Аввал гуфт : то рӯзу шаб ояндаасту раванда , аз гардиши солҳо шигифти мадор .

اول گفت: تا روز و شب آینده است و رونده، از گردش سال‌ها شگفت مدار.

Ва гуфт : мардумон чаро аз корӣ пушаймонӣ хуранд ки як бор аз он пушаймонӣ хӯрда бошанд ?

و گفت: مردمان چرا از کاری پشیمانی خورند که یک‌بار از آن پشیمانی خورده باشند؟

Гуфт : чаро эмин хусбад касе ки ошно ӣ подшоҳ бошад ?

گفت: چرا ایمن خسبد کسی که آشنا‌ی پادشاه باشد؟

Гуфт : чаро зиндаи шимурд касе худро ки зиндагонӣ ӯ на бар мурод ӯ буд ?

گفت: چرا زنده شمرد کسی خود را که زندگانی او نه بر مراد او بود؟

Охир гуфт : ҳар ки туро зишт гуяд маъзӯртар аз онкии он зишт ба ту расонад .

آخر گفت: هر که ترا زشت گوید معذور‌تر از آنکه آن زشت به تو رساند.

Охир гуфт : ба худованди таъзияти он дардисар нарасад ки бидон кас ки бефоида гӯш дорад .

آخر گفت: به خداوند تعزیت آن دردسر نرسد که بدان کس که بی‌فایده گوش دارد.

Охир гуфт : аз худованди зиён бисёре он касро зиёни мандтар дор ки вайро дидори чашми зиёни манд буд .

آخر گفت: از خداوند زیان بسیاری آن کس را زیان‌مندتر دار که وی را دیدار چشم زیان‌مند بود.

Охир гуфт : ҳар бандае ки ӯро бихаранд ва бифурӯшанд озодтар аз он каси дон ки ӯ бандаи гулӯ буд .

آخر گفت: هر بنده‌ای که او را بخرند و بفروشند آزاد‌تر از آن کس دان که او بندهٔ گلو بود.

Охир гуфт : ҳар чанд касе доно буд ки подоши варо хирад набӯд он дониш бар ваии вабол буд .

آخر گفت: هر چند کسی دانا بود که پاداش ورا خرد نبود آن دانش بر وی وبال بود.

Охир гуфт : ҳар ки рӯзгор ӯро доно накунад дар омӯзиш ӯ ҳеҷ касро ранҷ набояд барад ки ранҷ ӯ зойеъ бошад .

آخر گفت: هر که روزگار او را دانا نکند در آموزش او هیچ‌کس را رنج نباید برد که رنج او ضایع باشد.

Охир гуфт : ҳамаи чиз аз нодони нигоҳи доштани осонтар аз он буд ки аз тани хеши нодонро .

آخر گفت: همه چیز از نادان نگاه داشتن آسان‌تر از آن بود که از تن خویش نادان را.

{ дигар гуфт : агар хоҳӣ ки мардумони туро никўгўӣ бошанд никўгўӣ мардумон бош . }

{ دیگر گفت: اگر خواهی که مردمان ترا نیکوگوی باشند نیکوگوی مردمان باش.}

Охир гуфт : агар хоҳӣ ки ранҷи ту зойеъ набошад , биҷои мардумон , ранҷи мардумони биҷои хеш зойеъ макун .

آخر گفت: اگر خواهی که رنج تو ضایع نباشد، بجای مردمان، رنج مردمان بجای خویش ضایع مکن.

Охир гуфт : агар хоҳӣ ки кам дӯст набошӣ кӣнаи мадор .

آخر گفت: اگر خواهی که کم‌دوست نباشی کینه مدار.

Охир гуфт : агар хоҳӣ ки беандоза андӯҳгин набошӣ ҳасуд мабош .

آخر گفت: اگر خواهی که بی‌اندازه اندوهگین نباشی حسود مباش.

{ дигар гуфт : агар хоҳӣ ки аз ранҷидагӣ давр бошӣ ончӣ наравад марон . }

{دیگر گفت: اگر خواهی که از رنجیدگی دور باشی آنچه نرود مران.}

Охир гуфт : агар хоҳӣ ки зиндагонӣ ба осонигузорӣ равиши худро бар рӯй кори дор .

آخر گفت: اگر خواهی که زندگانی به آسانی گذاری روش خود را بر روی کار دار.

Охир гуфт : агар хоҳӣ ки турои девона вор нашмуранд онч ноёфтанӣ буд мҷўӣ .

آخر گفت: اگر خواهی که ترا دیوانه‌وار نشمرند آنچ نایافتنی بود مجوی.

Охир гуфт : агар хоҳӣ ки бо озарми ббошӣ ва бо обрӯ ӣ , озори каси мҷўӣ .

آخر گفت: اگر خواهی که با آزرم بباشی و با آبرو‌ی، آزار کس مجوی.

Охир гуфт : агар хоҳӣ ки фирефта набошӣ кори нокардаро карда мапиндор .

آخر گفت: اگر خواهی که فریفته نباشی کار ناکرده را کرده مپندار.

{ дигар гуфт : агар хоҳӣ ки пардаи ту дарида нашавад пардаи каси мдр . }

{دیگر گفت: اگر خواهی که پردهٔ تو دریده نشود پرده کس مدر.}

Охир гуфт : агар хоҳӣ ки бар қафои ءи ту нхнднди зердастонро поки дор .

آخر گفت: اگر خواهی که بر قفا‌ء تو نخندند زیردستان را پاک دار.

{ дигар гуфт : агар хоҳӣ ки аз пушаймонии дарози эмини гардӣ ба ҳавои дил кор макун . }

{ دیگر گفت: اگر خواهی که از پشیمانی دراز ایمن گردی به هوای دل کار مکن.}

Охир гуфт : агар хоҳӣ ки зирак бошӣ рӯй хеш дар ойӣнаи касони байн .

آخر گفت: اگر خواهی که زیرک باشی روی خویش در آیینهٔ کسان بین.

Охир гуфт : агар хоҳӣ ки бебим бошӣ беозор бош .

آخر گفت: اگر خواهی که بی‌بیم باشی بی‌آزار باش.

Охир гуфт : агар хоҳӣ ки қадари ту бар ҷой бошад қадар мардумон бишнос .

آخر گفت: اگر خواهی که قدر تو بر جای باشد قدر مردمان بشناس.

Охир гуфт : агар хоҳӣ ки ба қавли ту кор кунанд ба қавли худ кор кун .

آخر گفت: اگر خواهی که به قول تو کار کنند به قول خود کار کن.

Охир гуфт : агар хоҳӣ ки писандида мардумон бошӣ бар он кас ки хирад дорад рози хеш ошкор макун .

آخر گفت: اگر خواهی که پسندیدهٔ مردمان باشی بر آن کس که خرد دارد راز خویش آشکار مکن.

Охир гуфт : агар хоҳӣ ки бартар аз мардумон бошӣ фарохи нон ва намак бош .

آخر گفت: اگر خواهی که برتر از مردمان باشی فراخ نان و نمک باش.

Охир гуфт : чаро душман нахонӣ касеро ки ҷавонмардии хеш дар озор мардумон донад ?

آخر گفت: چرا دشمن نخوانی کسی را که جوانمردی خویش در آزار مردمان داند؟

Охир гуфт : чаро дӯсти хуоне касеро ки душмани дӯстони ту буд ?

آخر گفت: چرا دوست خوانی کسی را که دشمن دوستان تو بود؟

Охир гуфт : бо мардум бе ҳунари дӯстии мадор ки мардум беҳунар на дӯстиро шояд ва на душманиро .

آخر گفت: با مردم بی‌هنر دوستی مدار که مردم بی‌هنر نه دوستی را شاید و نه دشمنی را.

Охир гуфт : парҳез аз нодонӣ ки худро донои шимурд .

آخر گفت: پرهیز از نادانی که خود را دانا شمرد.

Охир гуфт : дод аз худ бидиҳ то аз довар мустағнӣ бошӣ .

آخر گفت: داد از خود بده تا از داور مستغنی باشی.

Охир гуфт : агар чаҳ ҳақ талх бошад бибояд шунид .

آخر گفت: اگر چه حق تلخ باشد بباید شنید.

Охир гуфт : агар хоҳӣ ки рози ту душман надонад бо дӯст магӯӣ .

آخر گفت: اگر خواهی که راز تو دشمن نداند با دوست مگوی.

Охир гуфт : хиради нигариши бузург зиён мабош .

آخر گفت: خرد نگرش بزرگ زیان مباش.

Охир гуфт : бе қадари мардумро зиндаи мшмр .

آخر گفت: بی‌قدر مردم را زنده مشمر.

Охир гуфт : агар хоҳӣ ки беганҷ тавонгар бошӣ басанд кор бош .

آخر گفت: اگر خواهی که بی‌گنج توانگر باشی بسند کار باش.

Охир гуфт : ба газофи мхр то ба газоф набояд фурухт .

آخر گفت: به گزاف مخر تا به گزاف نباید فروخت.

Охир гуфт : марг ба аз онкии ниёз ба ҳамчун худӣ бардоштан .

آخر گفت: مرگ به از آنکه نیاز به همچون خودی برداشتن.

Охир гуфт : аз гуруснагии мурдан ба аз онкӣ аз нони сифлаи сайр шудан .

آخر گفت: از گرسنگی مردن به از آنکه از نان سفله سیر شدن.

Охир гуфт : баҳри тхоилӣ ки турои сӯрати бандад бар номътмдон эътимод макун ва аз муътамадон эътимод мабар .

آخر گفت: بهر تخایلی که ترا صورت بندد بر نامعتمدان اعتماد مکن و از معتمدان اعتماد مبُر.

Охир гуфт : ба кам зи худии муҳтоҷ бӯдани азим мусӣбатӣ бошад , агар чаҳ хуш буд , ки андари оби мурдан ба ки аз ҳақир зинҳор хостан .

آخر گفت: به کم ز خودی محتاج بودن عظیم مصیبتی باشد، اگر چه خوش بود، که اندر آب مردن به که از حقیر زینهار خواستن.

Охир гуфт : фосиқи мутавозеъи ин ҷаҳони ҷӯии беҳтар аз обиди мутакаббири он ҷаҳони ҷӯй .

آخر گفت: فاسق متواضع این جهان جوی بهتر از عابد متکبر آن جهان جوی.

Охир гуфт : нодонтар аз он мардум набошад ки яке аз кеҳтар ӣ ба меҳтар ӣ брсидаҳ бошад ҳамчунон басӯи ӯ ба чашм кеҳтарӣ нигаранд .

آخر گفت: نادان‌تر از آن مردم نباشد که یکی از کهتر‌ی به مهتر‌ی برسیده باشد همچنان بسوی او به چشم کهتری نگرند.

Охир гуфт : шармӣ набӯд бтар аз онкӣ ба чизе даъвӣ кунад ки надонаду онгоҳи дурӯғ гӯй бошад .

آخر گفت: شرمی نبود بتر از آنکه به چیزی دعوی کند که نداند و آنگاه دروغ‌گوی باشد.

Охир гуфт : фирефтатар аз он кас набӯд ки ёфта ба ноёфта бидиҳад .

آخر گفت: فریفته‌تر از آن کس نبود که یافته به نایافته بدهد.

Охир гуфт : фурӯмоятар аз он касе набошад ки касеро бадв ҳоҷатӣ бошад ва тавонад ки раво кунад ва накунад .

آخر گفت: فرومایه‌تر از آن کسی نباشد که کسی را بدو حاجتی باشد و تواند که روا کند و نکند.

Охир гуфт : агар хоҳӣ ки аз шумори додгар ан бошӣ зердастони худро ба тоқати хеши накӯдор .

آخر گفت: اگر خواهی که از شمار دادگر‌ان باشی زیردستان خود را به طاقت خویش نکودار.

Охир гуфт : агар хоҳӣ ки аз шумори озод ан бошӣ тамаъро ба худ роҳи мада ва дар дили ҷои мада .

آخر گفت: اگر خواهی که از شمار آزاد‌ان باشی طمع را به خود راه مده و در دل جای مده.

Охир гуфт : агар хоҳӣ ки аз накӯҳиши ом давр бошӣ асари ҳоءи эшонро ситоянда бош .

آخر گفت: اگر خواهی که از نکوهش عام دور باشی اثر‌هاء ایشان را ستاینده باش.

Охир гуфт : агар хоҳӣ ки дар дилҳо маҳбӯб бошӣу мардумон аз ту нФўр набошанд сухан бар муроди мардумони гӯй .

آخر گفت: اگر خواهی که در دل‌ها محبوب باشی و مردمان از تو نفور نباشند سخن بر مراد مردمان گوی.

Охир гуфт : агар хоҳӣ ки некӯтарину писандидатарин мардумон бошӣ онч бахуд напасандӣ ба кас мапаснд .

آخر گفت: اگر خواهی که نیکو‌ترین و پسندیده‌ترین مردمان باشی آنچ بخود نپسندی به‌کس مپسند.

Охир гуфт : агар хоҳӣ ки бар дилат ҷароҳат нарасад ки ҳеҷ марҳам напазирад бо ҳеҷ нодон мунозира макун .

آخر گفت: اگر خواهی که بر دلت جراحت نرسد که هیچ مرهم نپذیرد با هیچ نادان مناظره مکن.

Охир гуфт : агар хоҳӣ ки беҳтарин халқ бошӣ аз халқи чизеи дареғи мадор .

آخر گفت: اگر خواهی که بهترین خلق باشی از خلق چیزی دریغ مدار.

Охир гуфт : агар хоҳӣ ки забонат дароз бошад кӯтаҳ даст бош .

آخر گفت: اگر خواهی که زبانت دراز باشد کوته دست باش.

Охир инаст суханҳоу панди ҳоءи нўшрўони одил , чун бихонӣ , эй писари ин лафзҳоро хори мадор ки азин суханҳо ҳам буи ҳикмат ояд ва ҳам буии малик , зирокаҳи ҳам сухани ҳукамои сет ва ҳам сухани подшоҳон , ҷумлаи ҳамаи маълуми хеши гардон ва акнӯн омӯз ки ҷавонӣ , ки чун пери гаштии худ бшнидн напардозӣ , ки перон чизҳо донанд ки ҷавонон ндонанд валлоҳи аълами болсўоб .

آخر اینست سخن‌ها و پند‌هاء نوشروان عادل، چون بخوانی، ای پسر این لفظ‌ها را خوار مدار که ازین سخن‌ها هم بوی حکمت آید و هم بوی ملک‌، زیراکه هم سخن حکما‌ست و هم سخن پادشاهان، جمله همه معلوم خویش گردان و اکنون آموز که جوانی، که چون پیر گشتی خود بشنیدن نپردازی، که پیران چیزها دانند که جوانان ندانند والله اعلم بالصواب.