Буриш рафт ва зад бар сараши ногаҳон
برش رفت و زد بر سرش ناگهان
Ки аз вай ба як раҳ биппаред ҷон
که از وی به یک ره بپرید جان
Ба по андар омад ба ногуҳи сараш
به پا اندر آمد به ناگه سرش
Хур моҳён шуд ҳамаи пайкараш
خور ماهیان شد همه پیکرش
Ҷаҳони паҳлавон чун бипардохт зу
جهان پهلوان چون بپرداخت زو
Баромад бар он зангёнҳоиу ҳў
برآمد بر آن زنگیان های و هو
Саросар ба сом андар овехтанд
سراسر به سام اندر آویختند
Чу чира нагаштанд бигурехтанд
چو چیره نگشتند بگریختند
Ҷаҳонҷуи сӯии беша чун бод шуд
جهانجو سوی بیشه چون باد شد
Чу оташ ба наздик қлўод шуд
چو آتش به نزدیک قلواد شد
Варо дид баста ба занҷиру банд
ورا دید بسته به زنجیر و بند
Ду наргиси пари обу рӯонаши нижанд
دو نرگس پر آب و روانش نژند
Бадв гуфт мандяш ваанда мадор
بدو گفت مندیش و انده مدار
Ки гаштии зи чанги балои растгор
که گشتی ز چنگ بلا رستگار
Сабки пеш ӯ шуд бёзиди даст
سبک پیش او شد بیازید دست
Ҳамаи банду занҷир дар ҳам шикаст
همه بند و زنجیر در هم شکست
зи савдогарон ҳар ки дар банд буд
ز سوداگران هر که در بند بود
Раҳонед дар банд лухтӣ ғунуд
رهانید در بند لختی غنود
Вази он пас аз он зангён ҳар ки дид
وز آن پس از آن زنگیان هر که دید
Ба неруии мардӣ рӯонаш бурид
به نیروی مردی روانش برید
Бирав офарин хон шуданд корвон
برو آفرین خوان شدند کاروان
Ки чун ту дигар каснадорад тавон
که چون تو دگر کس ندارد توان
Пас онгаҳ ба беша ҳар он чиз буд
پس آنگه به بیشه هر آن چیز بود
Саросар ба киштӣ кашиданд зуд
سراسر به کشتی کشیدند زود
Вази он пас ба киштӣ нишастанд шод
وز آن پس به کشتی نشستند شاد
Бадишон худо дод боди мурод
بدیشان خدا داد باد مراد
Накарданд як ҳафтаи ҷоӣии диранг
نکردند یک هفته جائی درنگ
Сӯии шаҳри барбари расиданди танг
سوی شهر بربر رسیدند تنگ
з киштӣ бирафтанд яксар ба шаҳр
ز کشتی برفتند یکسر به شهر
зи гашти сипеҳри барин шодбҳр
ز گشت سپهر برین شادبهر
Яке кулба бигирифт фархундаи сом
یکی کلبه بگرفت فرخنده سام
Або ӯ куҷо буд қлўоди ром
ابا او کجا بود قلواد رام
зи кулбаи ҷаҳони паҳлавони сипоҳ
ز کلبه جهان پهلوان سپاه
Яке рӯз омад ба бозоргоҳ
یکی روز آمد به بازارگاه
Ҷавонии ҳаме буд бо ройу ҳуш
جوانی همی بود با رای و هوش
Варои номи саъдони гавҳари фуруш
ورا نام سعدان گوهر فروش
Бадв ёр гардид фархундаи сом
بدو یار گردید فرخنده سام
Нишастӣ ба наздаш сабо то ба шом
نشستی به نزدش صبا تا به شام
Сголш гирифт ӯ азуи розҳо
سگالش گرفت او ازو رازها
Ҳамон дар наоне азуи созҳо
همان در نهانی ازو سازها
Яке рӯз дар пеши гавҳари фуруш
یکی روز در پیش گوهر فروش
Ҳамеи бад ки бархест ҳар сӯи хурӯш
همی بد که برخاست هر سو خروش
Шуд аз баси такопуи ҳавои ҳамчуи нил
شد از بس تکاپو هوا همچو نیل
Падедор омад яке жандаи пел
پدیدار آمد یکی ژندهپیل
Чунин гуфт саъдон ба соми далер
چنین گفت سعدان به سام دلیر
Каз эдар чу бодии раҳи дарраи гир
کز ایدر چو بادی ره دره گیر
Ки пели шаҳи барбар аз зери банд
که پیل شه بربر از زیر بند
Раҳо шуд мабодо ки ёбии газанд
رها شد مبادا که یابی گزند
Бигуфт ин сухани ҳамчу сарсар биҷуст
بگفت این سخن همچو صرصر بجست
Наҷунбед паҳлуи з ҷой нишаст
نجنبید پهلو ز جای نشست
зи мардуми тиҳии гашти бозоргоҳ
ز مردم تهی گشت بازارگاه
Бирафтанд афтону хезон ба роҳ
برفتند افتان و خیزان به راه
Чу бозор холӣ шуд аз мардумон
چو بازار خالی شد از مردمان
Равон шуд сӯии соми пели дмон
روان شد سوی سام پیل دمان
Сабки соми қади ялии брФрошт
سبک سام قد یلی برفراشت
Ду поиш гирифт ва ба ҷо барнадошт
دو پایش گرفت و به جا برنداشت
Ҳамаи шаҳри монданди азу дар шигифт
همه شهر ماندند ازو در شگفت
Азуи ҳаркасии лаб ба дандон гирифт
ازو هرکسی لب به دندان گرفت
Расиданд чун пели бонони бадв
رسیدند چون پیلبانان بدو
Саросар шуданд офарин хон бадв
سراسر شدند آفرین خوان بدو
Ки кории чунин дар ҷаҳон кас накард
که کاری چنین در جهان کس نکرد
зи пҳлўнжодони мардони мард
ز پهلونژادان مردان مرد
Мрони пелро паҳлавони баланд
مرآن پیل را پهلوان بلند
Ҳмонгаҳи даровард дар зери банд
همانگه درآورد در زیر بند
Бар шоҳи барбар аз он пилтан
بر شاه بربر از آن پیلتن
Хабар шуд бхўондш дар он анҷуман
خبر شد بخواندش در آن انجمن
Чу омад бабўсед рӯй замин
چو آمد ببوسید روی زمین
Абршоаҳ барбар гирифт офарин
ابرشاه بربر گرفت آفرین
зи ёл ва буриш шуд басӣ дар шигифт
ز یال و برش شد بسی در شگفت
Нишондаш бар хеш ва шодӣ гирифт
نشاندش بر خویش و شادی گرفت
Яке маҷлис орост ҳамчун биҳишт
یکی مجلس آراست همچون بهشت
Призодаҳи хубони ҳурии сиришт
پریزاده خوبان حوری سرشت
Нишастанд дар маҷлиси шоҳвор
نشستند در مجلس شاهوار
Абои ёрау тавқ ва бо гӯшвор
ابا یاره و طوق و با گوشوار
Май арғавонӣу овози даф
می ارغوانی و آواز دف
Фиканда басии шӯриш аз ҳар тараф
فکنده بسی شورش از هر طرف
Чу шаҳи гашти маст аз май лаъли фом
چو شه گشت مست از می لعل فام
Яке оҳ аз дил баровард сом
یکی آه از دل برآورد سام
зи ишқи оташии он чунон барфурӯхт
ز عشق آتشی آن چنان برفروخت
Ки шаҳро зи андӯҳ ӯ дил бсухт
که شه را ز اندوه او دل بسوخت
Бипурсед номи ҷаҳонҷӯии мард
بپرسید نام جهانجوی مرد
Бадви номи худ паҳлавон ёд кард
بدو نام خود پهلوان یاد کرد
Ҳаме гуфт к-эии шоҳи фархундаи ном
همی گفت کای شاه فرخنده نام
Чаҳ пурсӣ манам бахти баргаштаи сом
چه پرسی منم بخت برگشته سام
Наримони ҷангии марои бади падар
نریمان جنگی مرا بد پدر
з ҷамшед дорам нажоду гуҳар
ز جمشید دارم نژاد و گُهر
Аз он пас чу чанги сухан соз кард
از آن پس چو چنگ سخن ساز کرد
Дар розҳои ниҳон боз кард
در رازهای نهان باز کرد
зи гӯру зи боғу зи кори парӣ
ز گور و ز باغ و ز کار پری
Сухан ронад бо шоҳ бо доварӣ
سخن راند با شاه با داوری
Бигуфт ва бинолед аз дарди ёр
بگفت و بنالید از درد یار
Бидон сон ки шуд шаҳ з додаш Фкор
بدان سان که شد شه ز دادش فکار
Чу донист кӯи соми разми озмост
چو دانست کو سام رزمآزماست
Сӯии шаҳри таркон чинаш ҳавост
سوی شهر ترکان چینش هواست
Фурӯд омад аз тахти андари замон
فرود آمد از تخت اندر زمان
Камари баст дар хизмати паҳлавон
کمر بست در خدمت پهلوان
Вази он пас бигуфт орзӯии дилам
وز آن پس بگفت آرزوی دلم
Баровар ки ғам шуд ҳамаи ҳосилам
برآور که غم شد همه حاصلم
Барорӣ агар орзӯии маро
برآری اگر آرزوی مرا
Кунӣ лаъл монанди рӯй маро
کنی لعل مانند روی مرا
Ки ман банда бошам туро дар ҷаҳон
که من بنده باشم ترا در جهان
Напечам сар аз меҳр то ҷовдон
نپیچم سر از مهر تا جاودان
Яке бешаи наздикии шаҳри мост
یکی بیشه نزدیکی شهر ماست
Вази он беша бар мо фаровон балост
وز آن بیشه بر ما فراوان بلاست
Яке аждаҳои пели пайкар ба тан
یکی اژدها پیلپیکر به تن
Ҳамеи заҳри борад ба қаҳр аз даҳан
همی زهر بارد به قهر از دهن
Басии соли кони аждаҳои палид
بسی سال کان اژدهای پلید
Шуда андарин кӯҳи бешаи падед
شده اندرین کوه بیشه پدید
Мар ӯро буд ҳашт по ва ду сар
مر او را بود هشت پا و دو سر
Сараш аз ду то пои зеру зибр
سرش از دو تا پای زیر و زبر
Ҳазорон хату хол дар пушт ӯ
هزاران خط و خال در پشت او
Ду сад шери даранда дар мушт ӯ
دو صد شیر درنده در مشت او
Абри пой чун нӯки шамшери тез
ابر پای چون نوک شمشیر تیز
Ки халқи ҷаҳонии азу дар гурез
که خلق جهانی ازو در گریز
Чу оташ фишонд замину замон
چو آتش فشاند زمین و زمان
Бисӯзад аз он мори тираи равон
بسوزد از آن مار تیره روان
Таниши чанг шераст ва ҳам гӯши пел
تنش چنگ شیر است و هم گوش پیل
Равад наърааш то сад ва чаҳор майл
رود نعرهاش تا صد و چهار میل
Шигифтии исти ҷӯёии хӯни омада
شگفتیایست جویای خون آمده
зи дарёии ховари буруни омада
ز دریای خاور برون آمده
Диҳӣ чанд буд андари он рӯзгор
دهی چند بود اندر آن روزگار
Фузун аз ду панҷаи ҳамаи гашти зор
فزون از دو پنجه همه گشت زار
Ҳамаи мардуму чорпо дар хӯриш
همه مردم و چارپا در خورش
Тан ҳар як аз он хӯриши парвариш
تن هر یک از آن خورش پرورش
Ҳама аз туфи дӯд ӯ хаста шуд
همه از تف دود او خسته شد
Азуи худ раҳи корвон баста шуд
ازو خود ره کاروان بسته شد
Бирафтанд яксар ба Мозандарон
برفتند یکسر به مازندران
Сӯии чашма ва обҳои равон
سوی چشمه و آبهای روان
Дар он маскану ҷой худ сохтанд
در آن مسکن و جای خود ساختند
зи баҳр маишат бипардохтанд
ز بهر معیشت بپرداختند
Ҳаме хоҳам эй паҳлавони далер
همی خواهم ای پهلوان دلیر
Ки дории тани пелу чанголи шер
که داری تن پیل و چنگال شیر
Ки ин аждаҳоро ба хоки афканӣ
که این اژدها را به خاک افکنی
Ба тавфиқи яздони поки афканӣ
به توفیق یزدان پاک افکنی
Сипаҳбади пазируфт аз он разми зан
سپهبد پذیرفت از آن رزمزن
Ҷаҳонро Раҳонам азин аҳриман
جهان را رهانم ازین اهرمن
Бигуфт ва нишаст аз бар боди пой
بگفت و نشست از بر باد پای
Шаҳ брбрстон даромад зи ҷой
شه بربرستان درآمد ز جای
Сипоҳӣ гарон шуд бирав анҷуман
سپاهی گران شد برو انجمن
Ҳама дар шигифтӣ аз он пилтан
همه در شگفتی از آن پیلتن
Абои соми фархунда , қлўод буд
ابا سام فرخنده، قلواد بود
Ки аз меҳрбонӣ ӯ шод буд
که از مهربانی او شاد بود
Сипаҳи барад то назд беша расед
سپه برد تا نزد بیشه رسید
Бар бешаи саф сипаҳ баркашид
بر بیشه صف سپه برکشید
Дар он танги дарҳами яке беша буд
در آن تنگ درهم یکی بیشه بود
Ки рафтани дарави кори андеша буд
که رفتن درو کار اندیشه بود
Дарахтонаши сар бар кашида ба сар
درختانش سر بر کشیده به سر
Чу хати дабирони як андар дигар
چو خط دبیران یک اندر دگر
Ҳамаи шохҳо то ба чархи кабӯд
همه شاخها تا به چرخ کبود
Ба ҳам дарфиканда чу тор ва чу пуд
به هم درفکنده چو تار و چو پود
Ту гуфтӣ сипоҳаст дар ҷанги сахт
تو گفتی سپاه است در جنگ سخت
Баҳами рафтаи он шохҳои дарахт
بهم رفته آن شاخهای درخت
Мари он шохҳошони ҳамаи пари зи бор
مر آن شاخهاشان همه پر ز بار
Сари баргҳоу синони нӯки хор
سر برگها و سنان نوک خار
зи баси барг будаш гуҳи бодбиз
ز بس برگ بودش گه بادبیز
Гирифтӣ ҷаҳон ҳар замони растхез
گرفتی جهان هر زمان رستخیز
Надида касе андари он офтоб
ندیده کسی اندر آن آفتاب
Нарафтӣ дар он бешаи ҳаргизи уқоб
نرفتی در آن بیشه هرگز عقاب
Чу соми яли он бешаро бингаред
چو سام یل آن بیشه را بنگرید
Шукуфта шудаш чун гули шнблид
شکفته شدش چون گل شنبلید
Пас онгаҳ ба шаҳ гуфт соми далер
پس آنگه به شه گفت سام دلیر
Ки эй шоҳ бо тоҷу тахту сарир
که ای شاه با تاج و تخت و سریر
Рӯми сӯии беша чу мардони мард
روم سوی بیشه چو مردان مرد
Барорам азин ду яке тираи гирд
برآرم ازین دو یکی تیره گرد
Ба тавфиқи додари парвардгор
به توفیق دادار پروردگار
Азин аждаҳо ман барораму дамор
ازین اژدها من برآرم و دمار