Ҳон ! эй дили ибрати байн ! аз дида ъбр кун ! ҳон !

هان! ای دلِ عبرت‌بین! از دیده عِبَر کن! هان!

Айвони мадоинро ойӣнаи ибрати дон !

ایوانِ مدائن را آیینهٔ عبرت دان!

Як раҳи зи лаби диҷлаи манзил ба мадоин кун

یک‌ره ز لبِ دجله منزل به مدائن کن

Вази дидаи дувуми диҷла бар хоки мадоини рон

وز دیده دُوُم دجله بر خاکِ مدائن ران

Худ диҷла чунон гиряд сад диҷлаи хӯни гӯйӣ

خود دجله چنان گرید صد دجلهٔ خون گویی

Каз гармии хунобаш оташ чакад аз мижгон

کز گرمیِ خونابش آتش چِکَد از مژگان

Бинӣ ки лаби диҷла чун каф ба даҳони орад ?

بینی که لبِ دجله چون کف به دهان آرد؟

Гӯйии зи туфи оҳаши лаб обила зад чандон

گویی ز تَفِ آهش لب آبله زد چندان

Аз оташи ҳасрати байни бирёни ҷигари диҷла

از آتشِ حسرت بین بریان جگرِ دجله

Худ об шунида сетӣ котш кунадаш бирён

خود آب شنیده‌ستی کآتش کُنَدش بریان

Бар диҷлагарӣ нўнў ! вази дидаи зкотши даҳ

بر دجله گِری نونو! وز دیده زکاتش ده

Гарчи лаб дарё ҳаст аз диҷлаи закоти устон

گرچه لبِ دریا هست از دجله زکات‌اِستان

Гар диҷла даромезад боди лабу сӯзи дил

گر دجله درآمیزد بادِ لب و سوزِ دل

Нимӣ шавад афсурда , нимӣ шавад оташи дон

نیمی شود افسرده، نیمی شود آتش‌دان

То силсилаи айвони бигусасти мадоин ро

تا سلسلهٔ ایوان بگسست مدائن را

Дар силсила шуд диҷла , чун силсила шуд печон

در سلسله شد دجله، چون سلسله شد پیچان

Гуҳи гуҳ ба забони ашки овози даҳ айвон ро

گه‌گه به زبانِ اشک آواز ده ایوان را

То бӯ ки ба гӯши дили посухи шинавии зи айвон

تا بو که به گوشِ دل پاسخ شنوی ز ایوان

Дандона ҳар қасрӣ пандӣ диҳадат нави нав

دندانهٔ هر قصری پندی دهدت نو نو

Панди сар дандона бишинав зи бен дандон

پندِ سرِ دندانه بشنو ز بُنِ دندان

Гуяд ки ту аз хокӣ , мо хоки тўоим акнӯн

گوید که تو از خاکی، ما خاک توایم اکنون

Гомии ду се бар мо нау ашкии ду се ҳам бФшон

گامی دو سه بر ما نِه و اشکی دو سه هم بِفْشان

Аз навҳа ҷғдолҳқ моием ба дарди сар

از نوحهٔ جغدالحق ماییم به دردِ سر

Аз дида гулобӣ кун , дарди сар мо бинишон

از دیده گلابی کن، دردِ سرِ ما بنشان

Оре ! чаҳ аҷаби дорӣ ? кандар чамани гетӣ

آری! چه عجب داری؟ کاندر چمنِ گیتی

Ҷғдаст паии булбул ; навҳаи сети паии алҳон

جغد است پیِ بلبل؛ نوحه‌ست پیِ الحان

Мо боргаҳи додем ин рафт ситам бар мо

ما بارگهِ دادیم این رفت ستم بر ما

Бар қасри ситамкорон то худ чаҳ расад хизлон

بر قصرِ ستمکاران تا خود چه رسد خِذلان

Гӯйӣ ки нигун карда сети айвони фалак вааш ро

گویی که نگون کرده‌ست ایوانِ فلک‌وش را

Ҳукми фалаки гардон ? ё ҳукми фалаки гардон ?

حکمِ فلکِ گردان؟ یا حکمِ فلک‌گردان؟

Бар дидаи ман хндии коинҷои з чаҳ мегиряд ?

بر دیدهٔ من خندی کاینجا ز چه می‌گرید؟

Хнднд бар он дида кин ҷо нашавад гирён

خندند بر آن دیده کاین‌جا نشود گریان

Неи золи мадоин кам аз перзани Кӯфа

نی زالِ مدائن کم از پیرزنِ کوفه

На ҳуҷраи танги ин камтар зи танури он

نه حجرهٔ تنگِ این کم‌تر ز تنورِ آن

Доне чаҳ ? мадоинро бо Кӯфаи баробар на !

دانی چه؟ مدائن را با کوفه برابر نه!

Аз сина танурӣ кун вази дидаи талаби тӯфон

از سینه تنوری کن وز دیده طلب طوفان

Инаст ҳамон айвон каз нақши рухи мардум

این است همان ایوان کز نقشِ رخِ مردم

Хок дар ӯ будӣ девори нгорстон

خاکِ درِ او بودی دیوارِ نگارستان

Инаст ҳамон даргаи ковро зи шаҳон будӣ

این است همان درگه کاو را ز شهان بودی

Дайлами малики Бобул , ҳиндӯи шаҳи туркистон

دیلم مَلِکِ بابِل، هندو شهِ ترکستان

Инаст ҳамон сафа каз ҳайбат ӯ барадӣ

این است همان صفّه کز هیبتِ او بردی

Бар шери фалаки ҳамлаи шери тани шодравон

بر شیرِ فلک حمله شیرِ تنِ شادروان

Пиндори ҳамон аҳдаст , аз дидаи фикрати байн !

پندار همان عهد است، از دیدهٔ فکرت بین!

Дар силсилаи дарга , дар кавкабаи майдон

در سلسلهٔ درگه، در کوکبهٔ میدان

Аз асби пиёдаи шӯ , бар нтъи замини рух на

از اسب پیاده شو، بر نَطعِ زمین رُخ نِه

Зери паии пелаши байни шҳмот шудаи нӯъмон

زیرِ پیِ پیلش بین شهمات شده نُعمان

Не ! не ! ки чу нӯъмони байни пели афкани шоҳон ро

نی! نی! که چو نُعمان بین پیل‌افکنِ شاهان را

Пелони шабу рӯзаши кушта ба паии даврон

پیلانِ شب و روزش کُشته به پیِ دوران

эй баси шаҳи пели афкани коФкнд ба шаҳи пелӣ

ای بس شهِ پیل‌افکن کافکنْد به شه‌پیلی

Шатранҷии тақдираш дар моти гуҳи ҳурмон

شطرنجیِ تقدیرش در مات‌گهِ حِرمان

Мастаст замин зеро хӯрдаи сет ба ҷой май

مست است زمین زیرا خورده‌ست به‌جای می

Дар коси сари ҳурмуз , хӯни дили нўшрўон

در کاسِ سرِ هُرمُز، خونِ دلِ نُوشِروان

Баси панд ки буд онгаҳ бар тоҷи сараши пайдо

بس پند که بود آنگه بر تاجِ سرش پیدا

Сад панд наваст акнӯн дар мағзи сараши пинҳон

صد پندِ نو است اکنون در مغزِ سرش پنهان

Касрӣу туранҷи зар , парвиз ва ба заррин

کسری و ترنجِ زر، پرویز و به زرّین

Бар бод шуда як сар , бо хок шуда як сон

بر باد شده یک‌سر، با خاک شده یک‌سان

Парвиз ба ҳар хуонеи заррин тара густардӣ

پرویز به هر خوانی زرّین‌تره گستردی

Кардӣ зи бисоти зар , заррини тараро бустон

کردی ز بساطِ زر، زرّین‌تره را بستان

Парвиз кунун гум шуд , зон гум шуда камтар гӯ

پرویز کنون گم شد، زان گم‌شده کم‌تر گو

Заррини тара кӯ бархон ? рӯ « кам тркўо » бархон

زرّین‌تره کو برخوان؟ رو «کَم تَرَکوا» برخوان

Гуфтӣ ки куҷои рафтанди он тоҷи варон инак ?

گفتی که کجا رفتند آن تاج‌وران اینک؟

зи эшон шикам хокаст обистани ҷовидон

ز ایشان شکمِ خاک است آبستنِ جاویدان

Баси дайр ҳаме зояд обистани хок , оре

بس دیر همی‌ زاید آبستنِ خاک، آری

Душвор буд зодан , нутфаи стдни осон

دشوار بود زادن، نطفه ستدن آسان

Хӯни дил ширинаст он меки диҳад рзбн

خونِ دلِ شیرین است آن می که دهد رَزبُن

зи обу гул парвизаст он хам ки наад деҳқон

ز آب و گِلِ پرویز است آن خُم که نهد دهقان

Чандини тани ҷабборон кин хоки фурӯи хӯрдаи сет

چندین تنِ جَبّاران کاین خاک فرو خورده‌ست

Ин гуруснаи чашми охири ҳам сайр нашуд зи эшон

این گرسنه‌چشم آخر هم سیر نشد ز ایشان

Аз хӯни дили Тифлони Сурхоби рух омезад

از خونِ دلِ طفلان سرخابِ رخ آمیزد

Ин золи сипеди абрӯ , венаи моам сияҳи пистон

این زالِ سپید ابرو، وین مامِ سیه‌پستان

Хоқонии азин даргаи дарюза ибрат кун

خاقانی ازین درگه دریوزهٔ عبرت کن

То аз дар ту зини пас дарюза кунад хоқон

تا از درِ تو زین‌پس دریوزه کند خاقان

Имрӯзгар аз султони риндии талабади тӯша

امروز گر از سلطان رندی طلبد توشه

Фардои з дар риндии тӯшаи талабади султон

فردا ز درِ رندی توشه طلبد سلطان

Гар зоди раҳи Маккаи тӯҳфаи сет ба ҳар шаҳрӣ

گر زادِ رهِ مکه تحفه‌ست به هر شهری

Ту зоди мадоин бар тӯҳфаи зи паии ширвон

تو زادِ مدائن بَر تحفه ز پیِ شروان

Ҳаркаси барад аз Маккаи сбҳаҳи зи гули ҷмраҳ

هرکس بَرَد از مکّه سبحه ز گِلِ جمره

Пас ту зи мадоин бар сбҳаҳи зи гули салмон

پس تو ز مدائن بَر سبحه ز گلِ سلمان

Ин баҳри басирати байн ! бешарбат аз ӯ магзар

این بحرِ بصیرت بین! بی‌شربت از او مگذر

Каз шати чунин баҳрии лаби ташна шудан натавон

کز شطّ چنین بحری لب‌تشنه شدن نتوان

Ихвон ки з роҳ оянд , оранд раҳ оварадӣ

اِخوان که زِ راه آیند، آرند ره‌آوردی

Ин қитъа раҳ оварадаст аз баҳри дили ихвон

این قطعه ره‌آورد است از بهرِ دلِ اِخوان

Бингар ки дар ин қитъа чаҳ саҳар ҳаме ронад

بنگر که در این قطعه چه سحر همی راند

Мътўаҳи масеҳои дил , девонаи оқили ҷон

معتوه مسیحا دل، دیوانهٔ عاقل جان