Дарин гуфтугӯ буд солори шоҳ

درین گفتگو بود سالار شاه

Ки ногуҳи замин ва замон шуд сиёҳ

که ناگه زمین و زمان شد سیاه

Нигаҳ кард бар осмони соми шер

نگه کرد بر آسمان سام شیر

Яке мурғро дид марди далер

یکی مرغ را دید مرد دلیر

Ки аз пару болаши ҷаҳон тира шуд

که از پر و بالش جهان تیره شد

Ҳамаи чашми хуршеди азу хира шуд

همه چشم خورشید ازو خیره شد

з гардун даромад ба сӯии нишеб

ز گردون درآمد به سوی نشیب

Ки аз пайкараш кӯҳ шуд дар наҳиф

که از پیکرش کوه شد در نهیب

Даромад ба рӯй замин аз ҳаво

درآمد به روی زمین از هوا

Биҷузи сом нирм набӯдаш наво

بجز سام نیرم نبودش نوا

Нигаҳ кард мурғии бғоити бузург

نگه کرد مرغی بغایت بزرگ

зи пари ранги бади пайкар ӯ сутург

ز پر رنگ بد پیکر او سترگ

Ҳамаи нақши мурғон ки дар рӯзгор

همه نقش مرغان که در روزگار

з сунъ офаридаст дар рӯзгор

ز صنع آفریدست در روزگار

Ҳама бар пару бол ӯ нақш буд

همه بر پر و بال او نقش بود

Яке қудратӣ аз ҷҳонбхш буд

یکی قدرتی از جهانبخش بود

Сано гуфт бар соми фархундаи ном

ثنا گفت بر سام فرخنده نام

Ки шод омадӣ эй сарфарози ном

که شاد آمدی ای سرفراز نام

Ҷаҳони пҳлўонои худо бо ту бод

جهان پهلوانا خدا با تو باد

Бидон то кунӣ пешаи ойин ва дод

بدان تا کنی پیشه آئین و داد

Дили зердастон ба даст оварӣ

دل زیردستان به دست آوری

Ба бидодкорони шикаст оварӣ

به بیدادکاران شکست آوری

Чунин дасту бозу куполу ёл

چنین دست و باز و کوپال و یال

Чунин ахтари саъди фархундаи фол

چنین اختر سعد فرخنده فال

Дили шеру неруӣу чанги паланг

دل شیر و نیروی و چنگ پلنگ

Туро дод эзади ҳамаи фару ҳонг

تو را داد ایزد همه فر و هنگ

Ки дар роҳ яздон бабандӣ камар

که در راه یزدان ببندی کمر

Ҷудосозӣ аз дӯши бадхоҳи сар

جدا سازی از دوش بدخواه سر

Марои ном симурғ карда худо

مرا نام سیمرغ کرده خدا

Ҳамон шоҳи мрғонм эй неки роҳ

همان شاه مرغانم ای نیک‌راه

Бад-ӣни чангу минқор ва ин пару бол

بدین چنگ و منقار و این پر و بال

Ки гӯйӣ надорам ба гетии ҳам?ил

که گویی ندارم به گیتی همال

Валикини маро душманӣ ҳаст сахт

ولیکن مرا دشمنی هست سخت

Ки ларзонам аз бим ӯ чун дарахт

که لرزانم از بیم او چون درخت

Агар душманамро дрории зи по

اگر دشمنم را درآری ز پا

Ба фармони додари фармони раво

به فرمان دادار فرمان‌روا

Кунам бо ту паймону аҳди дуруст

کنم با تو پیمان و عهد درست

Казу барнагардам зи аҳди нахуст

کزو برنگردم ز عهد نخست

Ки некии намоям ба пайванди ту

که نیکی نمایم به پیوند تو

Буми банда дар пеши фарзанди ту

بوم بنده در پیش فرزند تو

Ситоиш кунам мари туро шабу рӯз

ستایش کنم مر تو را شب و روز

Пас аз поки яздон гетӣ фурӯз

پس از پاک یزدان گیتی فروز

Бадви соми фархунда гуфто бигӯ

بدو سام فرخنده گفتا بگو

Муродӣ ки дории ту аз ман биҷӯ

مرادی که داری تو از من بجو

Ки ман сар напечам ҳам аз рои ту

که من سر نپیچم هم از رای تو

Биёям ба ҳар ҷои ҳамрои ту

بیایم به هر جای همرای تو

Мари он давлататро ба даст оварам

مر آن دولتت را به دست آورم

Абри душмани ту шикаст оварам

ابر دشمن تو شکست آورم

Сарашро бикӯбам ба гурзи гарон

سرش را بکوبم به گرز گران

Танишро бабрам ба теғ барон

تنش را ببرم به تیغ بران

Бадв гуфт симурғи к-эии номдор

بدو گفت سیمرغ کای نامدار

Яке зишти патёраи нобакор

یکی زشت پتیاره نابکار

Ба гетии варои номи арқм буд

به گیتی ورا نام ارقم بود

Чу ӯ бдкнши ҷодўӣӣ кам буд

چو او بدکنش جادوئی کم بود

Гуҳӣ бар заминасту гуҳ бар замон

گهی بر زمین است و گه بر زمان

Гуҳии ҳамчу шерасту гуҳ чун камон

گهی همچو شیر است و گه چون کمان

Барояд ба ҳар ранг ва ҳар сӯратӣ

برآید به هر رنگ و هر صورتی

Ба ҳар дами намояд ба мо ниятӣ

به هر دم نماید به ما نیتی

Ба фармони додари парвардгор

به فرمان دادار پروردگار

Яке бачаи орм ба солии ҳазор

یکی بچه آرم به سالی هزار

Ҳазор дигар парвариш май даҳум

هزار دگر پرورش می‌دهم

зи нахҷӣр ӯро хӯриш май даҳум

ز نخجیر او را خورش می‌دهم

Пас онгаҳ ба фармони яздони пок

پس آنگه به فرمان یزدان پاک

Ба парвоз оянд бар рӯй хок

به پرواز آیند بر روی خاک

Валикин аз он арқми бдлқо

ولیکن از آن ارقم بدلقا

Бад ояд ба ҷодӯии нари аждаҳоӣ

بد آید به جادوی نر اژدهای

Се навбати маро бача хӯрдаст пеш

سه نوبت مرا بچه خوردست پیش

Нтобам бидон ҷодӯии тираи кеш

نتابم بدان جادوی تیره کیش

Дигар он ки қлўод ӯ барда аст

دگر آن که قلواد او برده است

Басои ҳамчуи қлўодро хӯрда аст

بسا همچو قلواد را خورده است

Ҳамон моҳрухи духти таслими шоҳ

همان ماهرخ دخت تسلیم شاه

Ки ризвон буд номи фархундаи моҳ

که رضوان بود نام فرخنده ماه

Ббрдаҳ ба сӯии нҳнкони дарра

ببرده به سوی نهنکان دره

Ба чанголи гурги аўФтодаҳи барра

به چنگال گرگ اوفتاده بره

Азин ҷойгаҳ то бар кӣнаи хоҳ

ازین جایگه تا بر کینه خواه

Ба як ҳафта тозад сипаҳбад ба роҳ

به یک هفته تازد سپهبد به راه

Се кораст агар паҳлавони замин

سه کار است اگر پهلوان زمین

Шитобад ғаривон бидон марзи кин

شتابد غریوان بدان مرز کین

Нахустин ки қлўоди фархундаи бахт

نخستین که قلواد فرخنده بخت

Раҳо ёбад аз ранҷ ва аз банди сахт

رها یابد از رنج و از بند سخت

Дигар он ки комами барорӣ ба даҳр

دگر آن که کامم برآری به دهر

Сеюм он казин разми ёбии ту баҳр

سوم آن کزین رزم یابی تو بهر

Ки соми сипаҳдор арқм бикушт

که سام سپهدار ارقم بکشت

Ки гетии зи осеб ӯ бади дурушт

که گیتی ز آسیب او بد درشت

Нтобад касе пеш ӯ рӯзи ҷанг

نتابد کسی پیش او روز جنگ

Ба мурғ ва ба моҳӣ ҷаҳон карда танг

به مرغ و به ماهی جهان کرده تنگ

Пас онгаҳ зи дилбари нишонати даҳум

پس آنگه ز دلبر نشانت دهم

Туро марҳами васл бар ҷони нуҳум

تو را مرهم وصل بر جان نهم

Ба посух бадв гуфт пас паҳлавон

به پاسخ بدو گفت پس پهلوان

Ки бинмо ба ман деви тираи равон

که بنما به من دیو تیره روان

Ки аз ҷон шавамаш барорам дамор

که از جان شومش برآرم دمار

Намоям ба гетии яке ноби кор

نمایم به گیتی یکی ناب کار

Ки гӯйанд соми сипаҳбад чаҳ кард

که گویند سام سپهبد چه کرد

зи девон ва ҷодӯ баровард гирд

ز دیوان و جادو برآورد گرد

Дарин буд солори шамшерзан

درین بود سالار شمشیرزن

Ки аз тани бабрам сар шавам тан

که از تن ببرم سر شوم تن

Ки фарҳанги дев андар омад зи роҳ

که فرهنگ دیو اندر آمد ز راه

Сано гуфта бар соми заррини кулоҳ

ثنا گفته بر سام زرین‌کلاه

зи таслими ҷинии расонади огаҳӣ

ز تسلیم جنی رساند آگهی

Ки бар бод шуд тоҷи шоҳаншаҳӣ

که بر باد شد تاج شاهنشهی

Гирифтори тлоҷ бадгавҳар аст

گرفتار طلاج بدگوهر است

Ки он бдгҳри ҷуфт ҷодӯгар аст

که آن بدگهر جفت جادوگر است

Ҳамаи ганҷу харгоҳ тороҷ шуд

همه گنج و خرگاه تاراج شد

Саросар ба тороҷ тлоҷ шуд

سراسر به تاراج طلاج شد

Бипечед азин гуфта соми савор

بپیچید ازین گفته سام سوار

Пас онгаҳ бадв гуфт к-эии номдор

پس آنگه بدو گفت کای نامدار

з бигрифтани шоҳи ҷин ғам махӯр

ز بگرفتن شاه جن غم مخور

Ки бурҳонам ӯро азин бдгҳр

که برهانم او را ازین بدگهر

Ҷаҳони тираи созам ба чашми шадид

جهان تیره سازم به چشم شدید

Бену бех тлоҷ хоҳам бурид

بن و بیخ طلاج خواهم برید

Кунун ком симурғ ҷӯям ҳаме

کنون کام سیمرغ جویم همی

Ба пайкори арқми бпўими ҳаме

به پیکار ارقم بپویم همی

Ҷаҳонро Раҳонам аз он аждаҳо

جهان را رهانم از آن اژدها

Пас онгаҳ шитобами сӯии абрҳо

پس آنگه شتابم سوی ابرها

Ҳамаи корҳоро ба сомон кунам

همه کارها را به سامان کنم

Ба ҳар хастаи дард дармон кунам

به هر خسته درد درمان کنم

Ту бо шамсаи шӯи сӯии таслими шоҳ

تو با شمسه شو سوی تسلیم شاه

Дурудаши даҳу бозгуи ранҷи роҳ

درودش ده و بازگو رنج راه

Ки инак расидам чу шери жён

که اینک رسیدم چو شیر ژیان

Ба пайкори тлоҷи бастаи миён

به پیکار طلاج بسته میان

Ҳамон дам бирафтанд аз пеши ню

همان دم برفتند از پیش نیو

Сипаҳдор шуд сӯии пайкори дев

سپهدار شد سوی پیکار دیو

Сипаҳбад нишаст аз бар гарданаш

سپهبد نشست از بر گردنش

Ба симурғ гоҳе намӯда таниш

به سیمرغ گاهی نموده تنش

Ҳамон мурғ бар авҷ парвоз кард

همان مرغ بر اوج پرواز کرد

Ту гуфтӣ ки бо чарх ҳамроз кард

تو گفتی که با چرخ همراز کرد

Бирафтанд бар сӯии дашту куланг

برفتند بر سوی دشت و کلنگ

Ҳамаи наргису лола буд он куланг

همه نرگس و لاله بود آن کلنگ

Ба як даст ӯ кӯҳсору дарра

به یک دست او کوهسار و دره

Сияҳ гашта аз дӯду дами яксара

سیه گشته از دود و دم یکسره

Яке дӯди печид бар чарху моҳ

یکی دود پیچید بر چرخ و ماه

Рухи моҳу хуршеди гардуни сиёҳ

رخ ماه و خورشید گردون سیاه

Сарозер гардид симурғ аз абр

سرازیر گردید سیمرغ از ابر

Саросема аз бими ҷангии ҳужабр

سراسیمه از بیم جنگی هژبر

Аз он аждаҳои мурғи ларзон шуда

از آن اژدها مرغ لرزان شده

Хирад аз димоғаши гурезон шуда

خرد از دماغش گریزان شده

Бадви соми гуфтои чроӣии дижам

بدو سام گفتا چرائی دژم

зи андӯҳ арқм махӯр ҳеҷ ғам

ز اندوه ارقم مخور هیچ غم

Бадв гуфт симурғи к-эии паҳлавон

بدو گفت سیمرغ کای پهلوان

Ба дида чу нурӣу равшани равон

به دیده چو نوری و روشن‌روان

Ндонӣ ки арқм чигуна балост

ندانی که ارقم چگونه بلاست

Ба дарёи наҳанг ва ба ғор аждаҳост

به دریا نهنگ و به غار اژدهاست

Гуҳии дев ва шераст ва гоҳе паланг

گهی دیو و شیر است و گاهی پلنگ

Ҷаҳон аз ғам арқм омад ба танг

جهان از غم ارقم آمد به تنگ

Азин беш гуфтан на некӯ буд

ازین بیش گفتن نه نیکو بود

Ки гуфтори пеши ту оҳӯ буд

که گفتار پیش تو آهو بود

Сипаҳбад ба як даст ғорӣ бидид

سپهبد به یک دست غاری بدید

Ки аз тирагии бех ӯ кас надид

که از تیرگی بیخ او کس ندید

з симурғ пурсед кин ғор чист

ز سیمرغ پرسید کین غار چیست

Ки дорад нишемани дарав ҷой кист

که دارد نشیمن درو جای کیست

Бадв гуфт зиндони арқм буд

بدو گفت زندان ارقم بود

Пар аз деву ҷодӯӣу одам буд

پر از دیو و جادوی و آدم بود

Ки аз қаҳр бастааст бар кӯҳсор

که از قهر بسته است بر کوهسار

Ҳамаи марги ҷӯянд аз кирдигор

همه مرگ جویند از کردگار

Буд маргашони зиндагонии даҳр

بود مرگشان زندگانی دهر

Чу шукр буд пешашони ҷоми заҳр

چو شکر بود پیششان جام زهر

Бидон ҷои қлўодро карда банд

بدان جای قلواد را کرده بند

Битарсам ки ояд ба ҷонаши газанд

بترسم که آید به جانش گزند

Чу бишунид бурҷаст соми савор

چو بشنید برجست سام سوار

Равон шуд бидон дарраи кӯҳсор

روان شد بدان دره کوهسار

Яке наърае аз ҷигар баркашид

یکی نعره‌ای از جگر برکشید

Казу пардаи гӯш гардун дарид

کزو پرده گوش گردون درید

Равон шуд бидон ғор ҳамчун паланг

روان شد بدان غار همچون پلنگ

Ки аз пой ӯ хӯрд май гашти санг

که از پای او خورد می‌گشت سنگ

зи бим сипаҳбад билразед кӯҳ

ز بیم سپهبد بلرزید کوه

Тан кӯҳ шуд зери поиши сутӯҳ

تن کوه شد زیر پایش ستوه