Чунин гуфт Бурзуии он гуҳи бадавӣ

چنین گفت برزوی آن گه بدوی

Ки эй номвари дилбари хуб рӯй

که ای نامور دلبر خوب روی

Чигуна сети он зан ба дидору мӯӣ

چگونه ست آن زن به دیدار و موی

Чаҳ меҷӯяд имшаб дар айвони ӯй

چه می جوید امشب در ایوان اوی

Чу ромишгари он дард Бурзуӣ дид

چو رامشگر آن درد برزوی دید

Ба чарбии пас он гуҳ сухан густаред

به چربی پس آن گه سخن گسترید

Бадв гуфт к-эии шоҳи озодагон

بدو گفت کای شاه آزادگان

Чунин гуфт баҳроми бозоргон

چنین گفت بهرام بازارگان

Ки бозоргонаст ин шуҳраи зан

که بازارگان است این شهره زن

Ба бозоргонии сари анҷуман

به بازارگانی سر انجمن

Накӯ рӯйу озодау тези ҳуш

نکو روی و آزاده و تیز هوش

Варои номи шҳрўии гавҳари фуруш

ورا نام شهروی گوهر فروش

Ба боло баландасту зебо ба рӯй

به بالا بلند است و زیبا به روی

Надидам ба гетии чунин рӯйу мӯӣ

ندیدم به گیتی چنین روی و موی

Чунин гуфт шавем ба омул бамурд

چنین گفت شویم به آمل بمرد

Мароу писарро ба зории супурд

مرا و پسر را به زاری سپرد

Надонам ки шҳрўи нажод аз куҷост

ندانم که شهرو نژاد از کجاست

Ҳаме омадани сӯй Эрон чарост

همی آمدن سوی ایران چراست

Чу бишунид Бурзу билразед сахт

چو بشنید برزو بلرزید سخت

Бпжмрд монанди барги дарахт

بپژمرد مانند برگ درخت

Сипаҳбади з дида баборед об

سپهبد ز دیده ببارید آب

Ҳамеи рехт бар хок дар хўшоб

همی ریخت بر خاک در خوشاب

зи андешаи он мард , хастаи равон

ز اندیشه آن مرد، خسته روان

Бадв гуфт ромишгар эй паҳлавон

بدو گفت رامشگر ای پهلوان

Чаҳ будат ки гаштии азин сони дижам

چه بودت که گشتی ازین سان دژم

зи дидори ман гашти шодят кам

ز دیدار من گشت شادیت کم

Чаҳ будат казин сони фурӯрафта Эй

چه بودت کزین سان فرورفته ای

Бпжмрдаҳ рӯй ва ба дили тафта Эй

بپژمرده روی و به دل تفته ای

Чаҳ омад наҳайбат зи ангуштарӣ

چه آمد نهیبت ز انگشتری

Ба ман шояд ар гӯйии ин доварӣ

به من شاید ار گویی این داوری

Гулӣ будӣ аз нозу шодӣ ба бор

گلی بودی از ناز و شادی به بار

Чаҳ будат ки гаштии чунин сӯгвор

چه بودت که گشتی چنین سوگوار

Нагӯйӣ ки ин нола зор чист

نگویی که این ناله زار چیست

Туро дар дили ин дард аз баҳр кист

تو را در دل این درد از بهر کیست

Бадв гуфт Бурзу ки эй шуҳраи зан

بدو گفت برزو که ای شهره زن

Сари бонувон , меҳтари анҷуман

سر بانوان، مهتر انجمن

Битарсам ки чун бозгуем сухан

بترسم که چون بازگویم سخن

Бад ояд ба рӯй ту эй неки зан

بد آید به روی تو ای نیک زن

Занон худ надузанд лабро ба банд

زنان خود ندوزند لب را به بند

Бигӯянд ва аз кас надоранд панд

بگویند و از کس ندارند پند

Нишоед ҳамеи рози гуфтан ба зан

نشاید همی راز گفتن به زن

Набошад ба гетии зани рои зан

نباشد به گیتی زن رای زن

Ба пеши занони роз ҳаргиз магӯӣ

به پیش زنان راز هرگز مگوی

Чу гӯйии ҳамеи бозёбӣ ба кӯй

چو گویی همی بازیابی به کوی

Кунунгар вафоро ту паймон кунӣ

کنون گر وفا را تو پیمان کنی

Мари ин хастаи дилро ту дармон кунӣ

مر این خسته دل را تو درمان کنی

Ба савганд ва паймон бабандӣ ту даст

به سوگند و پیمان ببندی تو دست

Бар он сон ки онро нишоед шикаст

بر آن سان که آن را نشاید شکست

( ки бо кас нагӯйӣ ту ин рози ман

(که با کس نگویی تو این راز من

Бад-ӣн кор бошӣ ту дмсози ман )

بدین کار باشی تو دمساز من)

Чу бишунид зан гуфт к-эии паҳлавон

چو بشنید زن گفت کای پهلوان

Ба гардандаи гардуну меҳри равон

به گردنده گردون و مهر روان

Кигар бар серуми теғи боради сипеҳр

که گر بر سرم تیغ بارد سپهر

Ҳамаи тир ва зубин занад моҳу меҳр

همه تیر و زوبین زند ماه و مهر

Нагӯям касеро ман ин рози ту

نگویم کسی را من این راز تو

Ба ҳар нек ва бад бошам анбози ту

به هر نیک و بد باشم انباز تو

Чу бишунид Бурзуӣ шуд шодмон

چو بشنید برزوی شد شادمان

Барони гашти хуррами дили паҳлавон

برآن گشت خرم دل پهلوان

Чунин гуфт Бурзу ки он шуҳраи зан

چنین گفت برزو که آن شهره زن

Ки ангуштаряш оваредӣ ба ман

که انگشتریش آوریدی به من

На гавҳар фурушасту бозоргон

نه گوهر فروش است و بازارگان

Бар ин буми Эрону озодагон

بر این بوم ایران و آزادگان

зи баҳр ман омад бад-ӣни ҷой бар

ز بهر من آمد بدین جای بر

Вагар на нахоҳад ҳамеи симу зар

وگر نه نخواهد همی سیم و زر

Марогар з эдар раҳоӣ буд

مرا گر ز ایدر رهایی بود

Туро дар ҷаҳони подшоҳӣ буд

تو را در جهان پادشاهی بود

Ҳам акнӯн аз эдар бирав бози ҷой

هم اکنون از ایدر برو باز جای

Ба нармии ҳамон роҳи барбати сарой

به نرمی همان راه بربط سرای

Замонӣ бар осоӣ бо шуҳраи зан

زمانی بر آسای با شهره زن

Чу холӣ шавад хона аз анҷуман

چو خالی شود خانه از انجمن

Бипурсаш ки эдар мурод ту чист

بپرسش که ایدر مراد تو چیست

Туроандау дард аз баҳр кист

تو را انده و درد از بهر کیست

Ҳамоно ки Бурзуиро модарӣ

همانا که برزوی را مادری

Ки рӯзу шаб аз дарди пари озарӣ

که روز و شب از درد پر آذری

Агар модар номадорӣ бигӯӣ

اگر مادر نامداری بگوی

Ки то андарунати буми роҳи ҷӯй

که تا اندرونت بوم راه جوی

Биёмад давон назд шҳрўии зан

بیامد دوان نزد شهروی زن

Ба дидор ӯ шод шуд анҷуман

به دیدار او شاد شد انجمن

Бадв гуфт баҳроми гавҳари фуруш

بدو گفت بهرام گوهر فروش

Ки эй роҳати ҷону орому ҳуш

که ای راحت جان و آرام و هوش

Замонии дили номвари шоди дор

زمانی دل نامور شاد دار

Ҳама кор нобӯдаро боди дор

همه کار نابوده را باد دار

Хурӯшед ромишгари паҳлавон

خروشید رامشگر پهلوان

Бидон сон ки шуд шодмон зу равон

بدان سان که شد شادمان زو روان

( чу бигузашт аз шаби яке нима беш

(چو بگذشت از شب یکی نیمه بیش

Ҳамон хоб зад бар сару чашми неш )

همان خواب زد بر سر و چشم نیش)

Бихуфтанд баҳрому фарзанду зан

بخفتند بهرام و فرزند و زن

Бадв гуфт , ромишгари рои зан

بدو گفت، رامشگر رای زن

Сабки пардаи розро брдрид

سبک پرده راز را بردرید

Чу овози Бурзу ба шҳрў расед ,

چو آواز برزو به شهرو رسید،

Дилаши гашти хуррам аз ин роз ӯ

دلش گشت خرم از این راز او

Ба чора бидонаст он соз ӯ

به چاره بدانست آن ساز او

Бадв гуфт к-эии зани туро ин ки гуфт

بدو گفت کای زن تو را این که گفت

Ки оварад розами бурун аз наҳуфт

که آورد رازم برون از نهفت

Касе дар ҷаҳон аз ман огоҳ нест

کسی در جهان از من آگاه نیست

Марои пешаи ҷузи нола ва оҳ нест

مرا پیشه جز ناله و آه نیست

Чаҳ доне ки Бурзуиро модарам

چه دانی که برزوی را مادرم

Ҳаме аз пай ӯ ба ҳар кишварам

همی از پی او به هر کشورم

Ҳамоно ки Бурзуат огоҳ кард

همانا که برزوت آگاه کرد

Ки тираи шабат назд ман роҳ кард

که تیره شبت نزد من راه کرد

Агар бозгуе ба ман ин равост

اگر بازگویی به من این رواست

Ки ҷони ман андар дам аждаҳост

که جان من اندر دم اژدهاست

Бигуфт ин ва аз дида борид хӯн

بگفت این و از دیده بارید خون

Ҳаме кард аздрд бар дили фусун

همی کرد ازدرد بر دل فسون

Бадв гуфт ромишгар эй зан хамӯш

بدو گفت رامشگر ای زن خموش

Набояд ки баҳроми гавҳари фуруш

نباید که بهرام گوهر فروش

Азин рози мо ҳеҷ огаҳ шавад

ازین راز ما هیچ آگه شود

зи чораи марои даст кӯтаҳ шавад

ز چاره مرا دست کوته شود

Маро дод Бурзуӣ аз ту хабар

مرا داد برزوی از تو خبر

Фиристод назд туами номвар

فرستاد نزد توام نامور

Чу ангуштарӣ дид дар дасти ман

چو انگشتری دید در دست من

Маро гуфт бинмоӣ эй шуҳраи зан

مرا گفت بنمای ای شهره زن

Чу бстоди Бурзуӣ хира бимонад

چو بستاد برزوی خیره بماند

Нигинаш нигаҳ кард ва номаш бихонад

نگینش نگه کرد و نامش بخواند

Баборед аз дидаи хӯни ҷигар

ببارید از دیده خون جگر

Чунон номвари марди прхошхр

چنان نامور مرد پرخاشخر

Ба дёну додару чархи баланд

به دیان و دادار و چرخ بلند

Ба хуршеду шамшеру гурзу каманд

به خورشید و شمشیر و گُرز و کمند

Ки сарро напечам зи фармони ту

که سر را نپیچم ز فرمان تو

Нигарадам пас аз аҳду паймони ту

نگردم پس از عهد و پیمان تو

Маро гуфт бархез бо ройу ҳуш

مرا گفت برخیز با رای و هوش

Бирав шод то хони гавҳари фуруш

برو شاد تا خان گوهر فروش

Биёсоӣ ва биншин ва чизе бизан

بیاسای و بنشین و چیزی بزن

Чу гардад пароканда аз анҷуман

چو گردد پراکنده از انجمن

Пас он гуҳи азуи бозпурси ин сухан

پس آن گه ازو بازپرس این سخن

Чу гуяд ҳамаи ҳоли сар то ба бен

چو گوید همه حال سر تا به بن

Ҳамаи роз ӯро биҷавӣ аз нахуст

همه راز او را بجوی از نخست

Бидон гуҳ ки гардад туро ин дуруст

بدان گه که گردد تو را این درست

Бигӯяш ки моро чаҳ омад ба рӯй

بگویش که ما را چه آمد به روی

Азин хираи сари кўжи прхошҷўӣ

ازین خیره سر کوژ پرخاشجوی

Кунун бозгардам бигӯям бадавӣ

کنون بازگردم بگویم بدوی

Ки оби муродат равон шуд ба ҷӯй

که آب مرادت روان شد به جوی

Шавад шодмони паҳлавони ҷаҳон

شود شادمان پهلوان جهان

Наборад ҳамеи хӯни дил дар ниҳон

نبارد همی خون دل در نهان

Бигуфт ин ва аз хона омад бурун

بگفت این و از خانه آمد برون

Ҳаме рафт шодон бар раҳнамӯн

همی رفت شادان بر رهنمون

Чу омад бар ӯ ҳама боз гуфт

چو آمد بر او همه باز گفت

Рухи номвари ҳамчуи гул бар шкФт

رخ نامور همچو گل بر شکفت

Бадв гуфт дармони ин кор чист

بدو گفت درمان این کار چیست

Бад-ӣни дарди моро ҳаме ёр кист

بدین درد ما را همی یار کیست

Барин бар чаҳ созам чаҳ афсун кунам

برین بر چه سازم چه افسون کنم

Ки пои худ аз банд берун кунам

که پای خود از بند بیرون کنم

Мар ӯро ки орад ба наздики ман

مر او را که آرد به نزدیک من

Ки рахшон кунад ҷони торики ман

که رخشان کند جان تاریک من

Бадв гуфт ромишгар эй номдор

بدو گفت رامشگر ای نامدار

Бисозам туро ман бад-ӣни рои кор

بسازم تو را من بدین رای کار

Яке чораи созами бад-ӣни кори ман

یکی چاره سازم بدین کار من

Аз андешау рои ҳушёри ман

از اندیشه و رای هشیار من

Бидон гуҳ ки сари барзанади офтоб

بدان گه که سر برزند آفتاب

Ҷаҳон гардад аз вай дар хўшоб

جهان گردد از وی در خوشاب

Шавам назд он бонӯи бонувон

شوم نزد آن بانو بانوان

Бисозем тадбири мо ҳар давон

بسازیم تدبیر ما هر دوان

Бигӯям ки то асби оради чаҳор

بگویم که تا اسب آرد چهار

Чунон чун буд дар хури номдор

چنان چون بود در خور نامدار

Силаҳи гиронмояу барги роҳ

سلاح گرانمایه و برگ راه

Каманди дарозу дирафши сиёҳ

کمند دراز و درفش سیاه

Вазони пас биёям бар паҳлавон

وزان پس بیایم بر پهلوان

Бидон то набошӣ шикастаи равон

بدان تا نباشی شکسته روان

Вазон пас бисозем тадбири кор

وزان پس بسازیم تدبیر کار

Магари бози бинии рухи шаҳриёр

مگر باز بینی رخ شهریار

Ҳамаи шаби ҳаме буд дар гуфту гӯй

همه شب همی بود در گفت و گوی

Худу номвари марди прхошҷўӣ

خود و نامور مرد پرخاشجوی

Чу хуршед пайдо шуд аз осмон

چو خورشید پیدا شد از آسمان

Азуи гашти равшани замину замон

ازو گشت روشن زمین و زمان

Дили модар аздрд гашта ду ним

دل مادر ازدرد گشته دو نیم

Ҳамаи шаби ҳаме буд бо тарсу бим

همه شب همی بود با ترس و بیم

Биёмад азони хони гавҳари фуруш

بیامد ازآن خان گوهر فروش

зи бими равони рафта зу сабру ҳуш

ز بیم روان رفته زو صبر و هوش

Пар андеша бинишаст хастаи равон

پر اندیشه بنشست خسته روان

Ҳаме гуфт бо довари осмон

همی گفت با داور آسمان

Ки эй бартар аз ҷойгоҳу замон

که ای برتر از جایگاه و زمان

зи мо боди кӯтаҳи бади бадгумон

ز ما باد کوته بد بدگمان

Биёмад бар ӯ зани чора гар

بیامد بر او زن چاره گر

Бипурсед ва ӯро гирифташ ба бар

بپرسید و او را گرفتش به بر

Ба шҳрў чунин гуфт к-эии номвар

به شهرو چنین گفت کای نامور

Ҳамаи шаб ба андешаи ?ут , пари ҳунар ,

همه شب به اندیشه ات، پر هنر،

Ҳаме буд бо дарду тимори ҷуфт

همی بود با درد و تیمار جفت

Зондишаҳ то рӯз рахшон нахуфт

زاندیشه تا روز رخشان نخفت

Фиристод назд туами номвар

فرستاد نزد توام نامور

Бидон то бабандам ба чораи камар

بدان تا ببندم به چاره کمر

Ҳаме бо ту дар кори ёвари бум

همی با تو در کار یاور بوم

Ба ҳар раҳ ки хоҳяти раҳбари бум

به هر ره که خواهیت رهبر بوم

Кунун чораи кор Бурзу бисоз

کنون چاره کار برزو بساز

Ба гардуни сари номвар бар фароз

به گردون سر نامور بر فراز

Брондиш акнӯн яке рои зан

براندیش اکنون یکی رای زن

Маро раҳ намой эй сари анҷуман

مرا ره نمای ای سر انجمن

Чаҳсозӣу дармони ин кор чист

چه سازی و درمان این کار چیست

Дар андеша бо мо дар ин ёр кист

در اندیشه با ما در این یار کیست

Биовар сутури ткоўри чаҳор

بیاور ستور تکاور چهار

Чунон чун буд дар хури корзор

چنان چون بود در خور کارزار

Яке ҷавшан ва худу заррини сипар

یکی جوشن و خود و زرین سپر

Яке теғу тргу камону камар

یکی تیغ و ترگ و کمان و کمر

Камандии зи абрешими тобдор

کمندی ز ابریشم تابدار

Яке тези савҳони ҳамон обдор

یکی تیز سوهان همان آبدار

Ҳамеи асб аз шаҳр берун барем

همی اسب از شهر بیرون بریم

Ҳамеи сози раҳро ба ҳомӯн барем

همی ساز ره را به هامون بریم

Чу ту барг раҳ карда бошӣ тамом

چو تو برگ ره کرده باشی تمام

Шавам назд он паҳлуи хеши ком

شوم نزد آن پهلو خویش کام

Барам низ савҳону хоми каманд

برم نیز سوهان و خام کمند

Гушойами сару пой ӯро зи банд

گشایم سر و پای او را ز بند

Ба чора бар орм ба боми ҳисор

به چاره بر آرم به بام حصار

Рҳонмш аз банди золи савор

رهانمش از بند زال سوار

Ба роҳи биёбон ба турон шавем

به راه بیابان به توران شویم

Ба наздики он номдорон рӯем

به نزدیک آن نامداران رویم

Ба зоўл бимонем тимору дард

به زاول بمانیم تیمار و درد

Ба парвин бар орем аз золи гирд

به پروین بر آریم از زال گرد

Чу бишунид азуи ин сухани шуҳраи зан

چو بشنید ازو این سخن شهره زن

Бадв гуфт кӯтоҳ шуд ранҷи ман

بدو گفت کوتاه شد رنج من

Ба як ҳафта шуд сози роҳаши тамом

به یک هفته شد ساز راهش تمام

Чу прдхтаҳи гаштанд , ҳангоми шом

چو پردخته گشتند، هنگام شام

Ба соиидни банд ҳушёр бош !

به ساییدن بند هشیار باش!

зи душмани саратро нигаҳдор бош

ز دشمن سرت را نگهدار باش

Чу шаб тира гардад ба кирдори тир

چو شب تیره گردد به کردار تیر

Азин бораи диз чу ое ба зер

ازین باره دز چو آیی به زیر

Ба роҳи сипаҳбади ман устода ам

به راه سپهبد من استاده ام

Дилу дидаро тез бигушода ам

دل و دیده را تیز بگشاده ام

Бидон то ту ое ба наздики ман

بدان تا تو آیی به نزدیک من

Дирафшон кунӣ ҷони торики ман

درفشان کنی جان تاریک من

зи дарвозаи шаҳр берун шавем

ز دروازه شهر بیرون شویم

зи анбӯҳи мардум ба ҳомӯн шавем

ز انبوه مردم به هامون شویم

Ки шҳрўӣ аз шаҳри берун шудаи сет

که شهروی از شهر بیرون شده ست

зи андешаи ҷонаши пари азхўн шудаи сет

ز اندیشه جانش پر ازخون شده ست

Ҳамаи сози раҳ рост карда сети ӯй

همه ساز ره راست کرده ست اوی

Ба зоўл намонда сети худ рангу буи

به زاول نمانده ست خود رنگ و بوی

Чу бишунид Бурзуӣ шуд шодмон

چو بشنید برزوی شد شادمان

Басӣ офарин хонд бар ҳар давон

بسی آفرین خواند بر هر دوان

Бузади дасти вази пои банди гарон

بزد دست وز پای بند گران

Бсўдш ба савҳони оҳангарон

بسودش به سوهان آهنگران

Чу шаби гашт чун рӯй зангии сиёҳ

چو شب گشت چون روی زنگی سیاه

На хуршеди пайдо , на тобандаи моҳ

نه خورشید پیدا، نه تابنده ماه

Ҳар он кӯи нигаҳдор ӯ бад ба май

هر آن کو نگهدار او بد به می

Чунон кард он гирди фархундаи пай

چنان کرد آن گرد فرخنده پی

Ки сар боз нашнохт аз пои хеш

که سر باز نشناخت از پای خویش

Ҳама сар ниҳоданд бар ҷои хеш

همه سر نهادند بر جای خویش

Чу донист Бурзу ки шаб тира шуд

چو دانست برزو که شب تیره شد

Нигаҳбони зи мастӣ ба дил хира шуд

نگهبان ز مستی به دل خیره شد

Ба чора биёмад зи айвон ба бом

به چاره بیامد ز ایوان به بام

Ба бораи даруни басти он хами хом

به باره درون بست آن خم خام

зи бора ба чора дар омад ба зер

ز باره به چاره در آمد به زیر

Замонии ҳаме буд онҷои дайр

زمانی همی بود آنجای دیر

Сипаҳдор аз ҳар сӯй ме бингаред

سپهدار از هر سوی می بنگرید

Касеро дар он роҳ бераҳ надид

کسی را در آن راه بی ره ندید

Зани чора гар дид пас паҳлавон

زن چاره گر دید پس پهلوان

Биёмад ба наздик ӯ шодмон

بیامد به نزدیک او شادمان

Хурӯшӣ бар омад аз он ҳар давон

خروشی بر آمد از آن هر دوان

Ҳам аз чорагар зани ҳам аз паҳлавон

هم از چاره گر زن هم از پهلوان

Бирафтанд ҳар ду ба кирдори бод

برفتند هر دو به کردار باد

зи андӯҳи гетӣ шуда ҳар ду шод

ز اندوه گیتی شده هر دو شاد

Чу наздик шҳрў шуданд ҳар давон

چو نزدیک شهرو شدند هر دوان

Ҷаҳони ҷӯии Бурзуӣ бо длстон

جهان جوی برزوی با دلستان

Чу шҳрў варо дид равшани равон

چو شهرو ورا دید روشن روان

Хурӯшед ва омад бар ӯ давон

خروشید و آمد بر او دوان

Чунин гуфт к-эии номвари ҳӯшманд

چنین گفت کای نامور هوشمند

Чаҳ омад ба рӯяти зи чархи баланд

چه آمد به رویت ز چرخ بلند

Марои борӣ аз дард ту нест хоб

مرا باری از درد تو نیست خواب

занда шабу рӯзи дидаи пари об

ز انده شب و روز دیده پر آب

Ба чора бисозем ин кимиё

به چاره بسازیم این کیمیا

Фикандем тан дар дами аждаҳо

فکندیم تن در دم اژدها

Магари бози бинӣ бару бум ро

مگر باز بینی بر و بوم را

Бамоне ба хок ахтар шавам ро

بمانی به خاک اختر شوم را

Чу Бурзу варо дид борид хӯн

چو برزو ورا دید بارید خون

Ба модар чунин гуфт к-эии раҳнамӯн

به مادر چنین گفت کای رهنمون

Басӣ ранҷ донам ки бардоштӣ

بسی رنج دانم که برداشتی

Ҳамаи роҳи душвори бгзоштӣ

همه راه دشوار بگذاشتی

Ндонӣ чаҳ омад аз Эрон ба ман

ندانی چه آمد از ایران به من

Аз он лашкари шоҳ ва он анҷуман

از آن لشکر شاه و آن انجمن

Чаҳ бозӣ намӯдаш сипеҳри равон

چه بازی نمودش سپهر روان

Чаҳ омад ба рӯем зи перу ҷавон

چه آمد به رویم ز پیر و جوان

Кунун ин замони ҷой гуфтор нест

کنون این زمان جای گفتار نیست

Ба аз рафтан эдар дигар кор нест

به از رفتن ایدر دگر کار نیست

Ба модар бифармуд то дар замон

به مادر بفرمود تا در زمان

Бурун кард аз тани либоси занон

برون کرد از تن لباس زنان

Бар ойин мардон бапушед тан

بر آیین مردان بپوشید تن

Ба бераҳ бирафтанд пас ҳар се тан

به بی ره برفتند پس هر سه تن

Аз Эрон ба турон ниҳоданд рӯй

از ایران به توران نهادند روی

Бирафтанд хуррами дилу роҳи ҷӯй

برفتند خرم دل و راه جوی

Се рӯз ва се шаб рафт Бурзу ба роҳ

سه روز و سه شب رفت برزو به راه

Худу модару номвари неки хоҳ

خود و مادر و نامور نیک خواه

Ба рӯзи чаҳоруми сипедаи дмон

به روز چهارم سپیده دمان

Чу хуршед пайдо шуд аз осмон

چو خورشید پیدا شد از آسمان

Нигаҳ кард Бурзу ҳаме бингаред

نگه کرد برزو همی بنگرید

Сӯии роҳи Эрони яке гирд дид

سوی راه ایران یکی گرد دید

Казу гашти ҳомӯн чу дарёии қор

کزو گشت هامون چو دریای قار

Даромад ба ҷунбиши замин аз савор

درآمد به جنبش زمین از سوار

Дирафшӣ ба пеши андаруни аждаҳо

درفشی به پیش اندرون اژدها

Пасаш номвари шери фармонраво

پسش نامور شیر فرمانروا

Ҷаҳони паҳлавони рустами номдор

جهان پهلوان رستم نامدار

зи тухми сари афрози соми савор

ز تخم سر افراز سام سوار

Ҳамаи номдорони Эрон ба ҳам

همه نامداران ایران به هم

Чу гургин ва чун Тӯс ва чун гждҳм

چو گرگین و چون طوس و چون گژدهم

Фиребурзи коўсу раҳоами род

فریبرز کاوس و رهام راد

Сари сарварони Қорани ширзод

سر سروران قارن شیرزاد

Сипаҳбад биоварад аз Эрони ҳама

سپهبد بیاورد از ایران همه

Ҳамон шоҳи зодаи ҳамон як тана

همان شاه زاده همان یک تنه

Ҳар он кас ки буд аз саворони ҳама

هر آن کس که بود از سواران همه

Ки ӯ чун шубон буду гардони рама

که او چون شبان بود و گردان رمه

Бидон то рӯонишон дурахшон кунад

بدان تا روانشان درخشان کند

Дар айвони дастони гул афшон кунад

در ایوان دستان گل افشان کند

Сари соли нави ҳурмузи фордин

سر سال نو هرمز فوردین

Ббрдии ҳамаи номдорони кин

ببردی همه نامداران کین

Бидон рӯзи ҳангоми он базм буд

بدان روز هنگام آن بزم بود

Агар чанд он базм бо разм буд

اگر چند آن بزم با رزم بود

Чу аз даври Бурзуии он гирд дид

چو از دور برزوی آن گرد دید

Ки омад дирафши сипаҳбади падед

که آمد درفش سپهبد پدید

Ба шҳрў чунин гуфт к-эии ҳӯшёр

به شهرو چنین گفت کای هوشیار

Ба мо бар дигаргуна шуд рӯзгор

به ما بر دگرگونه شد روزگار

Ҳамаи ранҷу тимори ту боди гашт

همه رنج و تیمار تو باد گشت

Чу рустам падед омад аз паҳни дашт

چو رستم پدید آمد از پهن دشت

Нигаҳ кун бад-ӣни номвари паҳлавон

نگه کن بدین نامور پهلوان

Пас ӯ сипоҳӣ аз эрониён

پس او سپاهی از ایرانیان

Шуморо аз эдар бибояд шудан

شما را از ایدر بباید شدن

Ба раҳ бар набояд ҳамеи дам задан

به ره بر نباید همی دم زدن

Бирафтанд ҳар сӯ ба бероҳу роҳ

برفتند هر سو به بی راه و راه

Бидон то набенанд Эрони сипоҳ

بدان تا نبینند ایران سپاه

Се тан дид рустам ки бар тофтанд

سه تن دید رستم که بر تافتند

Ба тезӣ аз он роҳ бишитофтанд

به تیزی از آن راه بشتافتند

Чунон гуфт кон ҳар се бераҳ шуданд

چنان گفت کآن هر سه بی ره شدند

Чу аз мо ва аз лашкар огаҳ шуданд

چو از ما و از لشکر آگه شدند

Ҳамоно саворон таркон баданд

همانا سواران ترکان بدند

Ба нахҷӣри гӯрон ва шерон баданд

به نخجیر گوران و شیران بدند

Бидиданд моро ва бигурехтанд

بدیدند ما را و بگریختند

Ба доми бало дар наёвихтанд

به دام بلا در نیاویختند

Ба гургин чунин гуфт аз эдар барон

به گرگین چنین گفت از ایدر بران

Бибин то кадоманд номи оварон

ببین تا کدام اند نام آوران

Агар номдоранд вагар паҳлавон

اگر نامدارند و گر پهلوان

Биовар ба назд сипаҳи шани давон

بیاور به نزد سپه شان دوان

Таҳамтан чу ин гуфт гургин чу бод

تهمتن چو این گفت گرگین چو باد

Равон шуд з назд сипаҳдори шод

روان شد ز نزد سپهدار شاد

Ба гардан бар оварад гурзи гарон

به گردن بر آورد گُرز گران

Ҳамеи тохт то пеши номи оварон

همی تاخت تا پیش نام آوران

Ба кирдори дарёи дилаш бар дамид

به کردار دریا دلش بر دمید

Чу наздикии тунд боло расед

چو نزدیکی تند بالا رسید

Ду зан дид гургину гардии далер

دو زن دید گرگین و گردی دلیر

Камандӣ ба фитрок аз чарми шер

کمندی به فتراک از چرم شیر

Ба оҳани бпўшидаҳи асбу савор

به آهن بپوشیده اسب و سوار

Чу ошуфтаи ширии гуҳи корзор

چو آشفته شیری گه کارزار

Камоне ба бозуу найза ба даст

کمانی به بازو و نیزه به دست

Ба оҳани даруни бора чун пели маст

به آهن درون باره چون پیل مست

Ба Эрон набад марди ҳамтоӣ ӯ

به ایران نبد مرد همتای او

Ба бозуу дидору болой ӯ

به بازو و دیدار و بالای او

Надонист гургин ки он мард кист

ندانست گرگین که آن مرد کیست

Ситода бар он дашт аз баҳр чист

ستاده بر آن دشت از بهر چیست

Хурӯшӣ бар оварад гургин чу шер

خروشی بر آورد گرگین چو شیر

Бадв гуфт к-эии номдори далер

بدو گفت کای نامدار دلیر

Чаҳ мардӣ ва эдар куҷо омадӣ

چه مردی و ایدر کجا آمدی

Бад-ӣни роҳ бераҳ чаро омадӣ

بدین راه بی ره چرا آمدی

Чу дидӣ дирафши ҷаҳони паҳлавон

چو دیدی درفش جهان پهلوان

Чаро гаштӣ аз бими андари ниҳон

چرا گشتی از بیم اندر نهان

Чу гургин чунин гуфт Бурзуии шер

چو گرگین چنین گفت برزوی شیر

Хурӯшед ва омад бар ӯ далер

خروشید و آمد بر او دلیر

Ҳамоно з ҷон гуфт сайр омадӣ

همانا ز جان گفت سیر آمدی

Казин сон ба пайкор шер омадӣ

کزین سان به پیکار شیر آمدی

Ба майдони кӣна чу бинии маро

به میدان کینه چو بینی مرا

зи гардон олам гузинӣ маро

ز گردان عالم گزینی مرا

Чу бишунид гургин баровард ҷӯш

چو بشنید گرگین برآورد جوش

Бадв гуфт к-эии марди бозори ҳуш

بدو گفت کای مرد بازآر هوش

Магари номи гургин мелод ро

مگر نام گرگین میلاد را

Надонад сипаҳдори бедод ро

نداند سپهدار بیداد را

зи пайкони ман шер тарсон шавад

ز پیکان من شیر ترسان شود

Паланг аз камандам ҳаросон шавад

پلنگ از کمندم هراسان شود

Аз эдар туро назд рустам барам

از ایدر تو را نزد رستم برم

Бад-ӣн биҳдаҳ гуфт ту нанигарам

بدین بیهده گفت تو ننگرم

Бадв гуфт Бурзуии к-эии номвар

بدو گفت برزوی کای نامور

Нагӯяд чунин мардуми пари ҳунар

نگوید چنین مردم پر هنر

Ба рӯзӣ ки дар тан набошад равон

به روزی که در تن نباشد روان

Бгринд бар ман ҳамаи дӯдаи мон

بگریند بر من همه دوده مان

Ба даҳ мард чун ту маро чун барӣ

به ده مرد چون تو مرا چون بری

Бар андеши охири азин доварӣ

بر اندیش آخر ازین داوری

Бигуфт ин сипаҳдор ва бирасон бод

بگفت این سپهدار و برسان باد

Ду зоғи камонро ба зиҳ бар ниҳод

دو زاغ کمان را به زه بر نهاد

Хадангӣ бар оварад аз таркишаш

خدنگی بر آورد از ترکشش

Бузад бар бару синаи абри шаш

بزد بر بر و سینه ابر شش

БиФтоди гургин бар он гарми хок

بیفتاد گرگین بر آن گرم خاک

Ҳамаи доман ҷавшанаш гашта чок

همه دامن جوشنش گشته چاک

Биндохт аз боди Бурзуи каманд

بینداخت از باد برزو کمند

Сару ёл ӯ андар омад ба банд

سر و یال او اندر آمد به بند

Яке теғи заҳри оби гаван бар кашид

یکی تیغ زهر آب گون بر کشید

Ҳамеи хост аз тани сарашро бурид

همی خواست از تن سرش را برید

Бипечед гургину зинҳори хост

بپیچید گرگین و زنهار خواست

Бубахшед вайро чу пайкори хост ( ? )

ببخشید وی را چو پیکار خواست(؟)

Сутури сипаҳбад нигун кард зин

ستور سپهبد نگون کرد زین

Ҳаме рафт то пеши мардони кин

همی رفت تا پیش مردان کین

Нигаҳ кард рустами бадв хира монад

نگه کرد رستم بدو خیره ماند

Ҳаме дар ниҳони ном дён бихонад

همی در نهان نام دیان بخواند

Чунин гуфт корӣ нав омад ба пеш

چنین گفت کاری نو آمد به پیش

Надонам ман инро ҳаме кам ва беш

ندانم من این را همی کم و بیش

Ба сӯии зуввора ҳаме бингаред

به سوی زواره همی بنگرید

Казин сони шигифтӣ ба гетӣ надид

کزین سان شگفتی به گیتی ندید

Аз эдар бирав назд он нараҳ шер

از ایدر برو نزد آن نره شیر

Бибин то кадомаст марди далер

ببین تا کدام است مرد دلیر

Бипурсаш ки он номвар мард кист

بپرسش که آن نامور مرد کیست

зи гардону шерони варо ном чист

ز گردان و شیران ورا نام چیست

Агар номадории бўдкинаҳи ҷӯй

اگر نامداری بودکینه جوی

Ба чарбӣ биовар ба назд ман ӯй

به چربی بیاور به نزد من اوی

Зуввора чу бишунид омад давон

زواره چو بشنید آمد دوان

Ба наздики он номвари паҳлавон

به نزدیک آن نامور پهلوان

Сипаҳбад чу наздик Бурзу расед

سپهبد چو نزدیک برزو رسید

Савории ситода бар он дашт дид

سواری ستاده بر آن دشت دید

Ту гуфтӣ Наримони ял зинда шуд

تو گفتی نریمان یل زنده شد

Фалаки пеши шамшер ӯ банда шуд

فلک پیش شمشیر او بنده شد

Ба болои баланд ва ба бозуи қавӣ

به بالا بلند و به بازو قوی

Миён чун кноғу буриши паҳлавӣ

میان چون کناغ و برش پهلوی

Камоне ба бозу фиканда далер

کمانی به بازو فکنده دلیر

Ту гуфтӣ ки ошуфта шуд нараҳ шер

تو گفتی که آشفته شد نره شیر

Ду зан дид бар раҳи халидаи равон

دو زن دید بر ره خلیده روان

Ситода бар номвари паҳлавон

ستاده بر نامور پهلوان

Сипаҳдор гургин бибаста ба банд

سپهدار گرگین ببسته به بند

Бпичидаҳи ёлаш ба хами каманд

بپیچیده یالش به خم کمند

Зуввора хурӯшед к-эии паҳлавон

زواره خروشید کای پهلوان

Дили корзору хирадро равон

دل کارزار و خرد را روان

Чаҳ мардӣу номи нишон ту чист ?

چه مردی و نام نشان تو چیست؟

Ки зояндаро бар ту бояд гирист

که زاینده را بر تو باید گریست

зи рустами надорӣ ҳамоно хабар

ز رستم نداری همانا خبر

Вазин номдорони прхошхр

وزین نامداران پرخاشخر

Зтўси сарафрозу Гӯдарзи Гев

زطوس سرافراز و گودرز گیو

зи Фарҳоду раҳоаму Густаҳми ню

ز فرهاد و رهام و گستهم نیو

Азин номвар мард бигушоӣ банд

ازین نامور مرد بگشای بند

Ки печади зи бандаши сипеҳри баланд

که پیچد ز بندش سپهر بلند

Туро ман бихоҳам зи гардони шоҳ

تو را من بخواهم ز گردان شاه

Вазони номдорони Эрони сипоҳ

وزان نامداران ایران سپاه

Бадв гуфт Бурзуии к-эии номвар

بدو گفت برزوی کای نامور

На мард фиребаст прхошхр

نه مرد فریب است پرخاشخر

Ҳамоно ндонӣ ки ман кистам

همانا ندانی که من کیستم

Бад-ӣни содаи дашт аз пай чистам

بدین ساده دشت از پی چیستم

Ба майдони марои дидае рӯзи разм

به میدان مرا دیده ای روز رزم

Ки ҷанги ялони бади марои ҷои базм

که جنگ یلان بد مرا جای بزم

На рустами з рӯйаст ё з оҳан аст

نه رستم ز روی است یا ز آهن است

Ва ё кӯҳи Албурз дар ҷавшан аст

و یا کوه البرز در جوشن است

Чаҳ синҷид ба ҷангами ҳамеи Таҳамтан

چه سنجد به جنگم همی تهمتن

На Тӯсу фаромарз ва он анҷуман

نه طوس و فرامرز و آن انجمن

Ҳамон захми бозуи гўоӣ ман аст

همان زخم بازو گوای من است

Каманду камони раҳнамоӣ ман аст

کمند و کمان رهنمای من است

Агар сайри номади зи пайкори ман

اگر سیر نامد ز پیکار من

Намоями бадви бози дидори ман

نمایم بدو باز دیدار من

Ба чора Раҳонед худро зи банд

به چاره رهانید خود را ز بند

зи гурзи гарону зи захми каманд

ز گُرز گران و ز زخم کمند

Кунун андарин дашти овардгоҳ

کنون اندرین دشت آوردگاه

Кунам рӯзи равшан бар ва бар сиёҳ

کنم روز روشن بر و بر سیاه

Ҳамоно ки ноед ба пайкори ман

همانا که ناید به پیکار من

На ӯй ва на гардӣ аз он анҷуман

نه اوی و نه گردی از آن انجمن

Зуввора чу бишунид азуи ин сухан

زواره چو بشنید ازو این سخن

Бирав тоза шуд бози дарди куҳан

برو تازه شد باز درد کهن

Зуввораи мар ӯро чу бишнохташ

زواره مر او را چو بشناختش

Бипурсед аз давру бнўохтш

بپرسید از دور و بنواختش

БдўгФти к-эии номвари паҳлавон

بدوگفت کای نامور پهلوان

Чигуна биҷустӣ зи банди гарон ?

چگونه بجستی ز بند گران؟

Биёмад аз он пас ба кирдори бод

بیامد از آن پس به کردار باد

Бар номвари рустами поки зод

بر نامور رستم پاک زاد

Дил аз бими пари дарду рухсораи зард

دل از بیم پر درد و رخساره زرد

Бинолед пеши Таҳамтани зи дард

بنالید پیش تهمتن ز درد

Чу рустам варо дид бетоб ва туаш

چو رستم ورا دید بی تاب و توش

На дар тани равон ва на дар сараши ҳуш

نه در تن روان و نه در سرش هوش

Ба дил гуфт корӣ нав омад ба мо

به دل گفت کاری نو آمد به ما

Фитодем андари дами аждаҳо

فتادیم اندر دم اژدها

Бипурсед аз он номвари паҳлавон

بپرسید از آن نامور پهلوان

Ки чунаст кирдори чархи равон

که چون است کردار چرخ روان

Зуввора бадв гуфт к-эии номдор

زواره بدو گفت کای نامدار

Бар ошуфт бо мо бади рӯзгор

بر آشفت با ما بد روزگار

Раҳо шуд сипаҳдори Бурзуи зи банд

رها شد سپهدار برزو ز بند

Надонам ки чун гашти чархи баланд

ندانم که چون گشت چرخ بلند

Ҳамаи банду зиндон ту кард паст

همه بند و زندان تو کرد پست

Раҳои гашт аз банд чун пели маст

رها گشت از بند چون پیل مست

Сипаҳдори гургин ба зинҳор ӯст

سپهدار گرگین به زنهار اوست

Ҳамаи разми ганди оварон кор ӯст

همه رزم گند آوران کار اوست

Чу бишунид рустам битарсед сахт

چو بشنید رستم بترسید سخت

Ба дил гуфт моно ки баргашти бахт

به دل گفت مانا که برگشت بخت

Бадв гуфт чун ҷусти ин деви зод

بدو گفت چون جست این دیو زاد

Казин гӯна ҳаргиз надорем ёд

کزین گونه هرگز نداریم یاد

Чаҳ омад ба рӯй фаромарзи азуӣ

چه آمد به روی فرامرز ازوی

Бидон номдорони прхошҷўӣ

بدان نامداران پرخاشجوی

Хурӯшӣ бар омад зи эрониён

خروشی بر آمد ز ایرانیان

Бибастанд бркини Бурзуи миён

ببستند برکین برزو میان

Чунин гуфт ҳар кас ки ин чун кунем

چنین گفت هر کس که این چون کنیم

Ки ёли ҷаҳони ҷӯии пар аз хӯн кунем

که یال جهان جوی پر از خون کنیم

Чунин гуфт рустам ба эрониён

چنین گفت رستم به ایرانیان

Ки эй номдорону озодагон

که ای نامداران و آزادگان

Бабандед доман ба домани дарун

ببندید دامن به دامن درون

Баронед аз номвари ҷӯии хӯн

برانید از نامور جوی خون

Набояд каз эдар шавад шодмон

نباید کز ایدر شود شادمان

Ба назд сипаҳдори туронён

به نزد سپهدار تورانیان

Агар мо барин бар диранги оварем

اگر ما برین بر درنگ آوریم

Ҳамаи номи некӯ ба нанги оварем

همه نام نیکو به ننگ آوریم

Чу рустам чунин гуфт эрониён

چو رستم چنین گفت ایرانیان

Ҳама бар кушоданд яксар забон

همه بر گشادند یکسر زبان

Ки пеши сипаҳбади ҳама банда ем

که پیش سپهبد همه بنده ایم

Ба фармону райши сар афканда ем

به فرمان و رایش سر افکنده ایم

Бабандем домани як андар дигар

ببندیم دامن یک اندر دگر

Намонем кин тарки прхошхр ,

نمانیم کاین ترک پرخاشخر،

Азин дашт оварад берун шавад

ازین دشت آورد بیرون شود

Магари коФсри мо пар аз хӯн шавад

مگر کافسر ما پر از خون شود

Чу бишунид рустам биёмад давон

چو بشنید رستم بیامد دوان

Ба наздики Бурзуии гирди ҷавон

به نزدیک برزوی گرد جوان

зи ҳомӯн бар он тунд боло кашид

ز هامون بر آن تند بالا کشید

Чу назд сипаҳдор Бурзу расед

چو نزد سپهدار برزو رسید

Ҷаҳони ҷӯйро дид бар дашти ҷанг

جهان جوی را دید بر دشت جنگ

Чу шерони ошуфтаи бигушодаи чанг

چو شیران آشفته بگشاده چنگ

Ниҳон карда танро ба зери зира

نهان کرده تن را به زیر زره

Ба абрӯи дроФкндаҳ аз кини гиреҳ

به ابرو درافکنده از کین گره

Яке бора дар зер ӯ ҳамчуи бод

یکی باره در زیر او همچو باد

Ту гуфтӣ ки аз Рахш дорад нажод

تو گفتی که از رخش دارد نژاد

зи сом Наримонаш нашнохт боз

ز سام نریمانش نشناخت باز

Бидон ёлу дасту ркиби дароз

بدان یال و دست و رکیب دراز

Камандӣ ба фитрок бар шаст хам

کمندی به فتراک بر شصت خم

Ки пели жёнро кашидӣ ба дам

که پیل ژیان را کشیدی به دم

Бар ошуфт бар дашт чун пели маст

بر آشفت بر دشت چون پیل مست

Яке гурзаи гови пайкар ба даст

یکی گُرزه گاو پیکر به دست

Бар он тунди боло замонӣ бимонад

بر آن تند بالا زمانی بماند

Бирав бар ҳамеи ном дён бихонад

برو بر همی نام دیان بخواند

Ду зан дид бо номвари найзаи дор

دو زن دید با نامور نیزه دار

Чу тобандаи хуршеду хуррами баҳор

چو تابنده خورشید و خرم بهار

Бар он хоки афкандаи гургин нижанд

بر آن خاک افکنده گرگین نژند

Бибаста ду дасташ ба хами каманд

ببسته دو دستش به خم کمند

Чунин гуфт кин номдорон ки анд

چنین گفت کاین نامداران که اند

Барин дашт бо ӯ зи баҳр чаҳ анд

برین دشت با او ز بهر چه اند

Дилаши гашти пари дард аз андӯҳу ғам

دلش گشت پر درد از اندوه و غم

Аз он кор ӯ гашти рустами дижам

از آن کار او گشت رستم دژم

Бипурсед аз айвони дастони сом

بپرسید از ایوان دستان سام

Взони номдорон бо ҷоҳу ком

وزآن نامداران با جاه و کام

Бидонаст ромишгарашро зи давр

بدانست رامشگرش را ز دور

зи шодии ҳамаи мотамаши гашти сур

ز شادی همه ماتمش گشت سور

Бадв гуфт рустам ки эй шуҳраи зан

بدو گفت رستم که ای شهره زن

Чаҳ кардӣ бидон банду зиндони ман

چه کردی بدان بند و زندان من

Чигуна раҳои гашти он номдор

چگونه رها گشت آن نامدار

Куҷо буд дастони соми савор

کجا بود دستان سام سوار

Ҳамоно фаромарз зинда намонад

همانا فرامرز زنده نماند

Замона дигар кас ба ҷояши нишонд

زمانه دگر کس به جایش نشاند

Дигар гуфт кин моҳ рухсора кист

دگر گفت کاین ماه رخساره کیست

Ситодаи барин дашт аз баҳр чист

ستاده برین دشت از بهر چیست

Бадв гуфт ромишгар эй паҳлавон

بدو گفت رامشگر ای پهلوان

Ки бодии ҳамаи солаи равшани равон

که بادی همه ساله روشن روان

Ҷаҳони ҷӯии Бурзуиро модар аст

جهان جوی برزوی را مادر است

зи меҳраши шабу рӯзи пар озар аст

ز مهرش شب و روز پر آذر است

Ба найрангу афсун ӯ шуд раҳо

به نیرنگ و افسون او شد رها

Ҷаҳони ҷӯии дижхими нари аждаҳо

جهان جوی دژخیم نر اژدها