمترم
Дӯшизагони мадҳат ӯро мғмзнд
دوشیزگان مدحت او را مغمّزند
Покизаи чеҳрагони ҳавошии дафтарам
پاکیزه چهرگان حواشیّ دفترم
Бо ақл дар мафохираи зоти муборакаш
با عقل در مفاخره ذات مبارکش
Гуфт : ин манам ки унсури ҷонҳости ҷавҳарам
گفت: این منم که عنصر جانهاست جوهرم
« ҷурм ситора чист ? дурахшии зи хотирам
«جرم ستاره چیست؟ درخشی ز خاطرم
Шакл сипеҳр чист ? туранҷии зи минбарам »
شکل سپهر چیست؟ ترنجی ز منبرم»
Доими шҳодаҳ гӯйон бошад даҳони зар
دایم شهاده گویان باشد دهان زر
То ман бадасти сими кашии андари паии зарам
تا من بدست سیم کشی اندر پی زرم
Онгоми хашм чун бигушоем даҳони қаҳр
آنگام خشم چون بگشایم دهان قهر
Чун субҳи олимии бикии дами фурӯ барам
چون صبح عالمی بیکی دم فرو برم
Саҳми саодатам , ки чу тир аз кушоди бахт
سهم سعادتم ، که چو تیر از گشاد بخت
Хандони сӯии мақосиду ағроз май пурм
خندان سوی مقاصد و اغراض می پرم
Рӯем бгоҳ ҳзми ҳамаи дил , ки лола ам
رویم بگاه حزم همه دل، که لاله ام
Чашмам бгоҳ ҳзми ҳамаи сар , ки ъбҳрм
چشمم بگاه حزم همه سر، که عبهرم
Зари тозаи рӯи бтбъи пазируфти доғи ман
زر تازه رو بطبع پذیرفت داغ من
Вази таҳти қртаҳи ҳалқаи бгўшсти гавҳарам
وز تحت قرطه حلقه بگوشست گوهرم
Олам шабасту шамъи шаби афрӯз ӯ манам
عالم شبست و شمع شب افروز او منم
Вои замонагар бўзди бод бар серум
وای زمانه گر بوزد باد بر سرم
Ҳрдми ҳазор рамзи мъмии зи срзи ғайб
هردم هزار رمز معمّی ز سّرز غیب
Бар таҳта мухайяла гардад мусаввирам
بر تختۀ مخیّله گردد مصوّرم
Ваҷҳи қзими мураккабам аз хирман мааст
وجه قضیم مرکبم از خرمن مهست
Зон қурси офтоби бики ҷӯ наме хуррам
زان قرص آفتاب بیک جو نمی خرم
Бар соқи арш назм кунад дасти Ҷабраил
بر ساق عرش نظم کند دست جبرئیل
Ҳар дар ки ман зи ҳуққаи хотири бароварам
هر در که من ز حقّۀ خاطر برآورم
Шуд чун сафинаи синаи ман маҷмаъи албҳўр
شد چون سفینه سینۀ من مجمع البحور
Зин рӯй бар сари омадаи баҳри ахзарам
زین روی بر سر آمدۀ بحر اخضرم
Бар хит ботил ояд хуршеди ним рӯз
بر خیط باطل آید خورشید نیم روز
Лаъиби алхҷли кунони зи замири мунавварам
لعب الخجل کنان ز ضمیر منوّرم
Байти алсъодаҳи ману дори албўори хасм
بیت السعادۀ من و دار البوار خصم
Машҳури ҳамчу субҳ шуд аз ҳади ханҷарам
مشهور همچو صبح شد از حدّ خنجرم
Равшан шавад з партав роем ҳазор субҳ
روشن شود ز پرتو رایم هزار صبح
Гар зонка дар хаёли шаб тира бигузарам
گر زانکه در خیال شب تیره بگذرم
Аз найзау сипари брбоинди тӯлу арз
از نیزه و سپر بربایند طول و عرض
Онгоми арзи тири далерони лашкарам
آنگام عرض تیر دلیران لشکرم
Дар бандҳои хавф , анобиб найза ам
در بندهای خوف، انابیب نیزه ام
Рӯйин дизи умед , тҷоўиФи мғФрм
رویین دز امید، تجاویف مغفرم
Тарки кулоҳи лолаи марои баси кулоҳи тарк
ترک کلاه لاله مرا بس کلاه ترک
Вари ҷумлаи тан чу беди зи теғати ҳамсерум
ور جمله تن چو بید ز تیغت همسرم
эй теғи офтоб қалам кун амӯди субҳ
ای تیغ آفتاب قلم کن عمود صبح
То дасти чархи хайма чаро зад баробарам
تا دست چرخ خیمه چرا زد برابرم
Душвори насби айн тавон кард дар хаёл
دشوار نصب عین توان کرد در خیال
Ин фатҳҳо ки гашти з давлат месерум
این فتحها که گشت ز دولت میسّرم
« садрои баҳонаи иисти ҳадиси мтўлм
«صدرا بهانه ییست حدیث مطوّلم
Ҳосили ҳамин ки хастаи чархи мудавварам »
حاصل همین که خستۀ چرخ مدوّرم»
Шеърам накӯаст лек манам айби шеъри хеш
شعرم نکوست لیک منم عیب شعر خویش
Оре тариқ чист ? бад афтод ахтарам »
آری طریق چیست؟ بد افتاد اخترم»
Зини саҷъи гуфтҳо ки ба аз лаҳн булбул аст
زین سجع گفتها که به از لحن بلبل است
Зебад ки тавқ дор кунӣ чун кабӯтарам
زیبد که طوق دار کنی چون کبوترم
эй ғоибӣ ки карда ӣӣ аз мисли худ суол
ای غایبی که کرده یی از مثل خود سوال
Хоҳии ҷавоби ҳозир инак ман эдарам
خواهی جواب حاضر اینک من ایدرم