Азин пас сухан гӯям аз соми ню

ازین پس سخن گویم از سام نیو

Ҳамон ҳам зи пайкори фаръин дев

همان هم ز پیکار فرعین دیو

Чу фаръин лашкар ба киштии нишонд

چو فرعین لشکر به کشتی نشاند

Бар он жарфи дарёӣ бе бен баранд

بر آن ژرف دریای بی بن براند

Чунин гуфтани фаръин деви дмон

چنین گفتن فرعین دیو دمان

Ҳамоно зи девон сар омад замон

همانا ز دیوان سر آمد زمان

Шумо яксараи худ ба чанголи тез

شما یکسره خود به چنگال تیز

Нмоӣид бар душманони растхез

نمائید بر دشمنان رستخیز

зи девон ба чанголу гардон ба тир

ز دیوان به چنگال و گردان به تیر

Ббўди оби дарё чу шнҷрФу қӣр

ببود آب دریا چو شنجرف و قیر

Тан моҳён гашта аз тири пар

تن ماهیان گشته از تیر پر

зи шаст далерон ва аз тоби хур

ز شصت دلیران و از تاب خور

з омад шуд тир бар сару гӯш

ز آمد شد تیر بر سر و گوش

Ту гуфтӣ ҳавои хонаи чӯби пӯш

تو گفتی هوا خانه چوب‌پوش

зи баси хӯн ки аз ҳар сўӣӣ рехтанд

ز بس خون که از هر سوئی ریختند

зи хӯни оби дарёи бромихтнд

ز خون آب دریا برآمیختند

Збси куштаи девон ба оби андарун

زبس کشته دیوان به آب اندرون

Бадии қӯти ду соли моҳии фузун

بدی قوت دو سال ماهی فزون

Дили соми нирми зи ғам хаста шуд

دل سام نیرم ز غم خسته شد

Ки он ҷангу аштоб оҳиста шуд

که آن جنگ و اشتاب آهسته شد

Яке наъра зад ҳам андари шитоб

یکی نعره زد هم اندر شتاب

Ки то шуд бидон девҳо Зуҳраи об

که تا شد بدان دیوها زهره آب

зи бимаши басӣ дев шуд сарнигӯн

ز بیمش بسی دیو شد سرنگون

Сияҳи гашти шани андаруну бурун

سیه گشت‌شان اندرون و برون

Ба овоз гуфт аз нажоду гуҳар

به آواز گفت از نژاد و گهر

Ки сомам ба ному Наримони падар

که سامم به نام و نریمان پدر

Чунин то ба ҷамшеди шоҳи ҷаҳон

چنین تا به جمشید شاه جهان

Падар бар падар ёд дорам ниҳон

پدر بر پدر یاد دارم نهان

Ҳамаи рафтаи андари ҷаҳони фарох

همه رفته اندر جهان فراخ

Ба ман мондаи мардӣу айвони кох

به من مانده مردی و ایوان کاخ

Ҳамаи ному нанг аз паии ишқи ёр

همه نام و ننگ از پی عشق یار

Бидодам на дил ҳаст на сабру қарор

بدادم نه دل هست نه صبر و قرار

На андеша аз дев дорам на ҷанг

نه اندیشه از دیو دارم نه جنگ

Натарсам зи нари аждаҳоу паланг

نترسم ز نر اژدها و پلنگ

Ҳар он кӯ ба мардии длоўртрнд

هر آن کو به مردی دلاورترند

Ба як захми пайкор ман бингаранд

به یک زخم پیکار من بنگرند

Бигуфт ин ва бигирифт тиру камон

بگفت این و بگرفت تیر و کمان

Нишон карда андари тани бадгумон

نشان کرده اندر تن بدگمان

зи захми тани деви андари шитоб

ز زخم تن دیو اندر شتاب

зи пушти сим дев рафтӣ ба об

ز پشت سیم دیو رفتی به آب

Ҳар он тир каз захм ва аз пушти ҷуст

هر آن تیر کز زخم و از پشت جست

Биндохтии чор ва се гашти паст

بینداختی چار و سه گشت پست

Чу афканди девони сдўшсти вчор

چو افکند دیوان صدوشصت وچار

Ба тиру камони андари он корзор

به تیر و کمان اندر آن کارزار

Дигар найзаи кӯи бади сад ва сӣ араш

دگر نیزه کو بد صد و سی ارش

Талаб кард ва оварад дар зиракаш

طلب کرد و آورد در زیرکش

Ба киштӣ задаш найзаи андари шитоб

به کشتی زدش نیزه اندر شتاب

Бузади киштӣу рехти девон дар об

بزد کشتی و ریخت دیوان در آب

Фаровони зи девон ба дарёи нигун

فراوان ز دیوان به دریا نگون

Шудаи ғарқаи арақи дарёии хӯн

شده غرقه عرق دریای خون

Яке дев бо ҳавл монанди барқ

یکی دیو با هول مانند برق

Ба пӯлоду ҷавшани таниш буд арақ

به پولاد و جوشن تنش بود عرق

Гирифташ камаргоҳи соми далер

گرفتش کمرگاه سام دلیر

Магар каш рибоед ба мардии зи шер

مگر کش رباید به مردی ز شیر

Сипаҳбади яке теғ зад бар сараш

سپهبد یکی تیغ زد بر سرش

Ба ду нима шуд то рагу пайкараш

به دو نیمه شد تا رگ و پیکرش

Ба лашкар ҷанин гуфт пас паҳлавон

به لشکر جنین گفت پس پهلوان

Ки эй разми дидаи диловари гӯон

که ای رزم‌دیده دلاور گوان

Бидонед дар рӯзи разму ҳунар

بدانید در روز رزم و هنر

Ки як дашти гӯрии яке шери нар

که یک دشت گوری یکی شیر نر

Ба чанголу дандону мӯрону мор

به چنگال و دندان و موران و مار

برارد мислигар буд садҳазор

برآرد مثل گر بود صدهزار

Бигуфт ину оҳанг кардан гирифт

بگفت این و آهنگ کردن گرفت

зи киштӣ ба киштӣ супурдан гирифт

ز کشتی به کشتی سپردن گرفت

Баромади зи теғаши зи девони ғарив

برآمد ز تیغش ز دیوان غریو

Ҳама рӯй дарёи пар аз лоаши дев

همه روی دریا پر از لاش دیو

Ба гурз ва ба найзаи зи шамшеру тир

به گرز و به نیزه ز شمشیر و تیر

Баровардӣ аз ҷаҳони девони нафир

برآوردی از جهان دیوان نفیر

зи киштӣ ба киштӣ ҳаме шуд далер

ز کشتی به کشتی همی شد دلیر

Ҳамеи гашт май ҷусти душман чу шер

همی گشت می‌جست دشمن چو شیر

Чу бар оташ хур бапушед дӯд

چو بر آتش خور بپوشید دود

Аз он нараҳ девони ду баҳра набӯд

از آن نره دیوان دو بهره نبود

Шаби тира чун шуд миёнҷии зи роҳ

شب تیره چون شد میانجی ز راه

Ҷудо кардашон ҷумла аз ҳам сипоҳ

جدا کردشان جمله از هم سپاه

з ҳар ду тараф лангар андохтанд

ز هر دو طرف لنگر انداختند

Ба хобу хӯриш гардан афрохтанд

به خاب و خورش گردن افراختند

Ббўд аз ду сӯи наъраи посбон

ببود از دو سو نعره پاسبان

Чу раъд аз дили тираи абри шубон

چو رعد از دل تیره ابر شبان

Ҳамаи девҳоро дилу дидаи хӯн

همه دیوها را دل و دیده خون

Ки фардо чаҳ созем тадбир чун

که فردا چه سازیم تدبیر چون

Ба сад заҳмат аз чанги ял ҷуста ем

به صد زحمت از چنگ یل جسته‌ایم

з ҳар рустагони панҷ ва шаш хаста ем

ز هر رستگان پنج و شش خسته‌ایم

Ба назд нҳнколи пайкии равон

به نزد نهنکال پیکی روان

Дўонднди к-эии номвари паҳлавон

دواندند کای نامور پهلوان

зи девони ду баҳра баӣ шуд ба ҷанг

ز دیوان دو بهره بهی شد به جنگ

Чу сом Наримон набошад наҳанг

چو سام نریمان نباشد نهنگ

Касе марди пайкори ин мард нест

کسی مرد پیکار این مرد نیست

Агар коми хоҳӣ азидр моиаст

اگر کام خواهی ازیدر مایست

Дар он дам ки бо ӯ раседем танг

در آن دم که با او رسیدیم تنگ

Фурӯ кӯфтем он замони табли ҷанг

فرو کوفتیم آن زمان طبل جنگ

Ба киштии равони сом чун пели маст

به کشتی روان سام چون پیل مست

Сад ва шаст газ найза дорад ба даст

صد و شصت گز نیزه دارد به دست

Синонаш чу дар ҷанги оради гузор

سنانش چو در جنگ آرد گذار

зи киштии девони براردи дамор

ز کشتی دیوان برآرد دمار

зи киштӣ ба киштии даройад чу шер

ز کشتی به کشتی درآید چو شیر

зи девони ҷангии намояди асир

ز دیوان جنگی نماید اسیر

зи тир ва камонаш чаҳ гўӣими боз

ز تیر و کمانش چه گوئیم باز

Ба ҳар захми тирии ду се разми соз

به هر زخم تیری دو سه رزم‌ساز

зи гурзаш ба ҳар сар ки ояд ба хашм

ز گرزش به هر سر که آید به خشم

зи сари мағзи беруни ҷаҳд низ чашм

ز سر مغز بیرون جهد نیز چشم

зи дарё ба девони сроиди замон

ز دریا به دیوان سرآید زمان

Ҳамоно ки як тан наёбем амон

همانا که یک تن نیابیم امان

Ба як соъати ин ял ки ҳамлаи барад

به یک ساعت این یل که حمله برد

Буд қӯти сад сола моҳӣ хӯрд

بود قوت صد ساله ماهی خورد

Ба бечорагӣ то ба рӯз дигар

به بیچارگی تا به روز دگر

Кашеми интизори ту эй номвар

کشیم انتظار تو ای نامور

Агар дайртар омадӣ ҷанги ҷӯй

اگر دیرتر آمدی جنگ‌جوی

Буд сом чун сангу девони сабуӣ

بود سام چون سنگ و دیوان سبوی

Ҳама хӯрд хоҳад шикастан ба роҳ

همه خورد خواهد شکستن به راه

Кунад шоҳ бар кори мо худ нигоҳ

کند شاه بر کار ما خود نگاه

Бад-ӣни сони дили афкор ва зорем мо

بدین سان دل‌افکار و زاریم ما

Дилу дида дар интизорем мо

دل و دیده در انتظاریم ما

Агар гул ба даст ту бошад мбўӣ

اگر گل به دست تو باشد مبوی

Дил нараҳ девони худро биҷавӣ

دل نره دیوان خود را بجوی

Яке деви пӯяндаи пари ғарив

یکی دیو پوینده پر غریو

Биёмад ба назд нҳнколи дев

بیامد به نزد نهنکال دیو

Саросари бадв боз гуфт ончӣ буд

سراسر بدو باز گفت آنچه بود

Нҳнкол аз ғусса бурҷаст зуд

نهنکال از غصه برجست زود

Равон шуд абои лашкар бе шумор

روان شد ابا لشکر بی‌شمار

Ҳама нараҳ девони ҷангии кор

همه نره دیوان جنگی کار

Ҳамаи лашкарашро ба киштии нишонд

همه لشکرش را به کشتی نشاند

Ба дарё ва ӯ худ пиёда бимонад

به دریا و او خود پیاده بماند

Ҳамеи оби дарёи бадаш то камар

همی آب دریا بدش تا کمر

Хӯриш дар пар гӯш кардӣ гузар

خورش در پر گوش کردی گذر

Ҳар он каш бидидӣ бирафтӣ зи ҳуш

هر آن کش بدیدی برفتی ز هوش

Бидон зиштӣу саҳми он дев зуаш

بدان زشتی و سهم آن دیو زوش

Аз он сӯ чу шаб рафт андрсҳоб

از آن سو چو شب رفت اندرسحاب

Барафканад хуршеди рахшони ниқоб

برافکند خورشید رخشان نقاب

зи нави кӣна ҷанг карданд соз

ز نو کینه جنگ کردند ساز

Ҳамаи одам ва дев шуд разми соз

همه آدم و دیو شد رزم‌ساز

Ду лашкари сар аз хоб бардоштанд

دو لشکر سر از خواب برداشتند

Зкини теғ ва найза барафроштанд

زکین تیغ و نیزه برافراشتند

Яке девро номи қўпил буд

یکی دیو را نام قوپیل بود

Ба пеш омаду пеш дастӣ намӯд

به پیش آمد و پیش‌دستی نمود

Фиғон кард к-эй нараҳ девони ҷанг

فغان کرد کای نره دیوان جنگ

Ба санги гарон санг бигушоӣ чанг

به سنگ گران سنگ بگشای چنگ

Бакӯшед то лашкари соми ял

بکوشید تا لشکر سام یل

з кушта шавад рӯй дарё чу тел

ز کشته شود روی دریا چو تل

Ки ин дам бияёд нҳнколи дев

که این دم بیاید نهنکال دیو

Расад зуди зи одами براردи ғарив

رسد زود ز آدم برآرد غریو

зи сому зи лашкари براردи дамор

ز سام و ز لشکر برآرد دمار

Бигирад кунадашон ҳамаи хору зор

بگیرد کندشان همه خوار و زار

Касеро куҷои тоби он рӯзи кин

کسی را کجا تاب آن روز کین

Намонад яке одамӣ бар замин

نماند یکی آدمی بر زمین

Бигуфт ину оҳанг овез кард

بگفت این و آهنگ آویز کرد

зи девони сафи ҷангро тез кард

ز دیوان صف جنگ را تیز کرد

Якеро набад раҳм бар ҷони кас

یکی را نبد رحم بر جان کس

На Фрёдхўоаҳ ва на фарёдрас

نه فریادخواه و نه فریادرس

Бидон гуфта сом андар омад ба гӯш

بدان گفته سام اندر آمد به گوش

Дароварди гурзи гаронро ба дӯш

درآورد گرز گران را به دوش

Вале аз гарони сангии гурз ӯ

ولی از گران‌سنگی گرز او

Касеро набад тоби он брз ӯ

کسی را نبد تاب آن برز او

зи киштӣ ба киштӣ бирафтӣ чу гирд

ز کشتی به کشتی برفتی چو گرد

Ҳамеи кишти девони ҷангии набард

همی کشت دیوان جنگی نبرد

зи як сӯии қлўоду қлўш дигар

ز یک سوی قلواد و قلوش دگر

Ба сӯй дигар ҷангро чора гар

به سوی دگر جنگ را چاره‌گر

Бикуштанд бисёр девони сарон

بکشتند بسیار دیوان سران

Шумора на пайдои бадии андари он

شماره نه پیدا بدی اندر آن

Шудаи деви тарсону гардуни далер

شده دیو ترسان و گردون دلیر

Ба бадхоҳ баргашта буданд чир

به بدخواه برگشته بودند چیر

На поӣӣ ки ҷоӣӣ гурезон шаванд

نه پائی که جائی گریزان شوند

На дастӣ ки кӯй гиребон шаванд

نه دستی که کوی گریبان شوند

Падари бозншнохти фарзанд ро

پدر بازنشناخت فرزند را

Бародар на ҳам хешу пайванд ро

برادر نه هم خویش و پیوند را

зи тири далерон ҳамчун тагарг

ز تیر دلیران همچون تگرگ

Баборед ва бар зинда шуд умри марг

ببارید و بر زنده شد عمر مرگ

зи зинҳори девон ва аз аломон

ز زنهار دیوان و از الامان

Фиғони шани расида ба ҳафт осмон

فغان‌شان رسیده به هفت آسمان

з ҳар сӯии далерӣ ба пайкор буд

ز هر سوی دلیری به پیکار بود

Набад ҷанггар ҷанги пайкор буд

نبد جنگ گر جنگ پیکار بود

Бигуфтанд бо икдгри деви дун

بگفتند با یکدگر دیو دون

Намонем мо зинда чун мурда чун

نمانیم ما زنده چون مرده چون

Надорем мо тоби яли рӯзи ҷанг

نداریم ما تاب یل روز جنگ

Ҳамоно замони мон расидааст танг

همانا زمان‌مان رسیده است تنگ

Дарин гуфтугӯ ва азин разми сайр

درین گفتگو و ازین رزم سیر

Шуда девҳоро сар аз разми сайр

شده دیوها را سر از رزم سیر

зи девони ғариву зи мардони хурӯш

ز دیوان غریو و ز مردان خروش

зи хӯн далерон задӣ баҳри ҷӯш

ز خون دلیران زدی بحر جوش

Баромади фиғонӣу шӯру ғарив

برآمد فغانی و شور و غریو

Ки ҳайҳот аз зӯр сардаст ню

که هیهات از زور سردست نیو

Чу сом ончунон кард мадҳуш шуд

چو سام آنچنان کرد مدهوش شد

Яке соъатӣ низ хомӯш шуд

یکی ساعتی نیز خاموش شد

Чу боҳуш омад буғурред боз

چو باهوش آمد بغرید باز

Ки эй паҳлавонони гардани фароз

که ای پهلوانان گردن فراز

Матарсед аз об ва аз деви нар

مترسید از آب و از دیو نر

Ки акнӯн ба ҳукми яке додгар

که اکنون به حکم یکی دادگر

Кунам сарнигӯни киштӣонишони ҳама

کنم سرنگون کشتیانشان همه

Кунам туъмаи моҳӣонишони ҳама

کنم طعمه ماهیانشان همه

Бигуфт ва даромад дигар бораи боз

بگفت و درآمد دگر باره باز

Чу кӯҳии мар он карда гардани фароз

چو کوهی مر آن کرده گردن‌فراز

Бузади бози бркштии он найза ро

بزد باز برکشتی آن نیزه را

Яке рӯз оварад астизаҳ ро

یکی روز آورد استیزه را