Чу бишунид Бурзуии овози ӯй

چو بشنید برزوی آواز اوی

Бадв гуфт к-эии паҳлуи кӣнаи ҷӯй

بدو گفت کای پهلو کینه جوی

Туро бо занон чист ин гуфту гӯй

تو را با زنان چیست این گفت و گوی

Ба майдони чораи дроФкндаҳи гӯй

به میدان چاره درافکنده گوی

Ҳадиси занони сахти нохуш буд

حدیث زنان سخت ناخوش بود

На ойини мардони саркаш буд

نه آیین مردان سرکش بود

Ба наздик ман омадӣ тознон

به نزدیک من آمدی تازنان

Сухани гӯии ҳаме бо занон

سخن گوی همی با زنان

Ҳамоно ки ба гашти дастати зи дард

همانا که به گشت دستت ز درد

Ки ёр омадат рӯзгори набард

که یار آمدت روزگار نبرد

Кунун омадӣ тознони пеши ман

کنون آمدی تازنان پیش من

Бидон ҷанг дидӣ кома беш ман

بدان جنگ دیدی کما بیش من

Ба чора з оварад бигурехтӣ

به چاره ز آورد بگریختی

Ба доми бало дар наёвихтӣ

به دام بلا در نیاویختی

Наёбӣ раҳои зи чанголи ман

نیابی رهایی ز چنگال من

Худу номдорони ин анҷуман

خود و نامداران این انجمن

Чунонат фиристам сӯии систон

چنانت فرستم سوی سیستان

Ки бар ту бгринди ҳамаи дӯстон

که بر تو بگریند همه دوستان

Ба пайкон бидӯзам сипар бар ?бирт

به پیکان بدوزم سپر بر برت

Ба гурзи гарон ман бикӯбам сарат

به گرز گران من بکوبم سرت

Бибинӣ кунун ҷанги мардони мард

ببینی کنون جنگ مردان مرد

Наёрӣ дигар ёди дашти набард

نیاری دگر یاد دشت نبرد

зи хӯни сарони дашт гулгун кунам

ز خون سران دشت گلگون کنم

Бибинӣ ки оварад ман чун кунам

ببینی که آورد من چون کنم

Ба нанг оварам бар шудаи номи ту

به ننگ آورم بر شده نام تو

Биорам ба хоки андаруни коми ту

بیارم به خاک اندرون کام تو

Чу бишунид рустам бар ошуфт сахт

چو بشنید رستم بر آشفت سخت

Бадв гуфт к-эии тарки баргаштаи бахт

بدو گفت کای ترک برگشته بخت

Бар он дашт Бифрефтат рӯзгор

بر آن دشت بفریفتت روزگار

Ки пирӯз гаштӣ бидон корзор

که پیروز گشتی بدان کارزار

Ҳамоно ки пайкори Мозандарон

همانا که پیکار مازندران

Ҳамоно гурзу куполи ман бо сарон

همانا گرز و کوپال من با سران

Шунидӣ ки чун буд ҳар ҷойгоҳ

شنیدی که چون بود هر جایگاه

Чаҳ бо нараҳ девони турони сипоҳ

چه با نره دیوان توران سپاه

Чу комусу Фртўс чу Ашкбӯс

چو کاموس و فرطوس چو اشکبوس

Ки аз бонг эшон бадаред кӯс

که از بانگ ایشان بدرید کوس

Ки хӯнашон ба хок андар омехтам

که خونشان به خاک اندر آمیختم

Бидон гуҳ ки бо кин бар овехтам

بدان گه که با کین بر آویختم

Надоранд болини ҷуз аз хоку хишт

ندارند بالین جز از خاک و خشت

Ба мардии фалак боз дорам зи гашт

به مردی فلک باز دارم ز گشت

Наҳифи ман ар сӯй Ҷайҳун шавад

نهیب من ار سوی جیحون شود

Ба Ҷайҳуни даруни об чун хӯн шавад

به جیحون درون آب چون خون شود

Агар чанд дар ҷанг ҳастӣ далер

اگر چند در جنگ هستی دلیر

Наёрӣ ҳамеи тоби арғндаҳи шер

نیاری همی تاب ارغنده شیر

Бигуфт ин ва аз ҷои бркрди Рахш

بگفت این و از جای برکرد رخش

Ба майдон дар омад гӯи тоҷи бахш

به میدان در آمد گو تاج بخش

Яке гирд тира барангехтанд

یکی گرد تیره برانگیختند

Ҳамеи хок бо хӯн бар омехтанд

همی خاک با خون بر آمیختند

Сарафрози номии ду гирди далер

سرافراز نامی دو گرد دلیر

Каз эшон ҳамеи бешаи бгзошти шер

کز ایشان همی بیشه بگذاشت شیر

Ба чапи бози бурданд ҳар ду Аннан

به چپ باز بردند هر دو عنان

Ба найза дар овехт бар ҳам давон

به نیزه در آویخت بر هم دوان

Чунон найза бар найза бар сохтанд

چنان نیزه بر نیزه بر ساختند

Ки аз икдгр боз нашнохтанд

که از یکدگر باز نشناختند

Чунон шуд зи баси гирди овардгоҳ

چنان شد ز بس گرد آوردگاه

Ки шуд рӯй хуршеди рахшони сиёҳ

که شد روی خورشید رخشان سیاه

зи захми саворону тоби Аннан

ز زخم سواران و تاب عنان

з сахтӣ бипечед бар ҳам синон

ز سختی بپیچید بر هم سنان

Ду найза чу хашхоши гашт аз наҳиф

دو نیزه چو خشخاش گشت از نهیب

Якеро наҷунбед пой аз ркиб

یکی را نجنبید پای از رکیب

зи якдигари эшон бгштнди давр

ز یکدیگر ایشان بگشتند دور

Пар аз ранҷи бобу пар аз дарди пӯр

پر از رنج باب و پر از درد پور

Чунин буд то буд чархи баланд

چنین بود تا بود چرخ بلند

Гуҳии ҷоҳу шодии гуҳии чоҳу банд

گهی جاه و شادی گهی چاه و بند

Чу кардӣ ту бар дили раҳи ози боз

چو کردی تو بر دل ره آز باز

Шавад ранҷи гетӣ ба ту бар дароз

شود رنج گیتی به تو بر دراز

Ҳамон ба казу даст кӯтаҳ кунӣ

همان به کزو دست کوته کنی

Равонро сӯии равшанӣ раҳ кунӣ

روان را سوی روشنی ره کنی

Чу осӯдаи гаштанди перу ҷавон

چو آسوده گشتند پیر و جوان

зи кӣна ҳаме тохтанд ҳар давон

ز کینه همی تاختند هر دوان

Ба гардан бар оварда гурзи гарон

به گردن بر آورده گرز گران

Ба монандаи путки оҳангарон

به ماننده پتک آهنگران

зи баси гирд каз рзмгаҳи ?бардамӣад

ز بس گرد کز رزمگه بردمید

Ҳамеи асби ганди оварон кас надид

همی اسب گند آوران کس ندید

Дили номдорон тпидн гирифт

دل نامداران طپیدن گرفت

Хуйу хӯни з ҳар ду давидан гирифт

خوی و خون ز هر دو دویدن گرفت

Яке ҳамчуи пел ва яке ҳамчуи шер

یکی همچو پیل و یکی همچو شیر

Нагаштанд ҳар ду зи пайкори сайр

نگشتند هر دو ز پیکار سیر

Ҳамаи номдорони эрониён

همه نامداران ایرانیان

Аз он разми гаштанди хастаи равон

از آن رزم گشتند خسته روان

Ҳаме гуфт ҳар каси чунин корзор

همی گفت هر کس چنین کارزار

Надорем ёди андарин рӯзгор

نداریم یاد اندرین روزگار

Ҳамоно наёрад сипеҳри равон

همانا نیارد سپهر روان

Ба мардӣ ба майдони равшани равон ( ? )

به مردی به میدان روشن روان(؟)

Згоҳи манӯчеҳру соми савор

زگاه منوچهر و سام سوار

Бад-ӣни сони надидаи сети каси корзор

بدین سان ندیده ست کس کارزار

зи сами сутурони замини гашти паст

ز سم ستوران زمین گشت پست

Чу ошуфтаи шерон ва чун пели маст

چو آشفته شیران و چون پیل مست

зи хами ялон гурз шуд чу камон

ز خم یلان گرز شد چو کمان

Наомад аз он ду якеро зиён

نیامد از آن دو یکی را زیان

зи якдигарон рӯй бргоштнд

ز یکدیگران روی برگاشتند

Ба бечорагии дасти бгзоштнд

به بیچارگی دست بگذاشتند

Дил ҳар ду аз бим шуд нотавон

دل هر دو از بیم شد ناتوان

Ҳамон солхурдаи ҳамон навҷавон

همان سالخورده همان نوجوان

Биҷӯшед бар ҳар ду тани хӯни зи хашм

بجوشید بر هر دو تن خون ز خشم

Чу ду тос хӯн карда он ҳар ду чашм

چو دو طاس خون کرده آن هر دو چشم

Сипеҳр аз равиши мондау меҳру моҳ

سپهر از روش مانده و مهر و ماه

Наёраст рафтан аз он кӣнаи гоҳ

نیارست رفتن از آن کینه گاه

Гусаста шуд аз тоб ҳар ду ркиб

گسسته شد از تاب هر دو رکیب

Дил ҳар ду аз икдгри пари наҳиф

دل هر دو از یکدگر پر نهیب

Ба сустӣ расед ин аз он , он аз ин

به سستی رسید این از آن، آن از این

Ҳаме ҳар замонии биФзўди кин

همی هر زمانی بیفزود کین

Чу рустами далерӣ Бурзу бидид

چو رستم دلیری برزو بدید

зи ҷон аз набардаш ба сирӣ расед

ز جان از نبردش به سیری رسید

Бадв гуфт к-эии номвари паҳлавон

بدو گفت کای نامور پهلوان

Набошад чу ту гирди равшани равон

نباشد چو تو گرد روشن روان

Ба дён ки бисёр дидам набард

به دیان که بسیار دیدم نبرد

Ҳамон разму пайкори мардони мард

همان رزم و پیکار مردان مرد

Расидам ба девони Мозандарон

رسیدم به دیوان مازندران

Ба гардони турону номи оварон

به گردان توران و نام آوران

Ҳамон ҷанги перону хоқони чин

همان جنگ پیران و خاقان چین

Гҳори гуҳонеу гардони кин

گهار گهانی و گردان کین

Марои сол афзуд шуд аз чорсд

مرا سال افزود شد از چارصد

Ки рӯзӣ наомад марои пеши бад

که روزی نیامد مرا پیش بد

зи чандини бузургон ки ман дида ам

ز چندین بزرگان که من دیده ام

Бад-ӣни мояи кишвар ки гардӣда ам

بدین مایه کشور که گردیده ام

На чун ту шунидам на дидам дигар

نه چون تو شنیدم نه دیدم دگر

Набандад ба гетӣ чу ту каси камар

نبندد به گیتی چو تو کس کمر

зи хуршед акнӯн ҳавои гарми гашт

ز خورشید اکنون هوا گرم گشت

Биҷӯшед ҳомӯну дарёу дашт

بجوشید هامون و دریا و دشت

Бполўд аз асбон ва аз марди хуй

بپالود از اسبان و از مرد خوی

Наёрад ниҳодан барин хоки пай

نیارد نهادن برین خاک پی

Ба майдон наёрем оварад чуст

به میدان نیاریم آورد چست

зи тобидан меҳр гаштем суст

ز تابیدن مهر گشتیم سست

Биёбону гармоу дигари давон

بیابان و گرما و دیگر دوان

Намонад якеро ба тан дар равон

نماند یکی را به تن در روان

Ба хӯрдан туро низ бошад ниёз

به خوردن تو را نیز باشد نیاز

Агар чанд ин ранҷ бошад дароз

اگر چند این رنج باشد دراز

Ба наздики модари яке бози гирд

به نزدیک مادر یکی باز گرد

Замонии або ӯ ҳам овози гирд

زمانی ابا او هم آواز گرد

Бар осоӣ ва биншин ва чизе бихӯр

بر آسای و بنشین و چیزی بخور

Аз он пас чу аз чархи баргашти хур

از آن پس چو از چرخ برگشت خور

Бабанд аз паии кӣна ҷустани миён

ببند از پی کینه جستن میان

Бубинем то бирка гардад замон

ببینیم تا برکه گردد زمان

Ба модар ҳамон карда ?ути бози гӯй

به مادر همان کرده ات باز گوی

Зкинаҳ ҳамоно бпичдт рӯй

زکینه همانا بپیچدت روی

Магари модарат равшаноӣ диҳад

مگر مادرت روشنایی دهد

Туро бо худат ошноӣ диҳад

تو را با خودت آشنایی دهد

Магари рустаи гардии зи чанголи ман

مگر رسته گردی ز چنگال من

Нагиранд бар ту ҳамеи анҷуман

نگیرند بر تو همی انجمن

Надирам ба дашнаи ҷигаргоҳи ту

ندرم به دشنه جگرگاه تو

Бурун ояд аз меғи ин моҳи ту

برون آید از میغ این ماه تو

Вагар хӯрданӣ нест аз мо бабр

وگر خوردنی نیست از ما ببر

Ки моро набошад азин дардисар

که ما را نباشد ازین دردسر

Чу рустам чунин гуфт Бурзуии шер

چو رستم چنین گفت برزوی شیر

Бадв гуфт к-эии паҳлавони далер

بدو گفت کای پهلوان دلیر

Шигифт оядам кору кирдори ту

شگفت آیدم کار و کردار تو

Ки дидам кунун ҷангу пайкори ту

که دیدم کنون جنگ و پیکار تو

Дареғи ин далерону гардани кашон

دریغ این دلیران و گردن کشان

Дареғи он саворони оҳани камон

دریغ آن سواران آهن کمان

Ки дар дасти ту биҳдаҳ кушта шуд

که در دست تو بیهده کشته شد

Рӯонишон ба хӯни андар оғишта шуд

روانشان به خون اندر آغشته شد

Равонро бидоданд бар дасти ту

روان را بدادند بر دست تو

Ба моҳӣ гроиндаҳ шуд шасти ту

به ماهی گراینده شد شست تو

Ба афсуну найрангашони кушта Эй

به افسون و نیرنگشان کشته ای

Рӯонишон ба хӯни андари оғишта Эй

روانشان به خون اندر آغشته ای

Ду бор омадӣ ҷангро пеши ман

دو بار آمدی جنگ را پیش من

Чу дидӣ ба майдони кома беш ман ,

چو دیدی به میدان کما بیش من،

Ба чораи зи ман рӯй бргоштӣ

به چاره ز من روی برگاشتی

Марои аблаҳу ғарчаи пиндоштӣ

مرا ابله و غرچه پنداشتی

Дигар роҳи гӯйии танати хастаи гашт

دگر راه گویی تنت خسته گشت

Гурезӣ ба найранги азин паҳни дашт

گریزی به نیرنگ ازین پهن دشت

Чу дар ҷанги дандони ман гашти тез

چو در جنگ دندان من گشت تیز

Гирифтӣ бар ин чораи роҳи гурез

گرفتی بر این چاره راه گریز

Бидон гуфтам ин то нагӯйӣ ки ман

بدان گفتم این تا نگویی که من

Фиреб ту хӯрдам бад-ӣни анҷуман

فریب تو خوردم بدین انجمن

Фаромарз гӯйӣ наомад ҳануз

فرامرز گویی نیامد هنوز

Гумони гурези ту чора сет наваз

گمان گریز تو چاره ست نوز

Аз эдар бирав пеши пардаи сарой

از ایدر برو پیش پرده سرای

Чу разм орзӯ оядат пешами ой

چو رزم آرزو آیدت پیشم آی

Ба гардон бигӯ ҷангу пайкори ман

به گردان بگو جنگ و پیکار من

Камӣни саворону кирдори ман

کمین سواران و کردار من

На мардон баданд онкӣ дар ҷанги ту

نه مردان بدند آنکه در جنگ تو

Бидоданд ҷонро ба найранги ту

بدادند جان را به نیرنگ تو

Бидон ҷои рӯбоҳи эмин буд

بدان جای روباه ایمن بود

Ки бар гардани шери оҳан буд

که بر گردن شیر آهن بود

Касе гардад аз равад ҷонаши ду ним

کسی گردد از رود جانش دو نیم

Ки аз мавҷи дарёи надидаи сети бим

که از موج دریا ندیده ست بیم

Ситора бидон ҷои рахшон буд

ستاره بدان جای رخشان بود

Ки хуршед аз чашм пинҳон шавад

که خورشید از چشم پنهان شود

Чу хуршед бар чарх гирад нишеб

چو خورشید بر چرخ گیرد نشیب

Ба поён расад мари туро ин наҳиф

به پایان رسد مر تو را این نهیب

Бибинӣ зи ман бози пайкору ҷанг

ببینی ز من باز پیکار و جنگ

Набарди ҳужабру хурӯши паланг

نبرد هژبر و خروش پلنگ

Чунонат фиристам бар золи боз

چنانت فرستم بر زال باز

Ки дигар ба ҷангат наёяд ниёз

که دیگر به جنگت نیاید نیاز

Бикӯбам ба гурзи гарони гарданат

بکوبم به گرز گران گردنت

зи хӯн сурх гардад ҳамаи ҷавшанат

ز خون سرخ گردد همه جوشنت

Чу бишунид рустами азуи ин сухан

چو بشنید رستم ازو این سخن

Дигаргуна андеша афганд бен

دگرگونه اندیشه افگند بن

Биёмад сипаҳдори Эрони давон

بیامد سپهدار ایران دوان

Бар номдорону ганди оварон

بر نامداران و گند آوران

Фурӯд омад аз Рахши шери жён

فرود آمد از رخش شیر ژیان

Ҳама боз гуфташ ба эрониён

همه باز گفتش به ایرانیان

Вази он рӯй Бурзу ба кирдори шер

وز آن روی برزو به کردار شیر

Биёмад ба наздики модари далер

بیامد به نزدیک مادر دلیر

Ба модар чунин гуфт к-эии меҳрбон

به مادر چنین گفت کای مهربان

Надидӣ ки чун буд гашти замон

ندیدی که چون بود گشت زمان

Дигар бораи ин номвари паҳлавон

دگر باره این نامور پهلوان

Ба пайкор ӯ чун бибастам миён ,

به پیکار او چون ببستم میان،

Ба чора дигар бора аз ман биҷуст

به چاره دگر باره از من بجست

Чу дидаш ки гаштам бирав чираи даст

چو دیدش که گشتم برو چیره دست

Чунин гуфт бо ман ҷаҳони паҳлавон

چنین گفت با من جهان پهلوان

Чаҳ бошӣ ба турони шикастаи равон

چه باشی به توران شکسته روان

Биё то туро паҳливонии даҳум

بیا تا تو را پهلوانی دهم

Ба Эрони туро марзбонии даҳум

به ایران تو را مرزبانی دهم

Фиребади маро то ба Эрони барад

فریبد مرا تا به ایران برد

Ба наздики шоҳи далерони барад

به نزدیک شاه دلیران برد

Надонам ки фарҷоми ин чун буд

ندانم که فرجام این چون بود

зи хӯн ки ин хок гулгун шавад

ز خون که این خاک گلگون شود

Вази он рӯй рустам ба хӯрдан нишаст

وز آن روی رستم به خوردن نشست

Абои паҳлавонони хусрави параст

ابا پهلوانان خسرو پرست

Чунин гуфт рустам ки ҳаргизи паланг

چنین گفت رستم که هرگز پلنگ

Надидам ки бошад чунин тези чанг

ندیدم که باشد چنین تیز چنگ

зи чандон саворону номи оварон

ز چندان سواران و نام آوران

Фикандам ба шамшери кини шани сарон

فکندم به شمشیر کین شان سران

Басӣ дев шуд кушта дар дасти ман

بسی دیو شد کشته در دست من

Ба моҳӣ гроиндаҳ шуд шасти ман

به ماهی گراینده شد شست من

Надидам ба мардии чунин як савор

ندیدم به مردی چنین یک سوار

На дар бахшишу гардиши корзор

نه در بخشش و گردش کارزار

На дев ва на мардум на арғндаҳи шер

نه دیو و نه مردم نه ارغنده شیر

Набошад ба майдон чу Бурзуи далер

نباشد به میدان چو برزو دلیر

Маро хор шуд ҷанги акуони дев

مرا خوار شد جنگ اکوان دیو

Ҳамон разми гардону мардони ню

همان رزم گردان و مردان نیو

Ба дён ки аз ҷон буридам умед

به دیان که از جان بریدم امید

Ҳаме шарм дорам зи риши сифед

همی شرم دارم ز ریش سفید

Бибояд аз эдар шудани сӯии зол

بباید از ایدر شدن سوی زال

Ба оварад ӯ чун надорам ҳам?ил

به آورد او چون ندارم همال

Чаҳ гӯйанду дармони ин кор чист

چه گویند و درمان این کار چیست

Бад-ӣни разм ӯ мари маро ёр кист

بدین رزم او مر مرا یار کیست

Дарин рои бади паҳлавони ҷаҳон

درین رای بد پهلوان جهان

Фурӯзандаи тоҷу тахти маон

فروزنده تاج و تخت مهان

Яке гирд пайдо шуд аз систон

یکی گرد پیدا شد از سیستان

Аз он марзи гардони зоўлстон

از آن مرز گردان زاولستان

Чу наздик омад ба ду ним шуд

چو نزدیک آمد به دو نیم شد

Дили паҳлавонони пар аз бим шуд

دل پهلوانان پر از بیم شد

Яке лашкар аз гирд омад бурун

یکی لشکر از گرد آمد برون

Чу шерони чанголи шаста ба хӯн

چو شیران چنگال شسته به خون

Ҳамаи найзаи дорони дастони сом

همه نیزه داران دستان سام

Фаромарз дар пеши гардони сом

فرامرز در پیش گردان سام

Яке шери пайкари дирафш аз буриш

یکی شیر پیکر درفش از برش

Ба гардуни гардони расидаи сараш

به گردون گردان رسیده سرش

Ҳаме рафт бар сони арғндаҳи шер

همی رفت بر سان ارغنده شیر

Худу номдорони зоўли далер

خود و نامداران زاول دلیر

Чу омад ба наздики рустами фароз

چو آمد به نزدیک رستم فراز

Пиёда шуд аз асбу барадаши намоз

پیاده شد از اسب و بردش نماز

Ба каш карда дасту сари афкандаи паст

به کش کرده دست و سر افکنده پست

Ситода ба по назд хусрави параст

ستاده به پا نزد خسرو پرست

Бар ошуфт рустам ба овоз гуфт

بر آشفت رستم به آواز گفت

Ки бо ту ҳамоно хирад нест ҷуфт

که با تو همانا خرد نیست جفت

Сипаҳдори таркони з чангат биҷуст

سپهدار ترکان ز چنگت بجست

Бароварда науммат ҳама кард паст

برآورده نامت همه کرد پست

Нагуфтам туро ман ки ҳушёр бош

نگفتم تو را من که هشیار باش

зи душмани саратро нигаҳдор бош

ز دشمن سرت را نگهدار باش

Набояд ки ин номвар нараҳ шер

نباید که این نامور نره شیر

Гурезади зи чанголи марди далер

گریزد ز چنگال مرد دلیر

Надонистӣ ӯро нигаҳи доштан

ندانستی او را نگه داشتن

Худу номдорони он анҷуман

خود و نامداران آن انجمن

Сари номвар буд дар дасти ту

سر نامور بود در دست تو

Ба ҳалқаши даруни мондаи бади шасти ту

به حلقش درون مانده بد شست تو

Ҳаме тозад акнӯн зи зиндон ба дашт

همی تازد اکنون ز زندان به دشت

Ту гуфтӣ зи мо бод бар ваии гузашт ( ? )

تو گفتی ز ما باد بر وی گذشت(؟)

Наёяд ҳамеи мурғи рафта ба дом

نیاید همی مرغ رفته به دام

Чунин гуфт моро сипаҳдори сом

چنین گفت ما را سپهدار سام

Ҷаҳони ҷӯии Бурзуи барин паҳни дашт

جهان جوی برزو برین پهن دشت

Ба пеши вай акнӯн ки ёради гузашт

به پیش وی اکنون که یارد گذشت

Туро шарм ноед ки акнӯн ҳазор

تو را شرم ناید که اکنون هزار

Ҳамеи марди ореи паии як савор

همی مرد آری پی یک سوار

Азин пас нахонд туро каси далер

ازین پس نخواند تو را کس دلیر

Чу аз банди ту ҷусти Бурзуии шер

چو از بند تو جست برزوی شیر

Фаромарз гуфт эй сари анҷуман

فرامرز گفت ای سر انجمن

Сари сарварони гирди лашкари шикан

سر سروران گرد لشکر شکن

Занӣ омад аз шаҳри турон ба ҳуш

زنی آمد از شهر توران به هوش

Ба наздики баҳроми гавҳари фуруш

به نزدیک بهرام گوهر فروش

Басии зару гавҳари зани чора гар

بسی زر و گوهر زن چاره گر

Биоварад аз баҳри ин номвар

بیاورد از بهر این نامور

зи банди ту ин бачаи аждаҳо

ز بند تو این بچه اژدها

Ба афсуну найранг зан шуд раҳо

به افسون و نیرنگ زن شد رها

Ба чора раҳо кард ӯро зи банд

به چاره رها کرد او را ز بند

Наомад азин кори вайро газанд

نیامد ازین کار وی را گزند

Кунун ҳаст дар банди гавҳари фуруш

کنون هست در بند گوهر فروش

Ниҳода ба фармони рустами ду гӯш

نهاده به فرمان رستم دو گوش

Бидон то чаҳ Фрмоидши паҳлавон

بدان تا چه فرمایدش پهلوان

Агар бахшадаш гар сетанд равон

اگر بخشدش گر ستاند روان

Бадв гуфт рустам ки беҳудаи кас

بدو گفت رستم که بیهوده کس

Нагӯяд чунин носазои ҳеҷ кас

نگوید چنین ناسزا هیچ کس

Вазони пас бёзид чун шери чанг

وزان پس بیازید چون شیر چنگ

Гирифташ сарви мӯии ҷангии паланг

گرفتش سرو موی جنگی پلنگ

Бибасташ ба хами каманди андарун

ببستش به خم کمند اندرون

Сару ёл ӯ гашти ғарқа ба хӯн

سر و یال او گشت غرقه به خون

Бузади тозӣонаи фузун аз ҳазор

بزد تازیانه فزون از هزار

Ҳама бар сару ёли он номдор

همه بر سر و یال آن نامدار

Биҷуст онгаҳе Гев бар пой ва гуфт

بجست آنگهی گیو بر پای و گفت

Ки бо паҳлавонони хиради боди ҷуфт

که با پهلوانان خرد باد جفت

Азуи бастади он тозӣона ба хашм

ازو بستد آن تازیانه به خشم

Ба рустам чунин гуфт бигушоӣ чашм

به رستم چنین گفت بگشای چشم

На ҳангом хашмаст эй паҳлавон

نه هنگام خشم است ای پهلوان

Чаҳ дории бад-ӣни кори хастаи равон

چه داری بدین کار خسته روان

Бигӯянд аз баҳри Бурзу ки ҷуст

بگویند از بهر برزو که جست

Сару ёли фарзанди худро шикаст

سر و یال فرزند خود را شکست

Биё то ббошими як бо дигар

بیا تا بباشیم یک با دگر

Бисозем тадбири ин номвар

بسازیم تدبیر این نامور

Магари ном ӯро ба нанги оварем

مگر نام او را به ننگ آوریم

Ба майдони кинаш ба чанги оварем

به میدان کینش به چنگ آوریم

Дарин буд каз даври гургин чу бод

درین بود کز دور گرگین چو باد

Биёмад бар сари рустаму Геви шод

بیامد بر سر رستم و گیو شاد

Бипурсед азуи паҳлавони ҷаҳон

بپرسید ازو پهلوان جهان

Ки рстии ту аз банди он паҳлавон ?

که رستی تو از بند آن پهلوان؟

Бадв гуфт гургин ки он шери зан

بدو گفت گرگین که آن شیر زن

Ки бо паҳлавон буд аз он анҷуман

که با پهلوان بود از آن انجمن

Ба ман бар бубахшед ва аз ваии бхўост

به من بر ببخشید و از وی بخواست

Чунон чун буд мардуми род ( ва ) рост

چنان چون بود مردم راد(و) راست

Вазон пас нишастанд гардон ба ҳам

وزان پس نشستند گردان به هم

Ҳаме рой зад ҳар кас аз беш ва кам

همی رای زد هر کس از بیش و کم

Ба чора кушоданд яксар сухан

به چاره گشادند یکسر سخن

Ҳаме ҳар касе дигари афканди бен

همی هر کسی دیگر افکند بن

Бад ӣашон чунин гуфт гургин ки бас

بد یشان چنین گفت گرگین که بس

Насозанд чораи барин гӯнаи кас

نسازند چاره برین گونه کس

Яке чора дорам бад-ӣни кори ман

یکی چاره دارم بدین کار من

Бибинед ин рои ҳушёри ман

ببینید این رای هشیار من

Надоранд бо худ ҳамеи хӯрданӣ

ندارند با خود همی خوردنی

На нӯшӣданӣ ва на густурданӣ

نه نوشیدنی و نه گستردنی

Бифармоӣ хўолигронро ки хон

بفرمای خوالیگران را که خوان

Биоранд , ганҷури худро бихон

بیارند، گنجور خود را بخوان

Бимолем бар хӯрданиҳо шрнг

بمالیم بر خوردنی ها شرنگ

Фиристем наздики он тези чанг

فرستیم نزدیک آن تیز چنگ

Агар дасти ёрад ба хӯрдани дароз

اگر دست یارد به خوردن دراز

Наёяд ба майдони размаши ниёз

نیاید به میدان رزمش نیاز

Бар он бар ниҳоданд яксар сухан

بر آن بر نهادند یکسر سخن

Ки гургин мелоди афканди бен

که گرگین میلاد افکند بن

Сипаҳдори хўолигршро бихонад

سپهدار خوالیگرش را بخواند

з ҳар гӯна бо ӯ фаровон баранд

ز هر گونه با او فراوان براند

Биоварад ҳар гӯнае хӯрданӣ

بیاورد هر گونه ای خوردنی

Бидон то набошем аз оварданӣ ( ? )

بدان تا نباشیم از آوردنی (؟)

Чу бишунид хўолигрш рафт зуд

چو بشنید خوالیگرش رفت زود

Биоварад аз он сон ки фармӯда буд

بیاورد از آن سان که فرموده بود

з ҳар чизи конҷои бад аз хӯрданӣ

ز هر چیز کانجا بد از خوردنی

Ба наздики он паҳлавони замӣ ,

به نزدیک آن پهلوان زمی،

Змрғи зи бирёни вази нони нарм

زمرغ ز بریان وز نان نرم

Биоварад назд сипаҳдор , гарм

بیاورد نزد سپهدار،گرم

Чу хўолигрш назд рустами ниҳод

چو خوالیگرش نزد رستم نهاد

Таҳамтани зи найранг ӯ гашти шод

تهمتن ز نیرنگ او گشت شاد

Бурун кард аз он пас сипаҳбади нигин

برون کرد از آن پس سپهبد نگین

Ба абрӯ бар оварад аз хашми чин

به ابرو بر آورد از خشم چین

Биковед зери нигини паҳлавон

بکاوید زیر نگین پهلوان

Шрнги равони гиркрдаҳи ниҳон

شرنگ روان گیرکرده نهان

Бар оварад прхошҷўии номвар

بر آورد پرخاشجوی نامور

Бимолид бар хӯрдании сар ба сар

بمالید بر خوردنی سر به سر

Бифармуд аз он пас ба солор хон

بفرمود از آن پس به سالار خوان

Ки инро бабр назд Бурзуи давон

که این را ببر نزد برزو دوان

Чу Бурзу бидон хӯрданӣ бингаред

چو برزو بدان خوردنی بنگرید

Яке гирд омад зи ногуҳи падед

یکی گرد آمد ز ناگه پدید

Чу он гирд омад ба наздик ӯ

چو آن گرد آمد به نزدیک او

Ҳаме тез шуд рои борӣк ӯ

همی تیز شد رای باریک او

Яке гӯрихар дид комади бурун

یکی گورخر دید کامد برون

Сару пой ӯ ғарқа гашта ба хӯн

سر و پای او غرقه گشته به خون

Бару ёл ӯ суфтаи пайкони тир

بر و یال او سفته پیکان تیر

Буриши сурх аз хӯну сина чу шер

برش سرخ از خون و سینه چو شیر

Ба рафтори бод ва ба болои кӯҳ

به رفتار باد و به بالای کوه

Ба моҳӣ бар аз захми самаши сутӯҳ

به ماهی بر از زخم سمش ستوه

Ба тезӣ бар он дашт бар ваии гузашт

به تیزی بر آن دشت بر وی گذشت

Ҳамаи дашт аз хӯн ӯ лолаи гашт

همه دشت از خون او لاله گشت

Пас ӯ ду саг дид монанди шер

پس او دو سگ دید مانند شیر

Пас саги саворӣ чу шери далер

پس سگ سواری چو شیر دلیر

Камандӣ ба бозу бар асбии баланд

کمندی به بازو بر اسبی بلند

Кушодаи зи фитроки хами каманд

گشاده ز فتراک خم کمند

Ҳамеи тохт бар сони озргшсб

همی تاخت بر سان آذرگشسب

Чу боди ҷаҳанда ҳаме ронад асб

چو باد جهنده همی راند اسب

Сипоҳии пас пушт ӯ тознон

سپاهی پس پشت او تازنان

Чу ошуфтаи шерони Мозандарон

چو آشفته شیران مازندران

Яке гурги пайкари дирафш аз буриш

یکی گرگ پیکر درفش از برش

Ба гардандаи гардуни расидаи сараш

به گردنده گردون رسیده سرش

Сипоҳӣ чу ҷавшандаи дарёии чин

سپاهی چو جوشنده دریای چین

Сипаҳдори рӯйин савор гузин

سپهدار رویین سوار گزین

Сари висагони пӯри перони гирд

سر ویسگان پور پیران گرد

Сари афрози шерон бо дасти барад

سر افراز شیران با دست برد

Ҳам он гоҳи Бурзуӣ чун пели маст

هم آن گاه برزوی چون پیل مست

Бар он бораи пел пайкар нишаст

بر آن باره پیل پیکر نشست

Барангехт аз ҷой ва шуд тознон

برانگیخت از جای و شد تازنان

Ба нахҷӣри бастаи сипаҳбади миён

به نخجیر بسته سپهبد میان

Диловар бидон гӯр чун дар расед

دلاور بدان گور چون در رسید

Бузади дасту гурзи гарон бар кашид

بزد دست و گرز گران بر کشید

Бузади гурзу пушташ ба ҳам дар шикаст

بزد گرز و پشتش به هم در شکست

Ба як захм шуд гӯр бар ҷои паст

به یک زخم شد گور بر جای پست

Ба як захм ӯ гашт бо хоки рост

به یک زخم او گشت با خاک راست

Аз он дашт оварад фарёд хост

از آن دشت آورد فریاد خاست

з фитрок бикшод печони каманд

ز فتراک بگشاد پیچان کمند

Сару дасту поиш ҳама кард банд

سر و دست و پایش همه کرد بند

Бар модар оварад гирди далер

بر مادر آورد گرد دلیر

Бияфканад пешаш чу нахҷӣри шер

بیفکند پیشش چو نخجیر شیر

Чу рӯйин ба наздик Бурзу расед

چو رویین به نزدیک برزو رسید

Сипаҳдори таркон бар он дашт дид

سپهدار ترکان بر آن دشت دید

Мар ӯро бидон ҷой бишнохташ

مر او را بدان جای بشناختش

Фурӯд омад аз асбу бнўохтш

فرود آمد از اسب و بنواختش

Бадв гуфт к-эии шери баргаштаи рӯз

بدو گفت کای شیر برگشته روز

Чигунааст кори ту дар нимрўз

چگونه است کار تو در نیمروز

Ба турон чунинаст акнӯн хабар

به توران چنین است اکنون خبر

Ки рустами бурӣдаи сет аз танати сар

که رستم بریده ست از تنت سر

Чигуна раҳои гаштии азбнд ӯ

چگونه رها گشتی ازبند او

Чаҳ рӯз бад оварадӣ ӯро ба рӯй

چه روز بد آوردی او را به روی

Раҳо чун шуд аз банд ӯ пои ту

رها چون شد از بند او پای تو

Чигуна раседӣ бад-ӣни ҷои ту

چگونه رسیدی بدین جای تو

Чаҳ кардӣ худ аз чорау кимиё

چه کردی خود از چاره و کیمیا

Чигуна шуд аз банди пояти раҳо

چگونه شد از بند پایت رها

Ки ҳар кас дар банд ӯ баста монад

که هر کس در بند او بسته ماند

Дигар нома зиндагонӣ нахонд

دگر نامه زندگانی نخواند

Магари хуфтаи бахти ту бедори гашт

مگر خفته بخت تو بیدار گشت

Ва ё бахти рустами чунин хори гашт

و یا بخت رستم چنین خوار گشت

Чунин гуфт Бурзуии к-эии номвар

چنین گفت برزوی کای نامور

Чунин буд фармони пирӯз гар

چنین بود فرمان پیروز گر

Касеро ки дён буд посбон

کسی را که دیان بود پاسبان

з рустам наёяд мар ӯро зиён

ز رستم نیاید مر او را زیان

Чу фармони чунин бади зи дёни пок

چو فرمان چنین بد ز دیان پاک

з рустам надорем баси тарсу бок

ز رستم نداریم بس ترس و باک

Бигуфт ин аз асб омад фурӯд

بگفت این از اسب آمد فرود

Ҳаме дод некии диҳишро дуруд

همی داد نیکی دهش را درود

Биоварад лашкар ба наздики ӯй

بیاورد لشکر به نزدیک اوی

Ки рахшон шавад ҷони торики ӯй

که رخشان شود جان تاریک اوی

Нишастанд он гоҳ ҳар ду ба ҳам

نشستند آن گاه هر دو به هم

Бигуфтанд ҳар гӯна аз беш ва кам

بگفتند هر گونه از بیش و کم

зи кирдори ромишгару модараш

ز کردار رامشگر و مادرش

зи бозоргонӣ ва аз гавҳараш

ز بازارگانی و از گوهرش

Ҳамаи як ба як пеш рӯйин бигуфт

همه یک به یک پیش رویین بگفت

Чу бишунид рӯйин чу гули бршкФт

چو بشنید رویین چو گل برشکفت

Ба модар чунин гуфт он гуҳи ҷавон

به مادر چنین گفت آن گه جوان

Биёред он ҳадяи паҳлавон

بیارید آن هدیه پهلوان

Каз оварад нахҷӣри бегоҳи гашт

کز آورد نخجیر بیگاه گشت

Ҳамон рафтани рӯзи кӯтоҳи гашт

همان رفتن روز کوتاه گشت

зи хошоки оташ фаровон кунед

ز خاشاک آتش فراوان کنید

Бирав бар ҳамаи гӯр бирён кунед

برو بر همه گور بریان کنید

Бадв гуфт рӯйин ки эй номдор

بدو گفت رویین که ای نامدار

Ки оварад азин сони ?бирт , зинҳор

که آورد ازین سان برت، زینهار

Хӯришҳо азин гӯна бар паҳни дашт

خورش ها ازین گونه بر پهن دشت

Фалак бо ту гӯйӣ ки ҳамрози гашт

فلک با تو گویی که همراز گشت

Ба ман бар бибояд кушоданати роз

به من بر بباید گشادنت راز

Бигӯ то ки оварад пешати фароз

بگو تا که آورد پیشت فراز

Бадв гуфт Бурзу ки бишинав сухан

بدو گفت برزو که بشنو سخن

зи кирдори гардандаи чархи куҳан

ز کردار گردنده چرخ کهن

( бидон гуҳ ки аз разми сайри омадем

(بدان گه که از رزم سیر آمدیم

Азин тунди боло ба зери омадем )

ازین تند بالا به زیر آمدیم)

Чу баргашт аз рзмгаҳи паҳлавон

چو برگشت از رزمگه پهلوان

Чунин гуфт аз он пас ба солор хон

چنین گفت از آن پس به سالار خوان

Ки ҳар гӯнае хӯрдании пеш бар

که هر گونه ای خوردنی پیش بر

Ба назд сари афрози пирӯз гар

به نزد سر افراز پیروز گر

Биоварад хўолигрш дар замон

بیاورد خوالیگرش در زمان

Вази он пас ба раҳ гӯр омад дмон

وز آن پس به ره گور آمد دمان

Нахурдем азин хӯрдании ҳеҷ кас

نخوردیم ازین خوردنی هیچ کس

Чунин бад ки гуфтем назд ту бас

چنین بد که گفتیم نزد تو بس

Бадв гуфт рӯйин ки эй номдор

بدو گفت رویین که ای نامدار

Бигӯям туро як сухани гӯши дор

بگویم تو را یک سخن گوش دار

Ҳамоно туро сол бисёр нест

همانا تو را سال بسیار نیست

Агар чанд чун ту ба пайкор нест

اگر چند چون تو به پیکار نیست

Ндонӣ ту ойину расми ҷаҳон

ندانی تو آیین و رسم جهان

На афсуну найранги эрониён

نه افسون و نیرنگ ایرانیان

Набояд ки заҳр аз паии ҷангу кин

نباید که زهر از پی جنگ و کین

Диҳандат ба хӯрд эй сарафрози чин

دهندت به خورد ای سرافراز چین

Бидон то ба осонӣ аз ҷанги шер

بدان تا به آسانی از جنگ شیر

Шавад рустаи арғндаҳи бабри далер

شود رسته ارغنده ببر دلیر