Як рӯз , ба гоҳи ним рӯзон ,

یک روز، به گاه نیم روزان،

Конҷм шуд аз офтоби сӯзон

کانجم شد از آفتاب سوزان

Гардуни зи ҳарорати тамӯзӣ

گردون ز حرارت تموزی

Дар сояи хазон ба пушти кўзӣ

در سایه خزان به پشت کوزی

Оташ зада гашти куну кони ҳам

آتش زده گشت کون و کان هم

ТФсидаҳи замину осмони ҳам

تفسیده زمین و آسمان هم

Ҷое на ки дидаро баради хоб

جایی نه که دیده را برد خواب

Абрӣ на ки ташнаро диҳад об

ابری نه که تشنه را دهد آب

Мурғони чамани хазида дар шох

مرغان چمن خزیده در شاخ

Дар рафтаи хазндагон ба сӯрох

در رفته خزندگان به سوراخ

Хуршеди чнонч тезӣ ӯст

خورشید چنانچ تیزی اوست

Бикшод , чу мор , аз одамии пӯст

بگشاد، چو مار، از آدمی پوست

Дар ҳавзаи хушк аз оташу тоб

در حوضهٔ خشک از آتش و تاب

Сад пора шудаи замин бе об

صد پاره شده زمین بی آب

Дар дашти саробҳои кин туз

در دشت سرابهای کین توز

Чун ваъдаи сифлагон , ҷигари сӯз

چون وعدهٔ سفلگان، جگر سوز

Мурғобӣ аз орзӯии обӣ

مرغابی از آرزوی آبی

Хӯн хӯрда бигард ҳар саробӣ

خون خورده بگرد هر سرابی

Аз гармии регҳои гардон ,

از گرمی ریگهای گردان،

Пари обилаи пои раҳи навардон

پر آبله پای ره نوردان

Ҳар кас ба чунин ҳавои нохуш

هر کس به چنین هوای ناخوش

Дар ҳуҷра сард карда ҷохваш

در حجرهٔ سرد کرده جاخوش

Маҷнӯн ба канор ҳар саводӣ

مجنون به کنار هر سوادی

Гардандаи басони гирди бодӣ

گردنده بسان گرد بادی

Май гашт чу бе худон баҳри сӯй

می‌گشت چو بی‌خودان بهر سوی

Хунобаи равони зи дида , чун ҷӯй

خونابه روان ز دیده، چون جوی

Дид аз тарафи гузар ба сӯе

دید از طرف گذر به سویی

Ғлтидаҳи сегӣ ба кунҷи кӯе

غلطیده سگی به کنج کویی

Сар то қадамаши ҷароҳату риш

سر تا قدمش جراحت و ریش

Шӯён ба забони ҷароҳати хеш

شویان به زبان جراحت خویش

Маҷнӯн чу баҳол ӯ назар кард

مجنون چو بحال او نظر کرد

Дар пеши давиду дида тар кард

در پیش دوید و دیده تر کرد

Печид ба гарданаш ба сад завқ

پیچید به گردنش به صد ذوق

Ва афганд зи зар ба гарданаши тавқ

و افگند ز زر به گردنش طوق

Бигирифт ба рФқ дар канораш

بگرفت به رفق در کنارش

Май шаст ба гиряҳои зораш

می‌شست به گریه‌های زارش

Доман ба таҳаши Фгндаҳ дар хок

دامن به تهش فگنده در خاک

намекард ба остини сараши пок

می‌کرد به آستین سرش پاک

Гуҳи пеши Рахш ба гиря нолид

گه پیش رخش به گریه نالید

Гуҳ дар кафи пош дида молида

گه در کف پاش دیده مالید

Бӯсед сараш ба рФқу озарм

بوسید سرش به رفق و آزرم

Хоред буриш ба нохуни нарм

خارید برش به ناخن نرم

Гуфт эй гулат аз вафо сиришта

گفت ای گلت از وفا سرشته

Нақшати фалак аз навои навишта

نقشت فلک از نوا نوشته

Ҳам нони касони ҳалоли хӯрда

هم نان کسان حلال خورده

Ҳам хӯрдаи худ ҳалол карда

هم خوردهٔ خود حلال کرده

Карда зи раҳи ҳалоли хорӣ

کرده ز رهٔ حلال خواری

Бо манъами хеши ҳақи гузорӣ

با منعم خویش حق گزاری

Эмини зи ту посбони баҳри сӯй

ایمن ز تو پاسبان بهر سوی

Маъзули зи ту асаси баҳри кӯй

معزول ز تو عسس بهر کوی

Дуздӣ ки шуд аз дмонти хаста

دزدی که شد از دمانت خسته

Ало багазанд ҷон наруста

الا بگزند جان نرسته

Аз хостни шаби сиёҳат

از خاستن شب سیاهت

Маймун шудаи хоби субҳгоҳат

میمون شده خواب صبحگاهت

Вар гашта шубони гўспндон

ور گشته شبان گوسپندان

Аз гурги рабӯдаи музди дандон

از گرگ ربوده مزد دندان

Бар таҳтаи пушт ҳар шикорӣ

بر تختهٔ پشت هر شکاری

Таълими гирифтаи рӯзгорӣ

تعلیم گرفته روزگاری

Ва имрӯз ки боз монадӣ аз кор

و امروز که باز ماندی از کار

Хории ҳамаро , маро , нае хор

خواری همه را، مرا، نه ای خوار

Гар ту сегӣ аз сиришти даврон

گر تو سگی از سرشت دوران

Инак саги ту манам ба сад ҷон

اینک سگ تو منم به صد جان

Кӯи силсилаи ту , то зи ёрӣ ,

کو سلسلهٔ تو، تا ز یاری،

Дар гардани худ кашам , ба зорӣ ? !

در گردن خود کشم، به زاری؟!

Борӣ бизанам ба меҳру пайванд

باری بزنم به مهر و پیوند

Бо ту ба мувофиқат , дамӣ чанд

با تو به موافقت، دمی چند

Пои ту ки гашт бар дар ёр

پای تو که گشت بر در یار

Бар чашми маниши сазоати рафтор

بر چشم منش سزات رفتار

Хоҳам ки шикофами ин дили танг

خواهم که شکافم این دل تنگ

Дар ваии кшмт чу лаъл дар санг

در وی کشمت چو لعل در سنگ

Ҳастем , ман ва ту , ҳар ду , шаби гирд

هستیم، من و تو، هر دو، شب گرد

Лекини ту ба нола ва ман аз дард

لیکن تو به ناله و من از درد

Чун боз гузар кунӣ дар он кӯй

چون باز گذر کنی در آن کوی

Бар хок дараш наҳй зи ман рӯй

بر خاک درش نهی ز من روی

Ҳар гуҳ ҷигарят бахшад он ёр

هر گه جگریت بخشد آن یار

Ёдӣ накунӣ азин ҷигари хор

یادی نکنی ازین جگر خوار

Ҳар хас ки бирав гузорад гомӣ

هر خس که بَرو گذارد گامی

Аз ман бирасоняш саломӣ

از من برسانیش سلامی

Ҳар ҷо ки ниҳоди пои равшан

هر جا که نهاد پای روشن

Бисёр бабўсӣ аз лаби ман

بسیار ببوسی از لب من

Занҷири худат наад чу бар дӯш

زنجیر خودت نهد چو بر دوش

Аз гардан ман макун фаромӯш

از گردن من مکن فراموش

Рӯзӣ агар он бути парии чеҳр

روزی اگر آن بت پری چهر

Дастӣ ба сар ту сояд аз меҳр

دستی به سر تو ساید از مهر

Огаҳ куняш зи меҳри ҷонам

آگه کنیش ز مهر جانم

Вена қисса бигӯе аз забонам

وین قصه بگویی از زبانم

К-эии оҳӯии новаки аФгни маст

کای آهوی ناوک افگن مست

Як тири туу зи оҳӯони шаст

یک تیر تو و ز آهوان شست

Он каз паии сайд ту занад гом

آن کز پی صید تو زند گام

Худро Фгнд ба ҳалқаи дом

خود را فگند به حلقهٔ دام

Ҳар каз пай ту шавад камони гир

هر کز پی تو شود کمان گیر

Бар сина хештан занад тир

بر سینهٔ خویشتن زند تیر

Чашми сияҳат ки бе назираст

چشم سیهت که بی نظیرست

Оҳӯии сиёҳ шер гираст

آهوی سیاه شیر گیرست

Ту шери кашӣ , баҳри шикорӣ

تو شیر کشی، بهر شکاری

Мардум , з сегон кист , борӣ ?

مردم، ز سگان کیست، باری؟

Бигзор ки чун сегон наоне

بگذار که چون سگان نهانی

Бошам ба дарат ба посбонӣ

باشم به درت به پاسبانی

Дар хонаи гарм намегузорӣ ,

در خانه گرم نمی‌گذاری،

Бории зи дирами марон ба хорӣ

باری ز درم مران به خواری

Зинсони шағабӣ бакор ме кард

زینسان شغبی بکار می‌کرد

Девонагӣ ошкор ме кард

دیوانگی آشکار می‌کرد

ӯ бар сари ин фасонаи дард

او بر سر این فسانهٔ درد

Ва анбӯҳ бигард ӯ зану мард

و انبوه بگرد او زن و مرد

Пурсед якяш аз он миёна :

پرسید یکیش از آن میانه:

К-эй карда зи офияти карона

کای کرده ز عافیت کرانه

Ин саг , саг кист андарин гирд

این سگ، سگ کیست اندرین گرد

Венаи ғам , ғам кист бо чунин дард

وین غم، غم کیست با چنین درد

Хӯн , баҳр ки май хурӣ бад-инсон ?

خون، بهر که می‌خوری بدینسان؟

Вази баҳр ки мекунӣ чунин ҷон ?

وز بهر که می‌کنی چنین جان؟

Сагро чаҳ хабар ки ком ту чист ?

سگ را چه خبر که کام تو چیست؟

ё неку бади паём ту чист ?

یا نیک و بد پیام تو چیست؟

ӯро чу з ақл нест тамкин ,

او را چو ز عقل نیست تمکین،

Таъзим ваят чарост чандин ?

تعظیم وِیَت چراست چندین؟

Девона ба дард посухаш дод :

دیوانه به درد پاسخش داد:

К-эй аз ғами ман дили ту озод

کای از غم من دل تو آزاد

Таънам чаҳ занӣ ба саги парастӣ ,

طعنم چه زنی به سگ پرستی،

Ман низ сагами з рӯй ҳастӣ

من نیز سگم ز روی هستی

Вар низ ба пои саги занами бӯс

ور نیز به پای سگ زنم بوس

Зон пой хӯрам , на зини лаб , афсӯс

زآن پای خورم، نه زین لب، افسوس

Кин по ки ба шаҳр ва кӯй гаштаст

کاین پا که به شهر و کوی گشتست

Пеш дар ёр ман гузаштаст

پیش در یار من گذشتست

Рӯзяш ба гӯии он парии кеш

روزیش به گوی آن پری کیش

Дидам , гузарон , ба дидаи хеш

دیدم، گذران، به دیدهٔ خویش

Таъзим ваем на аз пай ӯст

تعظیم وِیَم نه از پی اوست

Каш дӯст гирифтам аз паии дӯст

کش دوست گرفتم از پی دوست

Аз ёр , чу баҳра хор бошад ,

از یار، چو بهره خار باشد،

Бо буии гулам чикор бошад ?

با بوی گلم چکار باشد؟