Бигуфтанд сомаст ки омад ба ҷанг

بگفتند سام است که آمد به جنگ

Ҳамаи кӯҳ аз хӯн шудаи лаъли ранг

همه کوه از خون شده لعل رنگ

Шигифтӣ далераст соми савор

شگفتی دلیر است سام سوار

Ба танҳо тан худ кунад корзор

به تنها تن خود کند کارزار

Баровард дӯд аз тани моҳи ҳама

برآورد دود از تن ماه همه

Чу гург андар омад миёни рама

چو گرگ اندر آمد میان رمه

Басии кишт бар қуллау брзкўаҳ

بسی کشت بر قله و برزکوه

Шуда нараҳ девони азу дар сутӯҳ

شده نره دیوان ازو در ستوه

Бигӯед ҳамеи абрҳо дар куҷост

بگوید همی ابرها در کجاست

Ки пайваста ҳар ҷой мардум рибост

که پیوسته هر جای مردم‌رباست

Забонаши ҳамаи пари зи ном ту шуд

زبانش همه پر ز نام تو شد

Сари марди ҷангӣ ба дом ту шуд

سر مرد جنگی به دام تو شد

Барошуфт азин гуфтугӯи абрҳо

برآشفت ازین گفتگو ابرها

зи ҷои ҷуст монандаи аждаҳо

ز جا جست ماننده اژدها

Бапушед чармӣ чу оҳан ба бар

بپوشید چرمی چو آهن به بر

Ки бар вай нашуд ҳарбае коргар

که بر وی نشد حربه‌ای کارگر

Миёни басту печиди занҷири ҷанг

میان بست و پیچید زنجیر جنگ

Ту гуфтӣ фалакро бигирад ба чанг

تو گفتی فلک را بگیرد به چنگ

Дароварди сотўри нуҳсад манӣ

درآورد ساطور نهصد منی

Бинолед аз хашми аҳрӣманӣ

بنالید از خشم اهریمنی

Чу омад ғаривон бидон размгоҳ

چو آمد غریوان بدان رزمگاه

Нигаҳ кард бар соми заррини кулоҳ

نگه کرد بر سام زرین‌کلاه

Ситода бидон ки амӯдӣ ба даст

ستاده بدان که عمودی به دست

Ғаривону ҷӯшон чу пелони маст

غریوان و جوشان چو پیلان مست

Ҷавонӣ ба монанди тобандаи моҳ

جوانی به مانند تابنده ماه

Бар моҳи афкандаи машки сиёҳ

بر ماه افکنده مشک سیاه

Яке моҳи тобон ба боло чу сарв

یکی ماه تابان به بالا چو سرو

Ба тани кӯҳи пайкари миёни ҳамчуи ғрў

به تن کوه‌پیکر میان همچو غرو

Дурахшони дарави фараи паҳлавӣ

درخشان درو فره پهلوی

Ба тани пелу рухи ҳамчу моҳ навай

به تن پیل و رخ همچو ماه نوی

Битундӣади пас сом бар абрҳо

بتندید پس سام بر ابرها

Ту гуфтӣ даромад яке аждаҳо

تو گفتی درآمد یکی اژدها

Яке кӯҳи пайкари бади он деви зишт

یکی کوه‌پیکر بد آن دیو زشت

Ту гуфтӣ зи дӯзахи бад ӯро сиришт

تو گفتی ز دوزخ بد او را سرشت

Ба чангол монанди чанги ҳужабр

به چنگال مانند چنگ هژبر

Ғриўндаҳ чун бар фалаки тираи абр

غریونده چون بر فلک تیره ابر

Ду сад раш ба болоу паҳнои бузург

دو صد رش به بالا و پهنا بزرگ

Ба чашми азрақу тан чу пели сутург

به چشم ازرق و تن چو پیل سترگ

Буғурред бар соми деви нижанд

بغرید بر سام دیو نژند

Ту гуфтӣ дароради ҷаҳонро ба банд

تو گفتی درآرد جهان را به بند

Бадв гуфт к-эии бдрги шӯхи зод

بدو گفت کای بدرگ شوخ‌زاد

Чаҳ дории зи кирдори мардон ба ёд

چه داری ز کردار مردان به یاد

зи зобул чаро сӯии мағриби замин

ز زابل چرا سوی مغرب زمین

Дмон ва дмон омадӣ сӯии кин

دمان و دمان آمدی سوی کین

Бад-ӣни кӯҳсорат ки бинмуд роҳ

بدین کوهسارت که بنمود راه

Ҷаҳонро ҳаме кард бар ту сиёҳ

جهان را همی کرد بر تو سیاه

Басии ғарраи гаштӣ ба бозуии зӯр

بسی غره گشتی به بازوی زور

Кашидӣ тани худ равони сӯии гӯр

کشیدی تن خود روان سوی گور

зи чанголи ман каси наёбади раҳо

ز چنگال من کس نیابد رها

Нишонаст ҳар ҷойгаҳи абрҳо

نشانست هر جایگه ابرها

Ба як дами ҷаҳонро ба ҳам барзанам

به یک دم جهان را به هم برزنم

Агар кӯҳ бошад зи бен бркнм

اگر کوه باشد ز بن برکنم

зи гардуни мау меҳр зер оварам

ز گردون مه و مهر زیر آورم

Ба қалби алосд змҳрир оварам

به قلب الاسد زمهریر آورم

Ба посух бадв гуфт бедори сом

به پاسخ بدو گفت بیدار سام

Ки эй бдгҳри деви баргаштаи ком

که ای بدگهر دیو برگشته کام

Манам пӯри нирми яли сафи шикан

منم پور نیرم یل صف شکن

Кушандаи ҳамон деви рўӣинаҳи тан

کشنده همان دیو روئینه تن

Набераи ҷаҳондори тҳмўрсм

نبیره جهاندار طهمورثم

Ба ойину дайни киўмўрсм

به آئین و دین کیومورثم

Мкўкол бо жанд баргаштаи бахт

مکوکال با ژند برگشته بخت

зи ман кушта гардид тани лухти лухт

ز من کشته گردید تن لخت لخت

Ба фармони яздони фирӯзгар

به فرمان یزدان فیروزگر

Расидам ба кӯҳи фанои кӣнаи вар

رسیدم به کوه فنا کینه‌ور

Ки то ҷон шавам ту созами фано

که تا جان شوم تو سازم فنا

Нахонӣ дигар хешро абрҳо

نخوانی دگر خویش را ابرها

Кунун навбати разму пайкори тест

کنون نوبت رزم و پیکار تست

Ки ҷоӣии зи ҷонати нмонми дуруст

که جائی ز جانت نمانم درست

Бихандед аз гуфт ӯ абрҳо

بخندید از گفت او ابرها

Дигар раҳ буғурред чун аждаҳо

دگر ره بغرید چون اژدها

Бадв гуфт к-эии кӯдак бе хирад

بدو گفت کای کودک بی‌خرد

Хирадмандат аз бхрдон нашимурд

خردمندت از بخردان نشمرد

Накӯбида каси пайкари сахти ман

نکوبیده کس پیکر سخت من

Ки бар чархи гардунам буд тахти ман

که بر چرخ گردونم بود تخت من

Надидаи кас аз разми ман коми дил

ندیده کس از رزم من کام دل

Магар колбуд карда аз зери гул

مگر کالبد کرده از زیر گل

Нҳнколи деву мкўколи дев

نهنکال دیو و مکوکال دیو

Ва ё жанд патёраи пурғарив

و یا ژند پتیاره پرغریو

Чу мурғанд дар пеши чанголи ман

چو مرغند در پیش چنگال من

Надидӣ бару дасту куполи ман

ندیدی بر و دست و کوپال من

Намоям ба ту зӯри бозуии хеш

نمایم به تو زور بازوی خویش

Ки дигар нанозӣ ба бозуии хеш

که دیگر ننازی به بازوی خویش

Бигуфт ва ҳамон сахти норанҷ низ

بگفت و همان سخت نارنج نیز

Ки ҷустии аҷал аз дам ӯ гурез

که جستی اجل از دم او گریز

Баровард ва рух кард бар номвар

برآورد و رخ کرد بر نامور

Диловари сипари дркшидаҳ ба сар

دلاور سپر درکشیده به سر

Бузад бар сипари ҳарбаро дев шавам

بزد بر سپر حربه را دیو شوم

Ки ларзид аз бим ӯ марзу бум

که لرزید از بیم او مرز و بوم

Ба ду нима шуд дрқаҳи паҳлавон

به دو نیمه شد درقه پهلوان

Нтобед аз захми тираи равон

نتابید از زخم تیره روان

Бдздиди сарро сипаҳбади равон

بدزدید سر را سپهبد روان

Нашуд коргар бар тани паҳлавон

نشد کارگر بر تن پهلوان

Абри теға кӯҳ омад чунон

ابر تیغه کوه آمد چنان

Ба ду нима шуд санг аз захми он

به دو نیمه شد سنگ از زخم آن

Сипаҳбад чу он дид андеша кард

سپهبد چو آن دید اندیشه کرد

Равонро зи андеша чун пашша кард

روان را ز اندیشه چون پشه کرد

Ба дил гуфт соми Наримони нажод

به دل گفت سام نریمان‌نژاد

Шигифтии блоӣисти ин бадниҳод

شگفتی بلائیست این بدنهاد

Магари додгар комкорӣ диҳад

مگر دادگر کامکاری دهد

Бад-ӣни размами имрӯз ёрӣ диҳад

بدین رزمم امروز یاری دهد

Вагарна нтобам ба бозуии дев

وگرنه نتابم به بازوی دیو

Магари ҷуз ба неруии кайҳони хдиў

مگر جز به نیروی کیهان خدیو

Бигуфт ва баровард гурзи гарон

بگفت و برآورد گُرز گران

Чунон чун буд расми гндоўрон

چنان چون بود رسم گندآوران

Худои ҷаҳонро ҳаме ёд кард

خدای جهان را همی یاد کرد

Пас онгаҳ биёмад ба сӯии набард

پس آنگه بیامد به سوی نبرد

Бадв гуфт к-эии деви ноҳӯшёр

بدو گفت کای دیو ناهوشیار

Бигир аз кафами гурзаи гоўсор

بگیر از کفم گُرزه گاوسار

Бибин захми куполи эрониён

ببین زخم کوپال ایرانیان

Ки дигар набандӣ камар бар миён

که دیگر نبندی کمر بر میان

Бигуфту бузади гурз бар деви нар

بگفت و بزد گُرز بر دیو نر

Ки ӯро аз он гурзи номади хабар

که او را از آن گُرز نامد خبر

Бихандед кинаст куполи ту

بخندید کین است کوپال تو

Чунин куштае пас мкўколи ту

چنین کشته‌ای پس مکوکال تو

Гумонам ки ин гурзи андари набард

گمانم که این گُرز اندر نبرد

Ки бар пашша ояд наёбад ба дард

که بر پشه آید نیابد به درد

Бад-ӣни гурзи ҷўӣӣ ба гетии ҳунар

بدین گُرز جوئی به گیتی هنر

Або чун манӣ баста дар кини камар

ابا چون منی بسته در کین کمر

Диловар дигар раҳ даромад ба ҷанг

دلاور دگر ره درآمد به جنگ

Ба ҳамла даромад чу ғурони паланг

به حمله درآمد چو غران پلنگ

Бузади гурз бар тораки абрҳо

بزد گُرز بر تارک ابرها

Ки ҷанбед Албурзи гўӣии зи ҷо

که جنبید البرز گوئی ز جا

Билразед гетӣ аз он захми гурз

بلرزید گیتی از آن زخم گُرز

Нашуд абрҳоро хабари ёлу брз

نشد ابرها را خبر یال و برز

Дигар раҳ буғурред дев аз ситез

دگر ره بغرید دیو از ستیز

Ҳамон будаш дар дасти норанҷи тез

همان بودش در دست نارنج تیز

Бузад бар сари номвари паҳлавон

بزد بر سر نامور پهلوان

зи кӣнаи мари он деви тираи равон

ز کینه مر آن دیو تیره روان

Сипарро бибаред ҳамчун паранд

سپر را ببرید همچون پرند

Бдздиди сари сом аз он пари газанд

بدزدید سر سام از آن پر گزند

з рӯй сипар рад шуд он захми кин

ز روی سپر رد شد آن زخم کین

Бибаред ва бинишаст андари замин

ببرید و بنشست اندر زمین

Гушӯданд бар ҳам дар размгоҳ

گشودند بر هم در رزمگاه

Сияҳи гашт аз он гирди хуршеду моҳ

سیه گشت از آن گرد خورشید و ماه

Ду гӯш фалак кард шуд аз зӯри даст

دو گوش فلک کرد شد از زور دست

Тани кӯҳ бар дашт гардид паст

تن کوه بر دشت گردید پست

Билразед ҳомӯни абри пушти гов

بلرزید هامون ابر پشت گاو

Наёвард гетӣ аз он зӯри тов

نیاورد گیتی از آن زور تاو

Басӣ ҳамла шуд андари он паҳни дашт

بسی حمله شد اندر آن پهن‌دشت

Замон аз замини гўӣӣ аз кини гузашт

زمان از زمین گوئی از کین گذشت

Яке кӯшиш омад дар он анҷуман

یکی کوشش آمد در آن انجمن

Яке аждаҳои дайгарии аҳриман

یکی اژدها دیگری اهرمن

Ҷаҳон тира гардид аз корзор

جهان تیره گردید از کارزار

з андеша воманд чарх аз мадор

ز اندیشه واماند چرخ از مدار

Мари онро бидонаст анҷоми ҷанг

مر آن را بدانست انجام جنگ

Ки гардид бар зиндагии кори танг

که گردید بر زندگی کار تنگ

Чунин гуфт мари сомро нараҳ дев

چنین گفت مر سام را نره دیو

Ки ҳаргиз надидам чу ту гирди ню

که هرگز ندیدم چو تو گرد نیو

Нишоед чунин оташ афрӯхтан

نشاید چنین آتش افروختن

Ба як сари ҳамаи кӣна андӯхтан

به یک سر همه کینه اندوختن

Ббхшмт чанде з ҳар гӯнаи ганҷ

ببخشمت چندی ز هر گونه گنج

Ки ояд з бардоштан тан ба ранҷ

که آید ز برداشتن تن به رنج

Азин разму майдони яке бози гирд

ازین رزم و میدان یکی باز گرد

Ки аз ғуссаи гаштами ҳаме рӯй зард

که از غصه گشتم همی روی زرد

Маро раҳм ояд ки ҳастӣ далер

مرا رحم آید که هستی دلیر

Ҷавону хирадманд ва бисёр вир

جوان و خردمند و بسیار ویر

Ҳамаи лобау пӯзиш афзӯн кунам

همه لابه و پوزش افزون کنم

Вази он ба ки майдони пар аз хӯн кунам

وز آن به که میدان پر از خون کنم

На онаст каз гурз тарсида ам

نه آنست کز گُرز ترسیده‌ام

Ки ман тарсро низ нашунида ам

که من ترس را نیز نشنیده‌ام

Бихандед аз он гуфта пас паҳлавон

بخندید از آن گفته پس پهلوان

Бадв гуфт к-эии деви тираи равон

بدو گفت کای دیو تیره روان

Туро то бабандам дарин размгоҳ

تو را تا ببندم درین رزمگاه

Барам баста назд манӯчеҳри шоҳ

برم بسته نزد منوچهر شاه

Бибинад туро бастаи куполу ёл

ببیند تو را بسته کوپال و یال

Ки гўӣӣ надорам ба гетии ҳам?ил

که گوئی ندارم به گیتی همال

Далерони Эрону гндоўрон

دلیران ایران و گندآوران

Бибинандат эдар ба банди гарон

ببینندت ایدر به بند گران

Марои номи он бас ки андари ҷаҳон

مرا نام آن بس که اندر جهان

Бимонад зи ман дар миёни маон

بماند ز من در میان مهان

Ки шуд сӯии мағриб чу нрождҳо

که شد سوی مغرب چو نراژدها

Ба банд андар оварад ӯ абрҳо

به بند اندر آورد او ابرها

Бадв абрҳо гуфт к-эии марди бад

بدو ابرها گفت کای مرد بد

Магӯ ончӣ бар бхрдон нагзарад

مگو آنچه بر بخردان نگذرد

Бигуфт ва чуад дӯдӣ даромад баланд

بگفت و چود دودی درآمد بلند

Ғаривон бурун рафт деви нижанд

غریوان برون رفت دیو نژند

Сӯии кӯҳсораши сар андар кашид

سوی کوهسارش سر اندر کشید

Сипаҳбади камонро ба зиҳ баркашид

سپهبد کمان را به زه برکشید

Бпиўсти тирии паии марги дев

بپیوست تیری پی مرگ دیو

Биндохт бар деви солори ню

بینداخت بر دیو سالار نیو

Нашуд бар тани деви дуни коргар

نشد بر تن دیو دون کارگر

Диловари биндохти тири гирд

دلاور بینداخت تیر گرد

Наомад аз он девро бади зи тир

نیامد از آن دیو را بد ز تیر

Гурезон дар он кӯҳ шуд хираи хайр

گریزان در آن کوه شد خیره خیر

Расиданди девони буриш дар замон

رسیدند دیوان برش در زمان

Бигуфтанд к-эии шери фаррухи камон

بگفتند کای شیر فرخ‌کمان

Чаҳ кардӣ ба майдони фархундаи сом

چه کردی به میدان فرخنده سام

Чигуна сар ӯ даромад ба дом

چگونه سر او درآمد به دام

Бадишон чунин гуфт пас абрҳо

بدیشان چنین گفت پس ابرها

Ки аз чанги шерами наёбади раҳо

که از چنگ شیرم نیابد رها

Саранҷоми мо куштан ва бастан аст

سرانجام ما کشتن و بستن است

Сару даст дар разм бшкстн аст

سر و دست در رزم بشکستن است

Валикин чу соми диловари савор

ولیکن چو سام دلاور سوار

Набандад камар дар гуҳи корзор

نبندد کمر در گه کارزار

Яке чора бояд ки он хираи сар

یکی چاره باید که آن خیره سر

Набандад азин пас ба размами камар

نبندد ازین پس به رزمم کمر

Вагарнаи марои кори душвори гашт

وگرنه مرا کار دشوار گشت

Дарин пои кҳсори пайкори гашт

درین پای کهسار پیکار گشت

Варо озмудам ба майдони ҷанг

ورا آزمودم به میدان جنگ

Ки дорад ду чанголи шеру паланг

که دارد دو چنگال شیر و پلنگ

Шигифтии блоӣисти ин аждаҳо

شگفتی بلائیست این اژدها

Казу кушта гардад ҳамеи абрҳо

کزو کشته گردد همی ابرها

Ба кӯҳи фанои кор танг оварад

به کوه فنا کار تنگ آورد

Марои шишаи ҷон ба санг оварад

مرا شیشه جان به سنگ آورد

Чунин гуфт онгаҳ ғзнкони дев

چنین گفت آنگه غزنکان دیو

Ки чандин чаҳ дории азуи ин ғарив

که چندین چه داری ازو این غریو

Агар кӯҳ бошад дрорми зи пой

اگر کوه باشد درآرم ز پای

Надорам ба дили тарси он тираи рой

ندارم به دل ترس آن تیره رای

Ту дилро зи дардаши паррондаи мадор

تو دل را ز دردش پرانده مدار

Ки имшаби з ҷонаш барорам дамор

که امشب ز جانش برآرم دمار

Чу зу абрҳо гуфтугӯ гӯш кард

چو زو ابرها گفتگو گوش کرد

Ҳама хӯн шавамаш ба тан ҷӯш кард

همه خون شومش به تن جوش کرد

Бифармуд то духти фағфури чин

بفرمود تا دخت فغفور چین

Биоранд ӯро буриши дили ғамин

بیارند او را برش دل غمین

Рахши зарду тани зору ҷонро асир

رخش زرد و تن زار و جان را اسیر

зи андӯҳи ҳиҷрони Рахш чун зрир

ز اندوه هجران رخش چون زریر

Ба як сӯии мишкӣни ду дасташ ба банд

به یک سوی مشکین دو دستش به بند

Дилаши пари зғм буд ҷонаши нижанд

دلش پر زغم بود جانش نژند

Ҳамаи зиндагонӣ ба пешаши табоҳ

همه زندگانی به پیشش تباه

Бирав меҳри рухшанда чун шаби сиёҳ

برو مهر رخشنده چون شب سیاه

Чунин гуфт бо моҳрӯи абрҳо

چنین گفت با ماهرو ابرها

Ки сом ял омад ба кӯҳи фано

که سام یل آمد به کوه فنا

Бидон то раҳанд зи чанги миннат

بدان تا رهاند ز چنگ منت

Ки аз банд озод гардад танат

که از بند آزاد گردد تنت

Чгўӣӣ кунун чора кор чист

چگوئی کنون چاره کار چیست

Дарин кӯҳи сари мард пайкор кист

درین کوه‌سر مرد پیکار کیست

Туро гар Раҳонам зи банду бало

تو را گر رهانم ز بند و بلا

Туоне ки хоҳиши нмоӣии зи шоҳ

توانی که خواهش نمائی ز شاه

Магари кӣна дар разм кӯтаҳ кунад

مگر کینه در رزم کوته کند

Сӯии марзи Эрони яке раҳ кунад

سوی مرز ایران یکی ره کند

Нтобад дигар сӯии пайкори ман

نتابد دگر سوی پیکار من

Насозад табаи лашкари аҳриман

نسازد تبه لشکر اهرمن

Парии духти посух чунин дод боз

پری‌دخت پاسخ چنین داد باز

Ки кӯтоҳи созами ду ҷанги дароз

که کوتاه سازم دو جنگ دراز

Ба пайғом ӯро дрорм ба дом

به پیغام او را درآرم به دام

Бидон сон ки баргардад аз разми сом

بدان سان که برگردد از رزم سام

Яке нома сӯяш нивисам ба дард

یکی نامه سویش نویسم به درد

Сараш бозгардад ба шӯри набард

سرش بازگردد به شور نبرد

Наёбад дигар сӯии пайкори ту

نیابد دگر سوی پیکار تو

Наёбӣ азуи ҳеҷ озори ту

نیابی ازو هیچ آزار تو

Дили дев шодон шуд аз симбр

دل دیو شادان شد از سیمبر

Дар онҷои биФтоду печиди сар

در آنجا بیفتاد و پیچید سر

Бигуфто ту донеи дилаш нарм кун

بگفتا تو دانی دلش نرم کن

Ба пайғоми ҷонаши пар озарм кун

به پیغام جانش پر آزرم کن

Магар бозгардад азин шӯри ҷанг

مگر بازگردد ازین شور جنگ

Шитобаш набошад ба гоҳи диранг

شتابش نباشد به گاه درنگ