Умеди лиззати айш аз мадори чархи мадор

امید لذّت عیش از مدار چرخ مدار

Ки дар диёр карам нест зодмии диёр

که در دیار کرم نیست زآدمی دیّار

Мабош ғарраи бад-ӣни хандаҳои субҳ ки ҳаст

مباش غرّه بدین خنده‌های صبح که هست

Кушодагии рухи офтоби ханҷари бор

گشادگیّ رخ آفتاب خنجر بار

Ба маҷлисӣ ки дарави даври ҳафт коса буд

به مجلسی که درو دور هفت کاسه بود

Хароб гардад бунёни мардуми ҳушёр

خراب گردد بنیان مردم هشیار

Ба гирд хон фалаки дасти орзӯ кам ёз

به گِرد خوان فلک دست آرزو کم یاز

Ки гардаи иист бар ин хон ваанд луқмаи шумор

که گرده ییست بر این خوان و اند لقمه شمار

Мабанд танг бар асби замонаи зини ҳавас

مبند تنگ بر اسب زمانه زین هوس

Ки аз фарох рӯй тангат оварад мзмор

که از فراخ روی تنگت آورد مضمار

Агарчӣ ром намонад Марви буриши густох

اگرچه رام نماند مرو برش گستاخ

Вгрчаҳи хуш рӯ бошад Аннани бадви мспор

وگرچه خوش رو باشد عنان بدو مسپار

Ки то на бас ба так пой дар сар оварадат

که تا نه بس به تَک پای در سر آوردت

Чунонкӣ аз ту намонад нишон ба ҳеҷ диёр

چنانکه از تو نماند نشان به هیچ دیار

Касе ки поя ӯ дар ҷафо баландтараст

کسی که پایۀ او در جفا بلندترست

Фузун тараст ба ртбти мақомаш аз ағёр

فزون‌ترست به رتبت مقامش از اغیار

Зуҳал бибин ки чу сармоя наҳваст дошт

زحل ببین که چو سرمایهٔ نحوست داشت

Гирифт ҷой бар аз шаш кавокиби сайёр

گرفت جای بر از شش کواکب سیّار

Бибин кабӯдии ин кӣсаи сипеҳр ки ӯ

ببین کبودی این کیسۀ سپهر که او

Ба як дурусти чунин тез мекунад бозор

به یک درست چنین تیز میکند بازار

Ҳам аз маҳаки шаб тира гардадат равшан

هم از محکّ شب تیره گرددت روشن

Дурусти мағрибяшро чигунагии айёр

درست مغربیش را چگونگی عیار

Ту май зании нафас ва худ шумор он накунӣ

تو می زنی نفس و خود شمار آن نکنی

Ки ҳаст ҳар нафаст аждаҳои умри аўбор

که هست هر نفست اژدهای عمر اوبار

Бибин ки аз адами обод то ба шаҳри вуҷӯд

ببین که از عدم آباد تا به شهر وجود

Чаҳ раҳ зананд туро дар мкомни атвор

چه ره زنند ترا در مکامن اطوار

Агар на бадарғаи лутфи кирдигор буд

اگر نه بدرقۀ لطف کردگار بود

Чигуна қофила ҳастӣ аўФтд ба канор

چگونه قافلهٔ هستی اوفتد به کنار

Ба чашми ибрати қорўраҳ сипеҳр бибин

به چشم عبرت قارورۀ سپهر ببین

Ки гашти мҳрўр аз туфи синаи аҳрор

که گشت محرور از تفّ سینۀ احرار

Шавад зи хӯни шафақи ташти моҳ ҳар шаби пар

شود ز خون شفق تشت ماه هر شب پر

Ки ҳам сипеҳр бар абноӣ даҳр гиряд зор

که هم سپهر بر ابنای دهر گرید زار

Рсили Зуҳраи не зан шавад зи оташи меҳр

رسیل زهرۀ نی زن شود ز آتش مهر

Қалами занӣ чу Уторид ба ҳар маии якбор

قلم زنی چو عطارد به هر مهی یکبار

Марост аз ситами чархи дун ки дар давраш

مراست از ستم چرخ دون که در دورش

Азизи Мисри мурувват чу хок раҳ шуд хор

عزیز مصر مروّت چو خاک ره شد خوار

Ҳазор қатраи хунин ба ҷои дил дар бар

هزار قطرهٔ خونین به جای دل در بر

Дарав кашида зи ғами пӯстӣ ба сони анор

درو کشیده ز غم پوستی به سان انار

Чаҳ ҷои ғам ки чунон шуд ки аҳли дониш ро

چه جای غم که چنان شد که اهل دانش را

Чу шоде буд , он рӯз ғам баранд ба кор

چو شادیی بود، آن روز غم برند به کار

Сипеҳр бар ту чу меҳр оварад битарс ки ӯ

سپهر بر تو چو مهر آورد بترس که او

Бадаст меҳр занад теғҳои умри шикор

بدست مهر زند تیغهای عمر شکار

Агар на лутфи худованд бар занад обӣ

اگر نه لطف خداوند بر زند آبی

зи тоби оташи қаҳраши кро буд зинҳор !

ز تاب آتش قهرش کرا بود زنهار!

Равони сӯрати маънии абўолълои соид

روان صورت معنی ابوالعلا صاعد

Ки ҳаст давлат ӯ доъии сғору кбор

که هست دولت او داعی صغار و کبار

Турои шаҳи чини камолаши сипеҳр бесару пой

ترا شه چین کمالش سپهر بی سر و پای

Нўолаҳи хори нўолши ҷаҳон бе бену бор

نواله خوار نوالش جهان بی بن و بار

Дили сабо нафасӣ нест холӣ аз хафақон

دل صبا نفسی نیست خالی از خفقان

Аз он сабаб ки шуд аз рашки лутф ӯ бемор

از آن سبب که شد از رشک لطف او بیمار

Зиҳии зи мъдлтти рмҳи сари шағаб , баста

زهی ز معدلتت رمح سر شغب ، بسته

Бшкли снҷқ дар сар , чу хоҷагони дастор

بشکل سنجق در سر، چو خواجگان دستار

зи номи тести даҳонаш ба меҳри азин сабаб аст

ز نام تست دهانش به مهر ازین سبب است

Ки сомитаст зи зинҳор хостани динор

که صامتست ز زنهار خواستن دینار

Саботи маркази дории зи ҳаламу паймӯдӣ

ثبات مرکز داری ز حلم و پیمودی

Ба гоми адли муҳӣти замона чун паргор

به گام عدل محیط زمانه چون پرگار

Чу нуқтаи садри нишинӣ аз он ҳаме гардад

چو نقطه صدر نشینی از آن همی گردد

Ба гирди маснади ту чархи доираи кирдор

به گرد مسند تو چرخ دایره کردار

эй рояти қадар ту насар тоир ро

همای رایت قدر تو نسر طایر را

Ниҳоди нури съои дат ба зқаҳ дар минқор

نهاد نور سعا دت به زُقّه در منقار

Ҳасуди ҷоҳи турои ҷилваи гоҳ дор омад

حسود جاه ترا جلوه‌گاه دار آمد

Чу кард чеҳраи зи хӯни ҷигар ба нақш ва нигор

چو کرد چهره ز خون جگر به نقش و نگار

Ҳар он сухан ки қазо гуфт бо қадар дар ҳол

هر آن سخن که قضا گفت با قدر در حال

зи кӯҳи ҳзм ту омад садои он гуфтор

ز کوه حزم تو آمد صدای آن گفتار

Ба тарафи бом вуҷӯд омад остини пар дар

به طرف بام وجود آمد آستین پر در

Сипеҳр то ки кунад рӯзи мақдами ту нисор

سپهر تا که کند روز مقدم تو نثار

зи дасти роди ту омухти калаки дрпошӣ

ز دست راد تو آموخت کلک درپاشی

Ҳамин асар кунад оре ҳамеша ҳасани ҷавор

همین اثر کند آری همیشه حسن جوار

Муқовимати натавонад бо тугар ба мисл

مقاومت نتواند با تو گر به مثل

Ту фард бошӣу аъдои ту ҳазор ҳазор

تو فرد باشی و اعدای تو هزار هزار

Ситора гарчи фаровон буванд пушт диҳанд

ستاره گرچه فراوان بوند پشت دهند

Чу меҳри як тана рӯй оварад сӯии пайкор

چو مهر یک تنه روی آورد سوی پیکار

Мҳобти ту агар бонг бар замона занад

مهابت تو اگر بانگ بر زمانه زند

Қатори ҳафта айём бугсаланд маҳор

قطار هفتۀ ایّام بگسلند مهار

Ҷаҳони пноҳо ! дод ман аз фалаки бустон

جهان پناها! داد من از فلک بستان

Ки нест бар ту азин ҷинси корҳо душвор

که نیست بر تو ازین جنس کارها دشوار

зи нуқраи хинг фалак нест оҷизи он ҳиммат

ز نقره خنگ فلک نیست عاجز آن همّت

Ки кард зардаи хуршеди зери рони раҳвор

که کرد زردۀ خورشید زیر ران رهوار

Ҳасуд бар тибқи арзами он ърозаҳи ниҳод

حسود بر طبق عرضم آن عراضه نهاد

Ки шохи хотирами он ҷинси миваи норади бор

که شاخ خاطرم آن جنس میوه نارد بار

Бидон худоӣ ки бинмуд зер на рқъаҳ

بدان خدای که بنمود زیر نُه رقعه

Се муҳраро ба мшшдри зи нақши ҳафт ва чаҳор

سه مهره را به مُشَشدر ز نقش هفت و چهار

Ба сонеъӣ ки чу эҷод офариниш кард

به صانعی که چو ایجاد آفرینش کرد

Набӯд қудрат ӯ пои банди даст афзор

نبود قدرت او پای‌بند دست افزار

зи коиноти яке дар адам диранг накард

ز کاینات یکی در عدم درنگ نکرد

Чу шуд навиштаи зи девони амр ӯ эҳзор

چو شد نوشته ز دیوان امر او احضار

Муҳассили хирад ар барфарози боми димоғ

محصّل خرد ار برفراز بام دماغ

Ҳазор сол кунад дарси сунъ ӯ такрор

هزار سال کند درس صنع او تکرار

зи аҷз мунқатиъ ояд чу дар мақоми суол

ز عجز منقطع آید چو در مقام سوال

зи сари ҳикмат рамзӣ кунандаш астФсор

ز سّر حکمت رمزی کنندش استفسار

зи сайли хези ҳаводиси халал пазир нагашт

ز سیل خیز حوادث خلل پذیر نگشت

Чу шуд асоси фалакро анояташи меъмор

چو شد اساس فلک را عنایتش معمار

Латифа карам ӯст онкии наргис ро

لطیفۀ کرم اوست آنکه نرگس را

Ба саъии абри баҳори оташии ҷаҳди зи хиёр

به سعی ابر بهار آتشی جهد ز خیار

Камоли қудрат ӯ дон ки нофи оҳӯ ро

کمال قدرت او دان که ناف آهو را

з чанд қатра хӯн кард ҷؤнаҳи аттор

ز چند قطرهٔ خون کرد جُؤنهٔ عطّار

Бидон табиби шифои даҳ ки баҳри ҳоҷати халқ

بدان طبیب شفا ده که بهر حاجت خلق

Супурди ҳуққаи тирёкро ба муҳраи мор

سپرد حقّهٔ تریاک را به مهره مار

Чу бар баёзи ҳдқи нуқтаи сиёҳаи ниҳод

چو بر بیاض حدق نقطۀ سیاهه نهاد

Саводёни басарро равона шуд анзор

سوادیان بصر را روانه شد انظار

Чу рост кард ба ҳикмати айёри нақди вуҷӯд

چو راست کرد به حکمت عیار نقد وجود

Ба эътидоли табиати супурди он меъёр

به اعتدال طبیعت سپرد آن معیار

Ба ҳифз ӯ ки зи зарроти кун холӣ нест

به حفظ او که ز ذرّات کون خالی نیست

Тилоияи карамаши болъшии волобкор

طلایهٔ کرمش بالعشی والابکار

Ба сунъ ӯ ки кунад зери гардиши гардун

به صنع او که کند زیر گردش گردون

Ҳамеша ҷндраҳи ҷомаҳои лайл ва наҳор

همیشه جندرهٔ جامه‌های لیل و نهار

Ба қаҳр ӯ ки сипеҳри баландро бар дӯш

به قهر او که سپهر بلند را بر دوش

зи зарди рқъаҳи хуршед ва моҳ дӯхт ғёр

ز زرد رقعۀ خورشید و ماه دوخت غیار

Ҷӯии з хирман ҳастӣ ҳрс ва насл намонад

جوی ز خرمن هستی حَرث و نسل نماند

Дар он диёр ки ангехт хашм ӯ аъсор

در آن دیار که انگیخت خشم او اعصار

Ба афв ӯ ки ҷаҳонии кбоир аз сари завқ

به عفو او که جهانی کبایر از سر ذوق

Фурӯи барад ки шикаста нагардадаш ноҳор

فرو برد که شکسته نگرددش ناهار

Ба адл ӯ ки фиристод назми олам ро

به عدل او که فرستاد نظم عالم را

Ба ростӣу дурустии тарозуии динор

به راستی و درستی ترازوی دینار

Ба ҳақи қобзи арвоҳу бости арзоқ

به حقّ قابض ارواح و باسط ارزاق

Ба холиқи зулмот ва ба Фолқи анвор

به خالق ظلمات و به فالق انوار

Ба нақши бандии фитрат ки дар мзиқи раҳм

به نقش‌بندی فطرت که در مضیق رحم

Бар об нутфа кунад нақши ҷонвари дидор

بر آب نطفه کند نقش جانور دیدار

Диҳад ба хомаи сари тези хор , қудрат ӯ

دهد به خامهٔ سر تیز خار، قدرت او

Ъшўри наргису гул бар сҳоиФи гулзор

عشور نرگس و گل بر صحایف گلزار

Бсўзнӣ ки бидон дӯхт кисвати аҷсод

بسوزنی که بدان دوخت کسوت اجساد

Ба риштае ки аз он бофти ҳалаи зангор

به رشته‌ای که از آن بافت حلّهٔ زنگار

Ба коф кун ки аз ӯ зод гавҳар ҳастӣ

به کاف کن که از او زاد گوهر هستی

Ба фари нутқ казу ёфт одамии миқдор

به فرّ نطق کزو یافت آدمی مقدار

Ба стар исмати дӯшизагони ғайб ки ақл

به سِتر عصمت دوشیزگان غیب که عقل

Надидаи чеҳраи шан аз даричаи пиндор

ندیده چهرهٔ‌شان از دریچهٔ پندار

Ба танги бории асрори пардаи малакӯт

به تنگ باری اسرار پردهٔ ملکوت

Ки дар сродқи эшон малики наёбади бор

که در سرادق ایشان ملک نیابد بار

Ба рӯзи ҳашар ки андари сарочаи азимат

به روز حشر که اندر سراچهٔ عظمت

Миён халқ кунад ҳукми воҳиди қаҳҳор

میان خلق کند حکم واحد قهّار

Бидон сўоъқи ҳайбат ки бугсалади зи наҳиф

بدان صواعق هیبت که بگسلد ز نهیب

Алоқаҳои нуфус аз ҷаҳони аҳлу табор

علاقه‌های نفوس از جهان اهل و تبار

Ба нафхи сувар ки гардун кунад зи садумат ӯ

به نفخ صور که گردون کند ز صدمت او

Сипеди муҳраи хуршедро сиёҳи шиор

سپید مهرۀ خورشید را سیاه شعار

Ба шери қаҳр ки созад ба ним сари панҷа

به شیر قهر که سازد به نیم سر پنجه

зи ҳафт бахтии сар дар ҳаво кашида шикор

ز هفت بختی سر در هوا کشیده شکار

Ба ҳавли бозпасин манзил аз тариқи аҷал

به هول بازپسین منزل از طریق اجل

Ки мунқатиъ шавад онҷои қўоФли аъмор

که منقطع شود آنجا قوافل اعمار

Ба тӯтии қФси ваҳй , Ҷабраили амин

به طوطی قفص وحی، جبرئیل امین

Ба нури босираи ақл , Аҳмади мухтор

به نور باصرهٔ عقل، احمد مختار

Ба чашму абрӯии мозоғу қоби қўсинш

به چشم و ابروی مازاغ و قاب قوسینش

Ба лутфи ояти кубро ба кашфи он асрор

به لطف آیت کبری به کشف آن اسرار

Ба прдлӣ ки чу мӯру малахи сипоҳӣ ро

به پردلی که چو مور و ملخ سپاهی را

Се рӯз дод ба як тори анкабути ҳисор

سه روز داد به یک تار عنکبوت حصار

Ба нури шебати бўбкру мусҳафи Усмон

به نور شیبت بوبکر و مصحف عثمان

Ба дарраи умру теғи ҳайдари каррор

به درّهٔ عمر و تیغ حیدر کرّار

Ба ҳар ду мардумаки чашми хонаи исмат

به هر دو مردمک چشم خانهٔ عصمت

Ба аҳли сафау ҷамъи муҳоҷиру ансор

به اهل صفّه و جمع مهاجر و انصار

Ба ҷони поки шаҳидон ки қалби лашкарашон

به جان پاک شهیدان که قلب لشکرشان

зи Ҳамза буду ҷиноҳаши зи ҷаъфари тайёр

ز حمزه بود و جناحش ز جعفر طیّار

Ба ҳақи каъба ки исломи рости доролмлк

به حقّ کعبه که اسلام راست دارالملک

Ба шакли ҳалқа ки дар даст исматаст савор

به شکل حلقه که در دست عصمتست سوار

Ба оби замзаму санги сияҳ ки гашти сипед

به آب زمزم و سنگ سیه که گشت سپید

Ба ҳар ду аз всху зари ҷомаи ахёр

به هر دو از وسخ و زر جامهٔ اخیار

Ба зуҳри каъба ва рӯй сафоу зилъи ҳтим

به ظهر کعبه و روی صفا و ضلع حطیم

Ба батни Маккау нофи замину меъдаи ғор

به بطن مکّه و ناف زمین و معدهٔ غار

Ба лутфи рӯҳи пиёдаи рӯи фалаки паймоӣ

به لطف روح پیاده رو فلک پیمای

Ки кардаандаш бар чорпои ҷисми савор

که کرده‌اندش بر چارپای جسم سوار

Ба сад қолабу султони дил ки хайли ҳавос

به صد قالب و سلطان دل که خیل حواس

Гумошта сет бар атрофи баҳри гир ва бидор

گماشته‌ست بر اطراف بهر گیر و بدار

Ба басту қабзи ваии он сокини ҳдиқаҳи чашм

به بسط و قبض وی آن ساکن حدیقهٔ چشم

Ҳамеи зи нур назар ронад , аз сиришки идрор

همی ز نور نظر راند، از سرشک ادرار

Ба дидаи бонии чашму хбрпжўҳии гӯш

به دیده‌بانی چشم و خبرپژوهی گوش

Ба ҳоҷибии ду абрӯ ва манеҳе гуфтор

به حاجبیّ دو ابرو و منهیی گفتار

Ба сарварии димоғу раёсати аъзо

به سروری دماغ و ریاست اعضا

Ба об рӯй забону ваҷоҳати рухсор

به آب روی زبان و وجاهت رخسار

Ба офтоб ки аз захми ханҷари тезаш

به آفتاب که از زخم خنجر تیزش

Ба хӯни лаъл фурӯ рафт то камари кҳсор

به خون لعل فرو رفت تا کمر کهسار

Ба рӯзгор ки аз издиҳоми аздодш

به روزگار که از ازدحام اضدادش

Қирони оташ ва обаст дар дили аҳҷор

قران آتش و آبست در دل احجار

Ба чанбари фалаку песаи ресмони замон

به چنبر فلک و پیسه ریسمان زمان

Ки пштўораҳ ҳастӣ бар ӯ гирифт қарор

که پشتوارۀ هستی بر او گرفت قرار

Ба сарфарозии чарху фурӯтании замин

به سرفرازی چرخ و فروتنی زمین

Ба пойдории қутбу сабки сиррии мадор

به پایداری قطب و سبک سریّ مدار

Ба офтоби ҷаҳонгарду зилл гӯша нишин

به آفتاب جهانگرد و ظلّ گوشه نشین

Ба чархи нодарраи зойу ҷаҳони мрдшкор

به چرخ نادره‌زای و جهان مردشکار

Ба ҳафт зовияу чори зилъ ва шаш ҷадвал

به هفت زاویه و چار ضلع و شش جدول

Ба теғи меҳру амӯди сабоҳ ва қавс наҳор

به تیغ مهر و عمود صباح و قوس نهار

Ба чори фасли замон ва ба панҷ боби ҳавос

به چار فصل زمان و به پنج باب حواس

Ба ҳафт муҳраи заррину ҳуққаи даввор

به هفت مهرهٔ زرّین و حقّهٔ دوّار

Ба обрӯии ҳаёт ва ба хокпои ҷаҳон

به آبروی حیات و به خاکپای جهان

Ба бодпоиии аъмору ҷунбиши адвор

به بادپایی اعمار و جنبش ادوار

Ба нури чашмаи таббоху моҳ суфра фикан

به نور چشمهٔ طبّاخ و ماه سفره فکن

Ба шоми қурси рубой ва ба чархи хўонсолор

به شام قرص‌ربای و به چرخ خوانسالار

Ба нӯки тири шаҳобу хами камони ҳилол

به نوک تیر شهاب و خم کمان هلال

Ба кавкаби сипари чарху ҷавшани шаби тор

به کوکب سپر چرخ و جوشن شب تار

Ба чтрдории шому спркшии саҳар

به چترداری شام و سپرکشی سحر

Ба субҳи найзаи зану офтоби теғи гузор

به صبح نیزه‌زن و آفتاب تیغ‌گذار

Ба шоми турраи тарозу ҳилоли абрӯи зан

به شام طرّه طراز و هلال ابرو زن

Ба меҳри зевари бахш ва ба моҳи чеҳра нигор

به مهر زیور بخش و به ماه چهره نگار

Ба офтоби дирами дузду ахтари нони кӯр

به آفتاب درم دزد و اختر نان کور

Ба рӯзгори ду рӯйу ҷаҳони сифлаи наҷҷор

به روزگار دو روی و جهان سفله نجار

Ба рӯзи нома ки дар ҷайб субҳ пинҳонаст

به روزِ نامه که در جیب صبح پنهانست

Ба ҷомаи хона ки шабро бадваст астзҳор

به جامه خانه که شب را بدوست استظهار

Ба хити шамс ки бӯда сети обкаши пайваст

به خیط شمس که بوده‌ست آبکش پیوست

Ба теғи субҳ ки бӯда сети симкши ҳамвор

به تیغ صبح که بوده‌ست سیمکش هموار

Ба офтоби мкобр ки дршўди ҳамаи ҷой

به آفتاب مکابر که دَرشَود همه جای

Ба рӯзгори муонид ки ӯ кашад ҳамаи ёр

به روزگار معاند که او کشد همه یار

Ба боди меҳтари фаррошу обдори саҳоб

به باد مهتر فرّاش و آبدار سحاب

Ба ташти дории бадар ва ба меҳри машъалаи дор

به تشت‌داری بدر و به مهر مشعله‌دار

Ба шоми кавкаби кӯбу ҳилоли наъли орой

به شام کوکب‌کوب و هلال نعل‌آرای

Ба субҳи сайқалӣу осмони оинаи дор

به صبح صیقلی و آسمان آینه‌دار

Ба ҷӯади субҳ ки ҳаст ӯ ба нони диҳии машҳур

به جود صبح که هست او به نان دهی مشهور

Ба бухли шом ки омад сиёҳи коса чу қор

به بخل شام که آمد سیاه کاسه چو قار

Ба хушки мағзии хок ва ба обтар доман

به خشک مغزی خاک و به آبِ تر دامن

Ба сардии дами бод ва ба пушти гармии нор

به سردی دم باد و به پشت‌گرمی نار

Ба зуди хезии субҳ ва ба шаб рӯй қамар

به زود خیزی صبح و به شب روی قمر

Ба рўзбонии хуршеду чархи мардуми хор

به روزبانی خورشید و چرخ مردم خوار

Ба тобхонаҳ ки дар вай нишастаанд анҷум

به تابخانه که در وی نشسته‌اند انجم

Ба бори нома ки дар сар гирифтаанд ашҷор

به بار نامه که در سر گرفته‌اند اشجار

Ба баҳри булъаҷаби ойину кӯҳ роҳ нишин

به بحرِ بلعجب‌آیین و کوهِ راه‌نشین

Ба барқи оташбор ва ба абри оби Афшор

به برق آتشبار و به ابر آب‌افشار

Ба чашми об ки ошуфта гардад аз хошок

به چشم آب که آشفته گردد از خاشاک

Ба теғи кӯҳ ки аз нам баровард зангор

به تیغ کوه که از نم برآورد زنگار

Ба ҷустани раги борони з зер нашутур барқ

به جَستن رگِ باران ز زیر نشتر برق

Ббаҳи ангу нолаи тундари зи аҳтқони бухор

ببه انگ و نالهٔ تندر ز احتقان بخار

Ба абри соҳиби идрору реги мстсқӣ

به ابر صاحب ادرار و ریگ مستسقی

Ба туфи синаи нору кафи даҳони баҳор

به تفّ سینۀ نار و کف دهان بحار

Ба субҳи хати бдмидаҳ , ба шоми риш овар

به صبح خط بدمیده، به شام ریش‌آور

Ба моҳ васма кашида , ба рӯзи содаи изор

به ماه وسمه کشیده، به روز ساده عذار

Ба ҳалаи бофи рабиъу хазони ҷомаи ситон

به حلّه‌باف ربیع و خزانِ جامه ستان

Ба хори сӯзи зимистону нхлбнди баҳор

به خار سوز زمستان و نخلبند بهار

Ба бисроки шбоҳнгу Луки туркии рӯз

به بیسراک شباهنگ و لوک ترکی روز

Ки зери сабзаи гардун ҳаме кунанд асфор

که زیر سبزۀ گردون همی کنند اسفار

Ба рӯзи иду шаби қадари ҳурмати рамазон

به روز عید و شب قدر حرمت رمضان

Ба иҷтиҳоди бузургон , ба тоъати Аброр

به اجتهاد بزرگان، به طاعت ابرار

Ба риққати дили қандилу сӯзи сина ӯ

به رقّت دل قندیل و سوز سینهٔ او

Ба оби дидаи шамъу тан заъиф назор

به آب دیدهٔ شمع و تن ضعیف نزار

Ба новаки саҳарӣ аз камони пушти ду то

به ناوک سحری از کمانِ پشت دو تا

Ки бошад аз сипари ҳафт осмонаши гузор

که باشد از سپر هفت آسمانش گذار

Ба оҳи синаи длхстгони зи сӯзи ҷигар

به آه سینهٔ دلخستگان ز سوز جگر

Ба оби дидаи бечорагони зи ҷони фигор

به آب دیدهٔ بیچارگان ز جان فگار

Ба иҷтимои нуфусу таъоруфи арвоҳ

به اجتماع نفوس و تعارف ارواح

Ба издивоҷи уқулу натоиҷи афкор

به ازدواج عقول و نتایج افکار

Ба раҳбарии хирад дар масолики шубаҳот

به رهبری خرد در مسالک شبهات

Ба пайравии тамаъ дар мноҳҷи аўтор

به پیروی طمع در مناحج اوطار

Бҳчшми бандии хобу хаёли лаъибати боз

بهچشم‌بندی خواب و خیالِ لعبت‌باز

Ба ваҳми шӯъбадаи боз ва ба ақли ширини кор

به وهم شعبده‌باز و به عقل شیرین کار

Ба прдлии қаноат , ба даври бинии ҳирс

به پردلی قناعت، به دور بینی حرص

Ба хўшдлии тмнӣ , ба ҳамдамии ясор

به خوشدلیّ تمنّی، به همدمی یسار

Ба астноъи мурувват , ба эҳтишоми карам

به اصطناع مروّت، به احتشام کرم

Ба нури айни тавозуъ , ба ҳалами қофи виқор

به نور عین تواضع، به حلم قاف وقار

Ба зеҳни хурдаи шинос ва ба фикри даври андеш

به ذهن خرده شناس و به فکر دور اندیش

Бъқли рости ниҳоду хаёли кажи рафтор

بعقل راست نهاد و خیال کژ رفتار

Ба хашми оҳан рӯй ва ба сабри сангини дил

به خشم آهن روی و به صبر سنگین دل

Ба ҳалами оташи хор ва ба шарм кам озор

به حلم آتش خوار و به شرم کم آزار

Ба адли маслиҳати андешу зулми шаҳри ошӯб

به عدل مصلحت اندیش و ظلم شهر آشوب

Ба амн офият андӯзу фитнаи айёр

به امن عافیت اندوز و فتنهٔ عیّار

Ба ҳирси буии шинос ва ба шарми ранг омез

به حرص بوی‌شناس و به شرم رنگ‌آمیز

Ба ёс гӯша нишину бсбри ғусса гусор

به یاس گوشه نشین و بصبر غصّه گسار

Ба созгории ақлу ситезаи рӯеи табъ

به سازگاری عقل و ستیزه رویی طبع

Ба ҳалами хасми фиреб ва ба лутфи коргузор

به حلم خصم فریب و به لطف کارگزار

Ба Фсҳти дили аўмиду танги чашмии бухл

به فسحت دل اومید و تنگ چشمی بخل

Ба худнамоеи фахр ва фикандагӣ ъўор

به خودنمایی فخر و فکندگّی عوار

Ба шаҳриёрии ақл ва ба бахтиёрии бахт

به شهریاری عقل و به بختیاری بخت

Ба комкории мол ва ба дўстории ёр

به کامکاری مال و به دوستاری یار

Ба ишқи кӣсаи гушойу умеди хоми тамаъ

به عشق کیسه گشای و امیدِ خامْ طمع

Ба ҳиҷри душман рӯй ва ба васли хуши дидор

به هجر دشمن روی و به وصل خوش دیدار

Ба шоде ки зи бод ҳаво кунад пару бол

به شادیی که ز باد هوا کند پر و بال

Ба андҳӣ ки зи ҷурм замин кунад бену бор

به اندهی که ز جِرم زمین کند بن و بار

Ба фазли пои бараҳна , ба илми ҷайби тиҳӣ

به فضل پای برهنه، به علم جیب تهی

Ба ғифлати мутинаъим , ба ҷаҳли давлати ёр

به غفلت متّنعم، به جهل دولت یار

Ба нуқтаи дили лола , ба хати сабзи чаман

به نقطهٔ دل لاله، به خطّ سبز چمن

Ба мстри қади сарву ҷадовили анҳор

به مسطر قد سرو و جداول انهار

Ба зоди сарв ки дар поки домании бррст

به زاد سرو که در پاک دامنی بررست

На ҳамчуи наргиси раънои миёни хобу хумор

نه همچو نرگس رعنا میان خواب و خمار

Ба табла ӣ ки аз он буи мекашад сӯсан

به طبله‌ی که از آن بوی می‌کشد سوسن

Ба ҳуққае ки аз он ранг май баради гулнор

به حقّه‌ای که از آن رنگ می‌برد گلنار

Ба истиқомати сарву тамоюли шамшод

به استقامت سرو و تمایل شمشاد

Ба лутфи хандаи гулбаргу ҳавли шавкати хор

به لطف خندهٔ گلبرگ و هول شوکت خار

Ба лаҳни нағмаи булбул , ба ваҷду ҳолати сарв

به لحن نغمهٔ بلبل، به وجد و حالت سرو

Ба сӯзи нолаи қамарӣ ба риққати асҳор

به سوز نالهٔ قمری ّ به رقّت اسحار

Ба калаки мисрӣ каз оби тира бокаш нест

به کلک مصری کز آب تیره باکش نیست

Ба теғи ҳиндӣ каз оташаш наёяд ор

به تیغ هندی کز آتشش نیاید عار

Бидон ятем ки парварда шуд ба талх ва ба шӯр

بدان یتیم که پرورده شد به تلخ و به شور

Дар андаруни садаф бар канори дарёи бор

در اندرون صدف بر کنار دریا بار

Бидон заъиф ки дар банд чун ба танг ояд

بدان ضعیف که در بند چون به تنگ آید

Равони ширин бар дигарон кунад эсор

روان شیرین بر دیگران کند ایثار

Ба ҳозирони вуҷӯд ва ба ғоибони адам

به حاضران وجود و به غایبان عدم

зи авҷи коҳкшон то ба коҳ дар девор

ز اوج کاهکشان تا به کاه در دیوار

Ба кӯҳи қоф ки чокари сифати камари бастаи сет

به کوه قاف که چاکر صفت کمر بسته‌ست

Ббндгии виқори ту эй баланди осор

ببندگیّ وقار تو ای بلند آثار

Ба ҳишмати ту ки бе ибтидост ҳамчуи азал

به حشمت تو که بی ابتداست همچو ازل

Ба неъмати ту ки бе интиҳост ҳамчуи шумор

به نعمت تو که بی انتهاست همچو شمار

Ба афви ту ки уқубат кунад кам аз андак

به عفو تو که عقوبت کند کم از اندک

Ба базли ту ки фузунаст ҷўдш аз бисёр

به بذل تو که فزون است جودش از بسیار

Ба калаки ту ки арӯсони бикри хотир ро

به کلک تو که عروسان بکر خاطر را

Ба банди гесуи дрбоФти гавҳари шҳўор

به بند گیسو دربافت گوهر شهوار

Ба ҳайбати ту чун хнҷрист дар кафи марг

به هیبت تو چون خنجریست در کف مرگ

Ба душмани ту ки перояи ист бар тани дор

به دشمن تو که پیرایه‌ایست بر تن دار

Ба маснади ту ки то ӯ нишаст бар болаш

به مسند تو که تا او نشست بر بالش

Бихуфт фитна ва бархест давлати бедор

بخفت فتنه و برخاست دولت بیدار

Ба хотами ту ки дарёаш то камаргоҳаст

به خاتم تو که دریاش تا کمرگاهست

Ба хомаи ?ут ки ба сар меравад ба ҳиндӯи бор

به خامه‌ات که به سر می‌رود به هندو بار

Ба боргоҳи нав каз фарт кибриё нанишаст

به بارگاه نو کز فرط کبریا ننشست

зи корвони ҳаводис бар остонаши ғубор

ز کاروان حوادث بر آستانش غبار

Ба стўти ту ки як шеби тозӣона ӯ

به سطوت تو که یک شیب تازیانۀ او

Баровард зи сари тавсани замонаи дамор

برآورد ز سر توسنِ زمانه دمار

Ба лутфи ту ки агар қаҳрамон даҳр шавад

به لطف تو که اگر قهرمان دهر شود

Дар фаноро якбораи барзанади мсмор

در فنا را یکباره برزند مسمار

Ки як замони биҷуз аз бандагии хизмати ту

که یک زمان بجز از بندگیّ خدمت تو

Набӯдааст мари ин бандаро шиору дсор

نبوده‌است مر این بنده را شعار و دثار

Чу харгаҳ ар камари хизмати ту бастаи ним

چو خرگه ار کمر خدمت تو بسته نیَم

Чу хаймаам ки миён бастаам ба даҳ зуннор

چو خیمه‌ام که میان بسته‌ام به دَه زنّار

Зиҳии троҷъи аҳволи ман , бномизд !

زهی تراجع احوال من، بنامیزد!

Ҳамин таваққуъ дорам зи олами ғаддор

همین توقّع دارم ز عالم غدّار

Манам Уториди таҳти ашшуъоъи хотири ту

منم عطارد تحت الشّعاع خاطر تو

Ҳамеша мҳтрқу роҷеъ аз ғаму тимор

همیشه محترق و راجع از غم و تیمار

Аз онки мадҳи ту бар дил набиштаам доим

از آنک مدح تو بر دل نبشته‌ام دایم

Ба худ Фрўшдаҳ бошам зи фикр чун тӯмор

به خود فروشده باشم ز فکر چون طومار

Ба ном ва нанагӣ гуфтам ки рӯз бигзорам

به نام و ننگی گفتم که روز بگذارم

Раҳо намекунад ин рӯзгори ноҳамвор

رها نمی‌کند این روزگار ناهموار

Куҷои рӯм , чаҳ кунам , аз ки ёварӣ хоҳам ?

کجا روم، چه کنم، از که یاوری خواهم؟

Чу ҳақи шиноси туе кам буд пзирФтор

چو حق شناس تویی کم بود پذیرفتار

Маро ба ҷони ту садро ки заҳри шарбати марг

مرا به جان تو صدرا که زهر شربت مرگ

Шуд аз шамотати аъдо , чу оби нӯши гўор

شد از شماتت اعدا، چو آب نوش گوار

Ҳазор ба зи ман ва кам з ҳар шарбати марг

هزار به ز من و کم ز هر شربت مرگ

Марои бпрўр ва онгаҳ , ҳазор ва як ингор

مرا بپرور و آنگه، هزار و یک انگار

Умеди афв гуноҳӣ накарда ме дорам

امید عفو گناهی نکرده می‌دارم

Ту низ агар битавон кард ҳимматӣ бигумор

تو نیز اگر بتوان کرد همّتی بگمار

Виқори ҳалами ту кони поимрд ҳар гнҳист

وقار حلم تو کان پایمرد هر گنهیست

Чаҳ бошад ар бикунади баҳри мо яке пайкор

چه باشد ار بکند بهر ما یکی پیکار

зи ҷурми узри фузунтар вале ба толеъи ман

ز جرم عذر فزونتر ولی به طالع من

Буруни з силк қабуласт муҳраи аъзор

برون ز سلک قبولست مهرۀ اعذار

Маро ба коми дил душманон макун таклиф

مرا به کام دل دشمنان مکن تکلیف

Ки аз такаллуфи ин бори оҷизами нҳмор

که از تکلّف این بار عاجزم نهمار

Мадаи бсилӣ ҳар сифлаи гардани ҳунарам

مده بسیلی هر سفله گردن هنرم

Ки инчунин нгзорнди ҳақи хидматкор

که اینچنین نگزارند حقّ خدمتکار

Табораки аллоҳи баси турфа толеъӣ дорам

تبارک الله بس طرفه طالعی دارم

Ки қисми ман ҳамаи хори омадаи сет аз гулзор

که قسم من همه خار آمده‌ست از گلزار

Прир чун бишунидам зи душмани он бӯҳтон

پریر چون بشنیدم ز دشمن آن بهتان

Ки шахси ман зи ғами осемаи гашту синаи фигор

که شخص من ز غم آسیمه گشت و سینه فگار

Ба назд он бути ма рӯй кас фиристодам

به نزد آن بت مه روی کس فرستادم

Ки эйнигор накӯи аҳд вае маи дилдор

که ای نگار نکو عهد و ای مه دلدار

Марои чунин ва чунин ҳолатӣ фитод имрӯз

مرا چنین و چنین حالتی فتاد امروز

Буруни хирому биё то шавем бода гусор

برون خرام و بیا تا شویم باده گسار

Паём дод марои к-эии фалон вае баҳмон

پیام داد مرا کای فلان و ای بهمان

Чу дайгарӣ ба дилам кардае маро бигзор

چو دیگری به دلم کرده‌ای مرا بگذار

Чу ин сухан бишунидам зи фарти дилтангӣ

چو این سخن بشنیدم ز فرط دلتنگی

Шудам ба наздаш ва гуфтам ки эй маи ғаддор

شدم به نزدش و گفتم که ای مه غدّار

Ба водӣӣ ки дарав гирд карда шуд шaлғaм

به وادیی که درو گرد کرده شد شلغم

Ба арсае ки дарав бол баркашида хиёр

به عرصه‌ای که درو بال برکشیده خیار

Бҳсни талъати маймуни шайхи бузина

بحسن طلعت میمون شیخ بوزینه

Ба лутфи соқи самани гавани хоҷаи бутемор

به لطف ساق سمن‌گون خواجه بوتیمار

Бидон замон ки даройади зи хоби муфлиси маст

بدان زمان که درآید ز خواب مفلس مست

Хумор кардау ҷома ба хонаи хумор

خمار کرده و جامه به خانهٔ خمار

Ба иҷтиҳоди хари ланг дар миёни хлоб

به اجتهاد خر لنگ در میان خلاب

Ба эътиқоди саги зард дар хари мурдор

به اعتقاد سگ زرد در خر مردار

Баҳақи уштури гардани фарозу гови ҳмўл

بحقّ اشتر گردن فراز و گاو حمول

Ба ҳурмати саги хуши хуйу рӯбаҳи таррор

به حرمت سگ خوش خوی و روبه طرّار

Бидон қатори кулангон ки дар шаби торик

بدان قطار کلنگان که در شب تاریک

Ҳамеи раванд ба буии гзри сӯии брхўор

همی روند به بوی گزر سوی برخوار

Ба лутфи санъати он дам ки тарки симин бар

به لطف صنعت آن دم که ترک سیمین بر

Бидон сарин самани кун фурӯ кашад шалвор

بدان سرین سمن کون فرو کشد شلوار

Ба ҳавлу ҳайбати он дам ки . . . Бе раҳмат

به هول و هیبت آن دم که... بی رحمت

Бадарад аз сари шнгӣ . . . Чун гулнор

بدرّد از سر شنگی ... چون گلنار

Ба хоми табъӣу шухии бода бе об

به خام طبعی و شوخّی بادهٔ بی آب

Ба пухтаи кории ихнӣ ва хӯрдӣ хуши хор

به پخته کاری یخنی و خوردی خوش خوار

Ба деги чарби забони он замон ки зад қлқл

به دیگ چرب زبان آن زمان که زد قلقل

Ба ҷоми хушки даҳони он замон ки шуд бекор

به جام خشک دهان آن زمان که شد بیکار

Ба длгронии нораҳ , ба эҳтимоли қпон

به دلگرانی ناره، به احتمال قپان

Ба ростии амӯду дурустии тайёр

به راستی عمود و درستی طیّار

Ба тори қндзи шаби пӯши мардуми бадавӣ

به تار قندز شب پوش مردم بدوی

Ба банду решаи дастори мардуми булғор

به بند و ریشۀ دستار مردم بلغار

Ба хонаи хонаи рқъаҳ , ба муҳра муҳра нарад

به خانه خانهٔ رقعه، به مهره مهرهٔ نرد

Ба донаи донаи хсл ва ба гӯнаи гӯнаи қимор

به دانه دانهٔ خصل و به گونه گونه قمار

Ба тоқи гулшан . . . , ба ҳавзу биркаи ноф

به طاق گلشن...، به حوض و برکهٔ ناف

Ба ҷӯйбори миёни рону новдони зҳор

به جویبار میان ران و ناودان زهار

Ба сурхи рӯеи шингарфу лаби кабӯдии нил

به سرخ رویی شنگرف و لب کبودی نیل

Ба зарди фомии зрниху дили сиёҳии қор

به زرد فامی زرنیخ و دل سیاهی قار

Ба илми хзхзаҳ каз Ямани ваии нёлўдаҳи сет

به علم خضخضه کز یُمن وی نیالوده‌ست

Кулоҳи гӯша . . . м ба миннати ағёр

کلاه گوشهٔ ... م به منّت اغیار

Ба длсёҳии таълиқу мудаббирии фақиҳ

به دلسیاهی تعلیق و مدبریّ فقیه

Ба биўФоиии дарс ва ба меҳнати такрор

به بیوفایی درس و به محنت تکرار

Бидон зариф ки беруни барад ба чолокӣ

بدان ظریف که بیرون برد به چالاکی

Ҷавоби нукта : лои ақли лак , бонети ҳмор

جواب نکتهٔ: لا عقل لک، بانت حمار

Ки то ба . . . Ту дастрас тавонам ёфт

که تا به ... تو دسترس توانم یافت

Ҳаром дорам бар хеши суҳбату гуфтор

حرام دارم بر خویش صحبت و گفتار

Сухан дароз шуд акнӯн ҳақиқатӣ бишинав

سخن دراز شد اکنون حقیقتی بشنو

Ки рост хона тараст аз забонаи тайёр

که راست خانه ترست از زبانۀ طیّار

Ба ҷади ин ҳамаи савганду ҳазл ӯ , садро

به جدّ این همه سوگند و هزل او، صدرا

Вагарна ҳастам аз анъоми шомилати безор

وگرنه هستم از انعام شاملت بیزار

Ки менадонам савганди номаро сабабӣ

که می ندانم سوگند نامه را سببی

Ки бӯдааст ба таҳқиқи мӯҷиби озор

که بوده است به تحقیق موجب آزار

Вале чу нест дарин рӯзгори мамдуҳӣ

ولی چو نیست درین روزگار ممدوحی

Ки модҳиро дорад ба шарти худ тимор

که مادحی را دارد به شرط خود تیمار

Чу ҷинси одамиёнро з хӯрд нест гзир

چو جنس آدمیان را ز خورد نیست گزیر

зи танги дастӣ савганд мехӯрам ночор

ز تنگ دستی سوگند میخورم ناچار

Бзргўоро ! бехурдагӣ буд ки кунам

بزرگوارا! بی خردگی بود که کنم

Ба ҳазрати ту тҳдӣ ба шеваи ашъор

به حضرت تو تحدّی به شیوهٔ اشعار

Вагарнаи даъвӣ он кардамӣ ки чун ман набаст

وگرنه دعوی آن کردمی که چون من نبست

Ба шоирӣ ва накардӣ хиради барин инкор

به شاعری و نکردی خرد برین انکار

Манам сулолаи сулби хдоигони сухан

منم سلالۀ صلب خدایگان سخن

Аҷаб набошад агар мекунам ҳунари изҳор

عجب نباشد اگر می‌کنم هنر اظهار

Дареғи табъи марогар мураббӣӣ будӣ

دریغ طبع مرا گر مربّیی بودی

Забон нотиқа додӣ ба бндгиши иқрор

زبان ناطقه دادی به بندگیش اقرار

Марост аз ндби фазли ҳафдаҳи хсл ва ҳануз

مراست از ندب فضل هفده خصل و هنوز

Миёни нӯздаҳ ва бист мекунам рафтор

میان نوزده و بیست می‌کنم رفتار

Сазад ки сбҳаҳи тарозони гунбади аъло

سزد که سبحه طرازان گنبد اعلی

Бад-ӣни қасида ғро кунанд истиғфор

بدین قصیدۀ غرّا کنند استغفار

Аз он гуруҳ ки сўгндномаҳ ҳо гуфтанд

از آن گروه که سوگندنامه‌ها گفتند

Агар касе ба азин гуфт , гӯ ба пеши ман ор

اگر کسی به ازین گفت، گو به پیش من آر

Чу лоиқаст бад-ӣн гуфта ин дуъогӯ ро

چو لایقست بدین گفته این دعاگو را

Туе маҳак ва дигар ноқидони аўлўолобсор

تویی محکّ و دگر ناقدان اولوالابصار

Сазои бандаи зи дастору кафш берун нест

سزای بنده ز دستار و کفش بیرون نیست

Ту дар канори раҳе на сазои ин гуфтор

تو در کنار رهی نه سزای این گفتار

Агар бадаст , зи ман гардану зи дарбони кафш

اگر بدست، ز من گردن و ز دربان کفش

Вагар накӯаст , збндаҳи сару зи ту дастор

وگر نکوست، زبنده سر و ز تو دستار

Ҳамеша то чу ба мизон равад дурусти сипеҳр

همیشه تا چو به میزان رود درست سپهر

Ба саҳни боғи зарафшон буд зи дасти чанор

به صحن باغ زرافشان بود ز دست چنار

Ба шоди комӣу давлати бимони фаровони сол

به شاد کامی و دولت بمان فراوان سال

зи умру малику ҷавонӣу ҷоҳи бархӯрдор

ز عمر و ملک و جوانی و جاه برخوردار