Чунин гуфт гӯяндаи достон

چنین گفت گوینده داستان

Ки бргФт аз гуфта бостон

که برگفت از گفته باستان

Ки чун соми солори Эрони замин

که چون سام سالار ایران زمین

Дигар бора зад хайма бар дашти чин

دگر باره زد خیمه بر دشت چین

Бифармуд комд ба пешаши дабир

بفرمود کآمد به پیشش دبیر

Дабири харманд бисёр вир

دبیر خرمند بسیار ویر

Яке нома фармуд кандар замон

یکی نامه فرمود کاندر زمان

Ки банавису касро мадаи худ амон

که بنویس و کس را مده خود امان

Қаламзан чу бардошти қртос ро

قلمزن چو برداشت قرطاس را

Ҳамон калак монанди алмос ро

همان کلک مانند الماس را

Нахуст офарин кард бар кирдигор

نخست آفرین کرد بر کردگار

Худованди рӯзии даҳ мӯру мор

خداوند روزی ده مور و مار

Худои замину худои сипеҳр

خدای زمین و خدای سپهر

Худованди ноҳиду тобандаи меҳр

خداوند ناهید و تابنده مهر

Хдиўӣ ки пайваста ҷон ме диҳад

خدیوی که پیوسته جان می‌دهد

Равон месетанд равон ме диҳад

روان می‌ستاند روان می‌دهد

Вази он офарин бар манӯчеҳри шоҳ

وز آن آفرین بر منوچهر شاه

Казу гашти зебандаи тахту кулоҳ

کزو گشت زیبنده تخت و کلاه

Ба фарши ҷаҳонӣ ба дасти омадам

به فرش جهانی به دست آمدم

Ба шаддоду девони шикасти омадам

به شداد و دیوان شکست آمدم

Камари баста аз баҳри пайкору кин

کمر بسته از بهر پیکار و کین

Шитобон шудам сӯии мағриби замин

شتابان شدم سوی مغرب زمین

Чунин шуд ба мағриби марои сарнавишт

چنین شد به مغرب مرا سرنوشت

Ки барҳами занами дӯзах ва ҳам биҳишт

که برهم زنم دوزخ و هم بهشت

Ба ҳангом кӣна бикуштам шадид

به هنگام کینه بکشتم شدید

Касе ин шигифтӣ ба олам надид

کسی این شگفتی به عالم ندید

Бикуштам ҳамон арқми нобакор

بکشتم همان ارقم نابکار

Казу гашт рӯй замини тору мор

کزو گشت روی زمین تار و مار

Аммон ъўҷ бигурехт аз чанги ман

عمان عوج بگریخت از چنگ من

Наёвард ӯ тоб дар ҷанги ман

نیاورد او تاب در جنگ من

Басии ҷовдонро сар аз теғи тез

بسی جاودان را سر از تیغ تیز

Фикандам ба ҳангоми ҷангу ситез

فکندم به هنگام جنگ و ستیز

Шунидӣ ҷаҳонро гирифтам ҳама

شنیدی جهان را گرفتم همه

зи деву парӣу зи ҷодӯи ҳама

ز دیو و پری و ز جادو همه

Расидам аз Эрони сӯии бахти ту

رسیدم از ایران سوی بخت تو

Ки то барфарозами сари тахти ту

که تا برفرازم سر تخت تو

Ҳазорон ба ман чора оростӣ

هزاران به من چاره آراستی

Сари бахти худро ҳамаи костӣ

سر بخت خود را همه کاستی

Шикастии ҳамаи аҳду паймони худ

شکستی همه عهد و پیمان خود

Камари бастӣ аз кӣна бар ҷони худ

کمر بستی از کینه بر جان خود

Парии духтро зинда кардӣ ба гӯр

پری‌دخت را زنده کردی به گور

Ба зери гул андӯд кардӣ ту ҳўр

به زیر گل اندود کردی تو هور

Ҳамон фоли бад бар худати бозгашт

همان فال بد بر خودت بازگشت

Ба ҳар карда охир кунӣ бозгашт

به هر کرده آخر کنی بازگشت

Дурӯғи ту охир бишуд ошкор

دروغ تو آخر بشد آشکار

Баровард аз ҷон шавамат дамор

برآورد از جان شومت دمار

Кунун бозгаштами сӯии марзи чин

کنون بازگشتم سوی مرز چین

Бар он то брондозмт бар замин

بر آن تا براندازمت بر زمین

Қмртош чун ҳаст пӯри вазир

قمرتاش چون هست پور وزیر

Надорам аз он ҷони худро гзир

ندارم از آن جان خود را گزیر

Бадв додаам ман парии нӯш ро

بدو داده‌ام من پری‌نوش را

Рабӯдаи парии нӯши азуи ҳуш ро

ربوده پری‌نوش ازو هوش را

Чу омад ба пешати қмртоши гирд

چو آمد به پیشت قمرتاش گرد

Нбодо наМонӣ ба ӯ дастбурд

نبادا نمانی به او دستبرد

Ба ӯ даҳ ҳамаи афсару тахту ганҷ

به او ده همه افسر و تخت و گنج

Аз он пеш каз разми оӣӣ ба ранҷ

از آن پیش کز رزم آئی به رنج

Агар на сипаҳи созу пеши ори ҷанг

اگر نه سپه ساز و پیش آر جنگ

Ки дигар насозам ба Мочӣни диранг

که دیگر نسازم به ماچین درنگ

Шитобам ба сӯии манӯчеҳри шоҳ

شتابم به سوی منوچهر شاه

Ба побӯси он шоҳи збиндаҳи гоҳ

به پابوس آن شاه زبینده گاه

зи гуфтор чун нома шуд аспр

ز گفتار چون نامه شد اسپری

Ниҳоди андари он меҳри ангуштарӣ

نهاد اندر آن مهر انگشتری

Қмртошро дод андари замон

قمرتاش را داد اندر زمان

Шитобади басони хаданг аз камон

شتابد بسان خدنگ از کمان

Биёрост ӯро басони шаҳон

بیاراست او را بسان شهان

Ҳамаи созу ойину расми маон

همه ساز و آئین و رسم مهان

Ба ҳамроҳ ӯ кард фарҳанги дев

به همراه او کرد فرهنگ دیو

Ки дар раҳи шитобади براردи ғарив

که در ره شتابد برآرد غریو

Ҳамон дам бирафтанд бироаҳу роҳ

همان دم برفتند بیراه و راه

Чунин то ба даргоҳи фағфури шоҳ

چنین تا به درگاه فغفور شاه

Сӯии шоҳ чин омаданд онгаҳе

سوی شاه چین آمدند آنگهی

Ки омад қмртош бо Фрҳӣ

که آمد قمرتاش با فرهی

Бифармуд то парда бардоштанд

بفرمود تا پرده برداشتند

Хирадмандро пеши бгзоштнд

خردمند را پیش بگذاشتند

Даромад дар он боргаҳи номвар

درآمد در آن بارگه نامور

Басӣ ёд кард аз ҷаҳони додгар

بسی یاد کرد از جهان دادگر

Ниҳоданд курсӣ ба зери ҷавон

نهادند کرسی به زیر جوان

Бидод онгаҳе номаи паҳлавон

بداد آنگهی نامه پهلوان

Ҳамон пери дастур яксар бихонад

همان پیر دستور یکسر بخواند

Хари шоҳи фағфур дар гул бимонад

خر شاه فغفور در گل بماند

Нигаҳ кард бар сӯии дастури пер

نگه کرد بر سوی دستور پیر

зи андешаи рӯйиш шуда чун зрир

ز اندیشه رویش شده چون زریر

Чаҳ созам бадв гуфт ин кор ро

چه سازم بدو گفت این کار را

Ки аз ҷон кунам даври озор ро

که از جان کنم دور آزار را

Чунин гуфт дастур бо пӯри хеш

چنین گفت دستور با پور خویش

Чаро тира кардӣ ҳамаи дайну кеш

چرا تیره کردی همه دین و کیش

Ҳамаи марз чин кардӣ аз кини хароб

همه مرز چین کردی از کین خراب

Фикандӣ рахтро чу коғаз дар об

فکندی رخت را چو کاغذ در آب

Ба бегона мардум шудӣ ошно

به بیگانه مردم شدی آشنا

Туу соми нирми куҷо то куҷо

تو و سام نیرم کجا تا کجا

Чаҳ буд инки ангехтӣ дар ҷаҳон

چه بود اینکه انگیختی در جهان

Дирафшӣ шудӣ дар миёни маон

درفشی شدی در میان مهان

Дар оташ фикандӣ ҳамаи марзи чин

در آتش فکندی همه مرز چین

зи ту гашти вайрони саросари замин

ز تو گشت ویران سراسر زمین

Сипоси ҷаҳондори фағфури шоҳ

سپاس جهاندار فغفور شاه

Набардӣ ва кардӣ замонаи сиёҳ

نبردی و کردی زمانه سیاه

Ба посух қмртош гуфт эй падар

به پاسخ قمرتاش گفت ای پدر

з ту хост ин Фтнҳои сар ба сар

ز تو خاست این فتنها سر به سر

Ту найранг кардӣ ба соми савор

تو نیرنگ کردی به سام سوار

Ба сардоба кардӣ ту он глъзор

به سردابه کردی تو آن گلعذار

Ба охир бишуд ошкороти роз

به آخر بشد آشکارات راز

Пар аз кӣна шуд ҷони он рзмсоз

پر از کینه شد جان آن رزمساز

Ба норостӣу дурӯғу фусун

به ناراستی و دروغ و فسون

Сари фар тахтат даромад нигун

سر فر تختت درآمد نگون

Барошуфт аз он гуфта фағфури чин

برآشفت از آن گفته فغفور چین

зи кӣнаи баромад бар абрӯаши чин

ز کینه برآمد بر ابروش چین

Бадв гуфт к-эии хираи бадгумон

بدو گفت کای خیره بدگمان

Ба зиҳ карда аз жожхонии камон

به زه کرده از ژاژخانی کمان

Натарсӣ зи ман андарин боргоҳ

نترسی ز من اندرین بارگاه

Ки фағфури чинам ба сар бар кулоҳ

که فغفور چینم به سر بر کلاه

Ҳамаи оби кӣнаи дрорӣ ба ҷӯй

همه آب کینه درآری به جوی

Бад-ӣни гӯнаи оре ба ман гуфт гӯй

بدین گونه آری به من گفت‌گوی

Бигуфт ва ба ҳар сӯ ҳаме бингаред

بگفت و به هر سو همی بنگرید

Таниш гашта ларзон ба монанди бед

تنش گشته لرزان به مانند بید

Нигаҳ кард бар сӯии саҳлони шер

نگه کرد بر سوی سهلان شیر

Ки хомӯшии андари чунин дору гир

که خاموشی اندر چنین دار و گیر

Бигир ин сияҳ рӯй нопок ро

بگیر این سیه‌روی ناپاک را

Беорзм ва бемеҳру нопок ро

بی‌آرزم و بی‌مهر و ناپاک را

Ба беруни даргоҳ бар дор кун

به بیرون درگاه بر دار کن

Мари ин беҳунарро нигунсор кун

مر این بی‌هنر را نگونسار کن

Ки ибрат пазиранд ҳамаи анҷуман

که عبرت پذیرند همه انجمن

Бибинанди инро ҳамаи марду зан

ببینند این را همه مرد و زن

Чу саҳлони зи фағфури ин бишанвед

چو سهلان ز فغفور این بشنوید

Ба сӯии қмртоши чинии давид

به سوی قمرتاش چینی دوید

Бёзиди чангол ва дасташ гирифт

بیازید چنگال و دستش گرفت

Ҳамаи чинёни мондаи андари шигифт

همه چینیان مانده اندر شگفت

Қмртош бурҷаст аз рӯй кин

قمرتاش برجست از روی کین

Дар абрӯи дроФкнд аз хашми чин

در ابرو درافکند از خشم چین

Бадв гуфт к-эии шоҳ бемағзу рой

بدو گفت کای شاه بی‌مغز و رای

Ба бе донишии мондае дар сарой

به بی‌دانشی مانده‌ای در سرای

Манам бандаи соми фархундаи бахт

منم بنده سام فرخنده بخت

Ки бандад ба таҳтаи туро тахту рахт

که بندد به تخته تو را تخت و رخت

Нетоне ки як мӯи зи ман кам кунӣ

نتانی که یک مو ز من کم کنی

Магари разм бо сом нирм кунӣ

مگر رزم با سام نیرم کنی

Магар кушта гардад ҷаҳондори сом

مگر کشته گردد جهاندار سام

Намонад ба гетии абои ному ком

نماند به گیتی ابا نام و کام

Пас онгаҳ агар кушта гирдам равост

پس آنگه اگر کشته گردم رواست

Агар на чу сом Наримон куҷост

اگر نه چو سام نریمان کجاست

Ҷаҳонро ба ҳам бар занад паҳлавон

جهان را به هم بر زند پهلوان

Аё бе хабари шоҳи тираи равон

ایا بی‌خبر شاه تیره‌روان

Чу бишунид саҳлони шаҳи ошуфтаи сар

چو بشنید سهلان شه آشفته‌سر

Яке мушт зад бар сари номвар

یکی مشت زد بر سر نامور

Қмртош аз дасташ омад ба рӯй

قمرتاش از دستش آمد به روی

Бибастанд дасташ дар он гуфтугӯӣ

ببستند دستش در آن گفتگوی

Чу аз боргаҳ хост ногуҳи ғарив

چو از بارگه خاست ناگه غریو

Даромад ғриўндаҳи фарҳанги дев

درآمد غریونده فرهنگ دیو

Қмртошро дид бар бастаи даст

قمرتاش را دید بر بسته دست

Саросемаи афканда монанди маст

سراسیمه افکنده مانند مست

Буғурред чун раъди андари баҳор

بغرید چون رعد اندر بهار

Саросема гардид азуи шаҳриёр

سراسیمه گردید ازو شهریار

Чунин гуфт онгаҳ ба фағфури чин

چنین گفت آنگه به فغفور چین

Ки эй бдрги хираи бдкмин

که ای بدرگ خیره بدکمین

Матарсӣ зи соми Наримони гирд

مترسی ز سام نریمان گرد

Ки ранг аз рух нараҳ девони бабрад

که رنگ از رخ نره‌دیوان ببرد

Ба банд андар оварад ӯ абрҳо

به بند اندر آورد او ابرها

Азуи аждаҳои ҳам наёбади раҳо

ازو اژدها هم نیابد رها

Манам чокари соми солори ню

منم چاکر سام سالار نیو

Маро ном карданд фарҳанги дев

مرا نام کردند فرهنگ دیو

Камарбастаам дар ҷаҳон чун раҳе

کمربسته‌ام در جهان چون رهی

Шитобон ба даргоҳи шоҳаншаҳӣ

شتابان به درگاه شاهنشهی

Бидон то бубинами мнўчҳршоаҳ

بدان تا ببینم منوچهرشاه

Бабўсам сарири шаҳи неки хоҳ

ببوسم سریر شه نیک‌خواه

Қмртоши ҳам чокари шоҳи мост

قمرتاش هم چاکر شاه ماست

Ба ҳар ҷои тобанда чун моҳи мост

به هر جای تابنده چون ماه ماست

Бигуфт ва буғурред деви дмон

بگفت و بغرید دیو دمان

Битарсед фағфури андари замон

بترسید فغفور اندر زمان

Бишуд рангаш аз рӯй ва тарснда монад

بشد رنگش از روی و ترسنده ماند

зи бимаши дилу ҷон ҳросндаҳ монад

ز بیمش دل و جان هراسنده ماند

Барошуфту гуфтои нҳнколи дев

برآشفت و گفتا نهنکال دیو

براردи азин деви бдхўи ғарив

برآرد ازین دیو بدخو غریو

Бадаради танишро ба чанголи тез

بدرد تنش را به چنگال تیز

براردи азин бдгҳри растхез

برآرد ازین بدگهر رستخیز

Бигуфтанд чун сом омад ба чин

بگفتند چون سام آمد به چین

Ниҳони гашт аз бимаши он деви кин

نهان گشت از بیمش آن دیو کین

Се шаби гашт то девро кас надид

سه شب گشت تا دیو را کس ندید

Ту гуфтӣ ки шуд аз ҷаҳони нопадид

تو گفتی که شد از جهان ناپدید