Чу бишунид зу пилсми ин сухан

چو بشنید زو پیلسم این سخن

Бипечед аз дарди марди куҳан

بپیچید از درد مرد کهن

На бар коми мо буд имрӯзи кор

نه بر کام ما بود امروز کار

Надонам чаҳ дорад ба дили рӯзгор

ندانم چه دارد به دل روزگار

Бигуфт ину бргошт аз ваии Аннан

بگفت این و برگاشت از وی عنان

Биёмад дмон назд туронён

بیامد دمان نزد تورانیان

Чу омад ба наздики афросйоб

چو آمد به نزدیک افراسیاب

Варо дид аз даври дидаи пуроб

ورا دید از دور دیده پرآب

Чунин гуфт к-эии шоҳи сақлобу чин

چنین گفت کای شاه سقلاب و چین

Чаро дорӣ аз дарди абрӯ ба чин

چرا داری از درد ابرو به چین

Ман имрӯз бо рустами номвар

من امروز با رستم نامور

зи кӣна ба мардӣ бибастам камар

ز کینه به مردی ببستم کمر

Ба пайкору шамшеру гурзи гарон

به پیکار و شمشیر و گُرز گران

Форуманд бозуии гндоўрон

فروماند بازوی گندآوران

Кунун чун шаб тира омад падед

کنون چون شب تیره آمد پدید

Ба чораи сипаҳбад ба лашкар кашид

به چاره سپهبد به لشکر کشید

Чу аз кӯҳи сари барзанади офтоб

چو از کوه سر برزند آفتاب

Ман аз бахти турони шаҳи афросйоб

من از بخت توران شه افراسیاب

Кунам рӯз равшан бирав бар сиёҳ

کنم روز روشن برو بر سیاه

Барояд зи эрониёни коми шоҳ

برآید ز ایرانیان کام شاه

Бадв гуфт шоҳ эй ҷаҳони ҷӯии мард

بدو گفت شاه ای جهان جوی مرد

Набинӣ ки гардуни гардон чаҳ кард

نبینی که گردون گردان چه کرد

Ду гирд диловар биёмад ба кин

دو گرد دلاور بیامد به کین

Бад-ӣни лашкари гшну шерони чин

بدین لشکر گشن و شیران چین

Ҳамаи лашкари тарк бар ҳам заданд

همه لشکر ترک بر هم زدند

Дирафш ва ҳамон пели ман бстднд

درفش و همان پیل من بستدند

Ба хоки андарун паст шуд зон серум

به خاک اندرون پست شد زان سرم

Ба нанги андар олӯда шуд гавҳарам

به ننگ اندر آلوده شد گوهرم

Ҳамон трги ҳумону заррини сипар

همان ترگ هومان و زرین سپر

Ббрднди гардони пирӯз гар

ببردند گردان پیروز گر

Чу бишунид азуи пилсми ин сухан

چو بشنید ازو پیلسم این سخن

Бирав тоза шуд биму дарди куҳан

برو تازه شد بیم و درد کهن

Чунин гуфт бо ӯ диловари наҳанг

چنین گفت با او دلاور نهنگ

Надоранд гардони магари рои ҷанг

ندارند گردان مگر رای جنگ

зи турон ба Эрон ба ҷанг омаданд

ز توران به ایران به جنگ آمدند

Ба кини диловар наҳанг омаданд

به کین دلاور نهنگ آمدند

Бабандед бар кӣна ҷустани миён

ببندید بر کینه جستن میان

Матарсед аз чораи бадгумон

مترسید از چاره بدگمان

Ки ман чун براردи сипеҳри офтоб

که من چون برآرد سپهر آفتاب

Ба бахти ҷаҳондори афросйоб

به بخت جهاندار افراسیاب

Кунам рӯй ҳомӯн чу дарёи зи хӯн

کنم روی هامون چو دریا ز خون

Ба киштии гузорам ки бесутун

به کشتی گذارم که بیستون

Сипаҳдори таркони дилаши гашти шод

سپهدار ترکان دلش گشت شاد

Баровард аз дили яке сарди бод

برآورد از دل یکی سرد باد

Бифармуд зон пас ба солорхўон

بفرمود زان پس به سالارخوان

Ки пешовар озодагонро бихон

که پیش آور آزادگان را بخوان

Тилоия бифармуд то шуд бурун

طلایه بفرمود تا شد برون

Сипаҳдорашони шидаи раҳнамӯн

سپهدارشان شیده رهنمون

Вазон рӯй рустам биёмад дмон

وزان روی رستم بیامد دمان

Ба наздики Бурзуӣу дастони зкон

به نزدیک برزوی و دستان زکان

Чу омад сипаҳбад ба хаймаи фароз

چو آمد سپهبد به خیمه فراز

Сипаҳдори Бурзуии барадаши намоз

سپهدار برزوی بردش نماز

Дирафши сипаҳдор ва он пелу тахт

درفش سپهدار و آن پیل و تخت

Биоварад наздики он неки бахт

بیاورد نزدیک آن نیک بخت

Нигаҳ кун бад-ӣни тргу заррини сипар

نگه کن بدین ترگ و زرین سپر

Бад-ӣни пели ҷангӣ ва ин тахти зар

بدین پیل جنگی و این تخت زر

Ҳамаи достонҳо бадв боз гуфт

همه داستان ها بدو باز گفت

Нигаҳ кард рустам чу гули бршкФт

نگه کرد رستم چو گل برشکفت

Ба дастон чунин гуфт к-эии номдор

به دستان چنین گفت کای نامدار

Ба яздони додару парвардгор

به یزدان دادار و پروردگار

Ки то ман бибастам ба мардии миён

که تا من ببستم به مردی میان

Надидам барин гӯнаи шери жён

ندیدم برین گونه شیر ژیان

Ба хушкии паланг ва ба дарёи наҳанг

به خشکی پلنگ و به دریا نهنگ

Надидам ки ояд бад-ӣни сон ба ҷанг

ندیدم که آید بدین سان به جنگ

Дил шер дорад камӣни паланг

دل شیر دارد کمین پلنگ

Набошад ҳамеи сайр аз кину ҷанг

نباشد همی سیر از کین و جنگ

Гирифтам камаргоҳи гирди далер

گرفتم کمرگاه گرد دلیر

Бар он сон ки нахҷӣр бар дашти шер

بر آن سان که نخجیر بر دشت شیر

зи неруӣ ман шуд гусастаи камар

ز نیروی من شد گسسته کمر

Наҷунбед бар зини гӯи номвар

نجنبید بر زین گو نامور

зи ҷангаш ба сирии расидами зи ҷон

ز جنگش به سیری رسیدم ز جان

Надонам ки чун гашт хоҳад замон

ندانم که چون گشت خواهد زمان

Ба Бурзу чунин гуфт пас паҳлавон

به برزو چنین گفت پس پهلوان

Каз эдар бирав шоду равшани равон

کز ایدر برو شاد و روشن روان

з лашкар гузин кун савории дивист

ز لشکر گزین کن سواری دویست

Мазан дам , ба раҳ бар замонӣ моиаст

مزن دم، به ره بر زمانی مایست

Бурун кун ҳамеи пои эрониён

برون کن همی پای ایرانیان

зи банди сипаҳдори туронён

ز بند سپهدار تورانیان

Чу рустам чунин гуфт Бурзуии шер

چو رستم چنین گفت برزوی شیر

Бибасташ миёни номдори далер

ببستش میان نامدار دلیر

Бурун кард лашкар биёмад дмон

برون کرد لشکر بیامد دمان

Хурушону ҷӯшон чу боди дмон ( ? )

خروشان و جوشان چو باد دمان(؟)

Ба раҳ бар тилоияи мар ӯро бидид

به ره بر طلایه مر او را بدید

Бузади дасту гурз гарон баркашид

بزد دست و گُرز گران برکشید

Биёмад хурушон ба наздики ӯй

بیامد خروشان به نزدیک اوی

Бадв гуфт к-эии номвари кӣнаи ҷӯй

بدو گفت کای نامور کینه جوی

Хурушон чаҳ пўиии барин тираи шаб

خروشان چه پویی برین تیره شب

Ба наъра ҳаме баргушода ду лаб

به نعره همی برگشاده دو لب

Аз эдар куҷо рафт хоҳӣ бигӯӣ

از ایدر کجا رفت خواهی بگوی

Чунин гуфт Бурзуии пархоши ҷӯй

چنین گفت برزوی پرخاش جوی

Ндонӣ ҳамоно ки ман кистам

ندانی همانا که من کیستم

Барин ҷойгаҳ аз пай чистам

برین جایگه از پی چیستم

Манам мояи ҷанги Бурзуии шер

منم مایه جنگ برزوی شیر

Набераи ҷаҳони бахши гирди далер

نبیره جهان بخش گرد دلیر

зи ком наҳангон натарсам дар об

ز کام نهنگان نترسم در آب

На бар дашт аз теғи афросйоб

نه بر دشت از تیغ افراسیاب

Гурозон бидонам дарин тираи шаб

گرازان بدانم درین تیره شب

Ба шодии кушода ба раҳ бар ду лаб

به شادی گشاده به ره بر دو لب

Каз эрониёни банд берун кунам

کز ایرانیان بند بیرون کنم

зи хӯни ту ин хок гулгун кунам

ز خون تو این خاک گلگون کنم

Чу бишунид шида барошуфт сахт

چو بشنید شیده برآشفت سخت

Ки аз мо ба як бори баргашти бахт

که از ما به یک بار برگشت بخت

Ҳамеи хоки ёбии барин рӯй дашт

همی خاک یابی برین روی دشت

Барин сони зи мо бахти ворунаи гашт

برین سان ز ما بخت وارونه گشت

Ки ҳар чат бибояд ба таркон кунӣ

که هر چت بباید به ترکان کنی

Ҳамаи дӯдаҳоро ба ҳам бар занӣ

همه دوده ها را به هم بر زنی

Ба дён ки бар пой дорад сипеҳр

به دیان که بر پای دارد سپهر

Ба тобандаи брҷису ноҳиду меҳр

به تابنده برجیس و ناهید و مهر

Ки таркон ба дил барнадоранд ҷанг

که ترکان به دل برندارند جنگ

Казин сон бирафтӣ ту бар дашти ҷанг

کزین سان برفتی تو بر دشت جنگ

Нмондӣ ки эшон шудандӣ раҳо

نماندی که ایشان شدندی رها

Вагар нестии ту ба ҷузи аждаҳо

وگر نیستی تو به جز اژدها

Маро аз шумор дигар каси мгир

مرا از شمار دگر کس مگیر

Бигуфт ину бардошти як чӯбаи тир

بگفت این و برداشت یک چوبه تیر

Бузад бар бар бораи паҳлавон

بزد بر بر باره پهلوان

Ту гуфтӣ набӯдаш ба тан дар равон

تو گفتی نبودش به تن در روان

БиФтоди азуи Бурзуии пилтан

بیفتاد ازو برزوی پیلتن

Кушоданд бозу бар ӯ анҷуман

گشادند بازو بر او انجمن

Пиёдаи ҳамеи паҳлавони далер

پیاده همی پهلوان دلیر

Сипар бар сар оварад монанди шер

سپر بر سر آورد مانند شیر

Ба ҳар ҷойгаҳ бар ҳаме кард ҷанг

به هر جایگه بر همی کرد جنگ

Яке гурзаи гови пайкар ба чанг

یکی گُرزه گاو پیکر به چنگ

зи душмани ҳамеи ҷуст чун шери роҳ

ز دشمن همی جست چون شیر راه

Бар он сон ки рустам ба овардгоҳ

بر آن سان که رستم به آوردگاه

Биёмад яке зон далерони давон

بیامد یکی زان دلیران دوان

Ба наздики он номвари паҳлавон

به نزدیک آن نامور پهلوان

Ба дастон бигуфт онкии бурузи зи асб

به دستان بگفت آنکه بروز ز اسب

Дарафтоди вази тир шида бахаст

درافتاد وز تیر شیده بخست

Сипаҳад чу дарёи зи кин бар дамид

سپهد چو دریا ز کین بر دمید

Хурӯшӣ чу шер жён баркашид

خروشی چو شیر ژیان برکشید

Фаромарзро гуфт к-эии номдор

فرامرز را گفت کای نامدار

Чаҳ дории сипаҳро бророи кор

چه داری سپه را برآرای کار

Чу огоҳ шуд рустами номвар

چو آگاه شد رستم نامور

Биҷӯшед бар ҷои пирӯзгар

بجوشید بر جای پیروزگر

Ки Бурзу надорад ба сари ҳеҷ ҳуш

که برزو ندارد به سر هیچ هوش

Нагуфтам мар ӯро ба раҳ бар хамӯш

نگفتم مر او را به ره بر خموش

Ба дастон чунин гуфт к-эии паҳлавон

به دستان چنین گفت کای پهلوان

Аз эдар бирав шоду равшани равон

از ایدر برو شاد و روشن روان

Ба ҷавшан бпушон тани номвар

به جوشن بپوشان تن نامور

Магар каз ту гардад раҳои тези сар

مگر کز تو گردد رها تیز سر

зи шамшерзан лашкарӣ баргузин

ز شمشیرزن لشکری برگزین

Ҳама аз дар ҷангу мардони кин

همه از در جنگ و مردان کین

Набояд ки ӯро ба чанг оваранд

نباید که او را به چنگ آورند

Баровардаи номаш ба нанг оваранд

برآورده نامش به ننگ آورند

Ба пайкор бо ӯ кунун ёр бош

به پیکار با او کنون یار باش

Танатро зи душман нигаҳдор бош

تنت را ز دشمن نگهدار باش

Биёмад фаромарзу золу сипоҳ

بیامد فرامرز و زال و سپاه

Ба наздики он номвари кӣнаи хоҳ

به نزدیک آن نامور کینه خواه

Бар он буд дастон ки ӯ кушта шуд

بر آن بود دستان که او کشته شد

Ҳамон хок бо хунаш оғишта шуд

همان خاک با خونش آغشته شد

Ҳама гуфт зор эй далеру ҷавон

همه گفت زار ای دلیر و جوان

Ки чун ту наёрад сипеҳри равон

که چون تو نیارد سپهر روان

Чу дидаш пиёда бар он дашти ҷанг

چو دیدش پیاده بر آن دشت جنگ

Хурушону ҷӯшон чу шеру паланг

خروشان و جوشان چو شیر و پلنگ

Ба ҳар сӯ ҳаме рафт чун боди тез

به هر سو همی رفت چون باد تیز

Ҳамеи ҷуст бо ҷанги ҷӯёни ситез

همی جست با جنگ جویان ستیز

Ба пайкону шамшеру гурзи гарон

به پیکان و شمشیر و گُرز گران

Замин карда дарёи карон то карон

زمین کرده دریا کران تا کران

зи таркон бар он дашт гардӣ намонад

ز ترکان بر آن دشت گردی نماند

Ки маншури шамшер ӯро нахонд

که منشور شمشیر او را نخواند

Ба сирии расидаи зи ҷони сар ба сар

به سیری رسیده ز جان سر به سر

Чунин гуфт пас шидаи номвар

چنین گفت پس شیده نامور

Ки чунин диловари зи эрониён

که چونین دلاور ز ایرانیان

Набандад ба мардии камар бар миён

نبندد به مردی کمر بر میان

Агар ин диловар савор омадӣ

اگر این دلاور سوار آمدی

Ки моро бад-ӣни дашт кор омадӣ

که ما را بدین دشت کار آمدی

Ба майдони кӣнаи гуҳи корзор

به میدان کینه گه کارزار

Чу рустами варои бандаи зебади ҳазор

چو رستم ورا بنده زیبد هزار

Надонам ки фарҷоми ин чун буд

ندانم که فرجام این چون بود

зи хӯн ки ин хоки гулгун буд

ز خون که این خاک گلگون بود

Бадв гуфт дастони соми савор

بدو گفت دستان سام سوار

Ки эй пели ҷангӣу шери шикор

که ای پیل جنگی و شیر شکار

Бросоӣ аз ҷанг ва ҳушёр бош

برآسای از جنگ و هشیار باش

Ҳамаи сола бо бахт бедор бош

همه ساله با بخت بیدار باش

Бигир ин чмони бораи раҳи навард

بگیر این چمان باره ره نورد

Баровар ба пушташи зи бадхоҳи гирд

برآور به پشتش ز بدخواه گرد

Пиёда наҷӯянд гардони набард

پیاده نجویند گردان نبرد

Надонам аз ойини мардони мард

ندانم از آیین مردان مرد

Яке баҳра донад з бе моиагӣ

یکی بهره داند ز بی مایگی

Дигар баҳра донад зи девонагӣ

دگر بهره داند ز دیوانگی

Ба дёни додару рӯзи сипед

به دیان دادار و روز سپید

Ки бибрида будам зи ҷонати умед

که ببریده بودم ز جانت امید

Чу Бурзу сипаҳ дид комди буриш

چو برزو سپه دید کآمد برش

зи шодӣ ба парвини баромади сараш

ز شادی به پروین برآمد سرش

Зҳомўни баромад ба болои зин

زهامون برآمد به بالای زین

Барангехти бора дигар раҳ ба кин

برانگیخت باره دگر ره به کین

Ба дастон чунин гуфт ҷанг оваред

به دستان چنین گفت جنگ آورید

Ҳамаи номи душман ба нанг оваред

همه نام دشمن به ننگ آورید

Фаромарзу Бурзуу дастони сом

فرامرز و برزو و دستان سام

Кашиданд шамшери кин аз ниёам

کشیدند شمشیر کین از نیام

Ҳаме ҷанг карданд то гашти рӯз

همی جنگ کردند تا گشت روز

Падед омад аз чарх гетӣ фурӯз

پدید آمد از چرخ گیتی فروز

Сиёҳии шаб чун ба поён расед

سیاهی شب چون به پایان رسید

Сипедаи дам аз кӯҳ сар баркашид

سپیده دم از کوه سر برکشید

Сипоҳи шаби тира бар басти рахт

سپاه شب تیره بر بست رخت

Чу хуршеди буришад ба пирӯзаи тахт

چو خورشید برشد به پیروزه تخت

Ду лашкар бимонаданд аз корзор

دو لشکر بماندند از کارزار

Якеро набад асбу бозу ба кор

یکی را نبد اسب و بازو به کار

Табираи баромади заҳри ду сипоҳ

تبیره برآمد زهر دو سپاه

Шуд азгрди хуршеди рахшони сиёҳ

شد ازگرد خورشید رخشان سیاه

Ба майдони кӣнаи ду дидаи пари об

به میدان کینه دو دیده پر آب

Биёмад сипаҳдори афросйоб

بیامد سپهدار افراسیاب

Фаромарзу дастон ва Бурзуӣ дид

فرامرز و دستان و برزوی دید

Ки чун шери ҳаряки ҳамеи ?бардамӣад

که چون شیر هریک همی بردمید

Ба Бурзу нигаҳ кард ва андеша кард

به برزو نگه کرد و اندیشه کرد

Хирадро бидон ҷойгаҳ пеша кард

خرد را بدان جایگه پیشه کرد

Ба дил гуфт кин аз ман омад нахуст

به دل گفت کاین از من آمد نخست

Ки тухми бадии киштам акнӯн бараст

که تخم بدی کشتم اکنون برست

Вагарна ки донист кин худ куҷост

وگرنه که دانست کاین خود کجاست

Дар он буми шнгони зи баҳр чаҳ рост

در آن بوم شنگان ز بهر چه راست

Чаҳ гӯям зи кирдори чархи баланд

چه گویم ز کردار چرخ بلند

Казу нест бар ҷони ман ( ҷуз ) газанд

کزو نیست بر جان من(جز) گزند

Ба шида чунин гуфт к-эии номи ҷӯй

به شیده چنین گفت کای نام جوی

Чу рӯз омад аз ҷанг бартоб рӯй

چو روز آمد از جنگ برتاب روی

Миёнҷӣ биёмад яке пеши саф

میانجی بیامد یکی پیش صف

Ба хӯбии ҳамеи суди кафро ба каф

به خوبی همی سود کف را به کف

Ба буруз чунин гуфт дастони сом

به بروز چنین گفت دستان سام

Ки эй номвари марди фархундаи ном

که ای نامور مرد فرخنده نام

Бросоӣ аз ҷанг ва аз корзор

برآسای از جنگ و از کارزار

Бубинем то чун шавад рӯзгор

ببینیم تا چون شود روزگار

Нагардад кас аз мо ба гирди ҳисор

نگردد کس از ما به گرد حصار

На зон номдорони турони диёр

نه زان نامداران توران دیار

Бакӯшем дар ҷанги имрӯзи боз

بکوشیم در جنگ امروز باز

Бидон то киро даст гардад дароз

بدان تا که را دست گردد دراز

Барон бар ниҳоданд ҳар ду сухан

برآن بر نهادند هر دو سخن

Ки дастони ном овар афганд бен

که دستان نام آور افگند بن

Вазони пас барангехти Бурзуии асб

وزان پس برانگیخت برزوی اسب

Ҳаме рафт бар сони озргшсб

همی رفت بر سان آذرگشسب

Фаромарзро гуфт эдар бимон

فرامرز را گفت ایدر بمان

Нигаҳ кун бад-ӣни гардиши осмон

نگه کن بدین گردش آسمان

Ки то ман замонии ҳамеи дами занам

که تا من زمانی همی دم زنم

зи мастии ду дида ба ҳам бар занам

ز مستی دو دیده به هم بر زنم

Мари ин хастагӣ ҳо бабандам яке

مر این خستگی ها ببندم یکی

Бросоид аз дардҳо андакӣ

برآساید از دردها اندکی

Ваз онҷо биёмад чу боди дмон

وز آنجا بیامد چو باد دمان

Ба наздики рустами халидаи равон

به نزدیک رستم خلیده روان

Вази он сӯии лҳоку Фршидўрд

وز آن سوی لهاک و فرشیدورد

Бимонаданд бар дашти ҷангу набард

بماندند بر دشت جنگ و نبرد

Вазин сӯии дастон сипаҳ баркашид

وزین سوی دستان سپه برکشید

Шуд аз сами асбони замини нопадид

شد از سم اسبان زمین ناپدید

Ҳамаи майманаи майсара рост кард

همه میمنه میسره راست کرد

Бидон то براردи зи бади хоҳи гирд

بدان تا برآرد ز بد خواه گرد

Чу афросйоби далер он бидид

چو افراسیاب دلیر آن بدید

Ки дастон бар он гӯна лашкар кашид

که دستان بر آن گونه لشکر کشید

Ба перони виса чунин гуфт шоҳ

به پیران ویسه چنین گفت شاه

Бёроӣ бар дашти кӣнаи сипоҳ

بیارای بر دشت کینه سپاه

Набинӣ ки дастони брорости ҷанг

نبینی که دستان برآراست جنگ

Ба хӯни далерони ҳамеи шасти чанг

به خون دلیران همی شست چنگ

Сипаҳдори перони ҳам андари замон

سپهدار پیران هم اندر زمان

Брорости лашкар чу боди дмон

برآراست لشکر چو باد دمان

Хурӯшии баромади з ҳар ду сипоҳ

خروشی برآمد ز هر دو سپاه

Барафрошт он аждаҳои сиёҳ

برافراشت آن اژدهای سیاه

Бибастанд бар ҷанг ҷустани миён

ببستند بر جنگ جستن میان

Далерону гардон чу шери жён

دلیران و گردان چو شیر ژیان

Чу афросйоби далер он бидид

چو افراسیاب دلیر آن بدید

Ба перони виса яке бингаред

به پیران ویسه یکی بنگرید

Куҷо шуд сарафрози яли пилсм

کجا شد سرافراز یل پیلسم

Яке нашунӯд нолаи гоўдм

یکی نشنود ناله گاودم

Агар несташ ӯ зи мастии гарон

اگر نیستش او ز مستی گران

Натарсад зи биғораҳи сарварон

نترسد ز بیغاره سروران

Чу бишунид перон биёмад давон

چو بشنید پیران بیامد دوان

Шунида ҳама бозгуфташ равон

شنیده همه بازگفتش روان

Сипаҳбад барошуфт бо шаҳриёр

سپهبد برآشفت با شهریار

Ба абрӯи дароварди чини номдор

به ابرو درآورد چین نامدار

Ба перон чунин гуфт кин хашм чист

به پیران چنین گفت کاین خشم چیست

Ҳамоно ндонӣ ки он мард кист

همانا ندانی که آن مرد کیست

Агар мард онаст ки ман дида ам

اگر مرد آن است که من دیده ام

Умед аз тани хеш бибрида ам

امید از تن خویش ببریده ام

Ба пайкори рустами маро тоб нест

به پیکار رستم مرا تاب نیست

Шуморо ба дидаи дарун об нест

شما را به دیده درون آب نیست

Ҳама ном ҷӯйед ва ҷанг оваред

همه نام جویید و جنگ آورید

Замонӣ ба пешаш диранг оваред

زمانی به پیشش درنگ آورید