Сипедаи ғў ноӣу овози кӯс
سپیده غو نای و آواز کوس
Баромад ки гардун бишуд сндрўс
برآمد که گردون بشد سندروس
Чу товуси хуршед пар баркашид
چو طاووس خورشید پر برکشید
з офоқ шуд зоғи шаби нопадид
ز آفاق شد زاغ شب ناپدید
Баровард анқои хури болу пар
برآورد عنقای خور بال و پر
Бидиданд аз ошёни мурғи зар
بدیدند از آشیان مرغ زر
Бурун омаданд лашкарии ҷангҷӯӣ
برون آمدند لشکری جنگجوی
Ба сом Наримон ниҳоданд рӯй
به سام نریمان نهادند روی
Баровард соми абри оташи дурахш
برآورد سام ابر آتش درخش
зи сами сутураш шудаи хоки пахш
ز سم ستورش شده خاک پخش
Ҷаҳон пар шуд аз бонги рўӣинаҳи хам
جهان پر شد از بانگ روئینه خم
Битарсед шер аз дами гоўдм
بترسید شیر از دم گاودم
Биҷунбед лашкар ба як раҳи зи ҷой
بجنبید لشکر به یک ره ز جای
Баромади хурӯш аз дами курноӣ
برآمد خروش از دم کرنای
Ба айвон дастур пардохтанд
به ایوان دستور پرداختند
Илм бар сари қасри бФрохтнд
علم بر سر قصر بفراختند
Чу бар кӯҳаи пели бастанди кӯс
چو بر کوهه پیل بستند کوس
Қмртош бар пой ял дод бӯс
قمرتاش بر پای یل داد بوس
Ки шоҳо бифармоӣ то дар ҳарам
که شاها بفرمای تا در حرم
Мабодо касе барфарозади илм
مبادا کسی برفرازد علم
Ба ман бахши ин як ду бади рӯз ро
به من بخش این یک دو بد روز را
Дами афсурдагони ҷигарсӯз ро
دم افسردگان جگرسوز را
Равон сом гуфт эй ҷавон шод бош
روان سام گفت ای جوان شاد باش
зи қайди ғаму меҳнат озод бош
ز قید غم و محنت آزاد باش
Ба қавли ту ин пардаро кам зананд
به قول تو این پرده را کم زنند
Бузургони азин кор кам дам зананд
بزرگان ازین کار کم دم زنند
Ту хуш бош ва бар дил манеҳ бори ғам
تو خوش باش و بر دل منه بار غم
Ки набӯд ҳаромии мақомаши ҳарам
که نبود حرامی مقامش حرم
Пас онгаҳ хабар шуд ба ФғФўршоаҳ
پس آنگه خبر شد به فغفورشاه
Ки шуд тираи гардуни зи гирду сипоҳ
که شد تیره گردون ز گرد و سپاه
Биҷӯшед монанди дарёии нил
بجوشید مانند دریای نیل
Бузади бахт бар кӯҳаи жандаи пел
بزد بخت بر کوهه ژندهپیل
Дар ганҷ бикшоду зари брФшонд
در گنج بگشاد و زر برفشاند
Сипоҳӣ чу мӯру малахро бихонад
سپاهی چو مور و ملخ را بخواند
Ҳамаи ҷангҷуёни пархошгар
همه جنگجویان پرخاشگر
Ба хӯни адуи танги бастаи камар
به خون عدو تنگ بسته کمر
Ҳамаи кӯҳи кӯбони Фўлодхоӣ
همه کوهکوبان فولادخای
Шудаи ғарқи оҳани зи сар то ба пой
شده غرق آهن ز سر تا به پای
Илм баркашиданд дртохтнд
علم برکشیدند درتاختند
Ба майдони кӣнаи сроФрохтнд
به میدان کینه سرافراختند
Чу лашкар даромад баромад ба абр
چو لشکر درآمد برآمد به ابر
зи рўӣинаҳи хами бонгу ҷӯши ҳужабр
ز روئینه خم بانگ و جوش هژبر
Ду лашкар чу саф баркашиданд танг
دو لشکر چو صف برکشیدند تنگ
Фиғон ҷарас хосту овози занг
فغان جرس خاست و آواز زنگ
Баромади қиёмати зи овоз ноӣ
برآمد قیامت ز آواز نای
Магари сувар буд он нафасҳои ноӣ
مگر صور بود آن نفسهای نای
Ду лашкар ба саҳро кашиданд рахт
دو لشکر به صحرا کشیدند رخت
Бпиўсти андари замони ҷанги сахт
بپیوست اندر زمان جنگ سخت
зи хӯни ялони кӯҳу саҳрои чин
ز خون یلان کوه و صحرای چین
Ба мавҷ андар омад чу дарёии чин
به موج اندر آمد چو دریای چین
Яке номвар карда аз баҳри ном
یکی نامور کرده از بهر نام
зи пӯлоди ҷома аз алмоси ҷом
ز پولاد جامه از الماس جام
зи гардон сияҳ гашта чашми сипеҳр
ز گردان سیه گشته چشم سپهر
зи тарс далерон билразед меҳр
ز ترس دلیران بلرزید مهر
зи гирди саворон ва аз печу тоб
ز گرد سواران و از پیچ و تاب
Пар аз гирд шуд чашмаи офтоб
پر از گرد شد چشمه آفتاب
Рухи шоҳ гардун шуд аз бими зард
رخ شاه گردون شد از بیم زرد
Пар аз хок шуд ҷомаи маи зи гирд
پر از خاک شد جامه مه ز گرد
Замин гул шуд аз хӯни гарданкашон
زمین گل شد از خون گردنکشان
Пар аз хишт шуд қолаби саракашон
پر از خشت شد قالب سرکشان
Ба нӯки синони соми равшани гуҳар
به نوک سنان سام روشنگهر
Ҳаме зад ба хоки андаруни шери нар
همی زد به خاک اندرون شیر نر
Чу ҳафдаҳи ҳазор аз ҷавонони чин
چو هفده هزار از جوانان چین
Ҳама бар рухи хеши афкандаи чин
همه بر رخ خویش افکنده چین
Куҷои даҳ ҳазор аз яли зобулӣ
کجا ده هزار از یل زابلی
Гирифтаи ҳамаи ханҷари кобулӣ
گرفته همه خنجر کابلی
Ҷавонон зада наъра бар пери чарх
جوانان زده نعره بر پیر چرخ
Бимонада зиҳаш дар камони тири чарх
بمانده زهش در کمان تیر چرخ
Сари кӯҳи афтода аз захми теғ
سر کوه افتاده از زخم تیغ
Сар аз теғи борон чу борони зи меғ
سر از تیغ باران چو باران ز میغ
зи саҳми далерони фӯлоди чанг
ز سهم دلیران فولاد چنگ
Шикастаи дили шеру пушти паланг
شکسته دل شیر و پشت پلنگ
Ткоўр бар офоқи зобул чу барқ
تکاور بر آفاق زابل چو برق
Зада наъл бар фарқи султони шарқ
زده نعل بر فرق سلطان شرق
Сарафканда бар хоки раҳи сарварон
سرافکنده بر خاک ره سروران
Илм мӯ кашида ба марги сарон
علم مو کشیده به مرگ سران
Наҳангон шудаи кушта бар пои пел
نهنگان شده کشته بر پای پیل
Равони сайли хӯни ҳамчуи дарёии нил
روان سیل خون همچو دریای نیل
Чкочоки тиру ФшоФоши теғ
چکاچاک تیر و فشافاش تیغ
Шудаи оташи саҳм дар ҷони меғ
شده آتش سهم در جان میغ
Фано ҳамла оварда ҳамчун паланг
فنا حمله آورده همچون پلنگ
Аҷал боз карда даҳон чун наҳанг
اجل باز کرده دهان چون نهنگ
Пар аз косаи сари ҳамаи саҳни хок
پر از کاسه سر همه صحن خاک
Тибқҳои гардуни пар аз ҷони пок
طبقهای گردون پر از جان پاک
зи офоқи байрақи баровардаи сар
ز آفاق بیرق برآورده سر
Уқобони зи таркиши баровардаи пар
عقابان ز ترکش برآورده پر
зи тири фалаки чархи бибридаи меҳр
ز تیر فلک چرخ ببریده مهر
зи чанбар ба дар ҷустаи гови сипеҳр
ز چنبر به در جسته گاو سپهر
Каманди саворони пар аз тобу чин
کمند سواران پر از تاب و چین
Сари сарфарози он пар аз хашму кин
سر سرفراز آن پر از خشم و کین
Сарафрозҳо дар сарафкандагӣ
سرافرازها در سرافکندگی
Шудаи тираи сарчашмаи зиндагӣ
شده تیره سرچشمه زندگی
зи кушта ба ҳар сӯии сад пушта беш
ز کشته به هر سوی صد پشته بیش
Равони сом ҳар гӯшаи сад кушта беш
روان سام هر گوشه صد کشته بیش
Ҷаҳон бар ду лашкар шудаи тору танг
جهان بر دو لشکر شده تار و تنگ
зи ҳайрати фурӯи монда дар кӯҳи санг
ز حیرت فرو مانده در کوه سنگ
Ту гуфтӣ дарон дашти деҳқони марг
تو گفتی دران دشت دهقان مرگ
зи баҳр кишоварзӣ оварда барг
ز بهر کشاورزی آورده برگ
Сари мард чу дона дар вай фишонд
سر مرد چو دانه در وی فشاند
Ба ҳар куштаи сад ҷӯй аз хӯн баранд
به هر کشته صد جوی از خون براند
Зада бӯса ҳар лаҳзаи бргўшҳо
زده بوسه هر لحظه برگوشها
Камони гӯшҳо бар биногваш ҳо
کمان گوشها بر بناگوشها
Қазо дар наҳифу қадар дар гурез
قضا در نهیب و قدر در گریز
Замон дар камӣну аҷали тунду тез
زمان در کمین و اجل تند و تیز
Замини лаъли гавану ҳавои лоҷувард
زمین لعلگون و هوا لاجورد
Сияҳ гашта моҳу рухи меҳри зард
سیه گشته ماه و رخ مهر زرد
з ҳар сӯй аз киштҳо пуштҳо
ز هر سوی از کشتها پشتها
Ба ҳар сӯй аз пуштҳо киштҳо
به هر سوی از پشتها کشتها
Ҳамеи сом ял гашта дар ҷанги хайр
همی سام یل گشته در جنگ خیر
Сипаҳи ташна дар ҷанг ва аз умри сайр
سپه تشنه در جنگ و از عمر سیر
зи ногуҳи далерони зобули замин
ز ناگه دلیران زابل زمین
Гушӯданд бар қалби лашкари камӣн
گشودند بر قلب لشکر کمین
Ба хайли шаҳ чин даромад шикаст
به خیل شه چین درآمد شکست
Бишуд кори таркон ба як раҳи зи даст
بشد کار ترکان به یک ره ز دست
На ҷои қарор ва на ҷои ситез
نه جای قرار و نه جای ستیز
Ниҳоданд ногуҳи рӯ дар гурез
نهادند ناگه رو در گریز
Ҳаме сом гашта пар аз печу тоб
همی سام گشته پر از پیچ و تاب
Ба хӯни саворон синон дода об
به خون سواران سنان داده آب
Қазоро ба фағфури чини дррсид
قضا را به فغفور چین دررسید
Шаҳи чини ҷавони ширдилро надид
شه چین جوان شیردل را ندید
Рух оварад филаши сабк пеш ронад
رخ آورد فیلش سبک پیش راند
Чу сом ончунон дид мураккаби ҷаҳонад
چو سام آنچنان دید مرکب جهاند
Баровард аз фил аз шоҳи гирд
برآورد از فیل از شاه گرد
Бузади шаҳи руху шоҳро мот кард
بزد شه رخ و شاه را مات کرد
Бёзиди чангу бағали бргшўд
بیازید چنگ و بغل برگشود
Гиребон гирифту сарашро рабӯд
گریبان گرفت و سرش را ربود
Ба як раҳ бишуд пои таркони зи ҷой
به یک ره بشد پای ترکان ز جای
Шуданд он ҳамаи саракашони зери пой
شدند آن همه سرکشان زیر پای
Нигунсор шуд чинёнро илм
نگونسار شد چینیان را علم
Назд ноӣ таркони дигарбораи дам
نزد نای ترکان دگرباره دم
Чу чавгони саворони прхошҷўӣ
چو چوگان سواران پرخاشجوی
зи тан май рабуданди сарҳо чу гӯй
ز تن میربودند سرها چو گوی
Замин шуд ғубору баромад ба авҷ
زمین شد غبار و برآمد به اوج
Ҷаҳони гашти мавҷу баромад ба мавҷ
جهان گشت موج و برآمد به موج
Каманди далерони зобули замин
کمند دلیران زابل زمین
Чу мӯии сари зангёни пари зи чин
چو موی سر زنگیان پر ز چین
Далерони ҷанговар аз бими ҷанг
دلیران جنگآور از بیم جنگ
Камон мефиканданд ҳамчун хаданг
کمان میفکندند همچون خدنگ
зи баси сар ки соми ял аз тан фиканд
ز بس سر که سام یل از تن فکند
Замин гуфт то кӣ забон гуфт чанд
زمین گفت تا کی زبان گفت چند
зи баси куштаи афканд дар кӯҳу дашт
ز بس کشته افکند در کوه و دشت
Замин гуфт бас кун ки аз ҳади гузашт
زمین گفت بس کن که از حد گذشت
Далерони чинӣ аз он бими ҷанг
دلیران چینی از آن بیم جنگ
Камон мефиканданд ҳамчун хаданг
کمان میفکندند همچون خدنگ
Баровардаи гардуни гардони Фъон
برآورده گردون گردان فعان
Баромади хурӯш аз ҷаҳони коломон
برآمد خروش از جهان کالامان
Чу теғи шаҳ шарқ бигирифт занг
چو تیغ شه شرق بگرفت زنگ
зи хӯни арса хок бигирифт ранг
ز خون عرصه خاک بگرفت رنگ
Сари паҳлавонони зобули замин
سر پهلوانان زابل زمین
Илм зад ба айвони фағфури чин
علم زد به ایوان فغفور چین
Бифармуд то ҳар ки буд аз сипоҳ
بفرمود تا هر که بود از سپاه
Аннанро бипечед аз он размгоҳ
عنان را بپیچید از آن رزمگاه
Ҳамон дам ки огоҳӣ омад ба шаҳр
همان دم که آگاهی آمد به شهر
Ки киштанд фағфури чинро ба қаҳр
که کشتند فغفور چین را به قهر
Чу ғунчаи парии духти насрини бадан
چو غنچه پریدخت نسرین بدن
Ба хӯн дар шуд ва чок зад перҳан
به خون در شد و چاک زد پیرهن
Ба фундуқи гул аз тарафи бустони бикунад
به فندق گل از طرف بستان بکند
Ба лўлў баровард марҷони зи қанд
به لولو برآورد مرجان ز قند
ДроФкнди он сунбули машки фом
درافکند آن سنبل مشکفام
Ба пои сеӣ сарви тӯбои хиром
به پای سهی سرو طوبی خرام
Бунафша барафшонад бар Настаран
بنفشه برافشاند بر نسترن
Баборед унноб бар ёсуман
ببارید عناب بر یاسمن
Фурӯи рехт аз чашм мегаван шароб
فرو ریخت از چشم میگون شراب
зи бодом бар барг гул зад гулоб
ز بادام بر برگ گل زد گلاب
Ҳамаи халқ аз он мотами дарднок
همه خلق از آن ماتم دردناک
Нишастанд як ҳафта бар рӯй хок
نشستند یک هفته بر روی خاک
зи баҳри дили хастаи фархундаи моҳ
ز بهر دل خسته فرخنده ماه
Ба як ҳафтаи бади сом бар хоки роҳ
به یک هفته بد سام بر خاک راه
Кулоҳ киёнӣ фиканда ба хок
کلاه کیانی فکنده به خاک
Нишаста ба мотами дилу синаи чок
نشسته به ماتم دل و سینه چاک
Чунин гуфтгар подшоро қазо
چنین گفت گر پادشا را قضا
Наомад надодии каҷиро ризо
نیامد ندادی کجی را رضا
На ман киштам ӯро аҷали кушта буд
نه من کشتم او را اجل کشته بود
Чу кишташи баҳона маро карда буд
چو کشتش بهانه مرا کرده بود
Ман аз мардумӣ ҳеҷ нагузоштам
من از مردمی هیچ نگذاشتم
Ба дили кӣнаи ҳаргиз на ҳам доштам
به دل کینه هرگز نه هم داشتم
Раҳонед Гаршосбаши он замон
رهانید گرشاسبش آن زمان
зи шоҳи оФридўн ки додаш амон
ز شاه آفریدون که دادش امان
Ҳамон нирми гирд ёряш кард
همان نیرم گرد یاریش کرد
Рҳонидш аз ранҷу тимору дард
رهانیدش از رنج و تیمار و درد
Аҷал дар расед ин замон дар замон
اجل در رسید این زمان در زمان
Чу бад кард дар дами надодаши амон
چو بد کرد در دم ندادش امان
Парии духту дигари шабистони шоҳ
پریدخت و دیگر شبستان شاه
Ба як ҳафта буданд бар хоки роҳ
به یک هفته بودند بر خاک راه
Чу аз сом нирм наомад гуноҳ
چو از سام نیرم نیامد گناه
Нигарадед дилашон аз он рзмхўоаҳ
نگردید دلشان از آن رزمخواه
Ҷаҳонро ҳаминаст ойину кеш
جهان را همین است آئین و کیش
Ки ҳар лаҳза бегона гардад зи хеш
که هر لحظه بیگانه گردد ز خویش
Касе кӯ буд бар ҷаҳонии амир
کسی کو بود بر جهانی امیر
Бимирад чаҳ гуяд ҷаҳонаш ки мейр
بمیرد چه گوید جهانش که میر
Чу хуршед ҳар кӯи намояди ҷамол
چو خورشید هر کو نماید جمال
Буд рӯзи бозор ӯро завол
بود روز بازار او را زوال
Агар бар дарат панҷ навбат зананд
اگر بر درت پنج نوبت زنند
Машав ғарра зон кат ки навбат зананд
مشو غره زان کت که نوبت زنند
Чу абр ар зании соябон бар смок
چو ابر ار زنی سایبان بر سماک
Чу қатра буд бозгаштат ба хок
چو قطره بود بازگشتت به خاک
Агар бар сари тахти дории қарор
اگر بر سر تخت داری قرار
Набинӣ ки тахтаст ё банду дор
نبینی که تخت است یا بند و دار
Ҷаҳон менамонад ту доне ба кас
جهان مینماند تو دانی به کس
Бимонад худованди боқӣу бас
بماند خداوند باقی و بس
Саҳар бар сар шох дидам гулӣ
سحر بر سر شاخ دیدم گلی
Ки гулбонг медод бар булбулӣ
که گلبانگ میداد بر بلبلی
Кигар зон ки бар хеш хндӣ равост
که گر زان که بر خویش خندی رواست
Вале кор ноед бад-ӣни хандаи рост
ولی کار ناید بدین خنده راست
Чаҳ дорӣ ки даврон надорад шитоб
چه داری که دوران ندارد شتاب
Як имрӯз ва фардот ояд ба рост
یک امروز و فردات آید به راست
Чаҳ шавкат нмоӣӣ бирав лаб бабанд
چه شوکت نمائی برو لب ببند
Бад-ӣни шавкату ранг ва бӯят маханд
بدین شوکت و رنگ و بویت مخند
Фалак донад эдар ситами парварӣ
فلک داند ایدر ستم پروری
Мёмўзи Њорутро соҳирӣ
میاموز هاروت را ساحری
Буд расми ин шоҳиди длФрўз
بود رسم این شاهد دلفروز
Ки гоҳяш созасту гоҳяши сӯз
که گاهیش سازست و گاهیش سوز
Дарин парда ҳар ҷо нўоӣӣ зананд
درین پرده هر جا نوائی زنند
Ба ҷои навозанда ҷоӣӣ зананд
به جای نوازنده جائی زنند
Барояд азин гулшани дилпазир
برآید ازین گلشن دلپذیر
Гуҳии нолаи зору гуҳи бонги зер
گهی ناله زار و گه بانگ زیر
Касе худ дарин дайр гарданда нест
کسی خود درین دیر گردنده نیست
Ки дорандаи дайрро банда нест
که دارنده دیر را بنده نیست
Ки дидааст дар боғу сарви баланд
که دیده است در باغ و سرو بلند
Ки даврони гетии з бехаш накунад
که دوران گیتی ز بیخش نکند
Бёрои он боғбони боғ ро
بیارای آن باغبان باغ را
Чу гулзор фирдавс кун зоғ ро
چو گلزار فردوس کن زاغ را
Бикаш тарафи фирӯза бар тарафи боғ
بکش طرف فیروزه بر طرف باغ
Барафрӯз дар гулшани гули чароғ
برافروز در گلشن گل چراغ
Суханро барафшон зи домани ғубор
سخن را برافشان ز دامن غبار
Чаманро зи гулбарг пар кун канор
چمن را ز گلبرگ پر کن کنار
Дар боғ бигушо ки дил баста ам
در باغ بگشا که دلبستهام
Бифармо муфарраҳ ки дил хаста ам
بفرما مفرح که دل خستهام
Май аз дасти сарви гули андоми хоҳ
می از دست سرو گلاندام خواه
Чу гули чоки зани ҷомау ҷоми хоҳ
چو گل چاکزن جامه و جامخواه
Ки мисатони зи худ хайма берун зананд
که مستان ز خود خیمه بیرون زنند
Дигар рӯй паймона дар хӯн зананд
دگر روی پیمانه در خون زنند
Бизан тахти ҷамшед дар саҳни боғ
بزن تختجمشید در صحن باغ
Бикаш пари товус бар рӯй зоғ
بکش پر طاووس بر روی زاغ
Сабӯҳии кашон май хӯни дил
صبوحیکشان می خون دل
Тараннуми навозони хоқони дил
ترنم نوازان خاقان دل
Саропарда бар бӯстон ме зананд
سراپرده بر بوستان میزنند
Ба дастони раҳ дӯстон ме зананд
به دستان ره دوستان میزنند
Дарин водӣ аз сар қадам карда анд
درین وادی از سر قدم کردهاند
Ба ҷои ҳама балки хӯн хӯрда анд
به جای همه بلکه خون خوردهاند
з бустон кашиданд рахти сабӯҳ
ز بستان کشیدند رخت صبوح
Гирифтанд роҳ ва фитоданд рӯҳ
گرفتند راه و فتادند روح
зи пастии илм бар сурайё заданд
ز پستی علم بر ثریا زدند
зи кошонаи харгаҳ ба саҳро заданд
ز کاشانه خرگه به صحرا زدند
Рухи лолаи пари қатраи жолаи байн
رخ لاله پر قطره ژاله بین
Май жола дар соғари лолаи байн
می ژاله در ساغر لاله بین
Чу мурғи чамани арғунун соз шуд
چو مرغ چمن ارغنونساز شد
Гули арғавонии дилаш боз шуд
گل ارغوانی دلش باز شد
Фурӯ гуфт дар гӯши мурғони хурӯш
فرو گفت در گوش مرغان خروش
Ки гул шавҳарасту шақоӣқи арӯс
که گل شوهر است و شقایق عروس