Сари фармони сипоси боди шоҳӣ
سر فرمان سپاس باد شاهی
Ки бартар нест зу Фрмонрўоӣӣ
که برتر نیست زو فرمانروائی
Гуҳӣ неъмат диҳад гуҳ бе нўоӣӣ
گهی نعمت دهد گه بینوائی
Гуҳи оради подшоҳии гуҳи гдоӣӣ
گه آرد پادشاهی گه گدائی
Азу бар ҳар сиррии Меҳрӣ наоне аст
ازو بر هر سری مهری نهانی است
Вагар хашм оварад ҳам меҳрбонӣ аст
وگر خشم آورد هم مهربانی است
Аз он пас дод бо андаки ғуборӣ
از آن پس داد با اندک غباری
Ба нури дидаи худ хори хорӣ
به نور دیدهٔ خود خار خاری
Ки эй хӯни ману хунобаи ман
که ای خون من و خونابهٔ من
зи меҳрати хӯни дили ҳам хобаи ман
ز مهرت خون دل هم خوابهٔ من
Алпхонӣ ки холат буд фаррух
الپخانی که خالت بود فرخ
Ба ва боиста ҳамчун хол бар рух
به و بایسته همچون خال بر رخ
Ба захми ханҷари оташи забона
به زخم خنجر آتش زبانه
Ки ҳаст он фатҳу нусратро нишона
که هست آن فتح و نصرت را نشانه
Хтоӣӣ кард даврони ҷафои баҳр
خطائی کرد دوران جفا بهر
Ки чун нақши хато ҳак кардаш аз даҳр
که چون نقش خطا حک کردش از دهر
Гар аз холии ҷамолати гашти холӣ
گر از خالی جمالت گشت خالی
Машав холии зи ҳамди лоязолӣ
مشو خالی ز حمد لایزالی
Дилат донам ки тангаст аз паии хол
دلت دانم که تنگست از پی خال
Шикору гашт ба бошад дарин ҳол
شکار و گشت به باشد درین حال
зи оби гунг то домони кҳсор
ز آب گنگ تا دامان کهسار
На бинии хостаҳи як сӯи зани хор
نه بینی خاسته یک سو زن خار
Барон гӯнааст саҳроҳои нахчир
برآن گونه است صحراهای نخچیر
Ки даҳ оҳӯи тавон куштан ба як тир
که ده آهو توان کشتن به یک تیر
Боқитоъ ту кардем он замини хос
باقطاع تو کردیم آن زمین خاص
Ки бошад раҳи барра , хинги тӯри қос
که باشد ره بره، خنگ تور قاص
Ба « амрўҳаҳ нишин бо лашкари хеш
به «امروهه نشین با لشکر خویش
Ки бар кӯҳи озмоӣии ханҷари хеш
که بر کوه آزمائی خنجر خویش
Ба фирӯзии ду моҳӣ бош зи он сӯй
به فیروزی دو ماهی باش ز آن سوی
Ки то фирӯзаи чархи оради бтў рӯй
که تا فیروزه چرخ آرد بتو روی
Чу таскини ғуборат боз донем
چو تسکین غبارت باز دانیم
Дарин гулшан чу бодат боз хонем
درین گلشن چو بادت باز خوانیم
Валикин то расад ҳангоми он кор
ولیکن تا رسد هنگام آن کار
Ки давлат бар дар мо бахшадат бор
که دولت بر در ما بخشدت بار
Равон кун сӯии ҳазрат бе каму кост
روان کن سوی حضرت بی کم و کاست
Аломатҳои султонӣ ки онҷост
علامتهای سلطانی که آنجاست
Чу мазмунот фармон шуд ба поён
چو مضمونات فرمان شد به پایان
Ба меҳр омад румузи подшоҳон
به مهر آمد رموز پادشاهان
Талаб карданд бади хуи ходимии зишт
طلب کردند بد خو خادمی زشت
Дарунаши оташу берунаши ангушт
درونش آتش و بیرونش انگشت
Турши рўӣии басони сиркаи тунд
ترش روئی بسان سرکهٔ تند
Ки ҳам аз диданаш дандон шавад кунад
که هم از دیدنش دندان شود کند
Ба фармони шаҳи он фармони пари дӯд
به فرمان شه آن فرمان پر دود
Ситади он дӯди ранги оташ андӯд
ستد آن دود رنگ آتش اندود
Бар ойини алоқони як шаб аз шаҳр
بر آئین الاقان یک شب از شهر
Расед онҷо ки бади шаҳи зодаи даҳр
رسید آنجا که بد شه زادهٔ دهر
Хизри хонии фиреби бахти хӯрда
خضر خانی فریب بخت خورده
Ҷаҳонаши умедвор тахт карда
جهانش امیدوار تخت کرده
Шаҳу шаҳи зодаи худ комау маст
شه و شه زادهٔ خود کامه و مست
зи мақсӯди ончӣ бояд , бар кафи даст
ز مقصود آنچه باید، بر کف دست
Ба иззати нозанин малик бӯда
به عزت نازنین ملک بوده
Бадви неки ҷаҳони нои озмуда
بدو نیک جهان نا آزموده
На зи обии сару поиши ранҷи дида
نه ز آبی سر و پایش رنج دیده
На боди гарм бар рӯйиши вазида
نه باد گرم بر رویش وزیده
Чаҳ донад хуии чарх бевафо чист
چه داند خوی چرخ بیوفا چیست
Вазин гардандаи собит дар ҷаҳон кист
وزین گردنده ثابت در جهان کیست
Ҳаме рафт аз тараб бо нағмау нӯш
همیرفت از طرب با نغمه و نوش
зи офатҳои давронаши фаромӯш
ز آفتهای دورانش فراموش
Расед он ходимии ъФриб вааш низ
رسید آن خادمی عفریب وش نیز
Тани ношоду рухсори ғами ангез
تن ناشاد و رخسار غم انگیز
Ба даргоҳи Хизр хон шуд наоне
به درگاه خضر خان شد نهانی
Чу зулмати пеши оби зиндагонӣ
چو ظلمت پیش آب زندگانی
Супурдаши мо ҷрои печ дар печ
سپردش ما جرای پیچ در پیچ
Дару ҷузи печи ғами дигари ҳамаи ҳеҷ
در و جز پیچ غم دیگر همه هیچ
Чу хон хонд он тағайюри номаи шоҳ
چو خان خواند آن تغیر نامهٔ شاه
Тағайюр ёфт андари хотираши роҳ
تغیر یافت اندر خاطرش راه
Яке он кӯ ба ҳазрати нозанин буд
یکی آن کو به حضرت نازنین بود
Чароғи чашми шоҳи дурбин буд
چراغ چشم شاه دوربین بود
Дигар онкӣ аз итоби тоҷдорон
دگر آنکه از عتاب تاجداران
Набӯд огаҳ ба расми ҳӯшёрон
نبود آگه به رسم هوشیاران
Итоби подшоҳон сайл хӯнаст
عتاب پادشاهان سیل خونست
Шиносади ин дами коҳил дарав нест
شناسد این دم کاهل درو نیست
Мабодои хусравон дар хӯн ситезанд
مبادا خسروان در خون ستیزند
Ки хӯни сад ҷигар гӯша бирезанд
که خون صد جگر گوشه بریزند
Басои гавҳар ки барад аз тоҷўри малик
بسا گوهر که برد از تاجور ملک
Ки фарзандӣ ва хешӣ нест дар малик
که فرزندی و خویشی نیست در ملک
Ҳар он дар кони зи силк подшоҳ аст
هر آن در کان ز سلک پادشاه است
Гуҳии тоҷи сарви гуҳи хок роҳ аст
گهی تاج سرو گه خاک راه است
Хизри хони ҳарбаи шаҳи хӯрда дар дил
خضر خان حربهٔ شه خورده در دل
зи дидаи хӯн дил мерехт дар гул
ز دیده خون دل میریخت در گل
Аломатҳои шоҳӣ дода шоҳ
علامتهای شاهی دادهٔ شاه
Ҳисоми аддӣни маликро кард ҳамроҳ
حسام الدین ملک را کرد همراه
Ва зон сӯии худ ба фармон бо дили танг
و زان سوی خود به فرمان با دل تنگ
Сӯй « амрўҳаҳ » кард аз « мейри таҳ » оҳанг
سوی «امروهه» کرد از «میر ته» آهنگ
Равон шуд чеҳра аз хӯн ранг карда
روان شد چهره از خون رنگ کرده
Ду чашм аз гиря « ҷўн » ва « гунг » карда
دو چشم از گریه «جون» و «گنگ» کرده
Гузашт аз гунг бо хосони танӣ чанд
گذشت از گنگ با خاصان تنی چند
Калларо соя бар « амрўҳаҳ » афганд
کله را سایه بر «امروهه» افگند
Ба амрўҳаҳи дарун ғамнок бинишаст
به امروهه درون غمناک بنشست
Чу гул ё синаи сад чок бинишаст
چو گل یا سینهٔ صد چاک بنشست
Дар андешед зон пас бо дили хеш
در اندیشید زان پس با دل خویش
Ки натавон дошт паии марҳами дили риш
که نتوان داشت پی مرهم دل ریش
Гирифтам шуд чу дарё сҳмнокаст ,
گرفتم شد چو دریا سهمناک است،
Ба охир гавҳар ӯем ? чаҳ бокаст !
به آخر گوهر اویم؟ چه باک است!
Гуноҳи худ наме байнами дарин ҳеҷ
گناه خود نمیبینم درین هیچ
Ки хашми шоҳи гӯшамро диҳад печ
که خشم شاه گوشم را دهد پیچ
Бад-ӣни андешаи як дам шод бинишаст
بدین اندیشه یک دم شاد بنشست
Пас он гоҳе чу гул бар бод бинишаст
پس آن گاهی چو گل بر باد بنشست
Ба суръати сӯй ҳазрат шуд шитобон
به سرعت سوی حضرت شد شتابان
Чу ма дар чарху боди андари биёбон
چو مه در چرخ و باد اندر بیابان
Шбои рӯзӣ ба тезӣ кард раҳи қатъ
شبا روزی به تیزی کرد ره قطع
Раседу пеш шаҳ зад бӯса бар нтъ
رسید و پیش شه زد بوسه بر نطع
Чу дар сайёра худ дид хуршед
چو در سیاره خود دید خورشید
Ба шом ғам дамидаш субҳи умед
به شام غم دمیدش صبح امید
Бисӯз дил гирифт андари канораш
بسوز دل گرفت اندر کنارش
Фишонд аз дидаи гирди сари нисораш
فشاند از دیده گرد سر نثارش
Ғараз чун дида буд он новак андоз
غرض چون دیده بود آن ناوک انداز
Ки раҷъат нест тири рафтаро боз
که رجعت نیست تیر رفته را باز
Дилаш май хост то дар гӯши фарзанд
دلش میخواست تا در گوش فرزند
Дар овезади дониши гавҳарӣ чанд
در آویزد دانش گوهری چند
Рақамҳои ки кор ояд ба шоҳӣ
رقمهای که کار آید به شاهی
Диҳад ёдаши зи маншури илоҳӣ
دهد یادش ز منشور الهی
Чу ҳозир буд пеши он хасми кини хоҳ
چو حاضر بود پیش آن خصم کین خواه
Ки вирдаш ба хӯни хештани шоҳ
که وردش به خون خویشتن شاه
Алпхонро қалам дар сар кашида
الپخان را قلم در سر کشیده
Ба хӯни Хизри хон ханҷар кашида
به خون خضر خان خنجر کشیده
Дарунаш кард зонсони раҳнамӯнӣ
درونش کرد زانسان رهنمونی
Ки беруни надиҳад аз рози дарунӣ
که بیرون ندهد از راز درونی
Насиҳати дӯстро дар пеши душман
نصیحت دوست را در پیش دشمن
Буд рафтан ба як ҷои боғу гулхан
بود رفتن به یک جا باغ و گلخن
Силаҳи мухлисон додан ба бадхоҳ
سلاح مخلصان دادن به بدخواه
Ба бади хоҳии ҷони худ баради роҳ
به بد خواهی جان خود برد راه
Халифа бе тавон аз нотавонӣ
خلیفه بی توان از ناتوانی
Мухолиф дар хилофи кори доне
مخالف در خلاف کار دانی
Чу донист он мухолиф дар сари хеш
چو دانست آن مخالف در سر خویش
Ки майл конаст сӯии гавҳари хеш
که میل کانست سوی گوهر خویش
Ба зӯру зарқ маҷлис кард холӣ
به زور و زرق مجلس کرد خالی
Пас ин дебоча пеш афганд холӣ
پس این دیباچه پیش افگند خالی
зи чашм ар хаста шуд зоти салимат
ز چشم ار خسته شد ذات سلیمت
Кунун аз қрҳолъинаст бимат
کنون از قرةالعین است بیمت
Савоб он шуд ки он дар хатарнок
صواب آن شد که آن در خطرناک
Ба дарҷӣ монад аз дасти касони пок
به درجی ماند از دست کسان پاک
Наад чун тоҷи сиҳҳати шоҳ дар бурҷ
نهد چون تاج صحت شاه در برج
Тавон берун кашӣдан гавҳар аз дарҷ
توان بیرون کشیدن گوهر از درج
Пас аз рӯй хирад шуд маслиҳати ҷӯй
پس از روی خرد شد مصلحت جوی
Бурун дод ончӣ дод аз маслиҳат рӯй
برون داد آنچه داد از مصلحت روی
Нахусташ гуфт кони шӯридаи фарзанд
نخستش گفت کان شوریده فرزند
Чу пайванд аст натавон қатъи пайванд
چو پیوند است نتوان قطع پیوند
Валек он ба ки давр аз қасри ҷамшед
ولیک آن به که دور از قصر جمشید
Ба бурҷӣ дорамаш моҳӣ чу хуршед
به برجی دارمش ماهی چو خورشید
Бад-ӣни тадбири хонро ҷуст дар пеш
بدین تدبیر خان را جست در پیش
Бурун афганд хуноби дили хеш
برون افگند خوناب دل خویش
Чунон равшан шуд аз ҳукми хдоӣӣ
چنان روشن شد از حکم خدائی
Ки чандят аз падар бошад ҷдоӣӣ ?
که چندیت از پدر باشد جدائی؟
Маии бениш ба бурҷӣ котФоқ аст
مهی بینش به برجی کاتفاق است
Маии дигари ҳамин бурҷат всоқ аст
مهی دیگر همین برجت وثاق است
Агар чаҳ зини ғамам то бист дар ҷон
اگر چه زین غمم تا بیست در جان
Валек аз маслиҳат рўтоФт натавон
ولیک از مصلحت روتافت نتوان
Чу бишунид ин сухани фарзанди дили риш
چو بشنید این سخن فرزند دل ریش
Намонад аз дарди мандии тоқаташ беш
نماند از درد مندی طاقتش بیش
зи нолаи нафхи сувари андар даҳан дид
ز ناله نفخ صور اندر دهن دید
Қиёматро ба чашм хештан дид
قیامت را به چشم خویشتن دید
Чу боз омад ба худ мекард зорӣ
چو باز آمد به خود میکرد زاری
Ки шаҳро бар худаст ин захми корӣ
که شه را بر خود است این زخم کاری
Чаҳ бар душман , аз мардум , сару пой ?
چه بر دشمن، از مردم، سر و پای؟
Ту кори душманон худ мекунӣ , вой !
تو کار دشمنان خود میکنی، وای!
Балӣ , чун дар расад ҳукми худованд
بلی، چون در رسد حکم خداوند
Кунад худ мардум аз худ қатъи пайванд
کند خود مردم از خود قطع پیوند
Яке бар худ гузоради ханҷари тез
یکی بر خود گزارد خنجر تیز
Яке гардад зи хӯни хеши хӯни рез
یکی گردد ز خون خویش خون ریز
Яке дашна занад фарзанди худ ро
یکی دشنه زند فرزند خود را
Яке дил бар дарди дилбанди худ ро
یکی دل بر درد دلبند خود را
Валек ин ҷумларо мФгн ба тақдир
ولیک این جمله را مفگن به تقدیر
Ки мардум низ дорад ақлу тадбир
که مردم نیز دارد عقل و تدبیر
Чу шаҳ соя биндозад барон сӯй
چو شه سایه بیندازد بران سوی
Ниҳодами сари баҳр чаҳ ояд барин рӯй
نهادم سر بهر چه آید برین روی
Хизри хон чун бурун дод ин дами дард
خضر خان چون برون داد این دم درد
Блрзиднди хосон зон дами сард
بلرزیدند خاصان زان دم سرد
Басӣ бигирист шаҳ чун абри наврӯз
بسی بگریست شه چون ابر نوروز
Пас аз дили барзади ин барқи ҷигари сӯз
پس از دل برزد این برق جگر سوز
Ки ин шъаҳи кат аз ман ёдгорӣаст
که این شعه کت از من یادگاریست
Туро аз ду захми гўӣии шрорист
ترا از دو زخم گوئی شراریست
Чаҳ пиндорӣ маро ҷонӣаст дар тан
چه پنداری مرا جانیست در تن
Ба ҷони ту ки мурдаи беҳтар аз ман
به جان تو که مرده بهتر از من
Чигуна монад андари чашми ман нур
چگونه ماند اندر چشم من نور
Ки чун ту мардум аз чашмам шавад давр
که چون تو مردم از چشمم شود دور
Вале чун з офариниш дорам ин ранг
ولی چون ز آفرینش دارم این رنگ
Ки бошад ҳукми ман чун нақш бар санг
که باشد حکم من چون نقش بر سنگ
Агар дар ҷунбиш ояд кӯҳро пой
اگر در جنبش آید کوه را پای
На ҷунбад ҳукми сангини ман аз ҷой
نه جنبد حکم سنگین من از جای
Чу огоҳӣ , зи хуии бади ситезам
چو آگاهی، ز خوی بد ستیزم
Бабри бори саломати зи оби хезам
ببر بار سلامت ز آب خیزم
Ҳам акнӯн бозати оради бахти воло
هم اکنون بازت آرد بخت والا
Бар афсари содти луи луии лоло
بر افسر سادت لو لوی لالا
Ишорат кард шоҳи муҳками ойин
اشارت کرد شاه محکم آئین
Бидон душман ки муҳкам дошт тамкин
بدان دشمن که محکم داشت تمکین
Чароғи маликро бурдани шабонгоҳ
چراغ ملک را بردن شبانگاه
Ба ҳсни гўолир аз манзари шоҳ
به حصن گوالیر از منظر شاه
Тъол аллоҳ надонам кон чаҳ дил буд
تعال الله ندانم کان چه دل بود
Ки наздаш гавҳарии зонгўнаҳи гул буд ?
که نزدش گوهری زانگونه گل بود؟
Хизр мерафт ва ақлаш карда раҳи гум
خضر میرفت و عقلش کرده ره گم
зи хзрои фалак дар толиши анҷум
ز خضرای فلک در تالش انجم
Ба ҳамроҳии вазири сахти кӣна
به همراهی وزیر سخت کینه
Нботш дар лабу заҳраш ба сина
نباتش در لب و زهرش به سینه
Ду рӯзии роҳ зон хуршед туф ёфт
دو روزی راه زان خورشید تف یافت
Ки бурҷи гўолирои зи вай шараф ёфт
که برج گوالیرا ز وی شرف یافت
Чу гавҳари хозинонро гашти таслим
چو گوهر خازنان را گشت تسلیم
Басӣ дар ҳар таъаҳҳуд рафт таълим
بسی در هر تعهد رفت تعلیم
Ба сангини қалъа дар пиғўлаҳи танг
به سنگین قلعه در پیغولهٔ تنگ
Ниҳон бинишаст чун ёқӯт дар санг
نهان بنشست چون یاقوت در سنگ
Дар он танагии зи ғами дили танг май буд
در آن تنگی ز غم دل تنگ میبود
Дар он кӯҳи гарон бесанг май буд
در آن کوه گران بی سنگ میبود
з бесангӣ шудӣ чашмаш чу дарёаш
ز بی سنگی شدی چشمش چو دریاش
Дўлронӣ дилаш додӣ ки худаш бош
دولرانی دلش دادی که خودش باش
Чаҳгон ҳар мардуми зи чашмаши лаъли рахшон
چگان هر مردم ز چشمش لعل رخشان
Ғамӣ бар сина чун кӯҳи Бадахшон
غمی بر سینه چون کوه بدخشان
зи ғами ҷонаш ар чаҳ дар бедод май буд
ز غم جانش ار چه در بیداد میبود
Вале бар рӯй ҷонони шод май буд
ولی بر روی جانان شاد میبود
Ҳам ӯ ёр ва ҳам ӯ мӯниси ҳам ӯ дӯст
هم او یار و هم او مونس هم او دوست
Ҳам ӯ ҷон ва ҳам аз мағз ва ҳам ӯ пӯст
هم او جان و هم از مغز و هم او پوست
зи дӯзахи шуълаи ғамгар чаҳ кам нест
ز دوزخ شعله غم گر چه کم نیست
Чу ғамро ғмгсорӣ ҳаст ғам нест
چو غم را غمگساری هست غم نیست
Агар кӯҳӣаст андӯҳи дили риш
اگر کوهیست اندوه دل ریش
Сабк бошад биравӣ дилбари хеш
سبک باشد بروی دلبر خویش