?герат дар сина чашмӣ ҳаст равшан
گرت در سینه چشمی هست روشن
Ба ибрати байни дарин фирӯзаи гулшан
به عبرت بین درین فیروزه گلشن
Азин гулҳо ки бинии гулшани обод
ازین گلها که بینی گلشن آباد
Ба рангу буи , чун Тифлон , машав шод
به رنگ و بوی، چون طفلان، مشو شاد
Ки боди тунди ин хоки хатарнок
که باد تند این خاک خطرناک
Чунин гулҳои басӣ карда сети хошок
چنین گلهای بسی کردهست خاشاک
Дарин перонаи ақли онро писандад
درین پیرانه عقل آن را پسندد
Ки дар ваии рахти бандади дил на бандад
که در وی رخت بندد دل نه بندد
Машав чу хусравони сусти бунёд
مشو چو خسروان سست بنیاد
Ки боқӣ монад азишон ганҷи шаддод
که باقی ماند ازیشان گنج شداد
Чу « хусрав » шӯи гдоӣии хуши саранҷом
چو «خسرو» شو گدائی خوش سرانجام
Казу боқӣ нахоҳад монад ҷузи ном
کزو باقی نخواهد ماند جز نام
Дарин нома ки номаши боди боқӣ
درین نامه که نامش باد باقی
Чунин хондам нмтҳои фироқӣ
چنین خواندم نمطهای فراقی
Ки чун шаҳро ба ҳукми лоязолӣ
که چون شه را به حکم لایزالی
Шуд , аз рӯй Хизри хон , дидаи холӣ
شد، از روی خضر خان، دیده خالی
Дарунашро дар он ғамҳои ҷонӣ
درونش را در آن غمهای جانی
Тавон рафт ва фузун шуд нотавонӣ
توان رفت و فزون شد ناتوانی
Яке ранҷиши гирифта дар ҷигари гоҳ
یکی رنجش گرفته در جگر گاه
Дигар қатъи ҷигари гӯшаи ҷигари гоҳ
دگر قطع جگر گوشه جگر گاه
Ҷафо бар душмани берун тавон кард
جفا بر دشمن بیرون توان کرد
Чу дар синааст душман чу натавон кард
چو در سینه است دشمن چو نتوان کرد
Се душман дар дарун гашта балои санҷ
سه دشمن در درون گشته بلا سنج
Ғами фарзанду хуии нохушу ранҷ
غم فرزند و خوی ناخوش و رنج
Гирифт ин ҳар се хасмаш дар ҷигари ҷой
گرفت این هر سه خصمش در جگر جای
Барин ҳар се аҷал шуд корфармоӣ
برین هر سه اجل شد کارفرمای
зи шаволи омадаи ҳафтуми паёпай
ز شوال آمده هفتم پیاپی
Санаи ҳафт сад ва се панҷӣ бар сарвӣ
سنه هفت صد و سه پنجی بر سروی
Казин дайри сипанҷи он шоҳи офоқ
کزین دیر سپنج آن شاه آفاق
Берн аз ҳафт гунбади баради шаш тоқ
برن از هفت گنبد برد شش طاق
Гар аз дебои чини хоҳии намӯна
گر از دیبای چین خواهی نمونه
Заминро кард божгўнаҳ
زمین را کرد باژگونه
Чаро бар тахти оҷи он кас наад тоҷ
چرا بر تخت عاج آن کس نهد تاج
Ки зери таҳтаи гул хост шуд оҷ
که زیر تختهٔ گل خواست شد عاج
Хирад бинад , чу гардад устихони санҷ
خرد بیند، چو گردد استخوان سنج
Ки шоҳ ростин шуд шоҳи шатранҷ
که شاه راستین شد شاه شطرنج
Мубин комрўз монадаш устихони чиз
مبین کامروز ماندش استخوان چیز
Ки фардо хок гардад устихон низ
که فردا خاک گردد استخوان نیز
Чу аввали хоку охир низ хокем
چو اول خاک و آخر نیز خاکیم
Чаҳ чандин , баҳри хокӣ сина чокем ?
چه چندین، بهر خاکی سینه چاکیم؟
Чу ҳар коз хок зояд боз хок аст
چو هر کاز خاک زاید باز خاک است
Хуши он каси кози ғами беҳуда пок аст
خوش آن کس کاز غم بیهوده پاک است
Чаро бояд гирифт он кишвару шаҳр
چرا باید گرفت آن کشور و شهر
Казон ндиҳанд беш аз чори гази баҳр ?
کزان ندهند بیش از چار گز بهر؟
Фалаки зи онҷо ки дорад расму пеша
فلک ز آنجا که دارد رسم و پیشه
Ки кӯшад дар ҷФокорӣ ҳамеша
که کوشد در جفاکاری همیشه
Дигар раҳи бозии дигари барангехт
دگر ره بازی دیگر برانگیخت
Ки натавонади ду сад бозигар ангехт
که نتواند دو صد بازیگر انگیخت
Ғараз чун рафт моҳи малик дар меғ
غرض چون رفت ماه ملک در میغ
Бҷнбидн даромад фитнаро теғ
بجنبیدن درآمد فتنه را تیغ
Ҳануз он моҳро то барда дар маҳд
هنوز آن ماه را تا برده در مهد
Ки гашти он душмани Меҳдии каш аз аҳд
که گشت آن دشمن مهدی کش از عهد
Сабки номеҳрбониро равон кард
سبک نامهربانی را روان کرد
Ки беМеҳрӣ кунад то метавон кард
که بی مهری کند تا میتوان کرد
Шитобади майли майли он сӯ ба таъҷил
شتابد میل میل آن سو به تعجیل
Ки нури дидаи шаҳро кашад майл
که نور دیدهٔ شه را کشد میل
Шитобон рафт « сунбул » тунд чун бод
شتابان رفت «سنبل» تند چون باد
Ғубори олӯдаи сӯии сарви озод
غبار آلوده سوی سرو آزاد
Хизри хонро хабар шуд комади он хор
خضر خان را خبر شد کامد آن خار
Казон бодом чашмаш ёбад озор
کزان بادام چشمش یابد آزار
Ба таслим қазо бинишаст хандон
به تسلیم قضا بنشست خندان
Нарафт аз ҷой чун ноҳўшмндон
نرفت از جای چون ناهوشمندان
Чунин то он ғубори олӯда аз роҳ
چنین تا آن غبار آلوده از راه
Бар омад бар фарози қалъа ногоҳ
بر آمد بر فراز قلعه ناگاه
Барон ҷони гиромӣ бо танӣ чанд
بران جان گرامی با تنی چند
Расед , оҳхтаҳ бар гул , сӯсанӣ чанд
رسید، آهخته بر گل، سوسنی چند
Чу он дида , ба рони хасмон назар кард
چو آن دیده، به ران خصمان نظر کرد
Ҳамон чашмӣ ки хоҳад рафт , тар кард
همان چشمی که خواهد رفت، تر کرد
Ба гиря гуфт : мо ношаҳ фурӯ хуфт ?
به گریه گفت: ما ناشه فرو خفت؟
Кзинсони фитнаи хуфта бар ошуфт ? !
کزینسان فتنهٔ خفته بر آشفت؟!
Чаҳ ҳоласт ин ва ин ҷӯш аз пай чист ?
چه حالست این و این جوش از پی چیست؟
Барин зиндонии ин бахшоиш аз кист ?
برین زندانی این بخشایش از کیست؟
Ҷавобаш дод « сунбул » к-эии гули бахт !
جوابش داد «سنبل» کای گل بخت!
Чаҳ бошад сунбулӣ бо садамаи сахт !
چه باشد سنبلی با صدمهٔ سخت!
Ба ҳукмии кон ба сухан тунд бодӣаст
به حکمی کان به سخن تند بادیست
Гиёҳиро на ҷои аистодист
گیاهی را نه جای ایستادیست
Чўхон донист комади тири тақдир
چوخان دانست کامد تیر تقدیر
Шуд аз дида ба истиқболи он тир
شد از دیده به استقبال آن تیر
Ба рағбат дошт наргиси пеш « сунбул »
به رغبت داشت نرگس پیش «سنبل»
Ки хоҳии хорами аФгни хоҳеми гул
که خواهی خارم افگن خواهیم گل
Чу дид он ҳоли сунбули чору ночор
چو دید آن حال سنبل چار و ناچار
ЪниФонро аз ҳар сӯ кард бар кор
عنیفان را از هر سو کرد بر کار
Ки бФгнднди сарви ростин ро
که بفگندند سرو راستین را
Бёзрднди чашми нозанин ро
بیازردند چشم نازنین را
Касе каз баҳри захм чашм зад нил
کسی کز بهر زخم چشم زد نیل
Раседаш чашми захмии ногуҳ аз майл
رسیدش چشم زخمی ناگه از میل
Чунон чашмӣ ки аз серума шудӣ риш
چنان چشمی که از سرمه شدی ریش
Чигуна тоби майл орад биандеш
چگونه تاب میل آرد بیندیش
Чу пар хӯн шуд хумории наргиси вай
چو پر خون شد خماری نرگس وی
Хумории гӯиё қӣ мекунад май
خماری گوئیا قی میکند می
Хуморӣ дошт чашмаш , вои сад ӯй !
خماری داشت چشمش، وای صد اوی!
Ки шуд чашм ва , хумораш монад бар ҷой !
که شد چشم و، خمارش ماند بر جای!
Ба дида ҳар каси андар дард ме кард
به دیده هر کس اندر درد میکرد
Вай аз дида меафшон шуд , зиҳии дард !
وی از دیده می افشان شد، زهی درد!
Агар буд аз фалаки зингўнаҳи бедод
اگر بود از فلک زینگونه بیداد
Фалак кӯраст , ёб кӯртар бод !
فلک کور است، یاب کورتر باد!
Вазин сӯи Хизри Юсуфат рӯй чун дид
وزین سو خضر یوسفت روی چون دید
Ки чашми озор ёқӯбяш бахшед
که چشم آزار یعقوبیش بخشید
Басӣ мехост дод худ зи додар
بسی میخواست داد خود ز دادار
Ба дард чашм кард дарди дили ёр
به درد چشم کرد درد دل یار
Зиҳии неру ки дар панҷоҳ фарсанг
زهی نیرو که در پنجاه فرسنگ
Сар бадхоҳ зад шамшераш аз чанг
سر بدخواه زد شمشیرش از چنگ
Фалаки зонҷо ки дар подоши срҳост
فلک زانجا که در پاداش سرهاست
Дуои дарди мандонро асрҳост
دعای درد مندان را اثرهاست
Замонаи сохт теғии зи оҳи мазлӯм
زمانه ساخت تیغی ز آه مظلوم
Сар шавамаш Фгнд аз гардан шавам
سر شومش فگند از گردن شوم
Ҳамин дастур каз пос намак монад
همین دستور کز پاس نمک ماند
Намаки хории ду се дар пос худ хонд
نمکخواری دو سه در پاس خود خواند
Чу ӯ бгзошт аз ҳақи намаки пос
چو او بگزاشت از حق نمک پاس
Намаки хорони хўронидндши алмос
نمک خواران خورانیدندش الماس
Чу аз теғу намаки савганд будаш
چو از تیغ و نمک سوگند بودش
Намак шамшер шуд сар дар рабӯдаш
نمک شمشیر شد سر در ربودش
Чу ӯ бар дидаи манъам ҷафо кард
چو او بر دیدهٔ منعم جفا کرد
Сипеҳр аз дидаи ҷонаш сазо кард
سپهر از دیدهٔ جانش سزا کرد
Ба чашми кас чу каси хор ситам дод
به چشم کس چو کس خار ستم داد
Бибояд чашми худ бо сар баҳам дод
بباید چشم خود با سر بهم داد
Ғарази алқсаҳи он кофур бе нур
غرض القصه آن کافور بی نور
Ба тнбўли аҷал , чун гашти кофур
به تنبول اجل، چون گشت کافور
Яке аз неки хоҳон , қосидии ҷуст
یکی از نیکخواهان، قاصدی جست
Бад-ӣни мужда , гулу тнбўл бар даст
بدین مژده، گل و تنبول بر دست
Наоне рафт сӯии хони воло
نهانی رفت سوی خان والا
Ҳикоят кард сари ҳақи таъолӣ
حکایت کرد سر حق تعالی
Ки хасм ар чашми захмиро сабаби гашт
که خصم ار چشم زخمی را سبب گشت
Сарашро теғи кини чӯби адаби гашт
سرش را تیغ کین چوب ادب گشت
Салими алқлб , фарзанди ҷаҳони шоҳ
سلیم القلب، فرزند جهان شاه
Ба дил буд аз фиреби олами огоҳ
به دل بود از فریب عالم آگاه
Начандон шодмони гашти андари он кор
نچندان شادمان گشت اندر آن کار
Ки ҳар касро ба навбат дид тимор
که هر کس را به نوبت دید تیمار
Хизри хон чу зи ғайби инсоф худ ёфт
خضر خان چو ز غیب انصاف خود یافت
Гармро ҷои шукр беадад ёфт
گرم را جای شکر بی عدد یافت
Ба мискинии ҷабин бар хок молида
به مسکینی جبین بر خاک مالید
зи оҳи хасму сӯз худ бинолед
ز آه خصم و سوز خود بنالید
Барон бадхоҳ бетамиз бигирист
بران بدخواه بی تمیز بگریست
Бирав бигирист бар худ низ нагирист
برو بگریست بر خود نیز نگریست