Сарояндаи деҳқони мўбднжод

سراینده دهقان موبدنژاد

зи сому далерон чунин кард ёд

ز سام و دلیران چنین کرد یاد

Ки чун дар саман зор шуд мҳрҷўӣ

که چون در سمن‌زار شد مهرجوی

Сӯии қаср дилдор оварад рӯй

سوی قصر دلدار آورد روی

Абои моҳи симо ба шодӣ нишаст

ابا ماه‌سیما به شادی نشست

з май андӯҳи ғуссаро кард паст

ز می اندوه غصه را کرد پست

Чу шуд маст аз шоҳи Эрони замин

چو شد مست از شاه ایران زمین

Сухан ронад ва аз номдорони кин

سخن راند و از نامداران کین

Вази он пас зи гардони худ сар ба сар

وز آن پس ز گردان خود سر به سر

Сухан гуфт аз диўзодаҳ дигар

سخن گفت از دیوزاده دگر

Ки чун ӯ маро нест дар даҳри кас

که چون او مرا نیست در دهر کس

Куҷо озараст ӯу душман чу хас

کجا آذر است او و دشمن چو خس

Парии духтро бади ҳаваси андакӣ

پری‌دخت را بد هوس اندکی

Ки бинад рухи диўзодаҳи яке

که بیند رخ دیوزاده یکی

Ҳамеша парии духти симини бадан

همیشه پری‌دخت سیمین بدن

Ба хотир нигаҳ доштӣ ин сухан

به خاطر نگه داشتی این سخن

Дарин воқеаи маҳваш пок дид

درین واقعه مهوش پاک دید

Шаккӣ дар дилаш аз вай омад падед

شکی در دلش از وی آمد پدید

Дигарбора аз парда чун бингаред

دگرباره از پرده چون بنگرید

Нишонҳои ӯро бидон гӯна дид

نشانهای او را بدان‌گونه دید

Ки соми диловар хабар дода буд

که سام دلاور خبر داده بود

Ҳамоно ки аз шери нари зода буд

همانا که از شیر نر زاده بود

Дигар дар дилаш дод зини сони паём

دگر در دلش داد زین سان پیام

Ки ин номвар ҳаст ҳам соли сом

که این نامور هست هم سال سام

Куҷои диўзодаҳ буд ном ӯ

کجا دیوزاده بود نام او

Гуҳи кин буд шери нари ром ӯ

گه کین بود شیر نر رام او

Чу дидаш ниҳон бо муқорин бигуфт

چو دیدش نهان با مقارن بگفت

Ки аз ваии пажӯҳиши намо аз наҳуфт

که از وی پژوهش نما از نهفت

Бигӯгар тўӣии диўзодаҳ ба даҳр

بگو گر توئی دیوزاده به دهر

Замонаи зи нав шодят дод баҳр

زمانه ز نو شادیت داد بهر

Ба ту ром гардад дили ороми сом

به تو رام گردد دل‌آرام سام

Дарин ҷои шӯии ту ба чини шодком

درین‌جا شوی تو به چین شادکام

Муқорин чу бишунид гардид шод

مقارن چو بشنید گردید شاد

Сабки сӯии фарҳанги яли рўнҳод

سبک سوی فرهنگ یل رونهاد

Чу омад ба лаби хоки раҳро супурд

چو آمد به لب خاک ره را سپرد

Вази он пас бипурсед аз соми гирд

وز آن پس بپرسید از سام گرد

Дигар гуфт баргӯ ба ман номи хеш

دگر گفت برگو به من نام خویش

Бидон то биёбӣ мророми хеш

بدان تا بیابی مرآرام خویش

Бадв гуфт фарҳанги ном ман аст

بدو گفت فرهنگ نام من است

Ба Зобулстон дар мақом ман аст

به زابلستان در مقام من است

Ба базмам чу гршсб биншонада аст

به بزمم چو گرشسب بنشانده است

Марои диўзодаҳи ҳаме хонда аст

مرا دیوزاده همی خوانده است

Кунун нест ҷонам ба ороми ром

کنون نیست جانم به آرام رام

Магари онкии байнами ма рӯй сом

مگر آنکه بینم مه روی سام

Аз он пас зи сандӯқ пурсиш гирифт

از آن پس ز صندوق پرسش گرفت

Ҳама корвон шуд азу дар шигифт

همه کاروان شد ازو در شگفت

Ба назд парӣ духт омад чу бод

به نزد پری‌دخت آمد چو باد

Саросар шунида бадв кард ёд

سراسر شنیده بدو کرد یاد

Парии духт хандон шуд аз он сухан

پری دخت خندان شد از آن سخن

Сано гуфт бар довари зўолмнн

ثنا گفت بر داور ذوالمنن

Пас онгоҳ ӯро бар хеш хонд

پس آنگاه او را بر خویش خواند

Сухан ҳар чаҳ буд аз наоне баранд

سخن هر چه بود از نهانی براند

зи банди ҷаҳонҷӯй ва он доварӣ

ز بند جهانجوی و آن داوری

Ҳамон аз парии зоду афсун гарӣ

همان از پری‌زاد و افسون‌گری

Нўосоз гардид он чанги роз

نواساز گردید آن چنگ راز

Ки пурмоя дар дод пинҳони тароз

که پرمایه در داد پنهان طراز

Азуи диўзодаҳи басӣ шод шуд

ازو دیوزاده بسی شاد شد

зи ранҷи раҳу меҳнат озод шуд

ز رنج ره و محنت آزاد شد

Дуо кард ва гуфт эй маи мҳрҷўӣ

دعا کرد و گفت ای مه مهرجوی

з андеша бартоб якбора рӯй

ز اندیشه برتاب یکباره روی

Кунун дар мҳФаҳи нишонами ту ро

کنون در محفه نشانم تو را

Бар соми нирми расонами ту ро

بر سام نیرم رسانم تو را

Пазируфти гуфтор ӯ симбр

پذیرفت گفتار او سیمبر

Ки ногуҳи броФрохт аз фитнаи сар

که ناگه برافراخت از فتنه سر

Расиданд дар дами касони тғон

رسیدند در دم کسان طغان

Гирифтанд пурсиши зи рози ниҳон

گرفتند پرسش ز راز نهان

з ҳар кас гирифтанд бисёр чиз

ز هر کس گرفتند بسیار چیز

Биҷустанд аз он пас нишони каниз

بجستند از آن پس نشان کنیز

Нишон пас биҷустанд аз он саракашон

نشان پس بجستند از آن سرکشان

намедод аз моҳўши каси нишон

نمی‌داد از ماهوش کس نشان

Бгштнд бо корвони рзмсоз

بگشتند با کاروان رزمساز

Бузади диўзодаҳи сабки пайки боз

بزد دیوزاده سبک پیک باز

Бидон саракашони брхрўшид ва гуфт

بدان سرکشان برخروشید و گفت

Ки аз ман бҷўӣид роз наҳуфт

که از من بجوئید راز نهفت

Ғуломи шаҳаншоҳи барбари манам

غلام شهنشاه بربر منم

Ба дигари ғуломонаши сарвари манам

به دیگر غلامانش سرور منم

Ҳамоно маро бо каниз гузин

همانا مرا با کنیز گزین

Ба ҳадяи фиристодаи зии шоҳи чин

به هدیه فرستاده زی شاه چین

Кунун сӯй чинаст моро ҳаво

کنون سوی چین است ما را هوا

Шумо рух битобед азин моҷаро

شما رخ بتابید ازین ماجرا

Сари саракашон зу нашуд ҳеҷ ром

سر سرکشان زو نشد هیچ رام

Ҳаме дод гуфтори нохуши тамом

همی داد گفتار ناخوش تمام

Ки ман мари шуморо барам зии тғон

که من مر شما را برم زی طغان

Нмонм ки гардид зии чини равон

نمانم که گردید زی چین روان

Броўихт бар шуд зи ногуҳи дурушт

برآویخت بر شد ز ناگه درشت

Сабки диўзодаҳи мар ӯро бикушт

سبک دیوزاده مر او را بکشت

Прстндгонш кашиданд теғ

پرستندگانش کشیدند تیغ

Хурӯшед фарҳанг бирасон меғ

خروشید فرهنگ برسان میغ

Дар эшон дарафтод бо чўбдст

در ایشان درافتاد با چوبدست

Тан чандро бо замин кард паст

تن چند را با زمین کرد پست

Чу диданд ӯро чунон бо ситез

چو دیدند او را چنان با ستیز

Биҷустанд ногоҳ роҳи гурез

بجستند ناگاه راه گریز

Шитобон бирафтанд наздики шоҳ

شتابان برفتند نزدیک شاه

Чу шаҳро бидиданд бар рӯй гоҳ

چو شه را بدیدند بر روی گاه

Бигуфтанд каз бандари родиўн

بگفتند کز بندر رادیون

Яке корвон аз шумораи бурун

یکی کاروان از شماره برون

зи киштии илми сӯй саҳро заданд

ز کشتی علم سوی صحرا زدند

зи моҳии фиғон бар сурайё заданд

ز ماهی فغان بر ثریا زدند

Наоне з ҳар кас биҷустем боз

نهانی ز هر کس بجستیم باز

Шудеми огаҳ аз шоҳи грднФроз

شدیم آگه از شاه گردنفراز

Ки сандӯқӣ оварда рӯйиш ба қӣр

که صندوقی آورده رویش به قیر

Бадв дар парии пайкари дилпазир

بدو در پری‌پیکر دلپذیر

Маи корвон ногаҳон ёфта аст

مه کاروان ناگهان یافته است

Чу киштии сӯй баҳр бишитофта аст

چو کشتی سوی بحر بشتافته است

Ниҳон кард ӯро басони парӣ

نهان کرد او را بسان پری

Казу ҳар касеро буд доварӣ

کزو هر کسی را بود داوری

Маи мо зи маи рӯ пажӯҳиш гирифт

مه ما ز مه‌رو پژوهش گرفت

Ғуломии мар ӯро накӯҳиш гирифт

غلامی مر او را نکوهش گرفت

Вази он пас барошуфт чун пели маст

وز آن پس برآشفت چون پیل مست

Сроўрди рӯзаш ба як чўбдст

سرآورد روزش به یک چوبدست

зи ногуҳи бадви мо дроўихтим

ز ناگه بدو ما درآویختیم

Басанда набудем бигурехтем

بسنده نبودیم بگریختیم

Гурезанда гаштем равони дев сор

گریزنده گشتیم روان دیو سار

Раседем зии номвари шаҳриёр

رسیدیم زی نامور شهریار

Магари шоҳ фаррух диҳад дод мо

مگر شاه فرخ دهد داد ما

Ки аз чарх бигузашт фарёди мо

که از چرخ بگذشت فریاد ما

Ҳмонгаҳи тғони шоҳи фағфури чин

همانگه طغان شاه فغفور چین

Барошуфт ва бар абрӯи афканди чин

برآشفت و بر ابرو افکند چین

Назар кард бар номдори анҷуман

نظر کرد بر نامدار انجمن

Ба нирм чунин гуфт к-эии теғи зан

به نیرم چنین گفت کای تیغ زن

Сипоҳии фарози ор ва баркаш ба роҳ

سپاهی فراز آر و برکش به راه

Шитобон бирав то бар божхўоаҳ

شتابان برو تا بر باژخواه

Ҳар он кас ки бинӣ дар он корвон

هر آن کس که بینی در آن کاروان

Ба кӯшиш ҷудо кун зи танашони равон

به کوشش جدا کن ز تنشان روان

Чу прдхтаҳи гардии зи кин оварӣ

چو پردخته گردی ز کین‌آوری

Камарбанд аз баҳри яғмогарӣ

کمربند از بهر یغماگری

Саросар биовар бар ман чу бод

سراسر بیاور بر من چو باد

Ҳаминаст расм ва ҳамин аст дод

همین است رسم و همین است داد

Куҷо корвон дорад ин дастгоҳ

کجا کاروان دارد این دستگاه

Ки баради равони бузургони шоҳ

که برد روان بزرگان شاه

Чу бишунид нирм даромад зи ҷо

چو بشنید نیرم درآمد ز جا

Ба асби набард андар оварад по

به اسب نبرد اندر آورد پا

Гузин кард аз номдорони ҳазор

گزین کرد از نامداران هزار

Шитобон биёмад ба дрёкнор

شتابان بیامد به دریاکنار

Азуи корвон чун хабар ёфтанд

ازو کاروان چون خبر یافتند

Ба наздик фарҳанг бишитофтанд

به نزدیک فرهنگ بشتافتند

Саросема гардӣда ва рӯй зард

سراسیمه گردیده و روی زرد

Бигуфтанд бо нолау оҳи сард

بگفتند با ناله و آه سرد

Ки омад бад омад ба мо эй далер

که آمد بد آمد به ما ای دلیر

зи кор ту гаштем аз умри сайр

ز کار تو گشتیم از عمر سیر

Тғони шоҳ аз зрмти огаҳ шуда

طغان شاه از زرمت آگه شده

Ҳамаи рӯзи шодяши кӯтаҳ шуда

همه روز شادیش کوته شده

Гӯйро ки нирм буд ном ӯ

گوی را که نیرم بود نام او

Биҷузи кӣнаи нндўхтаҳи ком ӯ

بجز کینه نندوخته کام او

Фиристода бо лашкари номдор

فرستاده با لشکر نامدار

Ки аз мо бароранд яксар дамор

که از ما برآرند یکسر دمار

Чу бишунид фарҳанг аз ҷои ҷуст

چو بشنید فرهنگ از جای جست

Сар раҳ бидон ҷангҷуён бибаст

سر ره بدان جنگجویان ببست

Хурӯшед кин тозаш аз баҳр чист

خروشید کاین تازش از بهر چیست

Сипаҳбад кадомасту лашкар з кист

سپهبد کدامست و لشکر ز کیست

Буриш ронад нирми зи кини борагӣ

برش راند نیرم ز کین بارگی

Азуи бахти баргашти якборагӣ

ازو بخت برگشت یکبارگی

Чунон чӯби дастии бузад бар сараш

چنان چوب‌دستی بزد بر سرش

Ки осемаи гаштанди ҳамаи лашкараш

که آسیمه گشتند همه لشکرش

зи болои асбаш ба хоки аўФкнд

ز بالای اسبش به خاک اوفکند

Танишро ба хоки блоки аўФкнд

تنش را به خاک بلاک اوفکند

Сипоҳаши бадв андар овехтанд

سپاهش بدو اندر آویختند

Ҳамаи теғи кӣнаи броҳихтнд

همه تیغ کینه برآهیختند

зи кин диўзодаҳ нигараданд рӯй

ز کین دیوزاده نگرداند روی

Аболшкр гшн шуд ҷанги ҷӯй

ابالشکر گشن شد جنگ‌جوی

Чу диданди пайкор ӯ корвон

چو دیدند پیکار او کاروان

Нишастанд бар зин чу боди дмон

نشستند بر زین چو باد دمان

Сӯии разм ӯ саракашон тохтанд

سوی رزم او سرکشان تاختند

Ҳамаи теғи кӣна барафрохтанад

همه تیغ کینه برافراختند

Чунон диўзодаҳ даромад ба ҷанг

چنان دیوزاده درآمد به جنگ

Ки бар ҷангён кор карданд танг

که بر جنگیان کار کردند تنگ

Рамеданд азуи лашкари номдор

رمیدند ازو لشکر نامدار

Ба монанди оҳӯи зи шери шикор

به مانند آهو ز شیر شکار

Надиданд чун чирагӣ дар ситез

ندیدند چون چیرگی در ستیز

Ба як раҳ ниҳоданд рӯ дар гурез

به یک ره نهادند رو در گریز

Бирафтанд зии шҳрхлхи равон

برفتند زی شهرخلخ روان

зи нирм хабар ёфт ҷангии тғон

ز نیرم خبر یافت جنگی طغان

Ҷаҳон бар ҷаҳони байн ӯ тор шуд

جهان بر جهان‌بین او تار شد

Дилаши орзӯманд пайкор шуд

دلش آرزومند پیکار شد

Фурӯд омад аз тахт , ҷангии тғон

فرود آمد از تخت، جنگی طغان

Нишаст аз бар бораи андари замон

نشست از بر باره اندر زمان

зи гардони ҷангии даҳу дуҳазор

ز گردان جنگی ده و دوهزار

Бирав анҷуман шуд паии корзор

برو انجمن شد پی کارزار

Ба хлх равон шуд чу боди дмон

به خلخ روان شد چو باد دمان

Ба кӣнаи камари баст ва шуд тозён

به کینه کمر بست و شد تازیان

Набӯдаш ба раҳи як дам ӯро қарор

نبودش به ره یک دم او را قرار

Ки то кӣ расонади худ аз корзор

که تا کی رساند خود از کارزار

Ки бо корвон трктозӣ кунад

که با کاروان ترکتازی کند

Бидон ҷангёни кӣна созӣ кунад

بدان جنگیان کینه‌سازی کند

Шитобони ҳамеи тохт бо лашкарӣ

شتابان همی تاخت با لشکری

Ки худро расонад бидон доварӣ

که خود را رساند بدان داوری

Ба таъҷили худро бидон ҷои расонад

به تعجیل خود را بدان‌جا رساند

Аҷал дар камӣн буд ӯро дуанд

اجل در کمین بود او را دواند

Расед ӯ ба наздики он корвон

رسید او به نزدیک آن کاروان

Битундӣад вбр зад ба эшон фиғон

بتندید وبر زد به ایشان فغان

Бигуфто кҷоисти он нобакор

بگفتا کجایست آن نابکار

Ки нирм бикушт аз гуҳи корзор

که نیرم بکشت از گه کارزار

Бибояд ки ояд барам ин замон

بباید که آید برم این زمان

Ки дар дам бисӯзам варои тираи ҷон

که در دم بسوزم ورا تیره جان

Ба як зарб теғаш кунам бар ду ним

به یک ضرب تیغش کنم بر دو نیم

Надорам ман аз пел ва аз шери бим

ندارم من از پیل و از شیر بیم

Чу фарҳанг бишунид ин гуфтугӯӣ

چو فرهنگ بشنید این گفتگوی

Сӯии ҷанг ӯ тез биниҳод рӯй

سوی جنگ او تیز بنهاد روی

Ба пеш тғон шуд абои чўбдст

به پیش طغان شد ابا چوبدست

Хурӯшед монандаи пели маст

خروشید ماننده پیل مست

Ки инак мари ин чӯбро нӯш кун

که اینک مر این چوب را نوش کن

Ҳамаи зиндагонӣ фаромӯш кун

همه زندگانی فراموش کن

Тғон шоҳ тарсиду барзади Аннан

طغان شاه ترسید و برزد عنان

Сипари пеш рӯ дошт аз ним ҷон

سپر پیش رو داشت از نیم جان

Бузад бар сари асби он чўбдст

بزد بر سر اسب آن چوبدست

Бидон сон ки шуд бора бар хоки паст

بدان سان که شد باره بر خاک پست

Ғуломон ӯ теғи кини охтнд

غلامان او تیغ کین آختند

Ба ёрии вай борагӣ тохтанд

به یاری وی بارگی تاختند

Саросари сӯй диўзодаҳ шуданд

سراسر سوی دیوزاده شدند

Ба пайкор ӯ дил ниҳода шуданд

به پیکار او دل نهاده شدند

Бар афлок бар шуд хурӯши сарон

بر افلاک بر شد خروش سران

Гроиндаҳ гардид гурзи гарон

گراینده گردید گرز گران

з ҳар сӯ ба фарҳанги бастанди роҳ

ز هر سو به فرهنگ بستند راه

Кашиданд асб дигар баҳри шоҳ

کشیدند اسب دگر بهر شاه