Қалами бахти ман шикаста сар аст

قلم بخت من شکسته سر است

Мӯӣ дар сари зи толеъ ҳунар аст

موی در سر ز طالع هنر است

Бахти нек , орзӯи расон дил аст

بخت نیک، آرزو رسان دل است

Ки қалами нақши банд ҳар сувар аст

که قلم نقش بند هر صور است

Нақши умед чун тавонад баст

نقش امید چون تواند بست

Қаламӣ каз дилами шикаста тар аст

قلمی کز دلم شکسته‌تر است

Дида дорад сипеди бахти сиёҳ

دیده دارد سپید بخت سیاه

Ин сипеди офати сиёҳ сар аст

این سپید آفت سیاه سر است

Бахтро дар гилӣм боистӣ

بخت را در گلیم بایستی

Ин сипедии брс ки дар басар аст

این سپیدی برص که در بصر است

Чашм зоғаст бар сиёҳии бол

چشم زاغ است بر سیاهی بال

Гар сипедӣ ба чашми зоғ дар аст

گر سپیدی به چشم زاغ در است

Кӯҳро зар чаҳ суд бар камараш

کوه را زر چه سود بر کمرش

Ки шаҳонро зар аз дар камар аст

که شهان را زر از در کمر است

Тан чу нохун шуд устихонам аз онк

تن چو ناخن شد استخوانم از آنک

Бахтро наахта ба чашм дар аст

بخت را ناخنه به چشم در است

Устихони пеш каш кунам ғам ро

استخوان پیش‌کش کنم غم را

Зонкаҳи ғами миҳмони саг ҷигар аст

زآنکه غم میهمان سگ جگر است

Рӯзи дониш завол ёфт ки бахт

روز دانش زوال یافت که بخت

Ба ман рости феъли каж нигар аст

به من راست فعل کژ نگر است

Бас ба пешини надидае хуршед

بس به پیشین ندیده‌ای خورشید

Ки чу каж сар намӯд каж назар аст

که چو کژ سر نمود کژ نظر است

Чун нафас май занам кажам нигарад

چون نفس می‌زنم کژم نگرد

Чархи кажи сайри коҳрмн сайр аст

چرخ کژ سیر کاهرمن سیر است

Чун сафираши занӣ кажат нигарад

چون صفیرش زنی کژت نگرد

Асби кўрои назар бар об хур аст

اسب کورا نظر بر آب‌خور است

ё магар рост мекунад кажи ман

یا مگر راست می‌کند کژ من

Ки маро аз кажӣ ҳануз асар аст

که مرا از کژی هنوز اثر است

Тарки он каж нигаҳ кунад дар тир

ترک آن کژ نگه کند در تیر

То шавад рости колат зафар аст

تا شود راست کالت ظفر است

Ҳамаи рӯз аъўраст чарх валек

همه روز اعور است چرخ ولیک

Аҳваласт он замон ки кӣна вар аст

احول است آن زمان که کینه‌ور است

Ҳар киро рӯй рост , бахт каж аст

هر که را روی راست، بخت کژ است

Мори кажи байн ки бар рух сипар аст

مار کژ بین که بر رخ سپر است

Бас наболад гёбнӣ ки каж аст

بس نبالد گیابنی که کژ است

Бас напарад кабӯтарӣ ки тар аст

بس نپرد کبوتری که تر است

Даҳри сайёду рӯзу шаби ду саг аст

دهر صیاد و روز و شب دو سگ است

Чархи бози кабӯди тез пар аст

چرخ باز کبود تیز‌پر است

Ҳамаи олами шкоргаҳи бинӣ

همه عالم شکارگه بینی

Кин ду саги зеру боз бар зибр аст

کاین دو سگ زیر و باز بر زبر است

Ақли саги ҷон ҳаво гирифт чу боз

عقل سگ جان هوا گرفت چو باز

Кин сагу боз чун шикоргар аст

کاین سگ و باز چون شکارگر است

Ман чу Кебеки оби Зуҳраи рехтаи ранг

من چو کبک آب زهره ریخته رنگ

Сайди боз ва сегӣ ки буи бар аст

صید باز و سگی که بوی بر است

Неки бади ҳолу сахти сусти дилам

نیک بد‌حال و سخت سست‌دلم

Ҳолу дил ҳар ду як на бар хатар аст

حال و دل هر دو یک نه بر خطر است

Офият орзӯ кунам ҳайҳот

عافیت آرزو کنم هیهات

Ин таманност ёфтан дигар аст

این تمناست یافتن دگر است

Орзӯро захира умед аст

آرزو را ذخیره امید است

Васли умеди умр ҷонвар аст

وصل امید عمر جانور است

Орзӯ чун нишонди шохи тамаъ

آرزو چون نشاند شاخ طمع

Талабаши бех ва ёфт барг ва бар аст

طلبش بیخ و یافت برگ و بر است

Тамаъи осон вале талаб саъб аст

طمع آسان ولی طلب صعب است

Саъбӣ ёфт аз талаб бтар аст

صعبی یافت از طلب بتر است

Орзӯе ки аз ҷаҳон хоҳам

آرزویی که از جهان خواهم

Бидиҳад зонкаҳи маст ва бехабар аст

بدهد زآنکه مست و بی‌خبر است

Лекин он додаро ба ҳушёрӣ

لیکن آن داده را به هشیاری

Воситонад ки неки бад гуҳар аст

واستاند که نیک بد گهر است

Дар дабистони рӯзгор , маро

در دبستان روزگار، مرا

Рӯзу шаби лавҳи орзӯ ба бар аст

روز و شب لوح آرزو به بر است

Ҳеҷ тифлӣ дар ин дабистон нест

هیچ طفلی در این دبستان نیست

Ки варои сӯраи вафои з бар аст

که ورا سورهٔ وفا ز بر است

Чун баради ояти вафо аз ёд ?

چون برد آیت وفا از یاد؟

Кохри аўФўои бъҳдӣ аз сур аст

کآخر اوفوا بعهدی از سور است

Хотирами бикру даҳр номард аст

خاطرم بکر و دهر نامرد است

Назд номард , бикр кам хатар аст

نزد نامرد، بکر کم‌خطر است

Нолши бикри хотирам з қазост

نالش بکر خاطرم ز قضاست

Гилаи шаҳрбону аз умр аст

گلهٔ شهربانو از عمر است

Сояи ман хабар надорад аз онк

سایهٔ من خبر ندارد از آنک

Оҳи ман чархи сӯзу кӯҳ дар аст

آه من چرخ‌سوز و کوه‌دَر است

Ҷӯши дарё дар дидаи Зуҳраи кӯҳ

جوش دریا در دیده زهرهٔ کوه

Гӯши моҳии бншнўд ки кар аст

گوش ماهی بنشنود که کر است

Мари мо мари ман ҳисоби улумр

مر ما مر من حساب العمر

Чун ба панҷа расад ҳисоб мар аст

چون به پنجه رسد حساب مر است

Новдони мижаи зи боми димоғ

ناودان مژه ز بام دماغ

Қатра резасту орзӯ Хизр аст

قطره ریز است و آرزو خضر است

Сабаби обрӯии об мижа аст

سبب آبروی آب مژه است

Сайқали теғи кӯҳи теғ хур аст

صیقل تیغ کوه تیغ خور است

Накунам зари талаб ки толиби зар

نکنم زر طلب که طالب زر

Ҳамчуи зари нисори пай сипар аст

همچو زر نثار پی‌سپر است

Оқибати ҳаркии сари фарохат ба зар

عاقبت هرکه سر فراخت به زر

Ҳамчуи сиккаи нигуну захм хур аст

همچو سکه نگون و زخم خور است

Рӯй ақл аз ҳавои зари ҳама ро

روی عقل از هوای زر همه را

Обилаи хӯрдаи ҳамчу рӯй зар аст

آبله خورده همچو روی زر است

Аз шумори нафаси Фзлки умр

از شمار نفس فذلک عمر

Ҳам ғамаст ар чаҳ ғами нафаси шмрост

هم غم است ار چه غم نفس شمراست

Ғами ҳам аз оламаст ва дар олам

غم هم از عالم است و در عالم

наменагунҷад ки баси қавӣ ҳашар аст

می‌نگنجد که بس قوی حشر است

Олам аз ҷаври мояи зой ғам аст

عالم از جور مایهٔ زای غم است

Бтар аз ҳемаи моя шарар аст

بتر از هیمه مایه شرر است

Чун шарар шуд қавии ҳамаи олам

چون شرر شد قوی همه عالم

Туъма созад чаҳ ҳоҷат табар аст

طعمه سازد چه حاجت تبر است

Лаҳв , як ҷузву ғами ҳазор варақ

لهو، یک جزو و غم هزار ورق

Ғуссаи маҷмӯу қисса мухтасар аст

غصه مجموع و قصه مختصر است

Қобили гули манам ки гули ҳамаи тан

قابل گل منم که گل همه تن

Ранг хӯнасту хор нештар аст

رنگ خون است و خار نیشتر است

Ғами зи дили зод ва хӯрд хӯни дилам

غم ز دل زاد و خورد خون دلم

Хӯни модари ғизои даҳ писар аст

خون مادر غذا ده پسر است

Оташӣ каз дил шаҷар зояд

آتشی کز دل شجر زاید

Туъма ӯ ҳам аз тан шаҷар аст

طعمهٔ او هم از تن شجر است

Чархи бозичаи гаван чун бозича

چرخ بازیچه گون چون بازیچه

Дар кафи ҳафт Тифли ҷон шукр аст

در کف هفت طفل جان شکر است

Бадви хити млўни шабу рӯз

بدو خیط ملون شب و روز

Дар гушоиши басони бод фар аст

در گشایش بسان باد فر است

Шаб ки таркони чарх кӯч кунанд

شب که ترکان چرخ کوچ کنند

Корвони ҳаёт бар ҳазар аст

کاروان حیات بر حذر است

Хайл таркон кунанд бар сари кӯч

خیل ترکان کنند بر سر کوچ

Ғорати корвон ки бар гузар аст

غارت کاروان که بر گذر است

Хоҷа чун дид дардманди дилам

خواجه چون دید دردمند دلم

Гуфт кини дарднокӣ аз сафар аст

گفت کین دردناکی از سفر است

Ҳони кҷоӣӣ чаҳ май хурӣ ? гуфтам

هان کجائی چه می‌خوری؟ گفتم

намехӯрам хӯни худ ки мо ҳзр аст

می‌خورم خون خود که ما حضر است

Чаҳ хӯриши кӯи хӯриши кадоми хӯриш

چه خورش کو خورش کدام خورش

Дасти хӯни мондаро чаҳ ҷой хур аст

دست خون مانده را چه جای خور است

Гуяд охир чаҳ орзӯи дорӣ

گوید آخر چه آرزو داری

Орзӯи заҳру ғам на ком ва гар аст

آرزو زهر و غم نه کام و گر است

Ним ҷинсӣ ва як дилӣ хоҳам

نیم جنسی و یک‌دلی خواهم

Орзӯам аз ҷаҳони ҳамин қадар аст

آرزوم از جهان همین قدر است

Аз ду як дам ки дар ҷаҳон ёбам

از دو یک دم که در جهان یابم

Ногузираст ва аз ҷаҳон гузар аст

ناگزیر است و از جهان گذر است

Нагзарад деги пояро зи ҳаҷар

نگذرد دیگ پایه را ز حجر

Нагзарад оташӣ ки дар ҳаҷар аст

نگذرد آتشی که در حجر است

Ба мақомӣ расидаам ки маро

به مقامی رسیده‌ام که مرا

Хору ҳанзали биҷои гул шукр аст

خار و حنظل بجای گل شکر است

Кӯи сари теғи крзўӣ ман аст

کو سر تیغ کرزوی من است

Конси ваҳшӣ ба сабза ва шимур аст

کانس وحشی به سبزه و شمر است

Бар сари теғ ба сиррӣ ки сар аст

بر سر تیغ به سری که سر است

Харҷи қассоб ба бизӣ ки нар аст

خرج قصاب به بزی که نر است

Аблаҳ аз чашми захм кам ранҷ аст

ابله از چشم زخم کم رنج است

Акмаҳ аз дарди чашм кам зарар аст

اکمه از درد چشم کم ضرر است

Ҷоҳили осӯда , фозили андари ранҷ

جاهل آسوده، فاضل اندر رنج

Фазли маҷҳӯлу ҷаҳл муътабар аст

فضل مجهول و جهل معتبر است

Сифлаи мустағнӣу сахии муҳтоҷ

سفله مستغنی و سخی محتاج

Ин тағобуни зи бахшиш қадар аст

این تغابن ز بخشش قدر است

Ҳамаи ҷаври замона бар фузалост

همه جور زمانه بر فضلاست

БўолФзўл аз ҳФош зостр аст

بوالفضول از حفاش زاستر است

Сўсро бо пилос кинӣ нест

سوس را با پلاس کینی نیست

Кин ӯ бо паранд шӯштар аст

کین او با پرند شوشتر است

Ҳол мқлўб шуд ки бар тани даҳр

حال مقلوب شد که بر تن دهر

Абраи карбосу дибаҳ остар аст

ابره کرباس و دیبه آستر است

Олам аз илм муштақаст ва лек

عالم از علم مشتق است و لیک

Ҷаҳли олам ба олимӣ смр аст

جهل عالم به عالمی سمر است

Маънӣ аз иштиқоқ давр афтод

معنی از اشتقاق دور افتاد

Каз слФи кибр ва аз асФ кибр аст

کز صلف کبر و از اصف کبر است

Қӯти мурғи ҷон ба бол дил аст

قوت مرغ جان به بال دل است

Қимати шох каз ба зол зар аст

قیمت شاخ کز به زال زر است

Дили покони шикаста фалак аст

دل پاکان شکستهٔ فلک است

Зол дастон фиканда падар аст

زال دستان فکندهٔ پدر است

Ҷони донои аҷаби бузург дил аст

جان دانا عجب بزرگ دل است

Тани Идрӣси баси баланд пар аст

تن ادریس بس بلند پر است

Дар гулистони умру рустаи аҳд

در گلستان عمر و رستهٔ عهد

Пас гул , хору баъди нафъ , зр аст

پس گل، خار و بعد نفع، ضر است

Аз пас ҳар муборакӣ шавамӣ аст

از پس هر مبارکی شومی است

Вази пай ҳар муҳаррамӣ сифр аст

وز پی هر محرمی صفر است

Фақр кун насби айну пеши хасон

فقر کن نصب عین و پیش خسان

Рафъ қисса макун на вақт ҷир аст

رفع قصه مکن نه وقت جر است

Даҳр агар хон зиндагонии сохт

دهر اگر خوان زندگانی ساخت

Хӯрд ҳар чошнӣ ки ком ва гар аст

خورد هر چاشنی که کام و گر است

Соли кӯи хирман ҷавонӣ дид

سال کو خرمن جوانی دید

Сӯхт ҳар хӯшае ки зеб ва фар аст

سوخت هر خوشه‌ای که زیب و فر است

Дарзеи садра Масеҳ бурид

درزیی صدرهٔ مسیح برید

Илмаши барад ва гуфт гӯш хар аст

علمش برد و گفت گوش خر است

Кишти умед чун нрўёнд

کشت امید چون نرویاند

Гиряи кӯи фатҳи боб ҳар назар аст

گریه کو فتح باب هر نظر است

Вақти таб чун ба неи набарди таб

وقت تب چون به نی نبرد تب

Шер гар нестонаш мустақар аст

شیر گر نیستانش مستقر است

Дафъи айни алкмол чун накунад

دفع عین الکمال چون نکند

Ранги нилӣ ки бар рух қамар аст

رنگ نیلی که بر رخ قمر است

Дай ҳаме гуфтам оҳ каз раҳи чашм

دی همی گفتم آه کز ره چشم

Дили ман ним кушта ъбр аст

دل من نیم کشتهٔ عبر است

Марг ёрон шунидам аз раҳи гӯш

مرگ یاران شنیدم از ره گوش

Дилами имрӯзи кушта фикр аст

دلم امروز کشتهٔ فکر است

Ҳар ки аз роҳи гӯш кушта шавад

هر که از راه گوش کشته شود

Зондрўни пӯсти хӯн ӯ ҳадар аст

زاندرون پوست خون او هدر است

Ореи ореи ҳам аз раҳ гӯш аст

آری آری هم از ره گوش است

Куштани қндзӣ ки дар хазар аст

کشتن قندزی که در خزر است

Нуқта хӯн шуд аз сафари дили ман

نقطهٔ خون شد از سفر دل من

Худ сафари ҳам ба нуқтае сқр аст

خود سفر هم به نقطه‌ای سقر است

То ба ғурбат фитодаам ҳамаи сол

تا به غربت فتاده‌ام همه سال

На муҳими ғайбат ва се ма ҳзр аст

نه مهم غیبت و سه مه حضر است

Неи не аз бахт шукрҳо дорам

نی نی از بخت شکرها دارم

Чанд шукрӣ ки шок бесамар аст

چند شکری که شوک بی‌ثمر است

Сӯрати бахти ман тавили алзил

صورت بخت من طویل‌الذیل

Дар вафо чун қсир бо қаср аст

در وفا چون قصیر با قصر است

Бахти млоҳи киштӣ тараб аст

بخت ملاح کشتی طرب است

Бахти фалоҳи кушта бтр аст

بخت فلاح کشته بطر است

Чашми бади давр бар дар бахтам

چشم بد دور بر در بختم

Чархи ҳалқа ба гӯши ҳамчу дар аст

چرخ حلقه به گوش همچو در است

Бахт , мурғи нишеман амл аст

بخت، مرغ نشیمن امل است

Рӯз , Тифли мшимаҳ саҳар аст

روز، طفل مشیمهٔ سحر است

Ҳам з бахтаст каз мақолати ман

هم ز بخت است کز مقالت من

Ҳамаи олами ғроӣб ва ғрр аст

همه عالم غرائب و غرر است

Истироҳат ба бахт ё нъм аст

استراحت به بخت یا نعم است

Асттобт ба об ё мдр аст

استطابت به آب یا مدر است

Фахри ман ёд кард ширвон ба

فخر من یاد کرد شروان به

Ки мубоҳоти хур ба бохтар аст

که مباهات خور به باختر است

Лек табриз ба иқомат ро

لیک تبریز به اقامت را

Ки садафи қатраро баин мақар аст

که صدف قطره را بهین مقر است

Ҳам ба муваллид қарор натавон кард

هم به مولد قرار نتوان کرد

Ки садафи ҳабси хона дрр аст

که صدف حبس خانهٔ درر است

Гарчи табризи шуҳратар шаҳрӣ аст

گرچه تبریز شهره‌تر شهری است

Лек ширвони шарифтар сғр аст

لیک شروان شریفتر ثغر است

Хок ширвон магӯ ки ваон шар аст

خاک شروان مگو که وان شر است

Кони шрФўон ба хайр мштҳр аст

کان شرفوان به خیر مشتهر است

Ҳам шрФўон нивисамаш лекин

هم شرفوان نویسمش لیکن

Ҳарфи иллат аз он миён бадар аст

حرف علت از آن میان بدر است

Айб ширвон макун ки хоқонӣ

عیب شروان مکن که خاقانی

Ҳаст аз он шаҳри кобтдош шар аст

هست از آن شهر کابتداش شر است

Айби шаҳрӣ чаро кунӣ ба ду ҳарф

عیب شهری چرا کنی به دو حرف

Коўли шаръу охир башар аст

کاول شرع و آخر بشر است

Ҷурми хуршедро чаҳ ҷурми бдонк

جرم خورشید را چه جرم بدانک

Шарқу ғарби ибтидои шрост ва ғур аст

شرق و غرب ابتدا شراست و غر است

Гарчи зи аввал ғураст ҳарфи ғариб

گرچه ز اول غر است حرف غریب

Марди номии ғариби баҳр ва бар аст

مرد نامی غریب بحر و بر است

Чаҳ кунӣ нақси машки Кошғарӣ

چه کنی نقص مشک کاشغری

Ки ғури охири ҳуруф Кошғар аст

که غر آخر حروف کاشغر است

Гарчи ҳаст аввали Бадахшони бад

گرچه هست اول بدخشان بد

Ба натиҷаи накӯтарин гуҳар аст

به نتیجه نکوترین گهر است

На таби аввали ҳуруф табриз аст

نه تب اول حروف تبریز است

Лек сиҳҳати расон ҳар нафар аст

لیک صحت رسان هر نفر است

Дидӣ он ҷонвар ки зояд машк

دیدی آن جانور که زاید مشک

Номаши оҳӯ ва ӯ ҳама ҳунар аст

نامش آهو و او همه هنر است