Дай ба тأдибми адибии нуктаи санҷу нуктаи дон

دی به تأدیبم ادیبی نکته سنج و نکته دان

Ҳаии ҳамеи гуфто : зиҳӣ аз ақлу дониш бе нишон

هی همی گفتا: زهی از عقل و دانش بی نشان

Чанд бо найрангу дастон , рӯз ва шаб бошӣ қарин

چند با نیرنگ و دستان، روز و شب باشی قرین

Чанд аз фарҳангу дониш , гоҳу гуҳи ҷӯии карон

چند از فرهنگ و دانش، گاه و گه جویی کران

Лухтӣ аз дониш назар бигушо ба кори ин сипеҳр

لختی از دانش نظر بگشا به کار این سپهر

Лмҳӣ аз ғайрат нигаҳ бинмо ба вазъи ин ҷаҳон

لمحی از غیرت نگه بنما به وضع این جهان

Кин ҷаҳонро аз чаҳ биниҳоданд бунёд инчунин

کاین جهان را از چه بنهادند بنیاد اینچنین

Кин фалакро аз чаҳ бинмуданд бунёни ончунон

کاین فلک را از چه بنمودند بنیان آنچنان

Мухталифи аздодро бингар ки боҳами мқтрн

مختلف اضداد را بنگر که باهم مقترن

Мунфасили ашёъро бингар ки бо ҳам тавъамон

منفصل اشیاء را بنگر که با هم توأمان

Гуҳи ҷамодии ҷониби малики наботии рҳспр

گه جمادی جانب ملک نباتی رهسپر

Гуҳи наботии ҷониби иқлӣми ҳайвонии равон

گه نباتی جانب اقلیم حیوانی روان

Гоҳи ин бар тахтгоҳи ҳишмати он такяи зан

گاه این بر تختگاه حشمت آن تکیه زن

Гоҳи он дар шаҳри банди маликати ин ҳукмрон

گاه آن در شهر بند ملکت این حکمران

Ҷинсҳоро байн ки ҳаряки ҷуста аз дигари фирор

جنس ها را بین که هریک جسته از دیگر فرار

Байни тузиддиҳоро , ки ҳаряк карда бо дигари қирон

بین تو ضدها‌ را، که هریک کرده با دیگر قران

Охири ин осори қудрат аз ки дар олами падед ?

آخر این آثار قدرت از که در عالم پدید؟

Охири ин анвори раҳмат аз ки дар гетии аён ?

آخر این انوار رحمت از که در گیتی عیان؟

Ин тамосили шигифт аз кист бе саъии қалам ?

این تماثیل شگفت از کیست بی سعی قلم؟

Ин тасовири шигарф аз кист бе ранҷи бенон ?

این تصاویر شگرف از کیست بی رنج بنان؟

Ин ҳамаи нақши наводирро , ки бошад мухтареъ ?

این همه نقش نوادر را، که باشد مخترع؟

Ин ҳамаи шакли бадоеъро ки бошад тарҷумон ?

این همه شکل بدایع را که باشد ترجمان؟

Охири ин осор ҳастӣ , худ киро бошад далел ?

آخر این آثار هستی،‌ خود که را باشد دلیل؟

Охири ин асрори маънӣ , худ киро бошад нишон ?

آخر این اسرار معنی، خود که را باشد نشان؟

Кист он сонеъ , ки сунъаши одамиро аз нахуст ,

کیست آن صانع، که صنعش آدمی را از نخست،

Тъбит кардааст дар торики тани равшани равон ?

تعبیت کرده است در تاریک تن روشن روان؟

Кист он доно , ки азмаши ҳркҷо розӣ наҳуфт

کیست آن دانا، که عزمش هرکجا رازی نهفت

Бетакаллуф донад андари сина ҳар роздон ?

بی تکلف داند اندر سینه هر رازدان؟

Кист ин банно , ки съиш бар фарози ин замин ,

کیست این بنا، که سعیش بر فراز این زمین،

Карда бар пои ин муқарнаси торами зангори сон ?

کرده بر پا این مقرنس طارم زنگار سان؟

Кист он қодир , ки аз нҳморӣ қудрат кунад ,

کیست آن قادر، که از نهماری قدرت کند،

Хорро гул , хораро гавҳар , гёро парниён ?

خار را گل، خاره را گوهر، گیا را پرنیان؟

Кист он манъам , ки аз анъом бе поёни хеш

کیست آن منعم، که از انعام بی پایان خویش

Мӯрро дар сахраи смо буд рӯзии расон ?

مور را در صخره صمّا بود روزی رسان؟

Бо чунин қодир , ало то чанд ранҷ аз умру зайд ?

با چنین قادر، الا تا چند رنج از عمر و زید؟

Бо чунин манъам , ?ҳулло то чанд ҷавр аз ин ва он ?

با چنین منعم، هلا تا چند جور از این و آن؟

Чанд хизмат ҳо кунӣ бар ҳар куҷои жожии ?данӣ ?

چند خدمت ها کنی بر هر کجا ژاژی دنی؟

Чанд миннатҳо барӣ аз ҳарчӣ шавамӣ қлтбон ?

چند منت ها بری از هرچه شومی قلتبان؟

Чанд сахтиҳо кашӣ аз баҳри ҷамъи симу зар ?

چند سختی ها کشی از بهر جمع سیم و زر؟

Чанд талхиҳо чшӣ аз баҳри поси обу нон ?

چند تلخی ها چشی از بهر پاس آب و نان؟

Чанд ҳар ночизро бошӣ ало , мадҳати сарой

چند هر ناچیز را باشی الا، مدحت سرای

Чанд ҳар беаслро бошӣ ?ҳулло , тавсиф хон

چند هر بی اصل را باشی هلا، توصیف خوان

Мардумиро чун ту алҳақ кас надидам бе насиб

مردمی را چون تو الحق کس ندیدم بی نصیب

Бхрдиро чун ту биллоҳи каси нҷстм бе нишон

بخردی را چون تو بالله کس نجستم بی نشان

Холӣ аз тадбиру дониш , орӣ аз ташрифи ақл

خالی از تدبیر و دانش، عاری از تشریف عقل

Фориғ аз анвор ҳастӣ ғофил аз асрори ҷон

فارغ از انوار هستی غافل از اسرار جان

Аз хирадмандии ҷудо ва бо табаҳкории қарин

از خردمندی جدا و با تبهکاری قرین

Аз заковати барканор ва бо сафоҳати тавъамон

از ذکاوت برکنار و با سفاهت توأمان

Ҷилва рӯй бтонти рӯзу шаби андари назар

جلوه روی بتانت روز و شب اندر نظر

Васфи ҷаъди длбронти гоҳу бега бар забон

وصف جعد دلبرانت گاه و بیگه بر زبان

Чеҳраи инро мисоли ореи гуҳӣ аз ёсамин

چهره این را مثال آری گهی از یاسمین

Турраи онро сифати хуонеи гуҳӣ аз зимрон

طرّه آن را صفت خوانی گهی از ضیمران

Гоҳи хуонеи ғамзаи онро хадангии дилнишин

گاه خوانی غمزه آن را خدنگی دلنشین

Гоҳи хуонеи мижаи инро синонеи ҷони ситон

گاه خوانی مژّه این را سنانی جان ستان

Гуҳ ба чеҳраи ашки резии баҳри ҷаъдии машки рез

گه به چهره اشک ریزی بهر جعدی مشک ریز

Гуҳи зи дида хӯн фишонӣ баҳри чеҳрӣ хуй фишон

گه ز دیده خون فشانی بهر چهری خوی فشان

Гуҳ бинолӣ сахти сахт аз ишқи ёрии мҳркиш

گه بنالی سخت سخت از عشق یاری مهرکیش

Гуҳи бгриии зори зор аз ҳиҷри моҳии меҳрбон

گه بگریی زار زار از هجر ماهی مهربان

Нолае чун нолаи ҳаблӣ бгоҳ вазъи ҳамл

ناله ای چون ناله حبلی بگاه وضع حمل

Гиря эй чун гиряи мино ба базми микшон

گریه ای چون گریه مینا به بزم میکشان

Лаҳзае аз ишқи он ронӣ ба гардуни сад нафир

لحظه ای از عشق آن رانی به گردون صد نفیر

Лмҳаҳ эй аз ҳиҷри он ронӣ ба анҷуми сад фиғон

لمحه ای از هجر آن رانی به انجم صد فغان

Гуҳ кунӣ мадҳи фалони мейру гуҳ аз баҳмони вазир

گه کنی مدح فلان میر و گه از بهمان وزیر

Гуҳи сароеи мадҳи ину гуҳи сголии васфи он

گه سرایی مدح این و گه سگالی وصف آن

Гоҳи гоҳ аз Носир хусрав кунӣ ҳар сӯи сухан

گاه گاه از ناصر خسرو کنی هر سو سخن

Гуҳи гуҳ аз масъӯди саъди оре ба ҳарҷо достон

گه گه از مسعود سعد آری به هرجا داستان

Лухтӣ аз маърӯфи крхӣ , қиссаҳосозӣ ҳадис

لختی از معروف کرخی، قصه ها سازی حدیث

Гоҳе аз зўолнўни мисрии фазлҳосозӣ баён

گاهی از ذوالنون مصری فضل ها سازی بیان

Ҳаии ҳамеи ронии ҳадис аз фазли абдолу риҷол

هی همی رانی حدیث از فضل ابدال و رجال

Ҳаии ҳамеи гӯйии сухан дар васфи баҳмону фалон

هی همی گویی سخن در وصف بهمان و فلان

Маърифатҳо хом битарошӣ барои сайди халқ

معرفت ها خام بتراشی برای صید خلق

Нрдҳои божгўни бозӣ ба иғвои касон

نردهای باژگون بازی به اغوای کسان

Нангҳоро фахрҳо пиндорӣ аз хуии дижам

ننگ ها را فخرها پنداری از خوی دژم

Лаълҳоро сангҳо бишуморӣ аз табъи ҳўон

لعل ها را سنگ ها بشماری از طبع هوان

Тоири ҷонро ки бошад зрўаҳи гардуни мтор

طایر جان را که باشد ذروه گردون مطار

Мурғ ҳастиро ки авҷ сидра бошад ошён ,

مرغ هستی را که اوج سدره باشد آشیان،

Ҳаштае бар поиш аз шаҳавоти бандии баси қавӣ

هشته ای بر پایش از شهوات بندی بس قوی

Бастае бар болаш аз одоти сангии баси гарон

بسته ای بر بالش از عادات سنگی بس گران

Банди оз аз пои бугсали мурғи ҷонро то ҳаме

بند آز از پای بگسل مرغ جان را تا همی

Бенгарӣ тайрони онро бар фарози ломакон

بنگری طیران آن را بر فراز لامکان

Лиззати рӯҳ ар туро бояд раҳо кун хуии нафас

لذت روح ار تو را باید رها کن خوی نفس

Дили зи аввали бугсал аз ин то бипайвандӣ ба он

دل ز اول بگسل از این تا بپیوندی به آن

Тахти бнҳодн агар хоҳӣ ба малики офият

تخت بنهادن اگر خواهی به ملک عافیت

Рахти беруни каш аз ин вайрони сарои хокдон

رخت بیرون کش از این ویران سرای خاکدان

Амниятро худ чаҳ ҷӯӣ дар диёри обу гул

امنیت را خود چه جویی در دیار آب و گل

Шӯ ба малики ҷону дил , конҷо буд ҳсни амон

شو به ملک جان و دل، کانجا بود حصن امان

Мардумиро моилигар дар ду гетии зи ин сипас

مردمی را مایلی گر در دو گیتی ز این سپس

Ҷузи санои шоҳ бар лаби ҳичгаҳи ҳарфии марон

جز ثنای شاه بر لب هیچگه حرفی مران

Шоҳи авранги имомати он ки камтари чокараш

شاه اورنگ امامت آن که کمتر چاکرش

Малик ҳастиро гирифт аз бохтар то ховарон

ملک هستی را گرفت از باختر تا خاوران

Хусрави олами мҳинаҳи додхоҳи ростин

خسرو عالم مهینه دادخواه راستین

Муфаххари одами беҳинаи подшоҳи расатон

مفخر آدم بهینه پادشاه راستان

Ҳомии шаръи паямбари вориси Нӯҳу халил

حامی شرع پیمبر وارث نوح و خلیل

Пушти дори дайни Аҳмад , Меҳдии соҳиби замон

پشت دار دین احمد، مهدی صاحب زمان

Он ки файзи ом ӯ дар дода ҳаркасро сало

آن که فیض عام او در داده هرکس را صلا

Бар бисоти офариниш то кафш густарда хон

بر بساط آفرینش تا کفش گسترده خوان

Қулзуми тавҳидро азмаши маин заврақ сипор

قلزم توحید را عزمش مهین زورق سپار

Заврақи тсдидро ҳзмши беҳинаи бодбон

زورق تسدید را حزمش بهینه بادبان

Назд рой ӯ буд яксон чаҳ сар ва чаҳ ълн

نزد رای او بود یکسان چه سر و چه علن

Дар замир ӯ буд равшан чаҳ пайдо чаҳ ниҳон

در ضمیر او بود روشن چه پیدا چه نهان

Гӯии сони зони рӯ ба гирди худ ҳаме гардад сипеҳр

گوی سان زآن رو به گرد خود همی گردد سپهر

Комад ӯро бар бторки латмае аз сўлҷон

کامد او را بر بتارک لطمه ای از صولجان

Қаҳр ӯ сӯзони шарору дӯзах ӯро илтиҳоб

قهر او سوزان شرار و دوزخ او را التهاب

Меҳр ӯ хуррами баҳору ҷинат ӯро бӯстон

مهر او خرّم بهار و جنّت او را بوستان

Рӯзи кин каз наъраи шери авжанони корзор

روز کین کز نعره شیر اوژنان کارزار

Паҳнаи ҳиҷо ба дашт аржан ояд сухра хон

پهنه هیجا به دشت ارژن آید سخره خوان

Ноӣ рӯмӣ аз ду сӯ бунёд созад зеру Бам

نای رومی از دو سو بنیاد سازد زیر و بم

Кӯси ҳарбӣ аз ду ҷониб сар кунад бонги фиғон

کوس حربی از دو جانب سر کند بانگ فغان

Хоки андар эҳтизоз ояд зи ғавғои набард

خاک اندر اهتزاز آید ز غوغای نبرد

Чарх , андар эътироз ояд зи ҳайҳои ялон

چرخ، اندر اعتراض آید ز هیهای یلان

Пари зи ошӯби далерони бохтар то бохтар

پر ز آشوب دلیران باختر تا باختر

Пари зи ғавғои ҳужаброни қирвон то қирвон

پر ز غوغای هژبران قیروان تا قیروان

Як тарафи ғалатони сиррии бинӣ ба хӯни андари хизоб

یک طرف غلطان سری بینی به خون اندر خضاب

Як тарафи пурхӯни тании бинӣ ба хоки андари тапон

یک طرف پرخون تنی بینی به خاک اندر تپان

Дар кашокаши як тарафи қавмӣ ба қавмӣ дар ситез

در کشاکش یک طرف قومی به قومی در ستیز

Дар такопуи як кнФи бархе ба бархе тавъамон

در تکاپو یک کنف برخی به برخی توأمان

Нӯки пайкони ялони хўнриз чун мижгони ёр

نوک پیکان یلان خونریز چون مژگان یار

Хоми пари хами гӯони партоб чун зулф батон

خام پر خمّ گوان پرتاب چون زلف بتان

Прдлонро хонаи зини ғайрати тахти Қубод

پردلان را خانه زین غیرت تخت قباد

Саракашонро худ заррини хиҷлати тоҷи каён

سرکشان را خود زرین خجلت تاج کیان

Кохи гардун пар шавад азҳоиу ҳўии аҳли разм

کاخ گردون پر شود از های و هوی اهل رزم

Гӯши кайвон кар шавад аз гиру дори саракашон

گوش کیوان کر شود از گیر و دار سرکشان

Арсаи ҳиҷои пар аз шер ва паланг ояд ба чашм

عرصه هیجا پر از شیر و پلنگ آید به چشم

Аз палангин савлатони разму широўжни ялон

از پلنگین صولتان رزم و شیراوژن یلان

Паҳнаи кин дар назар ояд пар аз афъӣу мор

پهنه کین در نظر آید پر از افعی و مار

Аз аФоъии тирҳо ва аз зиҳи морони камон

از افاعی تیرها و از زه ماران کمان

зи оташи теғаши шарорӣ гар фитад онгаҳ ба хасм

ز آتش تیغش شراری گر فتد آنگه به خصم

Хасмро якбораи хезади дӯди марг аз дудмон

خصم را یکباره خیزد دود مرگ از دودمان

Шуълае аз теғ ӯ бар ҳаркии тобад то абад

شعله ای از تیغ او بر هرکه تابد تا ابد

Бонги вилки вилкши хезади ҳаме аз устихон

بانگ ویلک ویلکش خیزد همی از استخوان

ӯст гӯйии худ сроФили қиёматгоҳи разм

اوست گویی خود سرافیل قیامتگاه رزم

Каз зуҳӯраши қолаб аъдо кунад бадрӯди ҷон

کز ظهورش قالب اعدا کند بدرود جان

Бскаҳи теғ ӯ фишонд хӯни хасмон дар дағо

بسکه تیغ او فشاند خون خصمان در دغا

Бар замини гӯйии ҳамеи шингарфи боради зосмон

بر زمین گویی همی شنگرف بارد زآسمان

эй паноҳи халқ эй дасти худо , эй пушти дайн

ای پناه خلق ای دست خدا، ای پشت دین

эй ядуллоҳи фавқи аидиҳми туро дар хӯрду шаън

ای یدالله فوق ایدیهم تو را در خورد و شأن

Дардҳо дорам ба дили ногуфта аз ҷаври сипеҳр

دردها دارم به دل ناگفته از جور سپهر

Ранҷ ҳо дорам ба ҷони бнҳФтаҳ аз даври замон

رنج ها دارم به جان بنهفته از دور زمان

Ҳам магари лутфи ъмим ту диҳад беҳбуди ин

هم مگر لطف عمیم تو دهد بهبود این

Ҳам магари хуии Карим ту шавад доруии он

هم مگر خوی کریم تو شود داروی آن

Мадҳҳо гуфтему кас аз мо напазируфтӣ ба ҳеҷ

مدح ها گفتیم و کس از ما نپذیرفتی به هیچ

Васфҳо кардему кас аз мо набӯдӣ шоягон

وصفها کردیم و کس از ما نبودی شایگان

Ҳам дар ин ид аз ту умедам ки бахшеи мрмро

هم در این عید از تو امیدم که بخشی مرمرا

Нағзи ташрифӣ каз он гирдам ба гетии шодмон

نغز تشریفی کز آن گردم به گیتی شادمان

Ворзўими онкии зини пас гар зем дар рӯзгор

وآرزویم آنکه زین پس گر زیم در روزگار

Ҳам зи Авни ту буд бе миннати аҳли замон

هم ز عون تو بود بی منّت اهل زمان

То буд аз куфру дайн дар арсаи гетии асар

تا بود از کفر و دین در عرصه گیتی اثر

То буд аз рӯзу шаб дар ҳизи олами нишон

تا بود از روز و شب در حیز عالم نشان

Боди аҳбобати ҳама бо айш ва бо ъушрати қарин

باد احبابت همه با عیش و با عشرت قرین

Боди аъдоят , ҳама бо ранҷу меҳнати тавъамон

باد اعدایت، همه با رنج و محنت توأمان