Нишастанд ва бода биёростанд

نشستند و باده بیاراستند

з ҳар сӯй ромишгарон хостанд

ز هر سوی رامشگران خواستند

зи асбон ва аз гови куштаи ҳазор

ز اسبان و از گاو کشته هزار

Ҳамон баҳри меҳмони он нобакор

همان بهر مهمان آن نابکار

зи баҳри ҳамон ъўҷи мардум чу дӯд

ز بهر همان عوج مردم چو دود

Ҳазор ва ду уштур бикуштанд зуд

هزار و دو اشتر بکشتند زود

Кашиданд хон ва саросар бихӯрад

کشیدند خوان و سراسر بخورد

Бимонаданд ҳайрони далерони гирд

بماندند حیران دلیران گرد

Ба ҳар кштӣии бодае дар кашид

به هر کشتئی باده‌ای در کشید

Яке уштур аз хон шудӣ нопадид

یکی اشتر از خوان شدی ناپدید

Гирифтӣ дигар аз ақаби панҷ гов

گرفتی دگر از عقب پنج گاو

Бихӯрадӣ гирифтӣ аз он гови тов

بخوردی گرفتی از آن گاو تاو

Чу шуд масти ъўҷ андар омад зи ҷой

چو شد مست عوج اندر آمد ز جای

Буғурред чун абри разми озмоӣ

بغرید چون ابر رزم‌آزمای

Чунин гуфт бо пӯри шаддоди од

چنین گفت با پور شداد عاد

Ки фардо дар разм бояд кушод

که فردا در رزم باید گشاد

Ту лашкари бёроӣ аз пеш ва пас

تو لشکر بیارای از پیش و پس

Манам марди соми Наримону бас

منم مرد سام نریمان و بس

Бигирам ба чанголи марду сутур

بگیرم به چنگال مرد و ستور

Барорам ба наздики рухшандаи ҳўр

برآرم به نزدیک رخشنده هور

Кабобаш кунам дар бар офтоб

کبابش کنم در بر آفتاب

Чакад равғанаш дар замини ҳамчуи об

چکد روغنش در زمین همچو آب

Азуи пӯри шаддод чун бишанвед

ازو پور شداد چون بشنوید

Заминро бабўседу пешаши давид

زمین را ببوسید و پیشش دوید

Чунин то ки хуршед гардид зард

چنین تا که خورشید گردید زرد

Замонаи ҳамаи гашт чун лоҷувард

زمانه همه گشت چون لاجورد

Замонаи пароканда бар даври машк

زمانه پراکنده بر دور مشک

Азуи чашма меҳр гардид хушк

ازو چشمه مهر گردید خشک

Аз эшон хабар шуд сӯии соми гирд

از ایشان خبر شد سوی سام گرد

Ки омад дарин дашти ъўҷи стрд

که آمد درین دشت عوج سترد

Даҳ ва панҷ гов аз паии икдгр

ده و پنج گاو از پی یکدگر

Биндозад он деви тираи гуҳар

بیندازد آن دیو تیره گهر

Ду киштии пар аз май ба дами дркшид

دو کشتی پر از می به دم درکشید

Надонам ҳам оварадро чун кашид

ندانم هم‌آورد را چون کشید

Бихандед аз он гуфта соми савор

بخندید از آن گفته سام سوار

Ки бошад паноҳам ба парвардгор

که باشد پناهم به پروردگار

Натарсам ба гетии зи пӯри ънқ

نترسم به گیتی ز پور عنق

Агар торакаш бар расад бар уфуқ

اگر تارکش بر رسد بر افق

Марои ҷони пай марг омад падед

مرا جان پی مرگ آمد پدید

Наяндешам аз разми ъўҷи палид

نیندیشم از رزم عوج پلید

Навишта агар бар серуми кирдигор

نوشته اگر بر سرم کردگار

Ки ӯ эдар ояд шавад корзор

که او ایدر آید شود کارزار

зи мӯрии танам кушта гардад ба ҷанг

ز موری تنم کشته گردد به جنگ

Чу хорист дар пеши пӯлоди санг

چو خاریست در پیش پولاد سنگ

Чунин гуфт раҳмон ки андари сипеҳр

چنین گفت رحمان که اندر سپهر

Чунин дидам аз ахтари пари зи меҳр

چنین دیدم از اختر پر ز مهر

Ки бо ту баробар наёяд сипоҳ

که با تو برابر نیاید سپاه

На ъўҷ ва на шаддоди оўрдхўоаҳ

نه عوج و نه شداد آوردخواه

Шӯй дар ҷаҳони гирди равшани равон

شوی در جهان گرد روشن‌روان

зи тухми Наримони гӯи паҳлавон

ز تخم نریمان گو پهلوان

Сипаҳбад бихандед ва аз ҷои ҷуст

سپهبد بخندید و از جای جست

Сӯии дръ ва хуфтон бёзиди даст

سوی درع و خفتان بیازید دست

Зира кард болой хуфтон ҷанг

زره کرد بالای خفتان جنگ

зи кӣнаи ҳаме тез кардӣ ду чанг

ز کینه همی تیز کردی دو چنگ

Ба пушти андари афканди чинии сипар

به پشت اندر افکند چینی سپر

Фурӯи баста дар разми мардии камар

فرو بسته در رزم مردی کمر

Ғроби сияҳро ба зини хаданг

غراب سیه را به زین خدنگ

Биёрост ва барбаст мардонаи танг

بیاراست و بربست مردانه تنگ

Яке гурзаи гоўпикр ба чанг

یکی گُرزه گاوپیکر به چنگ

Хурушону ҷӯшон чу ғурони паланг

خروشان و جوشان چو غران پلنگ

Чунин гуфт солори соми савор

چنین گفت سالار سام سوار

Ба таслими ҷинӣ ки эй номдор

به تسلیم جنی که ای نامدار

Ҷаҳон бедирангаст ва мо пуршитоб

جهان بی‌درنگ است و ما پرشتاب

Аҷал дар камӣни дидаи мо ба хоб

اجل در کمین دیده ما به خواب

Басии ғофилии андарин раҳгузар

بسی غافلی اندرین رهگذر

На огаҳ ки моро чаҳ ояд ба сар

نه آگه که ما را چه آید به سر

Надонад каси инро биҷузи кирдигор

نداند کس این را بجز کردگار

Казу гашта пайдои ҳамаи рӯзгор

کزو گشته پیدا همه روزگار

Шигифтии марои разм сахтаст пеш

شگفتی مرا رزم سخت است پیش

Ба ъўҷ ва ба шаддоди нопоки кеш

به عوج و به شداد ناپاک کیش

Яке разми созам дар овардгоҳ

یکی رزم سازم در آوردگاه

Ки тира шавад рӯй хуршеду моҳ

که تیره شود روی خورشید و ماه

Яке мавҷи хӯни созами андари замон

یکی موج خون سازم اندر زمان

Кунам лашкари одёнро навон

کنم لشکر عادیان را نوان

Ҷаҳони танги созам ба чашми шадид

جهان تنگ سازم به چشم شدید

Кунам ном ӯ дар ҷаҳони нопадид

کنم نام او در جهان ناپدید

Ба ёрии додари парвардгор

به یاری دادار پروردگار

Натарсам зи ъўҷи он бади нобакор

نترسم ز عوج آن بد نابکار

Марои разм , базмаст гоҳи набард

مرا رزم، بزم است گاه نبرد

Хӯрам бодау афканами марди гирд

خورم باده و افکنم مرد گرد

Марои теғ ҷомасту хӯнами шароб

مرا تیغ جام است و خونم شراب

Пай ҷанг дорам дилии пуршитоб

پی جنگ دارم دلی پرشتاب

Ки то душман худ насозам нигун

که تا دشمن خود نسازم نگون

Нагирад дилам дар бар эдар сукӯн

نگیرد دلم در بر ایدر سکون

Бигуфту камонро ба бозу фиканд

بگفت و کمان را به بازو فکند

Ба фитрок бар бастаи хами каманд

به فتراک بر بسته خم کمند

Даромад ба ҳомӯн ба пушти ғроб

درآمد به هامون به پشت غراب

Ту гуфтӣ баромад ба кӯҳи офтоб

تو گفتی برآمد به کوه آفتاب

Ба ҳамраҳ шуд ӯро ду зибопрӣ

به همره شد او را دو زیباپری

Бидон то бибинанди он доварӣ

بدان تا ببینند آن داوری

Ҳамон шери шопӯр бо чўбдст

همان شیر شاپور با چوبدست

Ба пеш андар афтод чун пели маст

به پیش اندر افتاد چون پیل مست

Ба ҳомӯни сӯии лашкари одён

به هامون سوی لشکر عادیان

Ҳамаи ҷангҷуёни шаддодён

همه جنگجویان شدادیان

зи як сӯии лашкари гӯии тизчнг

ز یک سوی لشکر گوی تیزچنگ

Фурӯд омад аз бора бар пушти санг

فرود آمد از باره بر پشت سنگ

Фиристод шопӯрро пеш ӯ

فرستاد شاپور را پیش او

Ки омад сипаҳбади гӯи срўрў

که آمد سپهبد گو سرورو

Ки ман як танам ҳар ки ояд ба ҷанг

که من یک تنم هر که آید به جنگ

Даройад ба неруии шеру паланг

درآید به نیروی شیر و پلنگ

Бигардем бар дашти овардгоҳ

بگردیم بر دشت آوردگاه

Бибинанд ҳар сӯии мағриби сипоҳ

ببینند هر سوی مغرب سپاه

Бубинем то кирдигори ҷаҳон

ببینیم تا کردگار جهان

Чаҳ гуяд ба ҳар рози андари ниҳон

چه گوید به هر راز اندر نهان

Чу бишунид шопӯр омад давон

چو بشنید شاپور آمد دوان

Ба наздики шадиди тираи равон

به نزدیک شدید تیره روان

Ба як даст бинишаста ъўҷи ҳамчуи кӯҳ

به یک دست بنشسته عوج همچو کوه

Замини зери поиши саросари сутӯҳ

زمین زیر پایش سراسر ستوه

Яке киштии бода дар даст ӯ

یکی کشتی باده در دست او

Сари кӯҳи хоро шудаи паст ӯ

سر کوه خارا شده پست او

Нишаста ду фарсанги болой ӯ

نشسته دو فرسنگ بالای او

Як ва ним фарсанги паҳноӣ ӯ

یک و نیم فرسنگ پهنای او

Ду фарсанги даст ва ду фарсанги по

دو فرسنگ دست و دو فرسنگ پا

Ду кӯҳ гарон барграфтӣ зи ҷо

دو کوه گران برگرفتی ز جا

Чу шопӯри болой ӯро бидид

چو شاپور بالای او را بدید

Биёмад шитобон ба сӯии шадид

بیامد شتابان به سوی شدید

Паёми сипаҳбад саросар бигуфт

پیام سپهبد سراسر بگفت

Шадиди андари он гуфтугӯ шуд шигифт

شدید اندر آن گفتگو شد شگفت

Ки хоби омадаи бахти бедори мард

که خواب آمده بخت بیدار مرد

Ки оради сару ҷони худ зери гирд

که آرد سر و جان خود زیر گرد

Ҳамин дам Раҳонам ҷаҳонро азу

همین دم رهانم جهان را ازو

Набинад дигар разми пархошҷу

نبیند دگر رزم پرخاشجو

Бигуфт ва бифармуд то курноӣ

بگفت و بفرمود تا کرنای

Дамиданд гетӣ даромад зи ҷой

دمیدند گیتی درآمد ز جای

Ғўи кӯс дар чарх ово гирифт

غو کوس در چرخ آوا گرفت

Ту гуфтӣ замини рӯ ба боло гирифт

تو گفتی زمین رو به بالا گرفت

Ба ҷӯшаш даромад сипоҳи гарон

به جوشش درآمد سپاه گران

На пайдои миён ва на пайдои карон

نه پیدا میان و نه پیدا کران

Бипурсед ъўҷи андари он ғўи хабар

بپرسید عوج اندر آن غو خبر

Ки аз чист ин кӯшиш ноӣ зар

که از چیست این کوشش نای زر

Бигуфтанд сомаст комд ба ҷанг

بگفتند سام است کآمد به جنگ

Дили лашкар аз разм ӯ гашти танг

دل لشکر از رزم او گشت تنگ

Ба наздики лашкар фурӯд омадаст

به نزدیک لشکر فرود آمدست

Аз овоз бар мо дуруд омадаст

از آواز بر ما درود آمدست

Кунун лашкар оростам сӯии разм

کنون لشکر آراستم سوی رزم

Пас аз кстн ӯ бисозем базм

پس از کستن او بسازیم بزم

Бигуфт ва бапушед сози набард

بگفت و بپوشید ساز نبرد

Ҳамаи лаъли хўшобу ёқӯти зард

همه لعل خوشاب و یاقوت زرد

Ба як дасти мҳроси разми озмо

به یک دست مهراس رزم‌آزما

Дигар қҳқҳом андар омад зи ҷо

دگر قهقهام اندر آمد ز جا

Нишастанд бар пел яксар сипоҳ

نشستند بر پیل یکسر سپاه

Дирафшӣ барафрӯхт шФаҳи сиёҳ

درفشی برافروخت شفه سیاه

Буриш чун сари хӯки лекини зи зар

برش چون سر خوک لیکن ز زر

Ба хуршеди рахшони баровардаи сар

به خورشید رخشان برآورده سر

Яке чатри афрохтаи ҳафт ранг

یکی چتر افراخته هفت رنگ

Ҳамаи нақшҳояш чу пушти паланг

همه نقشهایش چو پشت پلنگ

Яке тахт бар чорпили сипед

یکی تخت بر چارپیل سپید

Кашиданд абри даст монанд шед

کشیدند ابر دست مانند شید

Бад-ӣн сон даромад ба майдони шадид

بدین سان درآمد به میدان شدید

з ҳар сӯии лашкар сафӣ баркашид

ز هر سوی لشکر صفی برکشید

Ҳамон ъўҷ бар дашти кин ҷой кард

همان عوج بر دشت کین جای کرد

Замин ва замон шуд азуи лоҷувард

زمین و زمان شد ازو لاجورد

Яке оташ аз пеш майдон фурухт

یکی آتش از پیش میدان فروخت

Казу хирман меҳр гуфтӣ бсухт

کزو خرمن مهر گفتی بسوخت

Дар оташ фиканда зи пелони чаҳор

در آتش فکنده ز پیلان چهار

Ки бирён кунад дар сафи корзор

که بریان کند در صف کارزار

Чу соми сипаҳдор ӯро бидид

چو سام سپهدار او را بدید

Сарангушти ҳайрат ба дандон гузид

سرانگشت حیرت به دندان گزید

Бидон ёлу купол ва он дасту по

بدان یال و کوپال و آن دست و پا

Ки ҳаргиз надида бидон сгаро

که هرگز ندیده بدان سرگرا

Ба фарқаш ки рафтӣ сӯии осмон

به فرقش که رفتی سوی آسمان

Ҳаме кард таъаллуқ дар он ошён

همی کرد تعلق در آن آشیان

Ваз он нест ӯро ба гетии хабар

وز آن نیست او را به گیتی خبر

зи гармо ва сармо набинад асар

ز گرما و سرما نبیند اثر

Бинолед онгаҳ ба парвардгор

بنالید آنگه به پروردگار

Ки пайкари нигорандаи зинсон нигор

که پیکر نگارنده زینسان نگار

Ки ӯро набошад ба гетии ҳам?ил

که او را نباشد به گیتی همال

Надидаст гетии чунин бадсигол

ندیدست گیتی چنین بدسگال

Ки тобади зи чанголи ин тираи ҷон

که تابد ز چنگال این تیره جان

Ки ?ҳуташи хӯриши чор аз ҳайвон

که هتش خورش چار از حیوان

Нтобем ба пайкори пӯри ънқ

نتابیم به پیکار پور عنق

Ҳаме гар расад дасти ман бар уфуқ

همی گر رسد دست من بر افق

Магари додгари кирдигори ҷаҳон

مگر دادگر کردگار جهان

Кунад сарфарозами миёни маон

کند سرفرازم میان مهان

Ки бо ин дар оварад ҷанг оварам

که با این در آورد جنگ آورم

Магари як замонӣ диранг оварам

مگر یک زمانی درنگ آورم

Вагарнаи чунин зӯру куполу даст

وگرنه چنین زور و کوپال و دست

Замину замонро кунад ҷумлаи паст

زمین و زمان را کند جمله پست

Фурӯд омад ва рӯй бар ӯ ниҳод

فرود آمد و روی بر او نهاد

Бинолед бар довари хоку бод

بنالید بر داور خاک و باد

Азуи хости Фирзўии рзмхўоаҳ

ازو خواست فیرزوی رزمخواه

Ки бар ҳам занад тахту гоҳу кулоҳ

که بر هم زند تخت و گاه و کلاه

Ваз онҷо биёмад ба дашти набард

وز آنجا بیامد به دشت نبرد

Барангехт бар чархи гардандаи гирд

برانگیخت بر چرخ گردنده گرد

Ба ҳар сӯии барангехту оўрдхўост

به هر سوی برانگیخت و آوردخواست

Аз он одёни номвари марди хост

از آن عادیان نامور مرد خواست

Ҳаме наъра мезад дароварди сахт

همی نعره می‌زد درآورد سخت

Ки май гашти дилҳо ҳамаи лухти лухт

که می‌گشت دلها همه لخت لخت

На зон наъраҳо ъўҷи огоҳ буд

نه زان نعره‌ها عوج آگاه بود

Ду по бар замини сар бар моҳ буд

دو پا بر زمین سر بر ماه بود

Ки тлоҷи ҷодӯи барангехти асб

که طلاج جادو برانگیخت اسب

Азуи раъд май ҷуст чу озргшсб

ازو رعد می‌جست چو آذرگشسب

Ба ҷодӯ даромад дар овардгоҳ

به جادو درآمد در آوردگاه

Ки аз дӯд ӯ тира шуд рӯй моҳ

که از دود او تیره شد روی ماه

Яке мор бар даст омад ба ҷанг

یکی مار بر دست آمد به جنگ

Савораи абри пушти ҷангии паланг

سواره ابر پشت جنگی پلنگ

Яке наъра зад ҷодӯи нобакор

یکی نعره زد جادو نابکار

Ки овози печид дар кӯҳсор

که آواز پیچید در کوهسار

Чунин гуфт к-эии соми разми озмо

چنین گفت کای سام رزم آزما

Ки аз тан рибоем тани мард ро

که از تن ربایم تن مرد را

Ба ёдат биовар ҳунарҳои ҷанг

به یادت بیاور هنرهای جنگ

Бубинам чаҳ дории паии ному нанг

ببینم چه داری پی نام و ننگ

Манам номи тлоҷи оҳани рубой

منم نام طلاج آهن ربای

Гуҳи разм бо ман надории ту пой

گه رزم با من نداری تو پای

Маро гар ндонӣ дарин раҳ бидон

مرا گر ندانی درین ره بدان

Ки ман ҷодӯёнро буми мӯбадон

که من جادویان را بوم موبدان

Аннанро ба ҳар сӯ ки ӯ ме кашид

عنان را به هر سو که او می‌کشید

Ҳамеи оташ аз даст ӯ ме дамид

همی آتش از دست او می‌دمید

Чу соми диловари мар ӯро ба даст

چو سام دلاور مر او را به دست

Бидид ва ба сӯяши яке бргзшт

بدید و به سویش یکی برگذشت

Буғурред чун раъди гоҳи баҳор

بغرید چون رعد گاه بهار

Бадв гуфт к-эии ҷодӯии нобакор

بدو گفت کای جادوی نابکار

Туро ҷустам аз кирдигори ҷаҳон

تو را جستم از کردگار جهان

Ки оӣӣ бар ман яке ногаҳон

که آئی بر من یکی ناگهان

Бубинами яке деви ранги ту ро

ببینم یکی دیو رنگ تو را

Ба майдон оварад ҷанги ту ро

به میدان آورد جنگ تو را

Чаҳ кор ояд ин саҳару ҳилаи варӣ

چه کار آید این سحر و حیله‌وری

Ба майдон оварад ҷодӯгарӣ

به میدان آورد جادوگری

Ки гирди марди ҷангии дро назд ман

که گرد مرد جنگی درآ نزد من

Вагарна нишин дар сарои ҳамчуи зан

وگرنه نشین در سرا همچو زن

Ба сӯии тилисмоти ҷамшеди шоҳ

به سوی طلسمات جمشید شاه

Чу рафтам шикастами ҳамаи размгоҳ

چو رفتم شکستم همه رزمگاه

Ҳамеи теғ аз баҳри ҷодўстон

همی تیغ از بهر جادوستان

Расонид бар ман шаҳи расатон

رسانید بر من شه راستان