Дигар раҳи қмртошу қлўоди шер

دگر ره قمرتاش و قلواد شیر

Бронднди асби он ду марди далер

براندند اسب آن دو مرد دلیر

Наҷустанд рӯзу шаби орому хоб

نجستند روز و شب آرام و خواب

Ба ҳар роҳу бираҳи гирифтаи шитоб

به هر راه و بیره گرفته شتاب

Хабари ҷӯии гаштанд ҳар ҷои басӣ

خبر جوی گشتند هر جا بسی

Наомад азуи огаҳӣ аз касе

نیامد ازو آگهی از کسی

Ба ҳар дашту ҳомӯн ҳаме тохтанд

به هر دشت و هامون همی تاختند

Илм бар сар кӯҳӣ афрохтанд

علم بر سر کوهی افراختند

Чунин то баромади бад-ӣни сони ду моҳ

چنین تا برآمد بدین سان دو ماه

Намонад ҳеҷ дашту биёбону роҳ

نماند هیچ دشت و بیابان و راه

Ки эшон накарданд аз онҷои гузар

که ایشان نکردند از آنجا گذر

Наҷустанд аз шери фаррухи хабар

نجستند از شیر فرخ خبر

Чунин то ба домони як кӯҳсор

چنین تا به دامان یک کوهسار

Шитобони расиданд ҳар ду савор

شتابان رسیدند هر دو سوار

Бидиданд кӯҳии сараш бар фалак

بدیدند کوهی سرش بر فلک

Шудаи дидаи бон бар сар ки малик

شده دیده‌بان بر سر کُه ملک

Зуҳал чун калоғӣ ба болой ӯ

زحل چون کلاغی به بالای او

Замонаи ниҳони зери паҳноӣ ӯ

زمانه نهان زیر پهنای او

Саросари ҳамаи сунбулу лолаи зор

سراسر همه سنبل و لاله‌زار

зи мурғони ҳамаи гӯшае нолаи зор

ز مرغان همه گوشه‌ای ناله زار

Ду фарсах бидон кӯҳи рафтанди боз

دو فرسخ بدان کوه رفتند باز

Бар афрози рафтанди ду сарфароз

بر افراز رفتند دو سرفراز

зи лаълу зи ёқӯту фирӯзаи кон

ز لعل و ز یاقوت و فیروزه کان

Бидиданд он ҳар ду озодагон

بدیدند آن هر دو آزادگان

Бидиданд ҳар сӯи фаровони булӯр

بدیدند هر سو فراوان بلور

Ки будӣ дарахшнда монанди ҳўр

که بودی درخشنده مانند هور

Ба ногуҳи яке гунбадӣ ёфтанд

به ناگه یکی گنبدی یافتند

Шитобон бидон қубба бишитофтанд

شتابان بدان قبه بشتافتند

Брҳмни яке пари ҳунари пер буд

برهمن یکی پر هنر پیر بود

Куҳансол ва бисёр тадбир буд

کهنسال و بسیار تدبیر بود

Гёи баста бар ду сар чун изор

گیا بسته بر دو سر چون عذار

Парастиши кунони пеши парвардгор

پرستش کنان پیش پروردگار

Чу диданди он перро ҳардуон

چو دیدند آن پیر را هردوان

Ба тани лоғар ва лек равшани равон

به تن لاغر و لیک روشن‌روان

Пиёда шуданд ва бирафтанд пеш

پیاده شدند و برفتند پیش

Ситоиш намуданд ба ойину кеш

ستایش نمودند به آئین و کیش

Ки эй пери бедори фархундаи дил

که ای پیر بیدار فرخنده دل

Хирадманду озодау зиндаи дил

خردمند و آزاده و زنده دل

Дарин ки чигуна ба сар май барӣ

درین که چگونه به سر می‌بری

На ёрӣ ва на ҳамдаму ёварӣ

نه یاری و نه همدم و یاوری

Нёӣӣ чаро сӯии ободи шаҳр

نیائی چرا سوی آباد شهر

Ки аз ноз ва неъмат биёбӣ ту баҳр

که از ناز و نعمت بیابی تو بهر

Бад-ӣни талхи комии чунин зистан

بدین تلخ کامی چنین زیستن

Бибояд ба ҳоли ту бгристн

بباید به حال تو بگریستن

На некӯаст танҳо дарин кӯҳсор

نه نیکوست تنها درین کوهسار

Ки танҳо набошад биҷузи кирдигор

که تنها نباشد بجز کردگار

Чунин дод посухи брҳмни бадавӣ

چنین داد پاسخ برهمن بدوی

Ки эй номдорони прхошҷўӣ

که ای نامداران پرخاشجوی

Ки гетӣ сроӣӣаст пари риюу ранг

که گیتی سرائی است پر ریو و رنگ

Хирадманд мардум насозад диранг

خردمند مردم نسازد درنگ

Ду дар дорад ин боғ дар раҳгузар

دو در دارد این باغ در رهگذر

Азин дар дроӣӣ рӯй зон ба дар

ازین در درآئی روی زان به در

Ҳар он кӯи дарин кох манзил кунад

هر آن کو درین کاخ منزل کند

Ду пои дили хеш дар гул кунад

دو پای دل خویش در گل کند

Рҳоӣии наёбади азин кохи боз

رهائی نیابد ازین کاخ باز

Бимонад таниш дар ғами ранҷу оз

بماند تنش در غم رنج و آز

Касе ҷон кунад ҷамъи ораду бол

کسی جان کند جمع آرد و بال

Дилаш хуш кунад бар зару симу мол

دلش خوش کند بر زر و سیم و مال

Бидон то ки доранд ӯро азиз

بدان تا که دارند او را عزیز

Бибинад ситодаи ғулому каниз

ببیند ستاده غلام و کنیز

Чу гардад бад-ӣни созу ойину барг

چو گردد بدین ساز و آئین و برگ

Ба ногуҳи шабихуни даройади зи марг

به ناگه شبیخون درآید ز مرگ

Амонаш набахшад ҳамеи як замон

امانش نبخشد همی یک زمان

На бахшад ба мол ва на бидиҳад амон

نه بخشد به مال و نه بدهد امان

Ба ночори ҷонро сипорад дигар

به ناچار جان را سپارد دگر

Дилаш дар паии хонау симу зар

دلش در پی خانه و سیم و زر

Набошад чу озодаи неки рой

نباشد چو آزاده نیک رای

Ба дӯзахи шитобади рӯонаш ба ҷой

به دوزخ شتابد روانش به جای

Дигар зон ки чизаш наёяд ба даст

دگر زان که چیزش نیاید به دست

Шавад аз парешонеи ҳоли паст

شود از پریشانی حال پست

Шабу рӯз дар фикру туғён буд

شب و روز در فکر و طغیان بود

Ба фикри ҳамон луқмаи нон буд

به فکر همان لقمه نان بود

Ҳамон ба ки кунҷӣ гузинад ба даҳр

همان به که کنجی گزیند به دهر

Шавад пеши додар чун неки баҳр

شود پیش دادار چون نیک‌بهر

Чу дар зиндагӣ ҳар чаҳ будаш биҳишт

چو در زندگی هر چه بودش بهشت

Пас аз марги ҷояш буд дар биҳишт

پس از مرگ جایش بود در بهشت

Аз он гашти моро ғам аз дили тиҳӣ

از آن گشت ما را غم از دل تهی

Ҷузи ин рӯ надорем ҳеҷ огаҳӣ

جز این رو نداریم هیچ آگهی

Бадв гуфт қлўоди к-эии пурхирад

بدو گفت قلواد کای پرخرد

Азин беш андеша барнагзарад

ازین بیش اندیشه برنگذرد

Брҳмни чунин посухаш дод боз

برهمن چنین پاسخش داد باز

Чаҳораст некии ту эй сарфароз

چهار است نیکی تو ای سرفراز

Нахустин забони хушу меҳрбон

نخستین زبان خوش و مهربان

Бидон то ки ҳаргиз наёбӣ зиён

بدان تا که هرگز نیابی زیان

Дувуми рости гӯу сим рост бош

دوم راست گو و سیم راست باش

Чу дарраи гуҳии сӯй мардум бипош

چو دره گهی سوی مردم بپاش

Чаҳоруми таваккул ба додар кун

چهارم توکل به دادار کن

Азин пер фархунда бишинав сухан

ازین پیر فرخنده بشنو سخن

Дигар чорчизаст кори бадӣ

دگر چارچیز است کار بدی

Ки тобади туро аз раҳи эзадӣ

که تابد تو را از ره ایزدی

Ду рангӣу ҳақи ношиносӣ буд

دو رنگی و حق ناشناسی بود

Бар ин рӯи ҳамаи носипосӣ буд

بر این رو همه ناسپاسی بود

Сими бухли кӯ аз ҳама бадтар аст

سیم بخل کو از همه بدتر است

Вагар давр бошӣ азу дархур аст

وگر دور باشی ازو درخور است

Чаҳоруми дил кас маёзор ҳеҷ

چهارم دل کس میازار هیچ

Ки бадтар набошад зи озори ҳеҷ

که بدتر نباشد ز آزار هیچ

Чу инҳо баҷооварӣ шод бош

چو اینها بجا آوری شاد باش

зи банди ғами хеш озод бош

ز بند غم خویش آزاد باش

Дигар гуфт қлўоди к-эии неки мард

دگر گفت قلواد کای نیک مرد

Ки аз гуфтат ҷонам омад ба дард

که از گفتت جانم آمد به درد

Суол дигар дорам аз марди пер

سوال دگر دارم از مرد پیر

Ки ҳар чиз гуфтӣ буд дилпазир

که هر چیز گفتی بود دلپذیر

Маро сарварӣ ҳаст бо нозу ком

مرا سروری هست با ناز و کام

Ки хонанд ӯро сипаҳдори сом

که خوانند او را سپهدار سام

Ба боғи хирад ошён дошта аст

به باغ خرد آشیان داشته است

Ҳунар зу ба олам сроФроштаҳ аст

هنر زو به عالم سرافراشته است

Чу тӯтӣ ки шукри азу давр шуд

چو طوطی که شکر ازو دور شد

Дилаши сӯии парвоз муздур шуд

دلش سوی پرواز مزدور شد

Чу бозӣ гуҳ гардад зи шаҳи хашмгин

چو بازی گه گردد ز شه خشمگین

Ҳавойӣ шуду бози номад ба кин

هوائی شد و باز نامد به کین

Ва ё ҳамчуи булбул ки гулро надид

و یا همچو بلبل که گل را ندید

Биппаред аз боғу сари дркшид

بپرید از باغ و سر درکشید

Чу симурғ каз қоф парвоз кард

چو سیمرغ کز قاف پرواز کرد

Ҳавойӣ шуд ва рафтан оғоз кард

هوائی شد و رفتن آغاز کرد

Надидем ӯро ба ҷоӣии нишон

ندیدیم او را به جائی نشان

Шудем аз ғамаши дидаи гўҳрФшон

شدیم از غمش دیده گوهرفشان

Турогар хабар ҳаст моро бигӯӣ

تو را گر خبر هست ما را بگوی

Нишонеи даҳ аз соми прхошҷўӣ

نشانی ده از سام پرخاشجوی

Парии духтро ҳам надидааст боз

پری‌دخت را هم ندیده است باز

Вазин дард шуд ҷони мо дргзор

وزین درد شد جان ما درگذار

Ндонем кин ҳар дуро рӯзгор

ندانیم کاین هر دو را روزگار

Куҷои барад ва чунаст анҷоми кор

کجا برد و چونست انجام کار

Тан мо шуд аз тохтани кӯфта

تن ما شد از تاختن کوفته

з бисёре ранҷи ошўФтаҳ

ز بسیاری رنج آشوفته

Бадв гуфт онгоҳи пас брҳмн

بدو گفت آنگاه پس برهمن

Ки эй номдорони шамшери зан

که ای نامداران شمشیر زن

Бигӯям ҳамаи кору кирдори сом

بگویم همه کار و کردار سام

Ки чунаст анҷоми солори сом

که چونست انجام سالار سام

Варои ранҷ бисёр пеш андараст

ورا رنج بسیار پیش اندرست

Ҳамаи нӯш ӯ зер неш андараст

همه نوش او زیر نیش اندرست

Аз ӣнҷо ба даҳ рӯзи роҳи дароз

از اینجا به ده روز راه دراز

Чу ронед ҳар ду ба дарду гудоз

چو رانید هر دو به درد و گداز

Бибинед ногуҳи яке сорибон

ببینید ناگه یکی ساربان

Хирадманди перӣу ширини забон

خردمند پیری و شیرین‌زبان

Фаровони ҳиўни бинии онҷои гила

فراوان هیون بینی آنجا گله

Дар он дашт ва он чашма гашта яла

در آن دشت و آن چشمه گشته یله

Хабар зу бипурсед зон рзмсоз

خبر زو بپرسید زان رزمساز

Ки дорад хабарҳои ӯ ҷумлаи боз

که دارد خبرهای او جمله باز

Бибинед сарчашмаи лоҷувард

ببینید سرچشمه لاجورد

Заминаши зи лола шудаи сурху зард

زمینش ز لاله شده سرخ و زرد

Дигар аз парии духти гўӣии сухан

دگر از پری‌دخت گوئی سخن

Фитода ба чанги яке аҳриман

فتاده به چنگ یکی اهرمن

Куҷои ном он шавам шуд абрҳо

کجا نام آن شوم شد ابرها

Наёбади азуи аждаҳои худ раҳо

نیابد ازو اژدها خود رها

Яке хираи сари дев бисёр ҳуш

یکی خیره‌سر دیو بسیار هوش

Ки аз жарфи дарёи براردи хурӯш

که از ژرف دریا برآرد خروش

Ҳазорон ҳазораш буд лашкарӣ

هزاران هزارش بود لشکری

Ҳамаи деви ҷодӯӣ бо доварӣ

همه دیو جادوی با داوری

Тилисмаст бар дасти он нобакор

طلسم است بر دست آن نابکار

Ки ҷамшед бастааст дар рӯзгор

که جمشید بسته است در روزگار

Вази он чор унсур ниҳодаст ном

وز آن چار عنصر نهادست نام

Бибастааст бар номи фархундаи сом

ببسته است بر نام فرخنده سام

зи хоку зи оташи зи обу зи бод

ز خاک و ز آتش ز آب و ز باد

Биёрост ҷамшеди фаррухи ниҳод

بیاراست جمشید فرخ نهاد

Кунун абрҳо дорад онҷо нишаст

کنون ابرها دارد آنجا نشست

Або нараҳ девони ҷодўпрст

ابا نره دیوان جادوپرست

Бияёд сипаҳдори фаррух ба исм

بیاید سپهدار فرخ به اسم

Базӯдӣ ба ҳам бар занад он тилисм

بزودی به هم بر زند آن طلسم

Тилисм дигар боз пайдо кунад

طلسم دگر باز پیدا کند

зи баҳргар кас ҳувайдо кунад

ز بهر گر کس هویدا کند

Ки азтхми он номдорон буванд

که ازتخم آن نامداران بوند

Ки як дами зи кӣна ҳаме нағунуд

که یک دم ز کینه همی نغنود

Пас аз соли нуҳсад дигар сӣ ва панҷ

پس از سال نهصد دگر سی و پنج

Даройади яке марди ҷӯяндаи ганҷ

درآید یکی مرد جوینده گنج

Даройади тилисми сипаҳбад ба даст

درآید طلسم سپهبد به دست

Азуи чора сом ёбад шикаст

ازو چاره سام یابد شکست

Басӣ ранҷ дорад ҷаҳондори сом

بسی رنج دارد جهاندار سام

Ки то кор мардӣ бисозад тамом

که تا کار مردی بسازد تمام

Пас онгаҳ парии духти симини изор

پس آنگه پری‌دخت سیمین عذار

Ба дасти андари оради гӯи номдор

به دست اندر آرد گو نامدار

Шитобид аз эдар ба наздик ӯ

شتابید از ایدر به نزدیک او

Ки равшан шавад ҷони торик ӯ

که روشن شود جان تاریک او

Замин бӯса доданд ҳар ду ҷавон

زمین بوسه دادند هر دو جوان

Биҷустанд аз ҷодӯи равшани равон

بجستند از جادو روشن روان

Вази он кӯҳпоя ба зер омаданд

وز آن کوهپایه به زیر آمدند

Шитобони сӯии сом шер омаданд

شتابان سوی سام شیر آمدند

Бронднди он ҳар ду шери шикор

براندند آن هر دو شیر شکار

Чунин то падед омад он чашма сор

چنین تا پدید آمد آن چشمه‌سار

Ҳавойӣ бидиданд ҳамчун биҳишт

هوائی بدیدند همچون بهشت

Ту гуфтӣ ки аз машк дорад сиришт

تو گفتی که از مشک دارد سرشت

Яла гашта ҳар сӯи фаровони шутур

یله گشته هر سو فراوان شتر

зи кӯҳони уштур ҷаҳон гашта пар

ز کوهان اشتر جهان گشته پر

Бузургони гарданкаши сарфароз

بزرگان گردنکش سرفراز

Ҳамаи ҳамчуи киштии ҳама чун ҷҳоз

همه همچو کشتی همه چون جهاز

Ҳама жожхўоаҳ гашта аммо хамӯш

همه ژاژخواه گشته اما خموش

Бараҳна вале ҷумлаи пашминаи пӯш

برهنه ولی جمله پشمینه پوش

зи мастии бароварда бар чархи сар

ز مستی برآورده بر چرخ سر

Ниҳодаи сари андари паии икдгр

نهاده سر اندر پی یکدگر

Якояк каф андоз гашта шигарф

یکایک کف انداز گشته شگرف

Ту гуфтӣ дар он дашт борида барф

تو گفتی در آن دشت باریده برف

Ба дунболи эшон яке сорибон

به دنبال ایشان یکی ساربان

Ниҳодаи сари андари паии уштурон

نهاده سر اندر پی اشتران

Бадв гуфт қлўоди ногуҳи яке

بدو گفت قلواد ناگه یکی

Казу бози пурсади хабари андакӣ

کزو باز پرسد خبر اندکی