Афсонаи сарой шаккарин гуфт

افسانه سرای شکرین گفت

зи алмоси забон , гуҳари чунин сифт :

ز الماس زبان، گهر چنین سفت:

Кон гӯша нишин рӯй баста

کان گوشه نشین روی بسته

Будӣ ҳамаи вақти дили шикаста

بودی همه وقت دل شکسته

Пардохтаи дили зи сабру ором

پرداخته دل ز صبر و آرام

Гаштии ҳамаи шаб чу моҳ бар бом

گشتی همه شب چو ماه بر بام

Ҳангоми саҳар , зи бахти ношод

هنگام سحر، ز بخت ناشاد

Чун абр гиристӣ ба фарёд

چون ابر گریستی به فریاد

Ногоҳ шабӣ , зи баъди солӣ

ناگاه شبی، ز بعد سالی

Бигирифт зи андҳши малолӣ

بگرفت ز اندهش ملالی

Комад ба назораи хаёли пурвирд

کامد به نظاره خیال پرورد

Девонаи хешро ба сад дард

دیوانهٔ خویش را به صد درد

Дид аз назари ҷамолаш

دید از نظر جمالش

Нолид басии зи зулфу холаш

نالید بسی ز زلف و خالش

Гуҳи шаст ба хӯни дили сароиш

گه شست به خون دل سرایش

Гоҳ аз мижа рафт хоки поиш

گاه از مژه رفت خاک پایش

намехонд қасидаҳои дили сӯз

می‌خواند قصیده‌های دل سوز

намекард гилаи зи бахти бади рӯз

می‌کرد گله ز بخت بد روز

Зон нола ки зад ба хоб дар ёр

زان ناله که زد به خواب در یار

Бинандаи хоби гашти бедор

بینندهٔ خواب گشت بیدار

Чун ҷусти зи хоб то нишинад

چون جست ز خواب تا نشیند

Вони дидаи хеш боз бинад

وآن دیدهٔ خویش باز بیند

Неи ёр ва на он вафои сголӣ

نی یار و نه آن وفا سگالی

Бистари тиҳӣу канори холӣ

بستر تهی و کنار خالی

Лухтии зи тпончаҳ рӯйро кӯфт

لختی ز طپانچه روی را کوفت

Хунобаи зи рух ба остини рўФт

خونابه ز رخ به آستین روفت

Оҳӣ заду сӯхти пардаи роз

آهی زد و سوخت پردهٔ راز

Вази парда бурун фитодаш овоз

وز پرده برون فتادش آواز

Дар хонаи ҳамаи мизоҷи донон

در خانه همه مزاج دانان

Бар бастаи даҳан чу бе забонон

بر بسته دهن چو بی‌زبانان

Зони бим ки хости Зуҳра сифтан

زآن بیم که خواست زهره سفتن

Кас Зуҳра надошт панди гуфтан

کس زهره نداشت پند گفتن

Чун , сабзаи ин кабӯди гулшан ,

چون، سبزهٔ این کبود گلشن،

Ороста шуд , зи субҳи равшан

آراسته شد، ز صبح روشن

Он маҳд нишин , ба ҷаҳд бархест

آن مهد نشین، به جهد برخاست

Бар пушти ҷмозаҳ маҳмил орост

بر پشت جمازه محمل آراست

Бикшод зимомро ба тундӣ

بگشاد زمام را به تندی

Комади зи такаш сабо ба кундӣ

کامد ز تکش صبا به کندی

Меронад шутур ба дашти пӯён

میراند شتر به دشت پویان

Он гумшударо ба хоки ҷӯён

آن گمشده را به خاک جویان

Чун шебу фарозро басии ҷуст

چون شیب و فراز را بسی جست

Ваз ҳар хорӣ чу гулбунӣ раст

وز هر خاری چو گلبنی رست

Дидаш , чу зи бен шикастаи шохӣ ,

دیدش، چو ز بن شکسته شاخی،

Афтода , миёни санглохӣ

افتاده، میان سنگلاخی

Бар пуштаи кӯҳ пушт дода

بر پشتهٔ کوه پشت داده

Бар болаши хори сари ниҳода

بر بالش خار سر نهاده

Оварда сабоаши буии Лайлӣ

آورده صباش بوی لیلی

Мижгонаш ба хоб карда майлӣ

مژگانش به خواب کرده میلی

ӯ хуфтау сар ба хокдонаш

او خفته و سر به خاکدانش

Шерони шикор , посбонаш

شیران شکار، پاسبانش

Аз буии дадони сайди Фрсоӣ

از بوی ددان صید فرسای

Аз кор бишуд ҷмозаҳро пой

از کار بشد جمازه را پای

Он ташнаи ҷигар , зи ҷони худ сайр

آن تشنه جگر، ز جان خود سیر

Омад сабк аз ҷмозаҳ дар зер

آمد سبک از جمازه در زیر

Андеша накард аз он даду дом

اندیشه نکرد از آن دد و دام

Дар хўобгаҳ рафиқ зад гом

در خوابگهٔ رفیق زد گام

Бо ишқ чу сидқ буд ҳам даст

با عشق چو صدق بود هم دست

Ҳар як зи дадон ба ҷонибии ҷуст

هر یک ز ددان به جانبی جست

ӯ паҳлавии ёр хештан рафт

او پهلوی یار خویشتن رفت

Ҷони ҷилваи кунон ба сӯй тан рафт

جان جلوه کنان به سوی تن رفت

Ифшоанд ғубораш аз тани риш

افشاند غبارش از تن ریش

Биниҳода сараш ба зонуии хеш

بنهاده سرش به زانوی خویش

Аз гиряи зор дар макнун

از گریهٔ زار دُرّ مکنون

Май рехт вале ба рӯй маҷнӯн

می‌ریخت ولی به روی مجنون

Он чашм ки роҳ хоб ме зад

آن چشم که راه خواب می‌زد

Бар ошиқи хуфта об ме зад

بر عاشق خفته آب می‌زد

Яъне ки зи гиряи гуҳарбор

یعنی که ز گریهٔ گهربار

Зад бар Рахши об ва кард бедор

زد بر رخش آب و کرد بیدار

Борон чу нишонди сабзаро гирд

باران چو نشاند سبزه را گرد

Аз хоб даромад он гули зард

از خواب درآمد آن گل زرد

Маҷнӯн ки зи хоб дида бикшод

مجنون که ز خواب دیده بگشاد

Чашмаш ба ҷамол Лайлӣ афтод

چشمش به جمال لیلی افتاد

Аз ҷонаши бромди оташини ҷӯш

از جانش برامد آتشین جوش

Зад наърау бози гашт бе ҳуш

زد نعره و باز گشت بی‌هوش

Бемор ки доруяш бтар кард

بیمار که دارویش بتر کرد

Дардаш ба табиб низ асар кард

دردش به طبیب نیز اثر کرد

ӯ дошта дил , вале супурда

او داشته دل، ولی سپرده

Ин , ёфта ҷон , ва лек мурда

این، یافته جان، و لیک مرده

ӯ , хуфтаи миёни хоки монда

او، خفته میان خاک مانده

Ин , бар шарафи ҳалоки монда

این، بر شرف هلاک مانده

ӯ , бохабар аз газанди ин ғам

او، باخبر از گزند این غم

Ин , бехабар аз худу азуи ҳам

این، بی خبر از خود و ازو هم

Омад , чу дар он қисоси ҳиҷрон ,

آمد، چو در آن قصاص هجران،

Дар ҳар ду , зи буии икдгри ҷон

در هر دو، ز بوی یکدگر جان

Ҷустанди зи ҷои фириштау ҳур

جستند ز جا فرشته و حور

Чун мурда ба маҳшар аз дами сувар

چون مرده به محشر از دم صور

Маҷнӯни зи ҷигар нафир ме зад

مجنون ز جگر نفیر می‌زد

Лайлии зи киришма тир ме зад

لیلی ز کرشمه تیر می‌زد

Гашти он парӣ аз ду чашми ғаммоз

گشت آن پری از دو چشم غماز

Девонаи хешро фусуни соз

دیوانه خویش را فسون ساز

Аз соид ва зулф кард таслим

از ساعد و زلف کرد تسلیم

Занҷири зи машку тавқаш аз сим

زنجیر ز مشک و طوقش از سیم

Чун буд ду дили яке ба сина

چون بود دو دل یکی به سینه

Яъне ки ду дар ба як хазина

یعنی که دو در به یک خزینه

Тан низ ба як сиблата шуд рост

تن نیز به یک سبیله شد راست

Нақши дуе аз миёна бархест

نقش دویی از میانه برخاست

Дар сохт ба меҳри дӯст бо дӯст

در ساخت به مهر دوست با دوست

Вомихти ду мағз дар яке пӯст

وامیخت دو مغز در یکی پوست

Шуд тозаи ду чошнӣ ба як хон

شد تازه دو چاشنی به یک خوان

Шуд зиндаи ду колбуд ба як ҷон

شد زنده دو کالبد به یک جان

Осуд , ду мурғ дар яке дом

آسود، دو مرغ در یکی دام

Вомихти ду бода дар яке ҷом

وامیخت دو باده در یکی جام

Ороста шуд ду тан ба як завқ

آراسته شد دو تن به یک ذوق

Афрӯхта шуд ду дил ба як шавқ

افروخته شد دو دل به یک شوق

Буданд , ба ёрӣ , он ду ҳам аҳд

بودند، به یاری، آن دو هم عهد

Омехтаи ҳамчуи шер бо шаҳд

آمیخته همچو شیر با شهد

Чун ҳоҷати дӯстӣ раво шуд

چون حاجت دوستی روا شد

Ҳар чиз ки ҷузи ғараз , вафо шуд

هر چیز که جز غرض، وفا شد

Аз бӯсу канор дил биёсуд

از بوس و کنار دل بیاسود

Ҷузи мсҳлтӣ , дигар ҳама буд

جز مصحلتی، دگر همه بود

Аз ҳар нмтӣ сухан шуд оғоз

از هر نمطی سخن شد آغاز

Омад ба миёни ҷаридаи роз

آمد به میان جریدهٔ راز

Маҷнӯни зи нишоти ёри ҷонӣ

مجنون ز نشاط یار جانی

Бикшод забон ба дар фишонӣ :

بگشاد زبان به در فشانی:

К-эй аз хами зулфи анбарин тоб

کای از خم زلف عنبرین تاب

Бар баста ба чашми дӯстони хоб

بر بسته به چشم دوستان خواب

Умрӣ , дар ту бидида рафтам

عمری، در تو بدیده رفتم

Умрӣ дигар , аз ғамати нхФтм

عمری دگر، از غمت نخفتم

Имрӯз ки баъди рӯзгорӣ

امروز که بعد روزگاری

Бодӣ хушӣ омад аз баҳорӣ

بادی خوشی آمد از بهاری

зи осоиши дили рабӯди хобам

ز آسایش دل ربود خوابم

Ногуҳ ба сар омад офтобам

ناگه به سر آمد آفتابم

Дар хоб чунон намӯд бахтам

در خواب چنان نمود بختم

Кохтар ба фалаки ниҳоди рахтам

کاختر به فلک نهاد رختم

Бар тахти ман ва ту рӯй бар рӯй

بر تخت من و تو روی بر روی

Чун мавҷи ду чашма бар яке ҷӯй

چون موج دو چشمه بر یکی جوی

Хобам чу зи пеши пардаи бардошт

خوابم چو ز پیش پرده برداشت

Таъбири назора дар назар дошт

تعبیر نظاره در نظر داشت

То рӯзи қиёмат ар буд тоб

تا روز قیامت ار بود تاب

Натавон хуфтан , ба ёди ин хоб

نتوان خفتن، به یاد این خواب

Лайлӣ , ки ду хоби ҳам Аннан дид

لیلی، که دو خواب هم عنان دید

Бедории бахтро нишон дид

بیداری بخت را نشان دید

Аввал багазед лаб ба дандон

اول بگزید لب به دندان

Пас бози кушоди лаъли хандон

پس باز گشاد لعل خندان

Дӯшинаи хаёли худ кам ва беш

دوشینه خیال خود کم و بیش

Он оинаро ниҳод дар пеш

آن آینه را نهاد در پیش

Чун акси ду оинаи яке буд

چون عکس دو آینه یکی بود

Рафт , ар ба ягонагии шаккӣ буд

رفت، ار به یگانگی شکی بود

Он ҳар ду , чу бахти хеши бедор

آن هر دو، چو بخت خویش بیدار

Зон хоби аҷаб , ба ҳайрати кор

زان خواب عجب، به حیرت کار

Афсонаи хоб чун ба сар шуд

افسانهٔ خواب چون به سر شد

Бедории ҳиҷри парда дар шуд

بیداری هجر پرده در شد

Ҳар як зи шаби сиёҳ бе рӯз

هر یک ز شب سیاه بی روز

намекард шикоятии ҷигари сӯз

می‌کرد شکایتی جگر سوز

Чандон ғам дил шуд ошкоро

چندان غم دل شد آشکارا

Комад ба нафири санги хоро

کامد به نفیر سنگ خارا

Чандон нам дида рафт дар хок

چندان نم دیده رفت در خاک

Каз тундӣ сайл шуд замини чок

کز تندی سیل شد زمین چاک

Ҳар ду чу ду сарви нози пурвирд

هر دو چو دو سرو ناز پرورد

зи осеби хазони фитода дар гирд

ز آسیب خزان فتاده در گرد

Маҷнӯни зи хаёли ғайрати андеш

مجنون ز خیال غیرت اندیش

Май хости баради зи сояи хеш

می‌خواست برد ز سایهٔ خویش

Зон оҳ ки бедареғ ме зад

زان آه که بی‌دریغ می‌زد

Бар сояи хеш теғ ме зад

بر سایهٔ خویش تیغ می‌زد

Ваон ёри ягонаи вафои ҷӯй

وان یار یگانه وفا جوی

Кушта ба ягонагии яке гӯй

کشته به یگانگی یکی گوی

Худро чу накард зи ошнои фарқ

خود را چو نکرد ز آشنا فرق

намекард ба хӯни ду дидаро ғарқ

می‌کرد به خون دو دیده را غرق

Ду сӯхтаи дил , баҳами расида

دو سوخته دل، بهم رسیده

Сиўм на касе ҷузи оби дида

سیوم نه کسی جز آب دیده

Ҳурони зи насими шавқашони маст

حوران ز نسیم شوقشان مست

Бигушодаи фиришта дар дуои даст

بگشاده فرشته در دعا دست

Аз ъушрати он ду маст бе ҷом

از عشرت آن دو مست بی‌جام

Дар рақс дар омадаи даду дом

در رقص در آمده دد و دام

Тиҳу ба уқоб роз гуфта

تیهو به عقاب راز گفته

Юсуф ба канори гурги хуфта

یوسف به کنار گرگ خفته

Ҷавлон зада оҳӯе ба нахҷӣр

جولان زده آهویی به نخجیر

Бар гардани шери бастаи занҷир

بر گردن شیر بسته زنجیر

Сайёд ки тир бе ҳади андохт

صیاد که تیر بی‌حد انداخت

Бар сайд кашид ва бар худ андохт

بر صید کشید و بر خود انداخت

Соқӣу ҳарифи ҷом дар даст

ساقی و حریف جام در دست

Нохӯрдаи шароб , ҳар ду сармаст

ناخورده شراب، هر دو سرمست

Субҳӣ ба чунин умедворӣ

صبحی به چنین امیدواری

Нашигифт шукуфаи баҳорӣ

نشگفت شکوفهٔ بهاری

Бар ганҷи расидаи дуздро пой

بر گنج رسیده دزد را پای

Хозин шудау хазина бар ҷой

خازن شده و خزینهٔ بر جای

Афзӯни зи талаб чу бофти мардум

افزون ز طلب چو بافت مردم

Шак нест ки даст ва по кунад гум

شک نیست که دست و پا کند گم

Муфлис ки расад ба ганҷ ногоҳ

مفلس که رسد به گنج ناگاه

зи афзӯнии ҳирс гум кунад роҳ

ز افزونی حرص گم کند راه

Об аз пас марги ташна ҷустан

آب از پس مرگ تشنه جستن

Ҳам кор ояд вале ба шустан

هم کار آید ولی به شستن