Бидон эй писар ки мардум то зинда бошанд ногурез бошад аз дӯстон , ки мард бебародар ба ки дӯстон , аз онкии ҳакимиро гуфтанд : дӯсти беҳтар ё бародар ? гуфт бародар низ дӯст ба , {и байт

بدان ای پسر که مردم تا زنده باشند ناگریز باشد از دوستان، که مرد بی‌برادر به که دوستان، از آنکه حکیمی را گفتند: دوست بهتر یا برادر؟ گفت برادر نیز دوست به، {بیت

Пас агар андеша кунӣ аз кори дӯстони нисори доштану ҳадя фиристодану мардумӣ кардан , азиро ки ҳар ки аз дӯстони бияндешади дӯстон низ аз вай биандешанд , пас мардум ҳамеша бедӯст буванд ва айдун гӯйанд ки дӯсти дасти боздорандаи хеш буд одат кунад ҳар вақте дӯстии нав гирифтан , азиро ки бо дӯстон бисёр айбҳои мардумон пӯшида шаваду ҳунарҳо густарда гардад валикин чун дӯсти навгирӣ пушт бар дӯст куҳан макун , дӯсти нави ҳамеи талабу дӯсти куҳанро бар ҷои ҳамеи дор , то ҳамеша бисёр дӯст бошӣ ва гуфтаанд : дӯсти неки ганҷи бузурги сет , дигар андеша кун аз мардумон ки бо ту ба роҳи дӯстии раванд ва ҳам дӯст бошанд бо эшон ва бо эшон некуӣ ва созгорӣ куну бҳрнику бадӣ бо вай муттафиқ бош , то чун аз ту мардумӣ ёбанд дӯсти як дил ту гирданд , ки Искандарро пурседанд ки : бад-ӣн кам мояи рӯзгори ин чандини малик ба чаҳ хислат ба даст оварадӣ ? гуфт : ба даст овардани душманон ба тлтФу ҷамъ кардани дӯстон ба таъаҳҳуду онгоҳ андеша кун аз дӯстони дӯстон , ҳам аз ҷумла дӯстон бошанд ва битарс аз дӯстӣ ки душмани туро дӯст дорад ки бошад ки дӯстӣ ӯ аз дӯстии ту бештар бошад , {и байт

پس اگر اندیشه کنی از کار دوستان نثار داشتن و هدیه فرستادن و مردمی کردن، ازیرا که هر که از دوستان بیندیشد دوستان نیز از وی بیندیشند، پس مردم همیشه بی‌دوست بوند و ایدون گویند که دوست دست بازدارندهٔ خویش بود عادت کند هر وقتی دوستی نو گرفتن، ازیرا که با دوستان بسیار عیب‌های مردمان پوشیده شود و هنر ها گسترده گردد ولیکن چون دوست نو گیری پشت بر دوست کهن مکن، دوست نو همی طلب و دوست کهن را بر جای همی دار، تا همیشه بسیار دوست باشی و گفته‌اند: دوست نیک گنج بزرگ‌ست، دیگر اندیشه کن از مردمان که با تو به‌راه دوستی روند و هم دوست باشند با ایشان و با ایشان نیکویی و سازگاری کن و بهرنیک و بدی با وی متفق باش، تا چون از تو مردمی یابند دوست یک‌دل تو گردند، که اسکندر را پرسیدند که: بدین کم‌مایه روزگار این چندین ملک به چه خصلت به‌دست آوردی؟ گفت: به‌دست آوردن دشمنان به تلطف و جمع کردن دوستان به تعهد و آنگاه اندیشه کن از دوستان دوستان، هم از جملهٔ دوستان باشند و بترس از دوستی که دشمن ترا دوست دارد که باشد که دوستی او از دوستی تو بیشتر باشد، {بیت

Пас бок надорад ба бад кардан бо ту аз қабл душмани ту , бипарҳез аз дӯстӣ ки мари дӯсти туро душман дораду дӯстӣ ки бебаҳона ва беҳуҷҷатӣ ба гила шавад , дигар ба дӯстӣ ӯ тамаъи мадору андари ҷаҳон бе айби каси мшнос , аммо ту ҳунарманд бош , ки ҳунарманд беайб буду дӯст бе ҳунари мадор , ки аз дӯст беҳунар фалоҳ наомаду дӯстони қадаҳро аз ҷумла дӯстон машумор , ки эшон дӯст қадаҳ бошанд на дӯст ва бингар миёни дӯстони неку бад ва бо ҳар ду гуруҳ дӯстӣ кун , бо некони бадал дӯстӣ кун ва бо бидон ба забон дӯстӣ кун , то дӯстӣ ҳар ду гуруҳи турои ҳосил буд , ки на ҳамаи ҳоҷатӣ ба некон уфтад , вақт бошад ки ба дӯстӣ бидон низ ҳоҷат уфтад ва агар чаҳ раҳи бурдани ту наздик бидону наздики некони туро костӣ фазояд , чунонк раҳи бурдани наздики некон ва наздик бидон обрӯӣ афзоед ва ту тариқи некони нигоҳи дор , ки худ дӯстӣ ҳар ду қавми туро ҳосил ояд , аммо бо бе хирадони ҳаргиз дӯстӣ макун , ки дӯсти бохирад ба дӯстии он бикунад ки сад душман оқил накунанд ба душманӣу дӯстӣ бо мардуми ҳунарӣу нек аҳд кун , то ту низ бидон ҳунарҳо маърӯф ва сутӯда бошӣ ки он дӯстон ту бидон маърӯф ва сутӯда бошанд ва танҳо нишастан аз ҳам нишин бади аввалитар , чунонкии мари {и а } гуфта омад дарин ду байт ; шеър :

پس باک ندارد به بد کردن با تو از قبل دشمن تو، بپرهیز از دوستی که مر دوست ترا دشمن دارد و دوستی که بی‌بهانهٔ و بی‌حجتی به گِله شود، دیگر به دوستی او طمع مدار و اندر جهان بی‌عیب کس مشناس، اما تو هنرمند باش، که هنرمند بی‌عیب بود و دوست بی‌هنر مدار، که از دوست بی‌هنر فلاح نیامد و دوستان قدح را از جملهٔ دوستان مشمار، که ایشان دوست قدح باشند نه دوست و بنگر میان دوستان نیک و بد و با هر دو گروه دوستی کن، با نیکان بدل دوستی کن و با بدان به زبان دوستی کن، تا دوستی هر دو گروه ترا حاصل بود، که نه همه حاجتی به نیکان افتد، وقت باشد که به دوستی بدان نیز حاجت افتد و اگر چه ره بردن تو نزدیک بدان و نزدیک نیکان تو را کاستی فزاید، چنانک ره بردن نزدیک نیکان و نزدیک بدان آبروی افزاید و تو طریق نیکان نگاه دار، که خود دوستی هر دو قوم ترا حاصل آید، اما با بی‌خردان هرگز دوستی مکن، که دوست باخرد به دوستی آن بکند که صد دشمن عاقل نکنند به دشمنی و دوستی با مردم هنری و نیک‌عهد کن، تا تو نیز بدان هنرها معروف و ستوده باشی که آن دوستان تو بدان معروف و ستوده باشند و تنها نشستن از هم‌نشین بد اولی‌تر، چنانکه مر{ا} گفته آمد درین دو بیت؛ شعر:

Ва ҳақи дӯстону мардумони наздики худ зойеъ макун , то сазовор маломат нагардӣ , ки гуфтаанд : ду гуруҳи мардуми сазовор маломатанд : яке зойеъкунанда ҳақи дӯстон , дигари ношносндаҳи кирдори нек . Бдонкаҳи мардумонро бадв чиз битавон донист ки дӯстиро шоинд ё на : яке онкии дӯст ӯро танг дастӣ расад чизи хеш аз вай дареғ надорад ба ҳасби тоқати хеш ва ба вақти танагӣ аз вай барнагардад , то он вақт ки ба дӯстӣ ӯ азин ҷаҳон берун шавад , ӯ фарзандони он дӯсти худроу хуишонро талаб кунаду биҷои эшон некӣ кунад ва ҳар вақт ки ба зиёрати он дӯст равад ҳасратӣ бихӯрад , ҳар чанд ки он на ӯ буд .

و حق دوستان و مردمان نزدیک خود ضایع مکن، تا سزاوار ملامت نگردی، که گفته‌اند: دو گروه مردم سزاوار ملامت‌اند: یکی ضایع کنندهٔ حق دوستان، دیگر ناشناسندهٔ کردار نیک. بدانکه مردمان را بدو چیز بتوان دانست که دوستی را شایند یا نه : یکی آنکه دوست او را تنگ‌دستی رسد چیز خویش از وی دریغ ندارد به حسب طاقت خویش و به وقت تنگی از وی برنگردد، تا آن وقت که به دوستی او ازین جهان بیرون شود، او فرزندان آن دوست خود را و خویشان را طلب کند و بجای ایشان نیکی کند و هر وقت که به زیارت آن دوست رود حسرتی بخورد، هر چند که آن نه او بود.

Ҳикоят : чунин гӯйанд ки суқротро май бурданд то бикашанд , вайро алҳоҳ карданд ки бути парасти шӯ . Гуфт : мъозоллаҳ ки ҷузи сонеъро пурситам . Ббрдндш то бикашанд , қавмии шогирдон ӯ бо ӯ бирафтанд ва зорӣ мекарданд , чунонкии расм рафтааст . Пас ӯро пурседанд ки эй ҳаким , акнӯн чун дил бар куштан наҳодӣ бигӯ то турои куҷо дафн кунем ? суқрот табассум кард ва гуфт : агар чунонкӣ маро бозёбед ҳар куҷо хоҳед дафн кунед , яъне ки он на ман бошам ки қолаб ман бошад .

حکایت: چنین گویند که سقراط را می‌بردند تا بکشند، وی را الحاح کردند که بت پرست شو. گفت: معاذالله که جز صانع را پرستم. ببردندش تا بکشند، قومی شاگردان او با او برفتند و زاری می‌کردند، چنانکه رسم رفته است. پس او را پرسیدند که ای حکیم، اکنون چون دل بر کشتن نهادی بگو تا ترا کجا دفن کنیم؟ سقراط تبسم کرد و گفت: اگر چنانکه مرا بازیابید هر کجا خواهید دفن کنید، یعنی که آن نه من باشم که قالب من باشد.

Ва бо мардумони дӯстии миёнаи дор ва бар дӯстон бо умед дил мабанд ки ман дӯст бисёр дорам , дӯсти хос худ бош ва аз пасу пеши худ нигар ва бар эътимоди дӯстон аз худ ғофил мабош , чаҳ агар ҳазор дӯст буд туро аз ту дӯсттар касе набӯд ; дӯстро ба фарохӣу танагии озмоӣ , ба фарохӣ ба ҳурмат доштӣ ва ба танагӣ ба суд ва аз он дӯстӣ ки душмани туро душман надорад вайро ҷуз ошно махон , чаҳ онкаси ошно буд на дӯст ва бо дӯстон дар вақти гила чунон бош ки дар вақти хушнӯдӣ ва барин ҷумлаи дӯсти онрои дон ки доне ки туро дӯст дораду дӯстро ба дӯстӣ чизе меомӯз , ки агар вақте душман шавад туро зиён дораду пушаймонӣ суд накунад ва агар дарвеш бошӣ дӯсти тавонгари матлаб , ки дарвешро кас дӯст надорад , хоссаи тавонгари ан ; дӯст ба дараҷа хеш гузин ва агар тавонгар бошӣу дӯсти тавонгари дорӣ раво бошад ; аммо дар дӯстии дили мардумонро устувори дор , то корҳои ту устувор буд ва агар дӯстӣ на ба бихарад ӣ дил аз ту бардорад ба боз овардан ӯ машғӯл мабош , ки на арзад ва аз дӯсти томъ давр бош , ки дӯстии вай бо ту ба тамаъ бошад на ба ҳақиқат ва бо мардуми ҳқўди ҳаргиз дӯстӣ макун , ки мардуми ҳқўди дӯстиро ншоинд , аз ончии ҳақади ҳаргиз аз дил берун наравад ва ҳамеша озурдау кӣна вар бошӣ дӯстӣ кӣ андари дили вай буд . Чун ҳоли дӯстӣ гирифтани бдонстӣ огоҳ бош аз кор ва аз ҳоли дунёу неку бад .

و با مردمان دوستی میانه دار و بر دوستان با امید دل مبند که من دوست بسیار دارم، دوست خاص خود باش و از پس و پیش خود نگر و بر اعتماد دوستان از خود غافل مباش، چه اگر هزار دوست بود ترا از تو دوست‌تر کسی نبود؛ دوست را به فراخی و تنگی آزمای، به فراخی به حرمت داشتی و به تنگی به سود و از آن دوستی که دشمن ترا دشمن ندارد وی را جز آشنا مخوان، چه آنکس آشنا بود نه دوست و با دوستان در وقت گِله چنان باش که در وقت خشنودی و برین جمله دوست آنرا دان که دانی که ترا دوست دارد و دوست را به دوستی چیزی میآموز، که اگر وقتی دشمن شود ترا زیان دارد و پشیمانی سود نکند و اگر درویش باشی دوست توانگر مطلب، که درویش را کس دوست ندارد، خاصه توانگر‌ان؛ دوست به درجهٔ خویش گزین و اگر توانگر باشی و دوست توانگر داری روا باشد؛ اما در دوستی دل مردمان را استوار دار، تا کارهای تو استوار بود و اگر دوستی نه به بخرد‌ی دل از تو بردارد به باز آوردن او مشغول مباش، که نه ارزد و از دوست طامع دور باش، که دوستی وی با تو به طمع باشد نه به حقیقت و با مردم حقود هرگز دوستی مکن، که مردم حقود دوستی را نشایند، از آنچه حقد هرگز از دل بیرون نرود و همیشه آزرده و کینه‌ور باشی دوستی کی اندر دل وی بود. چون حال دوستی گرفتن بدانستی آگاه باش از کار و از حال دنیا و نیک و بد.