Аз он разму ошӯб ва он гардор

از آن رزم و آشوب و آن گردار

Дмон шамса омад бар он кӯҳсор

دمان شمسه آمد بر آن کوهسار

Нигаҳ кард танбал ба як сӯ бидид

نگه کرد تنبل به یک سو بدید

Каз афсун ӯ чархи бади нопадид

کز افسون او چرخ بد ناپدید

Нишаста ба як дасти он размгоҳ

نشسته به یک دست آن رزمگاه

Забони пурфусуни баҳри таслими шоҳ

زبان پرفسون بهر تسلیم شاه

Равони сӯй танбал шуд он пок дид

روان سوی تنبل شد آن پاک دید

Биёрост ҳангом гуфт ва шунид

بیاراست هنگام گفت و شنید

Чу омад ба наздики душмани фароз

چو آمد به نزدیک دشمن فراز

Заминро бабўседу барадаши намоз

زمین را ببوسید و بردش نماز

Бадв гуфт к-эии гирди танбали параст

بدو گفت کای گرد تنبل پرست

Ки гетии дрории ҳамаи зердаст

که گیتی درآری همه زیردست

Надидам ба гетӣ ба неруии ту

ندیدم به گیتی به نیروی تو

Ба афсун ва он зӯри бозуии ту

به افسون و آن زور بازوی تو

Ту аз ҷон ва аз тани басии бартарӣ

تو از جان و از تن بسی برتری

Ки зебад ки бошӣ ту шоҳи парӣ

که زیبد که باشی تو شاه پری

зи таслим берой бо фару ҳуш

ز تسلیم بی‌رای با فر و هوش

Ки бар хира кӯшад абои шоҳи гӯш

که بر خیره کوشد ابا شاه گوش

зи баҳри яке одами бднжод

ز بهر یکی آدم بدنژاد

Ки номаш буд соми нопоки зод

که نامش بود سام ناپاک‌زاد

Ҷаҳонӣ ба ҳам барзанади хираи хайр

جهانی به هم برزند خیره خیر

Сари тоҷу тахти худ орад ба зер

سر تاج و تخت خود آرد به زیر

Ба гетии мубиноади ҳаргизи хушӣ

به گیتی مبیناد هرگز خوشی

Ба ҳарза барафрӯхта оташӣ

به هرزه برافروخته آتشی

Чу бишунид танбал бихандед азу

چو بشنید تنبل بخندید ازو

Бадв гуфт эй дилбари машки мӯ

بدو گفت ای دلبر مشک مو

Кӣии ту чаҳ номӣ ба ширини забон

کئی تو چه نامی به شیرین زبان

Ки шукри нисории маро дар даҳон

که شکر نثاری مرا در دهان

Шигифтии ҷамолии бадаши дилрабо

شگفتی جمالی بدش دلربا

Дили танбал ҷодӯ омад ба ҷо

دل تنبل جادو آمد به جا

Ба посух бадв гуфт онгаҳ парӣ

به پاسخ بدو گفت آنگه پری

Манам духти раҳмони ёд оварӣ

منم دخت رحمان یاد آوری

Марои номи шамсаи бхўондсти боб

مرا نام شمسه بخواندست باب

Манам шамсу шогирди ман офтоб

منم شمس و شاگرد من آفتاب

Гризонм аз модар ва аз падар

گریزانم از مادر و از پدر

Туро шӯй бигирифтам аз моҳу хур

تو را شوی بگرفتم از ماه و خور

Дилами гашт аз кини боБам ба ҷӯш

دلم گشت از کین بابم به جوش

Ки лашкар кашидаст бар шоҳи гӯш

که لشکر کشیدست بر شاه گوش

Бигуфт ва ба танбал нигаҳ кард моҳ

بگفت و به تنبل نگه کرد ماه

Рухӣ дид монанди қӣри сиёҳ

رخی دید مانند قیر سیاه

Яке зишти патёраи ним тан

یکی زشت پتیاره نیم‌تن

Ки будӣ парӣ рӯй ҳар анҷуман

که بودی پری روی هر انجمن

Вале танбали ним тани гашти нарм

ولی تنبل نیم‌تن گشت نرم

Надонист каши сари бабрад чу Ғарм

ندانست کش سر ببرد چو غرم

Замонии баромади пас он симбр

زمانی برآمد پس آن سیمبر

Фурӯи рехт аз дарҷи гавҳари гуҳар

فرو ریخت از درج گوهر گهر

Чу омад ба гетии мар ӯро ба сар

چو آمد به گیتی مر او را به سر

Нишоед ки бино шавад бдгҳр

نشاید که بینا شود بدگهر

Дигарбораи пайкор ва ҷанг оварад

دگرباره پیکار و جنگ آورد

Ҷаҳонро бар гӯш танг оварад

جهان را بر گوش تنگ آورد

Бадв гуфт танбал кианда мадор

بدو گفت تنبل که انده مدار

Ки шуд тира бар чашм ӯ рӯзгор

که شد تیره بر چشم او روزگار

Вагар ӯ набинад хушӣ дар ҷаҳон

وگر او نبیند خوشی در جهان

Азуи бахти баргашт то ҷовдон

ازو بخت برگشت تا جاودان

Ки бас хира мардасту баси бадсигол

که بس خیره مردست و بس بدسگال

Ба хуршед мардяш омад завол

به خورشید مردیش آمد زوال

Набинад дигар рӯй гетӣ ба чашм

نبیند دگر روی گیتی به چشم

Азу ҳар ду гетӣ шудаи пари зи хашм

ازو هر دو گیتی شده پر ز خشم

Бипурсед шамса ки эй пурҳунар

بپرسید شمسه که ای پرهنر

Замона наёрад чу ту номвар

زمانه نیارد چو تو نامور

Ба гетӣ чаҳ дирамонаш бошад варо

به گیتی چه درمانش باشد ورا

Набояд казин дард ёбад раҳо

نباید کزین درد یابد رها

Бадв гуфт то ман ба гетии дирам

بدو گفت تا من به گیتی درم

Дурустаст ин ним тани пайкарам

درست است این نیم‌تن پیکرم

Гирифтор дардаст фархундаи сом

گرفتار درد است فرخنده سام

Рҳоӣии наёбади азин бахти ром

رهائی نیابد ازین بخت رام

Валикини маро умр бошад дароз

ولیکن مرا عمر باشد دراز

Тани ман наёбад ба дандони газ

تن من نیابد به دندان گاز

Ҳамонам ба гетӣ набошад касе

همانم به گیتی نباشد کسی

Фарибанда бошам ба олами басӣ

فریبنده باشم به عالم بسی

зи чанголи ман ҳеҷ каси ҷони набард

ز چنگال من هیچ‌کس جان نبرد

Агар шоҳ агар паҳлавонаст гирд

اگر شاه اگر پهلوانست گرد

Наёрад касами куштани андари ҷаҳон

نیارد کسم کشتن اندر جهان

Фаровон бидидам зи шоҳаншаҳон

فراوان بدیدم ز شاهنشهان

Ба ҳар ҳафтае як шабам ҳаст хоб

به هر هفته‌ای یک شبم هست خواب

Дигар раҳ нишаста дилами пуршитоб

دگر ره نشسته دلم پرشتاب

Бипурсед азу гуфт он шаб кас аст

بپرسید ازو گفت آن شب کس است

Ки ту оташу душманат чун не аст

که تو آتش و دشمنت چون نی است

Бихандед азуи танбали тираи рӯз

بخندید ازو تنبل تیره روز

Бадв гуфт к-эии шамсаи длФрўз

بدو گفت کای شمسه دلفروز

Туро чист бо ман азин гуфтугӯ

تو را چیست با من ازین گفتگو

Чаҳ ҷўӣии з пурсидани мӯ ба мӯ

چه جوئی ز پرسیدن مو به مو

Нишоед туро кӣна дар дил буд

نشاید تو را کینه در دل بود

Чунин гуфтугӯи кори мушкил буд

چنین گفتگو کار مشکل بود

Бадв посух оварад онгаҳ парӣ

بدو پاسخ آورد آنگه پری

Ки эй нтбли шер бо доварӣ

که ای نتبل شیر با داوری

Ҳамеша ба гетии ту шодони буи

همیشه به گیتی تو شادان بوی

Ғам аз дил раҳо карда хандони буи

غم از دل رها کرده خندان بوی

Ки баси шермардӣу равшани равон

که بس شیرمردی و روشن روان

Сазад шоҳ бошӣ ба ҳар ду ҷаҳон

سزد شاه باشی به هر دو جهان

зи афсун ба ман нуктае ёди даҳ

ز افسون به من نکته‌ای یاد ده

Вази он ҷони душмани ҳамаи боди даҳ

وز آن‌ جان دشمن همه باد ده

Ки хоҳам ба танбали ҳамаи ҷодўӣӣ

که خواهم به تنبل همه جادوئی

Фарогирам аз кӣнаи бдхўӣӣ

فراگیرم از کینه بدخوئی

Бадв гуфт имшаби ту бедор бош

بدو گفت امشب تو بیدار باش

зи корами саросар ҳшиўор бош

ز کارم سراسر هشیوار باش

Сипеда бигӯям чаҳ боист кард

سپیده بگویم چه بایست کرد

Ки аз ҷони ҷодӯи барории ту гирд

که از جان جادو برآری تو گرد

Сари ҳафтаи бад хоб оварад зӯр

سر هفته بد خواب آورد زور

Ҳамеи дидаи бахт ӯ гашти кӯр

همی دیده بخت او گشت کور

Сар худ бидон гӯна биниҳод паст

سر خود بدان گونه بنهاد پست

Ба хоб андарун шуд ба монанди маст

به خواب اندرون شد به مانند مست

Чу шамса чунон дид кӯ шуд ба хоб

چو شمسه چنان دید کو شد به خواب

Баровард он ханҷари пари зи об

برآورد آن خنجر پر ز آب

Ҳамеи хости кӯро занад бар ду ним

همی خواست کو را زند بر دو نیم

Валикини зи танбал дилаш дошт бим

ولیکن ز تنبل دلش داشت بیم

Чу дар хоб шуд деви ворунаи бахт

چو در خواب شد دیو وارونه بخت

Яке наъра зад санг шуд лухти лухт

یکی نعره زد سنگ شد لخت لخت

Чунин гуфт к-эии шамсаи хираи сар

چنین گفت کای شمسه خیره سر

Ҳамоно ба хӯнам бибастӣ камар

همانا به خونم ببستی کمر

Чу бедори гирдам ҳалокат кунам

چو بیدار گردم هلاکت کنم

Дарин дашти тира ба хокат кунам

درین دشت تیره به خاکت کنم

Нигаҳ кард шамсаи ҳамаи пеш ва пас

نگه کرد شمسه همه پیش و پس

Надид андари он кӯҳ ва дар ҳеҷ кас

ندید اندر آن کوه و در هیچ‌کس

Дигар раҳ баровард шамшери тез

دگر ره برآورد شمشیر تیز

Ки орад ба ҷонаши яке растхез

که آرد به جانش یکی رستخیز

Дигар наъра Эй зад ҳамеи пурнаҳиф

دگر نعره‌ای زد همی پرنهیب

Ту гуфтӣ ки гардуни дарафтоди шеб

تو گفتی که گردون درافتاد شیب

Чунин то се навбати ҳаме наъра кард

چنین تا سه نوبت همی نعره کرد

Ки аз бим ӯ шамса гардид зард

که از بیم او شمسه گردید زرد

Саропоаш чун бед ларзанда монад

سراپاش چون بید لرزنده ماند

Аз овози он ду ба ҷон зинда монад

از آواز آن دو به جان زنده ماند

Ба ногоҳ танбали з ҷояш биҷуст

به ناگاه تنبل ز جایش بجست

Ҳамон шамса бо теғи ҳиндӣ ба даст

همان شمسه با تیغ هندی به دست

Бузад бар камаргоҳаш аз рӯй бим

بزد بر کمرگاهش از روی بیم

Ки шуд танбал аз зарби теғаши ду ним

که شد تنبل از ضرب تیغش دو نیم

Сари ним танро ҷудо кард моҳ

سر نیم تن را جدا کرد ماه

Аз онҷо равон шуд сӯии размгоҳ

از آنجا روان شد سوی رزمگاه

Бғлтид дар хоку хӯни деви дун

بغلطید در خاک و خون دیو دون

Яке дӯд аз пайкараш шуд бурун

یکی دود از پیکرش شد برون

Ҳама дашт гардид монанди рӯз

همه دشت گردید مانند روز

Барафрӯхт хуршед гетӣ фурӯз

برافروخت خورشید گیتی‌فروز

Ба як дами сипоҳии сар андар кашид

به یک دم سپاهی سر اندر کشید

Ҳамон чашми гардони ҷаҳонро бидид

همان چشم گردان جهان را بدید

Бидонаст фархундаи соми савор

بدانست فرخنده سام سوار

Ки эзад барафрӯхташ ному кор

که ایزد برافروختش نام و کار

Ситоиш намӯд офаринанда ро

ستایش نمود آفریننده را

Каз эдар Раҳонед ин банда ро

کز ایدر رهانید این بنده را

Ҳамон гирди қлўоду шопӯри шер

همان گرد قلواد و شاپور شیر

Хирадманди фархундаи млоҳи пер

خردمند فرخنده ملاح پیر

Ба яздони додари ҷони офарин

به یزدان دادار جان آفرین

Ниёйиш намуданду рух бар замин

نیایش نمودند و رخ بر زمین

Ки бар ҷон ва бар чашм гардид боз

که بر جان و بر چشم گردید باز

Хдиўи ҷаҳони поки донои роз

خدیو جهان پاک دانای راز

Пас аз офарини паҳлуи комёб

پس از آفرین پهلو کامیاب

Нишаст аз бар зини ҷангии ғроб

نشست از بر زین جنگی غراب

Ба гардан баровард гурзи гарон

به گردن برآورد گرز گران

Равон шуд ба пайкори ҷодӯгарон

روان شد به پیکار جادوگران

Ҳамон гӯши ҷодӯу деву парӣ

همان گوش جادو و دیو و پری

Ба ҳам рехта аз раҳи доварӣ

به هم ریخته از ره داوری

Ҳамон ним тани андари овардгоҳ

همان نیم تن اندر آوردگاه

Шикаст овареда ба таслими шоҳ

شکست آوریده به تسلیم شاه

Пар аз ғам дар андешаи таслими шоҳ

پر از غم در اندیشه تسلیم شاه

зи гӯши бидонадяш дар размгоҳ

ز گوش بداندیش در رزمگاه

Ки бархест ногоҳ овози сом

که برخاست ناگاه آواز سام

Чу ширӣ ки берун шавад аз кном

چو شیری که بیرون شود از کنام

Ҳаме гуфт эй бдгҳри ним тан

همی گفت ای بدگهر نیم تن

Надониста яздон ба ҳар анҷуман

ندانسته یزدان به هر انجمن

Ҳамаи кори ту танбалу ҷодўӣӣ

همه کار تو تنبل و جادوئی

Надониста ҷузи кажӣу бдхўӣӣ

ندانسته جز کژی و بدخوئی

Манам соми пӯри Наримони шер

منم سام پور نریمان شیر

Ки рўӣинаҳи деви андари орм ба зер

که روئینه دیو اندر آرم به زیر

Ҳамон деви амлоқи нрождҳо

همان دیو املاق نراژدها

зи чанголи шерами наёбади раҳо

ز چنگال شیرم نیابد رها

Ба ман рӯй гетии сияҳи сохтӣ

به من روی گیتی سیه ساختی

Ҳамаи кори худро табаи сохтӣ

همه کار خود را تبه ساختی

Ба фармони яздон раҳо ёфтам

به فرمان یزدان رها یافتم

Рҳоӣии з нрождҳо ёфтам

رهائی ز نراژدها یافتم

зи соми яли ин зӯр бозу бибин

ز سام یل این زور بازو ببین

зи пайкори ҷодӯи ту неру бибин

ز پیکار جادو تو نیرو ببین

Бидон пас бибинӣ ки эрониён

بدان پس ببینی که ایرانیان

Чигуна ба майдон бибаста миён

چگونه به میدان ببسته میان

Чисонаст пайкори яздони параст

چسان است پیکار یزدان پرست

Ки бар чархи гардони бёзидаҳи даст

که بر چرخ گردان بیازیده دست

Бигуфту барангехт аз ҷои ғроб

بگفت و برانگیخت از جا غراب

Чу киштӣ ки ояд ба дарёии об

چو کشتی که آید به دریای آب

Яке ҳамла оварад бар ним тан

یکی حمله آورد بر نیم‌تن

Баровард куполи лшкршкн

برآورد کوپال لشکرشکن

Чу таслими овози соми савор

چو تسلیم آواز سام سوار

Ба гӯш омадаш андари он корзор

به گوش آمدش اندر آن کارزار

Бидонаст кони шамсаи симбр

بدانست کان شمسه سیمبر

Фикандаст аз тани сари бдгҳр

فکندست از تن سر بدگهر

Азуи соми паҳлу раҳо ёфта

ازو سام پهلو رها یافته

Ба майдон оварад бишитофта

به میدان آورد بشتافته

Ба раҳмони ҷинӣ чунин гуфт шоҳ

به رحمان جنی چنین گفت شاه

Ки соми Наримони азин размгоҳ

که سام نریمان ازین رزمگاه

Даромад ба майдони нимаи танон

درآمد به میدان نیمه تنان

Баровард бозу ба гурзи гарон

برآورد بازو به گرز گران

Бигуфт ва ба гардуни баромади ғарив

بگفت و به گردون برآمد غریو

Ки омад сипаҳдори солори ню

که آمد سپهدار سالار نیو