Сухани гӯии деҳқони фаррухи нажод

سخن گوی دهقان فرخ‌نژاد

Чунин аз парии духт ма кард ёд

چنین از پری‌دخت مه کرد یاد

Ки чун аз гӯи ширдил давр монад

که چون از گو شیردل دور ماند

Чу бод аз пеши асб гулгун баранд

چو باد از پیَش اسب گلگون براند

Тиҳии мағзӣу саркашу тундхуӣ

تهی مغزی و سرکش و تندخوی

Азинҳои пушаймонии орад ба рӯй

ازینها پشیمانی آرد به روی

Бадали санги барзад ба сангини дилӣ

بدل سنگ برزد به سنگین دلی

Дар он кор ҳайрон шуд аз мушкилӣ

در آن کار حیران شد از مشکلی

Хурӯшаши дам субҳгоҳӣ бибаст

خروشش دم صبحگاهی ببست

Нафираши дами мурғ ва моҳӣ бибаст

نفیرش دم مرغ و ماهی ببست

Дили тангро об кард аз сиришк

دل تنگ را آب کرد از سرشک

Ҷаҳони ғарқ хуноб кард аз сиришк

جهان غرق خوناب کرد از سرشک

Басии даст бар дил зад аз дасти дил

بسی دست بر دل زد از دست دل

Каш аз хӯни дили пои фурушад ба гул

کش از خون دل پا فروشد به گل

Чу маҳҷӯр монад аз вафодори хеш

چو مهجور ماند از وفادار خویش

Хаҷал шуд зи гуфтору кирдори хеш

خجل شد ز گفتار و کردار خویش

Чу маи маҳд бар абр ки кӯби баст

چو مه مهد بر ابر که کوب بست

Чу хуршед бар кӯҳи ? зин нишаст

چو خورشید بر کوه? زین نشست

Ба ойини таркони прхошхр

به آئین ترکان پرخاشخر

Равони гашт бо теғу тиру сипар

روان گشت با تیغ و تیر و سپر

Ҳама малик ҳастӣ з раҳ барграфт

همه ملک هستی ز ره برگرفت

Паии асб ки кӯб шаҳ барграфт

پی اسب که‌کوب شه برگرفت

Барӣ шуд зи дил то ба дилбар расед

بری شد ز دل تا به دلبر رسید

Бурун шуд зи худ то ба ӯ дар расед

برون شد ز خود تا به او در رسید

зи наргис шуда бар самани сайли рез

ز نرگس شده بر سمن سیل‌ریز

зи хӯни ҷигари наргисаши сайли хез

ز خون جگر نرگسش سیل‌خیز

Фрўшстаҳ аз ашки ёқӯти хом

فروشسته از اشک یاقوت خام

зи зулфи шаб тира карда злом

ز زلف شب تیره کرده ظلام

Дилаши рафта ва аз паии дил шуда

دلش رفته و از پی دل شده

зи дасти дилаши пой дар гул шуда

ز دست دلش پای در گل شده

Раҳи давр аз роҳи афтодаи давр

ره دور از راه افتاده دور

Зада шоҳрух аз шаҳи афтодаи давр

زده شاهرخ از شه افتاده دور

Дамидаи шаби тираи зини сабзи боғ

دمیده شب تیره زین سبز باغ

Барафрӯхта зангии шаби чароғ

برافروخته زنگی شب چراغ

Фалакро зи иклили брҷбаҳи тоҷ

فلک را ز اکلیل برجبه تاج

Зада моҳро меҳр бар тахти оҷ

زده ماه را مهر بر تخت عاج

зи маҳтоби равшан шудаи кори шаб

ز مهتاب روشن شده کار شب

зи анҷум шудаи гарми бозори шаб

ز انجم شده گرم بازار شب

Хуши овои гардуни ҳам овои мурғ

خوش‌آوای گردون هم‌آوای مرغ

Зада чанг дар нола ноӣ мурғ

زده چنگ در ناله نای مرغ

Табираи зани навбатии шом ро

تبیره‌زن نوبتی شام را

Ба навбат зада навбати бом ро

به نوبت زده نوبت بام را

Парии духт чун асб саркаш баранд

پری‌دخت چون اسب سرکش براند

Фалак дар такопуӣ ӯ бозмонд

فلک در تکاپوی او بازماند

Ба ҳар манзилии кӯ илм баркашид

به هر منزلی کو علم برکشید

зи чашмаши басӣ чашмҳо шуд падед

ز چشمش بسی چشمها شد پدید

Ба ҳар чашмаи сорӣ ки мҳрх нишаст

به هر چشمه ساری که مهرخ نشست

Аз он чашма дар дам шақоӣқ бараст

از آن چشمه در دم شقایق برست

Ба ҳар музиъӣ кӯ баровард дам

به هر موضعی کو برآورد دم

Замин аз сиришкаш баровард нам

زمین از سرشکش برآورد نم

Қазоро ҷнибт бидон беша ронад

قضا را جنیبت بدان بیشه راند

Ки мари сомро пой дар гул бимонад

که مر سام را پای در گل بماند

Назар кард ки пайкар сом дид

نظر کرد که پیکر سام دید

Ки бар тараф нхҷиргаҳ ме чаред

که بر طرف نخجیرگه می‌چرید

Бидонаст кони мурғ беболу пар

بدانست کان مرغ بی‌بال و پر

Дар он ошён сохтаст обхўр

در آن آشیان ساختست آبخور

Фарс пештар ронад ва бишнохташ

فَرَس پیشتر راند و بشناختش

Бар мардуми дидаи ҷои сохташ

بر مردم دیده جا ساختش

Рахш дид гулгуни зи хуноби чашм

رخش دید گلگون ز خوناب چشم

Лаби чашмаи пари гавҳар аз оби чашм

لب چشمه پر گوهر از آب چشم

зи хӯни ҷигартар шудаи доманаш

ز خون جگر تر شده دامنش

Гёи брдмидаҳи зи пероҳанаш

گیا بردمیده ز پیراهنش

Дар он чашмаи кӯи рух ба хӯни шаста буд

در آن چشمه کو رخ به خون شسته بود

зи хӯни дилаши арғавони руста буд

ز خون دلش ارغوان رسته بود

Ба сӯфори оҳӣ ки барме кашид

به سوفار آهی که برمی‌کشید

Ттқҳои чархӣ ба ҳам ме дарид

تتقهای چرخی به هم می‌درید

Ба ҳар навбатии кӯ ҳаме зад хурӯш

به هر نوبتی کو همی زد خروش

Сипеҳр сарафканда мешуд зи ҳуш

سپهر سرافکنده می‌شد ز هوش

Ба сӯзи нафас каз ҷигар май кушод

به سوز نفس کز جگر می ‌گشاد

Ма аз бом на поя дарме фитод

مه از بام نه پایه درمی‌فتاد

Бидон гӯнаи оташи з дил барфурӯхт

بدان گونه آتش ز دل برفروخت

Ки бар ваии парии духтро дил бсухт

که بر وی پری‌دخت را دل بسوخت

Биёмад ки дар поиш уфтад чу мӯӣ

بیامد که در پایش افتد چو موی

Ба чавгони зулфаши даройад чу гӯй

به چوگان زلفش درآید چو گوی

Хиради барзадаши наъраи к-эии бихрд

خرد برزدش نعره کای بیخرد

Хирадмандат аз мардӣ ин нашимурд

خردمندت از مردی این نشمرد

Гараш зонка меозмоӣӣ равост

گرش زانکه می‌آزمائی رواست

Ки дар зӯри мардонагӣ то куҷост

که در زور مردانگی تا کجاست

Вагар зонка зини сони тлбгори тест

وگر زانکه زین‌سان طلبگار تست

Приўори меҳраши ҳаводори тест

پریوار مهرش هوادار تست

Кунад сӯии оҳӯии мастати гузар

کند سوی آهوی مستت گذر

Ва ё ҳамчу оҳӯ рибоед з бар

و یا همچو آهو رباید ز بر

Ба хуршед агар дасти барадӣ чаҳ суд

به خورشید اگر دست بردی چه سود

Бирав дастбурдӣ бибояд намӯд

بَرو دستبردی بباید نمود

Барангехт ки кӯби саркаши зи ҷой

برانگیخت که کوب سرکش ز جای

Бузади бонг бар соми фархундаи рой

بزد بانگ بر سام فرخنده‌رای

Ки ӣнҷо чаҳ ҷўӣӣу ком ту чист

که اینجا چه جوئی و کام تو چیست

Нажод аз ки дорӣу ном ту чист

نژاد از که داری و نام تو چیست

Бигуфто ки гум кардаам номи хеш

بگفتا که گم کرده‌ام نام خویش

Ҳаме хоҳам аз додгари коми хеш

همی خواهم از دادگر کام خویش

Бигуфто агар ошиқӣ ҷон бидиҳ

بگفتا اگر عاشقی جان بده

Вагарна бирав тарк ҷонон бидиҳ

وگرنه برو ترک جانان بده

Бигуфто кигар ҷони даҳум дар хур аст

بگفتا که گر جان دهم در خور است

Ки ҷонами парии духти ма пайкар аст

که جانم پری‌دخت مه‌پیکر است

Бигуфто ки эй ном бад карда мард

بگفتا که ای نام بد کرده مرد

Ҳадисӣ ки гўӣӣ азу бармагард

حدیثی که گوئی ازو برمگرد

Чу ҷонати парии духти гулгун буд

چو جانت پری‌دخت گلگون بود

Танати зинда аз ҷони ҷудо чун буд

تنت زنده از جان جدا چون بود

Бигуфто ҷдоӣии з нокомӣ аст

بگفتا جدائی ز ناکامی است

Накӯномии ишқ бадномӣ аст

نکونامی عشق بدنامی است

Бигуфто ки дили бркн аз меҳр ӯ

بگفتا که دل برکن از مهر او

Бурун кун зи дили талъати чеҳр ӯ

برون کن ز دل طلعت چهر او

Бигуфто ки дили кӯи сухан дар дил аст

بگفتا که دل کو سخن در دل است

Чу шуд дили марои кор аз он мушкил аст

چو شد دل مرا کار از آن مشکل است

Бигуфто чаро дил бидодӣ зи даст

بگفتا چرا دل بدادی ز دست

Фитодӣ зи дастон чу моҳӣ ба шаст

فتادی ز دستان چو ماهی به شست

Бигуфто ба шухии зи дастами рабӯд

بگفتا به شوخی ز دستم ربود

Кунун чун дил аз даст додам чаҳ суд

کنون چون دل از دست دادم چه سود

Бигуфто мадаи дил ба тимору дард

بگفتا مده دل به تیمار و درد

Кианда براردи зи ғмхўори гирд

که انده برآرد ز غمخوار گرد

Бигуфто чаҳ гўӣии зи аҳволи дил

بگفتا چه گوئی ز احوال دل

Ки аз дил бимонадаст поем ба гул

که از دل بماندست پایم به گل

Бигуфто ту ӣнҷои диранг оварӣ

بگفتا تو اینجا درنگ آوری

Ки бар хонаи шоҳи нанг оварӣ

که بر خانه شاه ننگ آوری

Бигуфто раҳо кардаам ному нанг

بگفتا رها کرده‌ام نام و ننگ

Буд кони париро дрорм ба чанг

بود کان پری را درآرم به چنگ

Бигуфто сабурии зи симини буриш

بگفتا صبوری ز سیمین‌برش

Гирифтӣ канор аз миёни лоғараш

گرفتی کنار از میان لاغرش

Бигуфто з дилбар гирифтам канор

بگفتا ز دلبر گرفتم کنار

Кунад хӯн ба чашмами сари андари канор

کند خون به چشمم سر اندر کنار

Бигуфто ки дар сӯрат ҷон бибин

بگفتا که در صورت جان ببین

зи зулфу Рахши куфр ва имон бибин

ز زلف و رخش کفر و ایمان ببین

Бигуфто ки то зиндаам ҷонам ӯст

بگفتا که تا زنده‌ام جانم اوست

Дилу дидау куфр ва имонам ӯст

دل و دیده و کفر و ایمانم اوست

Бигуфто ки ором дорад дилат

بگفتا که آرام دارد دلت

На дил бо дил ором дорад дилат

نه دل با دل‌آرام دارد دلت

Бигуфт ӯст ҷонро дили ороми дил

بگفت اوست جان را دل‌آرام دل

Ки қӯт равонасту ороми дил

که قوت روانست و آرام دل

Бигуфтогараш бози бинӣ дигар

بگفتا گرش باز بینی دگر

зи боғи Рахши лолаи чинӣ дигар

ز باغ رخش لاله چینی دگر

Бигуфто ки дорам ба дили ин ҳавас

بگفتا که دارم به دل این هوس

Вале васли анқои наёбади магас

ولی وصل عنقا نیابد مگس

Бигуфто чаро бе Рахши зинда Эй

بگفتا چرا بی‌رخش زنده‌ای

Аз он ҳамчуи зулфаши пароканда Эй

از آن همچو زلفش پراکنده‌ای

Бигуфто дареғаст аз он лаби сухан

بگفتا دریغ است از آن لب سخن

Чу номаш барояд мабар номи ман

چو نامش برآید مبر نام من

Бигуфто ҳам акнӯнат аз гирди роҳ

بگفتا هم‌اکنونت از گرد راه

Бигирам барам то ба наздики шоҳ

بگیرم برم تا به نزدیک شاه

Манам онкӣ чун теғ кин баркашам

منم آنکه چون تیغ کین برکشم

Сари чархи гардун ба чанбари кашам

سر چرخ گردون به چنبر کشم

Бгриди зи нӯки синони ман абр

بگرید ز نوک سنان من ابر

Бадаради ҷигаргоҳи дарандаи бабр

بدرد جگرگاه درنده ببر

Ман он шергири паланги афканам

من آن شیرگیر پلنگ‌افکنم

Ки чангол дар шери гардуни занам

که چنگال در شیر گردون زنم

Маро пел хонанд ҷанги оварон

مرا پیل خوانند جنگ‌آوران

Ҳамаи сарфарозону кндоўрон

همه سرفرازان و کنداوران

Гроидўн ки гршсби ҷанг оварӣ

گرایدون که گرشسب جنگ‌آوری

Ҳамин дами зи дастами куҷои ҷони барӣ

همین دم ز دستم کجا جان بری