Нигаҳ кард соми андари он брзи кӯҳ

نگه کرد سام اندر آن برز کوه

Заминро ҳаме дид азу дар сутӯҳ

زمین را همی دید ازو در ستوه

Яке деви ҷангии се сар бар сараш

یکی دیو جنگی سه سر بر سرش

Яке тавқи заррин ба гардан дараш

یکی طوق زرین به گردن درش

Маи мӯии андом чун гӯсфанд

مه موی اندام چون گوسفند

Расидаи сараш то ба чархи баланд

رسیده سرش تا به چرخ بلند

Чаҳораш бадии дасти он тира рӯй

چهارش بدی دست آن تیره روی

Ба ҳар дастии як ҳарбаи ҷангҷӯӣ

به هر دستی یک حربه جنگجوی

зи шамшеру ханҷари зи гурзи гарон

ز شمشیر و خنجر ز گرز گران

Ба даст дигар дрқаҳ будаш дмон

به دست دگر درقه بودش دمان

Яке наъра зад бар сипаҳдори сом

یکی نعره زد بر سپهدار سام

Ки эй бе хиради хираи тираи ком

که ای بی‌خرد خیره تیره کام

Чаҳ мардӣу буму нажодат з кист

چه مردی و بوم و نژادت ز کیست

Бад-ӣн дашт баргӯ мурод ту чист

بدین دشت برگو مراد تو چیست

Куҷо рафт хоҳии дарин роҳи сахт

کجا رفت خواهی درین راه سخت

Ки резади зи андешаи барги дарахт

که ریزد ز اندیشه برگ درخت

Магари сайри гаштии ту аз ҷони хеш

مگر سیر گشتی تو از جان خویش

Ки аз марг кардӣ ту дармони хеш

که از مرگ کردی تو درمان خویش

Дарин роҳ ҳаргиз напарад уқоб

درین راه هرگز نپرد عقاب

Ситора набинад заминаш ба хоб

ستاره نبیند زمینش به خواب

Наримони дарин дашт омад ба ҷанг

نریمان درین دشت آمد به جنگ

Наёвард як дами дарин ки диранг

نیاورد یک دم درین که درنگ

Надонам туро чист эдар гузар

ندانم تو را چیست ایدر گذر

Ки андешаи норад дар ин ки гузар

که اندیشه نارد در این که گذر

Нигаҳ кард мурғӣ ба монанди пел

نگه کرد مرغی به مانند پیل

Кабӯдяш бар тан чу дебои нил

کبودیش بر تن چو دیبای نیل

Ду поиш ба монанди марҷон ба ранг

دو پایش به مانند مرجان به رنگ

Бадаш сина бирасон пушти паланг

بدش سینه برسان پشت پلنگ

Ба минқори ёқӯти чашмаши сиёҳ

به منقار یاقوت چشمش سیاه

зи парвоз ӯ тираи рухсори моҳ

ز پرواز او تیره رخسار ماه

Сухани гӯй монанди одами забон

سخن‌گوی مانند آدم زبان

Ба парвоз дар чархи наъраи занон

به پرواز در چرخ نعره زنان

з боло даромад чу силӣ ба зер

ز بالا درآمد چو سیلی به زیر

Бёзиди чангол монанди шер

بیازید چنگال مانند شیر

Ба чанголи брбўд даҳ нараҳ дев

به چنگال بربود ده نره دیو

Дигар раҳ ба афлок дар шуд ғарив

دگر ره به افلاک در شد غریو

Хурушон ҳаме рафт то назд абр

خروشان همی رفت تا نزد ابر

Раҳо кардашон сӯии дашти ҳужабр

رها کردشان سوی دشت هژبر

з боло фитоданд дар дашти кин

ز بالا فتادند در دشت کین

Ки гаштанд чун тўтё бар замин

که گشتند چون توتیا بر زمین

Шигифтӣ азу монад солори ню

شگفتی ازو ماند سالار نیو

Бинолед бар сунъи кайҳони хдиў

بنالید بر صنع کیهان خدیو

Сӯии деви раҳ дор омад ба ҷанг

سوی دیو ره‌دار آمد به جنگ

Ҳамон абри борандаи хунаш ба чанг

همان ابر بارنده خونش به چنگ

Бадв гуфт к-эии деви баргаштаи бахт

بدو گفت کای دیو برگشته بخت

Чисон дидӣ ин разму пайкори сахт

چسان دیدی این رزم و پیکار سخت

Худоӣ ҷаҳон офаридаст мурғ

خدای جهان آفریدست مرغ

Бад-ӣни сон касе кам бидидаст мурғ

بدین سان کسی کم بدیدست مرغ

Бад-ӣни ранг ва ин пайкари пурнаҳиф

بدین رنگ و این پیکر پرنهیب

Ғаривон даромад зи боло ба шеб

غریوان درآمد ز بالا به شیب

Бадв гуфт кин марди шдодист

بدو گفت کاین مرد شدادیست

Азин ӯ бад-ӣни гӯна ӯ одӣаст

ازین او بدین‌گونه او عادیست

Тан ӯ з шаддод омад падед

تن او ز شداد آمد پدید

Аз он рӯи бад-ӣни сон касе кам шунид

از آن رو بدین سان کسی کم شنید

Шуд ошуфтаи зини гуфтугӯи паҳлавон

شد آشفته زین گفتگو پهلوان

Бузади теғ бар деви тираи равон

بزد تیغ بر دیو تیره روان

Сарашро дроФкнд дар хоки даҳр

سرش را درافکند در خاک دهر

Ҳамаи зиндагонии бадви гашти заҳр

همه زندگانی بدو گشت زهر

Яке дигараш теғ зад бар миён

یکی دیگرش تیغ زد بر میان

Ки шуд пайкари деви азуи парниён

که شد پیکر دیو ازو پرنیان

Ҳамон мурғи як наъра Эй баркашид

همان مرغ یک نعره‌ای برکشید

Ки гаштанди девони ҳамаи нопадид

که گشتند دیوان همه ناپدید

Яке зон ҳама нараҳ девон намонад

یکی زان همه نره دیوان نماند

Ки соми сипаҳдор ҳайрон бимонад

که سام سپهدار حیران بماند

Равони мурғи фархунда бо офарин

روان مرغ فرخنده با آفرین

з парвоз омад ба рӯй замин

ز پرواز آمد به روی زمین

Сано гуфт бар соми паҳлуи ғамин

ثنا گفت بر سام پهلو غمین

Ба коми дилаши боди чархи барин

به کام دلش باد چرخ برین

Сари душманонаши нигунсори бод

سر دشمنانش نگونسار باد

Туро дидаи бахти бедори бод

تو را دیده بخت بیدار باد

Бадв гуфт эй мурғи фархундаи фар

بدو گفت ای مرغ فرخنده فر

Даровари ҷаҳонро абри зери фар

درآور جهان را ابر زیر فر

Надидам яке мурғи ҳамтои ту

ندیدم یکی مرغ همتای تو

Ба фар ва ба ёл ва ба болои ту

به فر و به یال و به بالای تو

Сазадгар ки гўӣӣ чаҳ мурғӣ ба ном

سزد گر که گوئی چه مرغی به نام

Ки шуд зинда аз фари ту низ сом

که شد زنده از فر تو نیز سام

Тўӣии он ки симурғ донот хонд

توئی آن که سیمرغ دانات خواند

зи кирдори ту достон ҳо баранд

ز کردار تو داستان‌ها براند

Ба гетии ҳамаи сояи пари тест

به گیتی همه سایه پر تست

Ба вижаи чунин разм аз фар туаст

به ویژه چنین رزم از فر توست

Ба посух бадв гуфт мурғ гузин

به پاسخ بدو گفت مرغ گزین

Ки эй соми солори Эрони замин

که ای سام سالار ایران زمین

На мурғам на симурғ дар рӯзгор

نه مرغم نه سیمرغ در روزگار

Буми камтарини бандаи кирдигор

بوم کمترین بنده کردگار

Марои номи фарҳанги ҷинии шинос

مرا نام فرهنگ جنی شناس

Ки дорам ба яздони фаровони сипос

که دارم به یزدان فراوان سپاس

Парастори таслими шоҳами яке

پرستار تسلیم شاهم یکی

з ту орзӯем буд андакӣ

ز تو آرزویم بود اندکی

Камарбаста ҳар ҷои пасу пеши ту

کمربسته هر جا پس و پیش تو

Ҳаме ком дорам кам ва беш ту

همی کام دارم کم و بیش تو

Агар бо ман эдар ту паймон кунӣ

اگر با من ایدر تو پیمان کنی

Забонро ба паймон гаравгон кунӣ

زبان را به پیمان گروگان کنی

Барорӣ ҳаме орзӯем ба даҳр

برآری همی آرزویم به دهر

Кунӣ шаҳд бар ман ҳамеи ҷоми заҳр

کنی شهد بر من همی جام زهر

Пас онгаҳ ба гетии ҳамаи коми ту

پس آنگه به گیتی همه کام تو

Барорам зи оғозу анҷоми ту

برآرم ز آغاز و انجام تو

Чунин гуфт фарҳанги к-эии грдсом

چنین گفت فرهنگ کای گردسام

Маро хоҳарӣ ҳаст шҳнозном

مرا خواهری هست شهنازنام

Ҳамеи сол даҳ шуд ки он поки ҷисм

همی سال ده شد که آن پاک جسم

Гирифтор гаштаст андари тилисм

گرفتار گشتست اندر طلسم

Бкрдми басии чора дар рӯзгор

بکردم بسی چاره در روزگار

Наомад ба дастами мари он глъзор

نیامد به دستم مر آن گلعذار

Шунидам зи донодлӣ беш ва кам

شنیدم ز دانادلی بیش و کم

Ки гардӣ падед ояд аз тухми ҷам

که گردی پدید آید از تخم جم

Тилисмӣ ки ҷамшед эдар бибаст

طلسمی که جمشید ایدر ببست

Ба неруӣ бозу бихоҳад шикаст

به نیروی بازو بخواهد شکست

Ба майдони бибандади тани абрҳо

به میدان ببندد تن ابرها

Аз он банд ва бндсоз гардад раҳо

از آن بند و بندساز گردد رها

Куҷои ном ӯ соми нирм буд

کجا نام او سام نیرم بود

Миёни далерон чу ӯ кам буд

میان دلیران چو او کم بود

Кунун он тўӣӣ эй гӯи сарфароз

کنون آن توئی ای گو سرفراز

Ки ореи тани душмани андари гудоз

که آری تن دشمن اندر گداز

Бадв гуфт соми Наримони нажод

بدو گفت سام نریمان‌نژاد

Ки орм ҳар он чиз кардӣ ту ёд

که آرم هر آن چیز کردی تو یاد

Чу ин гуфта бишунид фарҳанги дев

چو این گفته بشنید فرهنگ دیو

Заминро бабўсед дар пеши ню

زمین را ببوسید در پیش نیو

Бузади болу дардами сар андар кашид

بزد بال و دردم سر اندر کشید

зи чашм сипаҳдор шуд нопадид

ز چشم سپهدار شد ناپدید

Ҳамон шаби диловар дар он дашт монад

همان شب دلاور در آن دشت ماند

Сифедаи дмони боз зон ҷо баранд

سفیده دمان باز زان جا براند

Чу як ҳафта дар раҳ дамӣ норамед

چو یک هفته در ره دمی نارمید

Ба ҳаштум ба наздик дарё расед

به هشتم به نزدیک دریا رسید

Чу дарёии охўи варои ном буд

چو دریای آخو ورا نام بود

Сипаҳбад дар он соҳил омад фурӯд

سپهبد در آن ساحل آمد فرود

Бифармуд млоҳ омад давон

بفرمود ملاح آمد دوان

Талаб кард киштии ҳам андари замон

طلب کرد کشتی هم اندر زمان

Бадв гуфт азин оби дарёи маро

بدو گفت ازین آب دریا مرا

Расон аз срӣ то сурайёи маро

رسان از ثری تا ثریا مرا

Сӯии шаҳри шаддоди одами расон

سوی شهر شداد عادم رسان

Азин сӯ бидон сӯ чу бодами расон

ازین سو بدان سو چو بادم رسان

Бидон то яке дӯзахаш бингарам

بدان تا یکی دوزخش بنگرم

Барафрӯзад онҷои яке озарам

برافروزد آنجا یکی آذرم

Чаҳ сонаст дарё ва чандаст роҳ

چه سانست دریا و چند است راه

Дарин раҳ чаҳ байнами зи ҷодӯи сипоҳ

درین ره چه بینم ز جادو سپاه

Тилисмӣ ки ҷамшеди ҷам сохта аст

طلسمی که جمشید جم ساخته است

Сарашро ба гардун броФрохтаҳ аст

سرش را به گردون برافراخته است

Куҷои байнам ӯро зрондоби кӯҳ

کجا بینم او را زرانداب کوه

Чигунааст ӯро зи девони гуруҳ

چگونه است او را ز دیوان گروه

Ҳамаи як ба як пеши ман бозгуӣ

همه یک به یک پیش من بازگوی

Сар қисса бигушо ҳамаи рози гӯй

سر قصه بگشا همه راز گوی

Ба посух бадв гуфт млоҳи пер

به پاسخ بدو گفت ملاح پیر

Ки чун андари оӣии дарин обгир

که چون اندر آئی درین آبگیر

Чиҳил рӯз агар бод бошад мурод

چهل روز اگر باد باشد مراد

Расонами туро сӯии шаддоди од

رسانم تو را سوی شداد عاد

Чаҳорат ҷазираи даройад ба пеш

چهارت جزیره درآید به پیش

Ки тира шавад мардро тираи кеш

که تیره شود مرد را تیره کیش

Нахустин бибинӣ ту сгсори шаҳр

نخستین ببینی تو سگسار شهر

Ки бар ҷон ширин расонанд заҳр

که بر جان شیرین رسانند زهر

Яке подшоҳаст номаши клоб

یکی پادشاه است نامش کلاب

Бибандад ба чашми ялони роҳи хоб

ببندد به چشم یلان راه خواب

Сипоҳаш фузунаст аз чун ва чанд

سپاهش فزون است از چون و چند

Азу ҳаст тарсони сипеҳри баланд

ازو هست ترسان سپهر بلند

Аз онҷо чу рафтӣ яке ҳафтаи роҳ

از آنجا چو رفتی یکی هفته راه

Ҷазирааст монанди дӯди сиёҳ

جزیره است مانند دود سیاه

Ки шаҳр занонаст эй паҳлавон

که شهر زنانست ای پهلوان

Ҳамаи моҳрӯи ҳамчуи сарви равон

همه ماهرو همچو سرو روان

Набошад дар он шаҳри фархундаи мард

نباشد در آن شهر فرخنده مرد

Пай мард бошанд дилҳо ба дард

پی مرد باشند دلها به درد

Чу зи онҷои гузаштӣ Аё номдор

چو ز آنجا گذشتی ایا نامدار

Яке шаҳри бинӣ дар он раҳгузор

یکی شهر بینی در آن رهگذار

Ки бошад дар онҷои макони парӣ

که باشد در آنجا مکان پری

Яке подшоҳаст пари доварӣ

یکی پادشاه است پر داوری

Варои шоҳи таслими хуоне ба ном

ورا شاه تسلیم خوانی به نام

Фиканда з ҳар гӯна дар роҳи дом

فکنده ز هر گونه در راه دام

Натарсад зи шаддоду вази лашкараш

نترسد ز شداد و وز لشکرش

Чиҳил рӯзи бинии ҳамеи кишвараш

چهل روز بینی همی کشورش

Аз онҷои яке кӯҳ бошад бузург

از آنجا یکی کوه باشد بزرگ

Ба болои дароз ва ба пайкари сутург

به بالا دراز و به پیکر سترگ

Миёни дарраи оташи афрӯхта

میان دره آتش افروخته

Фаровон дар ӯ одамии сӯхта

فراوان در او آدمی سوخته

Ҳамаи ҳемаи оташаш одам аст

همه هیمه آتشش آدم است

Басии деву ҷодӯ дар онҷо кам аст

بسی دیو و جادو در آنجا کم است

зи як сӯ буд ним тани мардумон

ز یک سو بود نیم تن مردمان

Фурӯд оваранд зи осмони ахтарон

فرود آورند ز آسمان اختران

Забони пари зи тобӣу пурпечу тоб

زبان پر ز تابی و پرپیچ و تاب

Шудаи номашони моликони азоб

شده نامشان مالکان عذاب

зи як сӯии он ки чу рафтӣ зи роҳ

ز یک سوی آن که چو رفتی ز راه

Пас онгаҳ рӯй сӯии шаддоди шоҳ

پس آنگه روی سوی شداد شاه

Ба наздики шаҳраши ҳамаи боғу кишт

به نزدیک شهرش همه باغ و کشت

Биҳишташ бибинӣ чу зарринаи хишт

بهشتش ببینی چو زرینه خشت

Валикини туро ҳаст аз онҷои гузор

ولیکن تو را هست از آنجا گذار

Нтобӣ дарин раҳ Аё номдор

نتابی درین ره ایا نامدار

Агар мурғ бошӣ напарӣ ба бол

اگر مرغ باشی نپری به بال

зи бедоди шаддоди он бадсигол

ز بیداد شداد آن بدسگال

Ба посух бадв гуфт соми далер

به پاسخ بدو گفت سام دلیر

Ки моро гузари даҳ дарин обгир

که ما را گذر ده درین آبگیر

Пас онгаҳ бибинӣ ки кайҳони хдиў

پس آنگه ببینی که کیهان خدیو

Чаҳ созад бар шаддоди нопоки дев

چه سازد بر شداد ناپاک دیو

Ту киштӣ биовар маро бар нишон

تو کشتی بیاور مرا بر نشان

Тамошо кун ин разми гарданкашон

تماشا کن این رزم گردنکشان

Чаҳ созами дарин роҳ бо ним тан

چه سازم درین راه با نیم تن

Кунам поки он бумро зи аҳриман

کنم پاک آن بوم را ز اهرمن

Бадв гуфт млоҳи к-эии паҳлавон

بدو گفت ملاح کای پهلوان

Далеру ҷаҳонҷӯйу равшани равон

دلیر و جهانجوی و روشن روان

Чаҳ науммат бихонам ба гетии дарун

چه نامت بخوانم به گیتی درون

Ки хоҳӣ ки резии зи шаддоди хӯн

که خواهی که ریزی ز شداد خون

Нажод аз ки дорӣу тухму гуҳар

نژاد از که داری و تخم و گهر

Чаҳ номӣ ба ном ва ки бошад падар

چه نامی به نام و که باشد پدر

Бадви паҳлавони ном худ кард ёд

بدو پهلوان نام خود کرد یاد

Манам соми номи Наримони нажод

منم سام نام نریمان‌نژاد

Ки амлоқи нопокро кишти шер

که املاق ناپاک را کشت شیر

Дароварди рўӣинаҳи танро ба зер

درآورد روئینه‌تن را به زیر

Бадв гуфт оре бидидам варо

بدو گفت آری بدیدم ورا

Ҳамон ном фаррух шунидам варо

همان نام فرخ شنیدم ورا

Ки дар разми киштии мкўколи дев

که در رزم کشتی مکوکال دیو

Бибастӣ ду дасти нҳнколи дев

ببستی دو دست نهنکال دیو

Парии духти фағфурро ошиқӣ

پری‌دخت فغفور را عاشقی

Ба мардӣу мардонагии лоиқӣ

به مردی و مردانگی لایقی

Ҳамаи шаб ҳаме гуфт аз рӯй меҳр

همه شب همی گفت از روی مهر

Чунин то гуҳи наққоши нилии сипеҳр

چنین تا گه نقاش نیلی سپهر

СФидоҷ зад бар рухи осмон

سفیداج زد بر رخ آسمان

Ба шингарф орост чархи равон

به شنگرف آراست چرخ روان