Роҳи нафасам баста шуд аз оҳи ҷигари тоб

راه نفسم بسته شد از آه جگر تاب

Кӯи ҳам нафасӣ то нафасии ронами азин боб

کو هم نفسی تا نفسی رانم ازین باب

Аз ҳам нафасон нест марои рӯзии азирок

از هم نفسان نیست مرا روزی ازیراک

Дар равзани ман ҳам наравад сӯрати маҳтоб

در روزن من هم نرود صورت مهتاب

Бе ҳам нафасӣ хуш натавон зист ба гетӣ

بی هم نفسی خوش نتوان زیست به گیتی

Бедаст шиновар натавон раст зи ғарқоб

بی‌دست شناور نتوان رست ز غرقاب

Умед вафо дораму ҳайҳот ки имрӯз

امید وفا دارم و هیهات که امروز

Дар гавҳари одам буд ин гавҳар ноёб

در گوهر آدم بود این گوهر نایاب

Ҷузи нола касе ҳамдам ман нест зи мардум

جز ناله کسی همدم من نیست ز مردم

Ҷузи соя касе ҳамраҳ ман нест зи асҳоб

جز سایه کسی همره من نیست ز اصحاب

Озурда чархам накунам орзӯии кас

آزردهٔ چرخم نکنم آرزوی کس

Оре наравад гурги гузидаи зи паии об

آری نرود گرگ گزیده ز پی آب

Имрӯзи манам рӯзи фурӯи рафтау шаб низ

امروز منم روز فرو رفته و شب نیز

Саргаштаи азин бахти сабки пои гарони хоб

سرگشته ازین بخت سبک‌پای گران خواب

Нолндаҳу дили мурдатар аз мурғ ба шабгир

نالنده و دل مرده تر از مرغ به شبگیر

Ларзандау нолндаҳтар аз тир ба партоб

لرزنده و نالنده‌تر از تیر به پرتاب

Гармаст дамам чун нафаси кӯраи оҳан

گرم است دمم چون نفس کورهٔ آهن

Тангаст дилам чун даҳани кӯзаи симоб

تنگ است دلم چون دهن کوزهٔ سیماب

Бо ин ҳамаи умед ба беҳбуд тавон дошт

با این همه امید به بهبود توان داشت

Кони қатра талхаст ки шуд лўлўи хўшоб

کان قطرهٔ تلخ است که شد لولو خوشاب

Роҳати з ъно зояду шаки не ки ба нисбат

راحت ز عنا زاید و شک نی که به نسبت

Зон ҳасрам хомаст чунин пухта май ноб

زان حصرم خام است چنین پخته می‌ناب

Аз дода даҳраст ҳамаи зодаи селоат

از دادهٔ دهر است همه زادهٔ سلوت

Аз бахшиш чоҳаст ҳамаи резиши дулоб

از بخشش چاه است همه ریزش دولاب

эй марди саломат чаҳ шиносади равиши даҳр

ای مرد سلامت چه شناسد روش دهر

Аз меҳри Халифа ки нависад зари қуллоб

از مهر خلیفه که نویسد زر قلاب

Аз ҳодисаи сӯзам ки баровард зи ман дӯд

از حادثه سوزم که برآورد ز من دود

Вази ноӣбаҳи нолам ки фурӯи барад ба ман ноб

وز نائبه نالم که فرو برد به من ناب

Саргашта чаҳ гӯям ки сар ва пой надорам

سرگشته چه گویم که سر و پای ندارم

Хаста ба гуҳи хрту шикастаи гуҳи тбтоб

خسته به گه خرط و شکسته گه طبطاب

Беморам ва чун гул ки наҳй дар дами кӯра

بیمارم و چون گل که نهی در دم کوره

Гуҳ дар арақами ғарқау гуҳ дар табам аз тоб

گه در عرقم غرقه و گه در تبم از تاب

Ҳоҷат ба ҷӯ обаст ва ҷӯам нест валикин

حاجت به جو آب است و جوم نیست ولیکن

Дил ҳаст бунафшаи сифату ашк чу унноб

دل هست بنفشه صفت و اشک چو عناب

Чун зол ба тифлӣ шудаам пери зи эҳдос

چون زال به طفلی شده‌ام پیر ز احداث

Зонаст ки рад карда аҳрораму аҳбоб

زآن است که رد کردهٔ احرارم و احباب

Хурсандии ман дил диҳадамгар надиҳади халқ

خرسندی من دل دهدم گر ندهد خلق

Симурғи ғам зол хӯрд гар нахурд боб

سیمرغ غم زال خورد گر نخورد باب

Ҳиммат ба серум гуфт ки ҷоҳ омад мпазир

همت به سرم گفت که جاه آمد مپذیر

Азлат ба дирами кӯфт ки фақр омад дарёб

عزلت به درم کوفت که فقر آمد دریاب

Зон дил ки дар ӯ ҷоҳ буд ноед таслим

زان دل که در او جاه بود ناید تسلیم

Зон не ки азу неша кунӣ ноед ҷлоб

زان نی که ازو نیشه کنی ناید جلاب

Мгзин дар дунон чу буд садри қаноат

مگزین در دونان چو بود صدر قناعت

Мангар маи Нахшаб чу буд моҳи ҷаҳони тоб

منگر مه نخشب چو بود ماه جهان تاب

Айём ба нуқсон ва туро кӯшиши бешӣ

ایام به نقصان و تو را کوشش بیشی

Хуршед ба саратон ва туро пӯшиши санҷоб

خورشید به سرطان و تو را پوشش سنجاب

Кӣ фарбеҳӣ айш диҳад охури айём

کی فربهی عیش دهد آخور ایام

Кӣ парвариши пел буд ҷониби сақлоб

کی پرورش پیل بود جانب سقلاب

Такя накунад бар карами даҳри хирадманд

تکیه نکند بر کرم دهر خردمند

Сикка наниҳад бар дирами моҳии зарроб

سکه ننهد بر درم ماهی ضراب

Дҳро чаҳ кашии даҳра ба хӯни рехтани ман

دهرا چه کشی دهره به خون ریختن من

Худ рехта гардад ту макаши даҳрау мштоб

خود ریخته گردد تو مکش دهره و مشتاب

Қассоб чаҳ ореи зи паии куштани моҳӣ

قصاب چه آری ز پی کشتن ماهی

Худ кушта шавад моҳӣ бе ҳарбаи қассоб

خود کشته شود ماهی بی‌حربهٔ قصاب

Ҳон эй дили хоқонӣ агарчӣ ситами даҳр

هان ای دل خاقانی اگرچه ستم دهر

БртоФтнӣ нест машав тофта бартоб

برتافتنی نیست مشو تافته برتاب

Нақдӣ ки қадар бахшад чаҳ қалб , чаҳ роиҷ

نقدی که قدر بخشد چه قلب، چه رایج

Лафзӣ ки қазо ронад чаҳ салб , чаҳ эҷоб

لفظی که قضا راند چه سلب، چه ایجاب

Хат бар хати олами каш ва дар хат машав аз кас

خط بر خط عالم کش و در خط مشو از کس

Дил тоқ кун аз ҳастӣ ва бар тоқ на асбоб

دل طاق کن از هستی و بر طاق نه اسباب

Ҷоҳил нарасад дар сухани жарфи ту оре

جاهل نرسد در سخن ژرف تو آری

Каф бар сар баҳр ояд пайдо на ба поёб

کف بر سر بحر آید پیدا نه به پایاب

Таҳқиқи сухан гӯй нахезад зи сухани дузд

تحقیق سخن گوی نخیزد ز سخن دزد

Таълиқи расан боз наёяд зи расани тоб

تعلیق رسن باز نیاید ز رسن تاب

Кӯи онкии схндони маин буд ба ҳикмат

کو آنکه سخندان مهین بود به حکمت

Кӯи онкии ҳунари бахши баин буд ба одоб

کو آنکه هنر بخش بهین بود به آداب

Кӯи садри аФозли шарафи гавҳари одам

کو صدر افاضل شرف گوهر آدم

Кӯи кофии дайни воситаи гавҳари ансоб

کو کافی دین واسطهٔ گوهر انساب

Кӯи онкӣ вале неъмати ман буд ва ъам ман

کو آنکه ولی نعمت من بود و عم من

Ъам на ки падар буду худованд ба ҳар боб

عم نه که پدر بود و خداوند به هر باب

Он фахри ману муфтахари мозии аслоф

آن فخر من و مفتخر ماضی اسلاف

Он садри ману масдари мстқбли аъқоб

آن صدر من و مصدر مستقبل اعقاب

Он хотимаи кори марои хотами давлат

آن خاتمهٔ کار مرا خاتم دولت

Он фотиҳаи табъи марои фотиҳи абвоб

آن فاتحهٔ طبع مرا فاتح ابواب

Дар давлат ъам буд марои Модати табъам

در دولت عم بود مرا مادت طبعم

Ореи з димоғаст ҳамаи қӯти аъсоб

آری ز دماغ است همه قوت اعصاب

Зу деви гурезанда ва ӯ доъии инсоф

زو دیو گریزنده و او داعی انصاف

Зу ҳикмати нозинда ва ӯ манеҳӣ албоб

زو حکمت نازنده و او منهی الباب

Зони ақл бадв гуфта ки эй умри Усмон

زآن عقل بدو گفته که ای عمر عثمان

Ҳам умри хайёмӣ ва ҳам умри хитоб

هم عمر خیامی و هم عمر خطاب

Идрӣси қазои бенишу ъисои шифои бахш

ادریس قضا بینش و عیسای شفا بخش

Дода лақабаш дар ду ҳунари возеҳи алқоб

داده لقبش در دو هنر واضح القاب

Аз наъши бадии тахташ ва аз тири фалаки майл

از نعش بُدی تختش و از تیر فلک میل

Вази қавси қзҳи зиҷши вази моҳи стрлоб

وز قوس قزح زیجش وز ماه سطرلاب

Донам ки дигарбораи гуҳари дуздади азин ақд

دانم که دگرباره گهر دزدد ازین عقد

Он Тифли дабистони ман он мардаки каззоб

آن طفل دبستان من آن مردک کذاب

Ҳиндӯи бача Эй созад азин тарки замирам

هندو بچه‌ای سازد ازین ترک ضمیرم

Зон то нашносанд бигардонад ҷлбоб

زآن تا نشناسند بگرداند جلباب

Чун хаймаи абёти чиҳил панҷ шуд аз назм

چون خیمهٔ ابیات چهل پنج شد از نظم

Бигусасти таноби сухан аз ғояти итноб

بگسست طناب سخن از غایت اطناب