Шадиди бидонадяши дили пари зи ғам

شدید بداندیش دل پر ز غم

Нишаста зи соми сипаҳбади дижам

نشسته ز سام سپهبد دژم

Ба наздикии ъўҷ ӯ нома кард

به نزدیکی عوج او نامه کرد

Басии пӯзиши андари сар хома кард

بسی پوزش اندر سر خامه کرد

Чунин гуфт к-эии шоҳи мағриби замин

چنین گفت کای شاه مغرب زمین

Наҳанги дмони пери пархошу кин

نهنگ دمان پیر پرخاش و کین

Надорӣ ба гетӣ касеро ҳам?ил

نداری به گیتی کسی را همال

Ба неруии куполу бозуу имол

به نیروی کوپال و بازو و یمال

Наомад ба гетӣ чу ту номдор

نیامد به گیتی چو تو نامدار

Ба боло ба фарсанг бошӣ чаҳор

به بالا به فرسنگ باشی چهار

Агар чархи хоҳӣ ба зер оварӣ

اگر چرخ خواهی به زیر آوری

Ту бозӣ ба чанголи шер оварӣ

تو بازی به چنگال شیر آوری

Замонаи зи бим ту гардад ҳалок

زمانه ز بیم تو گردد هلاک

Тан марг гардад зи ту чоки чок

تن مرگ گردد ز تو چاک‌چاک

Ки дарёии чин то миёнат буд

که دریای چین تا میانت بود

Ҳама рӯй гетии нишонат буд

همه روی گیتی نشانت بود

Надорӣ ба кирдори соми огаҳӣ

نداری به کردار سام آگهی

Ки омад азуи сар ба сари бирҳӣ

که آمد ازو سر به سر بیرهی

Ҳамаи марзи мағриб азу шуд хароб

همه مرز مغرب ازو شد خراب

з бимаш наёрам сари андар ба хоб

ز بیمش نیارم سر اندر به خواب

Далерони мағриб саросар бикушт

دلیران مغرب سراسر بکشت

Кас ӯро наёраст гуфтани дурушт

کس او را نیارست گفتن درشت

Тилисмоти ҷамшед бар ҳам шикаст

طلسمات جمشید بر هم شکست

Ба сӯии биҳишт андар оварад даст

به سوی بهشت اندر آورد دست

Бикушт оташи дӯзахи боби ман

بکشت آتش دوزخ باب من

Азу тира шуд сар ба сари оби ман

ازو تیره شد سر به سر آب من

Агар ту наёрӣ дарин ҷанги чанг

اگر تو نیاری درین جنگ چنگ

Ба мағриб наёранд сангӣ ба санг

به مغرب نیارند سنگی به سنگ

Саросар бигиранд эрониён

سراسر بگیرند ایرانیان

Дарин разм банданд бар ту миён

درین رزم بندند بر تو میان

зи як тани чунин кори мо танг шуд

ز یک تن چنین کار ما تنگ شد

Сари мо ҳамаи зери ин нанг шуд

سر ما همه زیر این ننگ شد

Сипос аз ту дорам дарин корзор

سپاس از تو دارم درین کارزار

Ки оӣии барории зи ҷонаши дамор

که آئی برآری ز جانش دمار

Вагарна бигирад сари тахти мо

وگرنه بگیرد سر تخت ما

Кунад тираи брчшми мо бахти мо

کند تیره برچشم ما بخت ما

Агар гул ба сари дорӣ акнӯн машав

اگر گل به سر داری اکنون مشو

Агар шохи гули дорӣ акнӯн мбў

اگر شاخ گل داری اکنون مبو

Чу нома бихонӣ замонӣ мапо

چو نامه بخوانی زمانی مپا

Камарбаста акнӯн бар мо биё

کمربسته اکنون بر ما بیا

Чу омад зи даргоҳи мо қҳқҳом

چو آمد ز درگاه ما قهقهام

Ки наздики оради дуруду салом

که نزدیک آرد درود و سلام

Ҳамон дам бар он номаи Меҳрии ниҳод

همان دم بر آن نامه مهری نهاد

Ба дасти сипаҳдор мағриб бидод

به دست سپهدار مغرب بداد

Аз онҷо биёмад ба кӯҳи булӯр

از آنجا بیامد به کوه بلور

Ба наздикии ъўҷ бо ёру зӯр

به نزدیکی عوج با یار و زور

Биёмад ба наздик дарё расед

بیامد به نزدیک دریا رسید

Ҳамон қҳқҳомш ба ногуҳ бидид

همان قهقهامش به ناگه بدید

Ки кардӣ ба дарёии мағриби шикор

که کردی به دریای مغرب شکار

Наҳангон гирифтӣ зи дрёкнор

نهنگان گرفتی ز دریاکنار

Ба дарёи дарун буд зонуашу бас

به دریا درون بود زانوش و بس

Наҳангони гурезанда аз пеш ва пас

نهنگان گریزنده از پیش و پس

Ба дарёи зи ногуҳ наҳангӣ гирифт

به دریا ز ناگه نهنگی گرفت

Чигуна наҳангии бғоити шигифт

چگونه نهنگی بغایت شگفت

Мар ӯро ба болой сар баркашид

مر او را به بالای سر برکشید

зи моҳии варои сӯй ма баркашид

ز ماهی ورا سوی مه برکشید

Ба хуршеди рухшанда барӣонаш кард

به خورشید رخشنده بریانش کرد

Аз он тобиш шед биҷонш кард

از آن تابش شید بیجانش کرد

Пас онгаҳ мар ӯро саросар бихӯрад

پس آنگه مر او را سراسر بخورد

зи мағз устихонаш баровард гирд

ز مغز استخوانش برآورد گرد

Нашуд сайр аз он ъўҷи пӯри ънқ

نشد سیر از آن عوج پور عنق

Ки будӣ сар ӯ ба назд уфуқ

که بودی سر او به نزد افق

Ба по хост наздик ӯ қҳқҳом

به پا خاست نزدیک او قهقهام

Фиғон кард аз разми бедори сом

فغان کرد از رزم بیدار سام

Каз Эрон биёмад яке номдор

کز ایران بیامد یکی نامدار

Ҳамаи лашкари мо шудаи тору мор

همه لشکر ما شده تار و مار

зи неруии купол аз даст ӯ

ز نیروی کوپال از دست او

Ҳамаи марзи мағриб шудаи паст ӯ

همه مرز مغرب شده پست او

Нтобад касаши рӯзи пайкору ҷанг

نتابد کسش روز پیکار و جنگ

Биҷузи гурз чизе надорад ба чанг

بجز گرز چیزی ندارد به چنگ

Тилисмоти ҷамшед бар ҳам шикаст

طلسمات جمشید بر هم شکست

Сӯии пӯр шаддод ёзид даст

سوی پور شداد یازید دست

Ба даст оваредаст шамшери ҷам

به دست آوریدست شمشیر جم

Дили марг аз тезии ваии дижам

دل مرگ از تیزی وی دژم

Бипурсед конро чисонаст ҳол

بپرسید کان را چسان است حال

Ки гўӣӣ надорад ба гетии ҳам?ил

که گوئی ندارد به گیتی همال

Чунонаст неруӣу ёлаши чисон

چنانست نیروی و یالش چسان

Ки мағриби заминро гирифтаст он

که مغرب‌زمین را گرفتست آن

Чаҳ номаст ӯро нажодаш з кист

چه نامست او را نژادش ز کیست

зи мағриб чаҳ ҷӯяд муродаш з чист

ز مغرب چه جوید مرادش ز چیست

Ба посух бадв гуфт пас қҳқҳом

به پاسخ بدو گفت پس قهقهام

Ки бошад варои номи фархундаи сом

که باشد ورا نام فرخنده سام

Навад раш буд брзу болой ӯ

نود رش بود برز و بالای او

Чиҳил раш буд низ паҳноӣ ӯ

چهل رش بود نیز پهنای او

Нтобад ба неруии бозуии ту

نتابد به نیروی بازوی تو

Ба хок андар ояд ба яздии ту

به خاک اندر آید به یزدی تو

Нтобад ба як дасти ту дар набард

نتابد به یک دست تو در نبرد

Ба як пои танишро кунӣ зери гирд

به یک پا تنش را کنی زیر گرد

Туро гар бибинад гурезон шавад

ترا گر ببیند گریزان شود

Ҳамаи астхўонҳош резон шавад

همه استخوانهاش ریزان شود

Надидаст болоу куполи ту

ندیدست بالا و کوپال تو

Сару синау неруии ёли ту

سر و سینه و نیروی یال تو

Бихандед аз он гуфта пӯри ънқ

بخندید از آن گفته پور عنق

зи шодӣ ба гардуни расонад ӯ ттқ

ز شادی به گردون رساند او تتق

Чунин гуфт кони сом биҷон кунам

چنین گفت کان سام بیجان کنم

Ба гардуни брормш ва бирён кунам

به گردون برآرمش و بریان کنم

Хӯрам устихонаши басони барра

خورم استخوانش بسان بره

Намоям ба гардони далерии сира

نمایم به گردان دلیری سره

Бигуфт ва талаб кард аз он пас набед

بگفت و طلب کرد از آن پس نبید

Яке киштии бодаро дркшид

یکی کشتی باده را درکشید

Ки соз набардам биёред зуд

که ساز نبردم بیارید زود

Ки созами ҷаҳони пеши душмани кабӯд

که سازم جهان پیش دشمن کبود

Чу дубораи киштӣ ба сар баркашид

چو دوباره کشتی به سر برکشید

Пас онгаҳ яке наъра Эй баркашид

پس آنگه یکی نعره‌ای برکشید

Кулоҳии зи оҳан ба сар барниҳод

کلاهی ز آهن به سر برنهاد

Яке дръи пӯшеди он бднжод

یکی درع پوشید آن بدنژاد

Амӯдӣ ба монандаи бесутун

عمودی به ماننده بیستون

Ки ӯро надонист кас чанд ва чун

که او را ندانست کس چند و چون

Сипоҳаш ҳама нараҳ девони ҷанг

سپاهش همه نره دیوان جنگ

На одам на деву палангу наҳанг

نه آدم نه دیو و پلنگ و نهنگ

Забони дгргўӣу бозуии сахт

زبان دگرگوی و بازوی سخت

Сару дасту куполашони лухти лухт

سر و دست و کوپالشان لخت لخت

Ҳамоно бдндии даҳ ва ду ҳазор

همانا بدندی ده و دو هزار

Ғриўндаҳ монанди раъди баҳор

غریونده مانند رعد بهار

Ҳамон шаб аз он ҷой карданд кӯч

همان شب از آن جای کردند کوچ

Ба сӯй шадид омад онгоҳи ъўҷ

به سوی شدید آمد آنگاه عوج

Дили соми пуркӣнау хашму ҷанг

دل سام پرکینه و خشم و جنگ

Ба пайкор ӯ тез карда ду чанг

به پیکار او تیز کرده دو چنگ

Гризидаҳ зу шеру ғуррандаи бабр

گریزیده زو شیر و غرنده ببر

Наомад ба болоаш аз бими абр

نیامد به بالاش از بیم ابر

Азу огаҳӣ шуд ба назд шадид

ازو آگهی شد به نزد شدید

Ки пӯри ънқ ъўҷ омад падед

که پور عنق عوج آمد پدید

Шигифтӣ далераст ъўҷи бало

شگفتی دلیر است عوج بلا

Шавад соми бечора зу мубтало

شود سام بیچاره زو مبتلا

Пазира фиристод лашкар ба роҳ

پذیره فرستاد لشکر به راه

Бидон то биёбад бидон боргоҳ

بدان تا بیابد بدان بارگاه

Се манзили буриш пеш бозомаданд

سه منزل برش پیش بازآمدند

Ба наздики он рзмсоз омаданд

به نزدیک آن رزمساز آمدند

Шигифтӣ бимонаданд лашкари азу

شگفتی بماندند لشکر ازو

Ки ҳаргиз набошад чунин размҷу

که هرگز نباشد چنین رزمجو

Ду фарсанг дасташ кашида дароз

دو فرسنگ دستش کشیده دراز

Ба пои худаш чори фарсанги боз

به پای خودش چار فرسنگ باز

Басии жандаи пелон ба пеши андарун

بسی ژنده‌پیلان به پیش اندرون

Ҳамаи тани намояндаи бесутун

همه تن نماینده بیستون

Яке кштӣии баста бар чорпил

یکی کشتئی بسته بر چارپیل

Ки будӣ замини зер ӯ ҳамчуи нил

که بودی زمین زیر او همچو نیل

Ба пурсиш гирифтанд ҳар як зи ҳам

به پرسش گرفتند هر یک ز هم

Ки ин чист киштӣ ба пели дижам

که این چیست کشتی به پیل دژم

Бадишон чунин гуфт пас қҳқҳом

بدیشان چنین گفت پس قهقهام

Ки дар базм гирад мари инро ба ҷом

که در بزم گیرد مر این را به جام

Наҳангӣ ба ҳар рӯз дорад хӯриш

نهنگی به هر روز دارد خورش

Аз он ёфта пайкараши парвариш

از آن یافته پیکرش پرورش

Чунин то биёмад ба пеши шадид

چنین تا بیامد به پیش شدید

Саропои бараҳна ба пешаши давид

سراپا برهنه به پیشش دوید

Дарафтод дар пеши зории кунон

درافتاد در پیش زاری‌کنان

Ду даст аз бар синаи худзанон

دو دست از بر سینه خودزنان

Ки аз сом шуд марзи мағриби хароб

که از سام شد مرز مغرب خراب

Шуд аз бим ӯ хушк бар равад об

شد از بیم او خشک بر رود آب

Басои паҳлавонон ки аз мо бикушт

بسا پهلوانان که از ما بکشت

Ки нанамуда дар разми як рӯзи пушт

که ننموده در رزم یک روز پشت

Бихандед азуи ъўҷи кондаҳи мадор

بخندید ازو عوج کانده مدار

Бабандам ду дасташи дарин корзор

ببندم دو دستش درین کارزار

Ба дастат сипорам мар ӯро ба банд

به دستت سپارم مر او را به بند

Пас онгаҳ ту донеу хами каманд

پس آنگه تو دانی و خم کمند

Ба пеши саворони туро шарм нест

به پیش سواران تو را شرم نیست

Ба дидаи туро ҳеҷ озарм нест

به دیده تو را هیچ آزرم نیست

Ки аз дасти як тан бинолӣ ба даҳр

که از دست یک تن بنالی به دهر

Ба хираи ҳамаи шаҳд худ карда заҳр

به خیره همه شهد خود کرده زهر

Ба гетии тўӣии пӯри шаддоди од

به گیتی توئی پور شداد عاد

Ки ӯ офаридаст ин хоку бод

که او آفریدست این خاک و باد

Ҳамеи соми нирм ки нрождҳост

همی سام نیرم که نراژدهاست

Яке банда бебаҳои худост

یکی بنده بی‌بهای خداست

Худованди аўӣӣ ва чун ӯ раҳе

خداوند اوئی و چون او رهی

Туро шарм ноед зи шоҳаншаҳӣ

ترا شرم ناید ز شاهنشهی

Ки аз соми нирм шикоят кунӣ

که از سام نیرم شکایت کنی

Ба наздики ман ин ҳикоят кунӣ

به نزدیک من این حکایت کنی

Надонам туро зиндагӣ баҳр чист

ندانم تو را زندگی بهر چیست

Ба ҳоли ту яксар бибояд гирист

به حال تو یکسر بباید گریست

Бигуфт ва фурӯд омад аз пушти пел

بگفت و فرود آمد از پشت پیل

Агар бшмрии гом ӯ бади ду майл

اگر بشمری گام او بد دو میل

Бидон дашт ва он лолау марғзор

بدان دشت و آن لاله و مرغزار

Ба ҳар гӯшае нолаи мурғи зор

به هر گوشه‌ای ناله مرغ زار