Бидон эй писар ки агар подшоҳии туро надимӣ диҳад , агар олати мнодмти подшоҳи надории мпазир , ки ҳар ки надимии подшоҳ { кунад } чанд хислат дар вай бибояд , чунонкӣ агар маҷлиси худовандро аз ҷулуси вай зинатӣ набошад борӣ шинӣ набӯд : аввал бояд ки ҳар панҷ ҳавос ба фармон ӯ бошаду дигар бояд ки лақое дорад ки мардумонро аз дидор ӯ кроҳитӣ набошад , то ин вале неъмат аз дидор ӯ малул набошад , сиўм бояд ки дабирии бидонад , тозӣу порсӣ , то агар дар хилвати ин маликро ҳоҷат уфтад ба чизеи хондану навиштану дабир ҳозир набошад ин подшоҳи турои номае хондан фармоед ё нбштн ; оҷиз наМонӣ , чаҳорум бояд ки агар надим шоир набошаду баду нек шеър надонад назм бар вай пӯшида намонаду ашъори тозӣу порсӣ ёд дорад , то агар ин худовандро гоҳу бегоҳ ба байтӣ ҳоҷат уфтад шоириро талаб набояд кардан , ё худ бигӯед ё ривоят кунад аз касе , ҳамчунин аз тибу нуҷум бояд ки бидонад , то агар азин саноатҳо суханӣ равад ё бад-ӣни боб ҳоҷат уфтад омадани табиб ё мунаҷҷим ҳоҷат набошад ; ту онч доне бигӯӣ то шарти мнодмт биҷой оварда бошӣ , то ин подшоҳро бар ту эътимод уфтад ва ба хизмати ту роғиб тар шавад ва низ бояд киу дигар бояд ки дар млоҳии надимро дастӣ буду чизеи бидонад задан , то агар подшоҳро хилватӣ буд ки мутрибро ҷой набошад бдончи донеи вақт ӯро хуши дорӣ , то ӯро бидон сабаб бар ту велъӣ дигар бошад ва низ мҳокӣ бошӣ ва бисёр ҳикоёти мазҳакау мсктаҳи ёди дорӣу наводири ҳоءи бадеъ , ки надим бе ҳикояти наво дар нотамом буд ва низ бояд ки нараду шатранҷ бохтани бадоне , на чунонк мқомр бошӣ , ки ҳар гоҳ ки ба табъ мқомр бошӣ надимиро нишое ва низ бо ин ҳама ки гуфтам қуръон бояд ки ёди дорӣ ва аз тафсири чизеи бадоне ва аз фиқҳи чизеи хабари дорӣу ахбори расӯли алайҳи ассаломи бадоне ва аз илми шариъат ва аз ҳар чизе бехабар набошӣ , то агар дар маҷлиси подшоҳи азин маънӣ суханӣ равад ҷавоби бадоне додан ва ба талаби қозӣ ва фақиҳ набояд шудан ва низ бояд ки сайри алмулук бисёр хонда бошӣу ёди гирифта ва худ ба нафаси хеши хислатҳои мулӯки гузашта май гӯйӣ , то дар дили подшоҳ кор мекунаду бандагони ҳақи таъолиро дар он нафъӣ ва тафарруҷӣ мебошад ва бояд ки дар ту ҳам ҷад бошад ва ҳам ҳазл ; аммо бояд ки вақти истеъмоли бадоне ки кӣ бошад ва ба вақти ҷад ҳазл нагӯйӣ ва ба вақти ҳазл ҷад нагӯйӣ , ки ҳар илмӣ ки бадоне ва истеъмол ндонӣ , донистан ва нодонистан ҳар ду яке бошад ва бо ин ҳама ки гуфтам бояд ки дар ту фурӯаст ва рҷўлит бошад , ки мулӯк ҳамеша на ба ъушрат машғӯл бошанд ва чун вақте мардӣ бояд намӯдан бинмоеу турои тавонои он буд ки бо мардӣ ё ду мард бизанӣ , магару алъёзи биллоҳ дар хилватӣ ё дар миёни нишотӣ касе хиёнати андешади бад-ӣни подшоҳ ва аз ҷумлаи ҳаводиси ҳодиса Эй зояд ту ончи шарти мардӣу мардумӣ буд биҷои оре , ки он вале неъмат ба сабаби ту растгорӣ ёбад ва агар гузаштаи шӯии ҳақи худованду ҳақи неъмат ӯ гзордаҳ бошӣ ва ба номи неки рафта , ҳақи фарзандони ту бар он худованд воҷиб бошад ва агар барраии номи нек ва нон ёфта бошӣ то боқии умри хеш . Пас агар инки гуфтам дар ту мавҷӯд набошад бояд ки бештар азин бошад то надимии подшоҳро шоиста бошӣ , агар чунон буд ки аз надимии нон хӯрдану шароб хӯрдану ҳазли гуфтани доне аз пас надимӣ набӯд , тадбир надимӣ кун то он хизмат бар ту вабол нагардад ва низ то ту бошӣ ҳаргиз аз худованди хеш ғофил мабош ва дар маҷлиси подшоҳ дар бандагон ӯ мангар ва чун нбизи соқӣ ба ту диҳад дар рӯй ӯ мангару сар дар пеши дор ва чун нбиз хӯрдӣ қадаҳ ба соқии бози даҳ чунонк дар вай нанигарӣ , то худовандро аз ту дар дили чизе сӯрат набандаду хештани нигоҳи дор , то хиёнат науфтад .

بدان ای پسر که اگر پادشاهی ترا ندیمی دهد، اگر آلت منادمت پادشاه نداری مپذیر، که هر که ندیمی پادشاه {کند} چند خصلت در وی بباید، چنانکه اگر مجلس خداوند را از جلوس وی زینتی نباشد باری شینی نبود: اول باید که هر پنج حواس به فرمان او باشد و دیگر باید که لقایی دارد که مردمان را از دیدار او کراهیتی نباشد، تا این ولی‌نعمت از دیدار او ملول نباشد، سیوم باید که دبیری بداند، تازی و پارسی، تا اگر در خلوت این ملک را حاجت افتد به‌چیزی خواندن و نوشتن و دبیر حاضر نباشد این پادشاه ترا نامه‌ای خواندن فرماید یا نبشتن‌؛ عاجز نمانی، چهارم باید که اگر ندیم شاعر نباشد و بد و نیک شعر نداند نظم بر وی پوشیده نماند و اشعار تازی و پارسی یاد دارد، تا اگر این خداوند را گاه و بیگاه به بیتی حاجت افتد شاعری را طلب نباید کردن، یا خود بگوید یا روایت کند از کسی، همچنین از طب و نجوم باید که بداند، تا اگر ازین صناعت‌ها سخنی رود یا بدین باب حاجت افتد آمدن طبیب یا منجم حاجت نباشد؛ تو آنچ دانی بگوی تا شرط منادمت بجای آورده باشی، تا این پادشاه را بر تو اعتماد افتد و به‌خدمت تو راغب‌تر شود و نیز باید که و دیگر باید که در ملاهی ندیم را دستی بود و چیزی بداند زدن، تا اگر پادشاه را خلوتی بود که مطرب را جای نباشد بدآنچ دانی وقت او را خوش داری، تا او را بدان سبب بر تو ولعی دیگر باشد و نیز محاکی باشی و بسیار حکایات مضحکه و مسکته یاد داری و نوادر‌هاء بدیع، که ندیم بی‌حکایت نوا در ناتمام بود و نیز باید که نرد و شطرنج باختن بدانی، نه چنانک مقامر باشی، که هر گاه که به طبع مقامر باشی ندیمی را نشایی و نیز با این همه که گفتم قرآن باید که یاد داری و از تفسیر چیزی بدانی و از فقه چیزی خبر داری و اخبار رسول علیه السلام بدانی و از علم شریعت و از هر چیزی بی‌خبر نباشی، تا اگر در مجلس پادشاه ازین معنی سخنی رود جواب بدانی دادن و به طلب قاضی و فقیه نباید شدن و نیز باید که سیر الملوک بسیار خوانده باشی و یاد گرفته و خود به نفس خویش خصلت‌های ملوک گذشته می‌گویی، تا در دل پادشاه کار می‌کند و بندگان حق تعالی را در آن نفعی و تفرجی می‌باشد و باید که در تو هم جد باشد و هم هزل؛ اما باید که وقت استعمال بدانی که کی باشد و به‌وقت جد هزل نگویی و به‌وقت هزل جد نگویی، که هر علمی که بدانی و استعمال ندانی‌، دانستن و نادانستن هر دو یکی باشد و با این همه که گفتم باید که در تو فروست و رجولیت باشد، که ملوک همیشه نه به عشرت مشغول باشند و چون وقتی مردی باید نمودن بنمایی و ترا توانایی آن بود که با مردی یا دو مرد بزنی، مگر و العیاذ بالله در خلوتی یا در میان نشاطی کسی خیانت اندیشد بدین پادشاه و از جملهٔ حوادث حادثه‌ای زاید تو آنچ شرط مردی و مردمی بوَد بجای آری، که آن ولی نعمت به سبب تو رستگاری یابد و اگر گذشته شوی حق خداوند و حق نعمت او گزارده باشی و به نام‌ نیک رفته، حق فرزندان تو بر آن خداوند واجب باشد و اگر برهی نام نیک و نان یافته باشی تا باقی عمر خویش. پس اگر اینکه گفتم در تو موجود نباشد باید که بیشتر ازین باشد تا ندیمی پادشاه را شایسته باشی، اگر چنان بود که از ندیمی نان خوردن و شراب خوردن و هزل گفتن دانی از پس ندیمی نبود، تدبیر ندیمی کن تا آن خدمت بر تو وبال نگردد و نیز تا تو باشی هرگز از خداوند خویش غافل مباش و در مجلس پادشاه در بندگان او منگر و چون نبیذ ساقی به تو دهد در روی او منگر و سر در پیش دار و چون نبیذ خوردی قدح به ساقی باز‌ده چنانک در وی ننگری، تا خداوند را از تو در دل چیزی صورت نبندد و خویشتن نگاه دار، تا خیانت نیفتد.

Ҳикоят : шунӯдам ки қозии Абдулмалики ғФриро Маъмуни надимии хос худ дод , ки Абдулмалики нбизи хора буду бад-ӣни сабаб аз қазо маъзул шуд . Рӯзӣ дар маҷлис , ғуломии нбизи бад-ӣни қозӣ Абдулмалик дод , чун нбиз бастанд ба ғулом назар кард ва ба чашми бадв ишорат кард ва як чашмро лухтии фурӯи хўобонид . Маъмун нигоҳ кард бидид ; Абдулмалик донист ки Маъмуни он ишоратро бидид , ҳамчунон чашми ним гирифта ҳаме дошт . Маъмуни баъд аз соъатии қозии Абдулмаликро пурсед ба ъмдо ки : эй қозӣ , чашми туро чаҳ барисед ? Абдулмалик гуфт : « ҳеҷ намедонам , дарин соъат ба ҳам фароз омад . » баъд аз он то ваии зинда буд , дар сафар ва дар ҳзру халоу мулло ва дар хона ва дар маҷлис , ҳаргизи тамоми чашм боз накард то он тӯҳмат аз дил Маъмун бархесту надим бояд ки бад-ӣн кифоят бошад .

حکایت: شنودم که قاضی عبدالملک غفری را مامون ندیمی خاص خود داد، که عبدالملک نبیذ‌خواره بود و بدین سبب از قضا معزول شد. روزی در مجلس‌، غلامی نبیذ بدین قاضی عبدالملک داد، چون نبیذ بستاند به غلام نظر کرد و به چشم بدو اشارت کرد و یک چشم را لختی فرو خوابانید. مامون نگاه کرد بدید‌؛ عبدالملک دانست که مامون آن اشارت را بدید، همچنان چشمْ نیم‌گرفته همی‌داشت. مامون بعد از ساعتی قاضی عبدالملک را پرسید به عمدا که: ای قاضی، چشم ترا چه برسید؟ عبدالملک گفت: ‌«هیچ نمی‌دانم، درین ساعت به‌هم فراز آمد.» بعد از آن تا وی زنده بود، در سفر و در حضر و خلا و ملا و در خانه و در مجلس، هرگز تمام چشم باز نکرد تا آن تهمت از دل مامون برخاست و ندیم باید که بدین کفایت باشد.