Алмнаҳи ллٰаҳ ки ин моҳ хазонаст

الْمِنَّةُ لِلّٰه که این ماهِ خزانست

Моҳ шудан ва омадани роҳи рзонст

ماهِ شُدن و آمدنِ راهِ رَزانست

Аз бскаҳи дарин роҳи рузи ангури кшоннд

از بسکه درین راهِ رز انگور کشانند

Ин роҳи руз айдун чу раҳи коҳкшонст

این راهِ رَز ایدون چو رهِ کاهکَشانست

Чун қавси қзҳи барги рузони ранг ба ранганд

چون قُوسِ قُزَح برگِ رَزان رنگ‌به‌رنگند

Дар қавси қзҳи хӯша ангур гумонаст

در قُوسِ قُزَح خوشهٔ انگور گمانست

Обӣ чу яке кисгкӣ аз хаз зардаст

آبی چو یکی کیسگکی از خَزِ زردست

Дар кӣсаи яке байза кофур калонаст

در کیسه یکی بَیْضَهٔ کافورِ کلانست

Вондри дили он байзаи кофури риёҳӣ

واندر دل آن بَیْضَهٔ کافورِ ریاحی

Даҳ нофа ва даҳ ноФгк машк ниҳонаст

دَه نافه و دَه نافَگکِ مُشک نَهانست

Ваон себ ба кирдори яке мардуми бемор

وان سیب به کردارِ یکی مردم بیمار

Каз ҷумлаи аъзоу тан ӯро ду рхонст

کز جملهٔ اعضا و تن او را دو رُخانست

Як нимаи Рахши зард ва дигар нимаи Рахши сурх

یک نیمهْ رخش زرد و دگر نیمهْ رخش سرخ

Инро ҳаяҷони дам ва онро ирқонст

این را هَیَجانِ دَم و آن را یَرَقانست

Ваон нори ҳмидўн ба занӣ ҳомила монад

وان نار همیدون به زنی حامله مانَد

Вондри шиками ҳомила муштӣ писаронаст

واندر شکم حامله مشتی پسرانست

То меназанӣ бар замяш , бача назояд

تا می نزنی بر زمیَش، بچه نزاید

Чун зоди бача , зодан ва хӯрданаш ҳамонаст

چون زاد بچه، زادن و خوردنْش همانست

Модар , бачае , ё ду бача зояд ё се

مادر، بچه‌ای، یا دو بچه زاید یا سه

Венаи нор чаро модар сесад бачагонаст

وین نار چرا مادرِ سیصد بچگانست

Модари бачаро то зи шиками норади берун

مادر بچه را تا ز شکم نارَد بیرون

Бистар накунад , вена на ниҳонаст аёнаст

بِستر نکند، وین نه‌نهانست عَیانست

Андари шикам ӯ худ бачаро бстркии зард

اندر شکم او خود بچه را بسترکی زرد

Карда сету бадв дар зи сар бача нишонаст

کرده‌ست و بدو در ز سر بچه نشانست

Акнӯн сифати бача ангур бигӯям

اکنون صفت بچهٔ انگور بگویم

Кин ҳар сифатӣ дар сифат ӯ ҳазёнаст

کاین هر صفتی در صفت او هَذَیانست

Ангур ба кирдори занӣ ғолия рангаст

انگور به کردار زنی غالیه رنگست

Ва ӯро шикамии ҳамчуи яке ғолияи дони сет

و او را شکمی همچو یکی غالیه‌دان‌َست

Андар шикамаш ҳаст яке ҷон ва се то дил

اندر شکمش هست یکی جان و سه تا دل

Вена ҳар се дил ӯро зи се пораи стхўонст

وین هر سه دل او را ز سه پاره سُتُخوانست

Гӯйанд ки ҳайвонро ҷон бошад дар дил

گویند که حیوان را جان باشد در دل

Ва ӯро стхўонии дил ва ҷонаст ва равонаст

و او را سُتُخوانی دل و جانست و روانست

Ҷонро нишнидам ки буд ранг , вале ҷонаш

جان را نشنیدم که بُوَد رنگ، ولی جانْش

Ҳамранги яке лола ки дар лола ситонаст

همرنگِ یکی لاله که در لاله‌ستانست

Ҷонро набӯд буии хушу буии хуш ӯ

جان را نَبُوَد بوی خوش و بویِ خوشِ او

Чун буии хуши ғолияу анбар ва бонаст

چون بویِ خوشِ غالیه و عَنبر و بانست

Ангур сиёҳаст ва чу моҳаст ва аҷаб нест

انگور سیاهست و چو ماهست و عجب نیست

Зеро ки сиёҳии сифат моҳ равонаст

زیرا که سیاهی صفتِ ماهِ رَوانست

Айбяши ҷуз ин нест ки обистан гашта сет

عیبیش جز این نیست که آبستن گشته‌ست

ӯ наваз яке духтаракӣ тоза ҷавонаст

او نوز یکی دخترکی تازه‌جوانست

Бешӯй шуд обистан , чун Марями умрон

بی شوی شد آبستن، چون مریمِ عِمران

Венаи қиссаи басии турфатар ва хуштар аз онаст

وین قصه بسی طرفه‌تر و خوشتر از آنست

Зеро кигар обистани Марям ба даҳон шуд

زیرا که گر آبستن مریم به دهان شد

Ин духтари рузро , на лабаст ва на даҳонаст

این دختر رز را، نه لبست و نه دهانست

Обистании духтари умрон ба писар буд

آبستنی دختر عمران به پسر بود

Обистании духтари ангур ба ҷонаст

آبستنی دختر انگور به جانست

Он рӯҳи худованди ҳамаи халқи ҷаҳон буд

آن روحِ خداوندِ همه خلق جهان بود

Венаи роҳи худованди ҳама халқ ҷаҳонаст

وین راحِ خداوندِ همه خلق جهانست

Гар қасди ҷуҳудони бад дар куштани исо

گر قصدِ جهودان بُد در کشتن عیسی

Дар куштани ин , қасди ҳама аҳл қиронаст

در کشتن این، قصد همه اهل قُرانست

Онро бигирифтанд ва кашиданд ва бикуштанд

آن را بِگِرَفْتَند و کَشیدند و بِکُشتند

Венаро бикуштанд ва бикашанд , ин ба чаҳ сонаст ?

وین را بکُشند و بِکَشند، این به چه سانست؟

Он , зиндаи якеро ва дуро кард ба мӯъҷиз

آن، زنده یکی را و دو را کرد به معجز

Вена , зиндагар ҷони ҳама халқ замонаст

وین، زنده‌گرِ جان همه خلق زمانست

Нокуштаи куштаи сифати рӯҳи қудс буд

ناکشتهٔ کُشته صفتِ روحِ قُدُس بود

Нокуштаи куштаи сифат ин ҳайвонаст

ناکشتهٔ کُشته صفت این حَیَوانست

Онро , нигар аз куштани онҳо чаҳ зиён буд

آن را، نگر از کشتن آنها چه زیان بود

Инро , нигар аз куштани инҳо чаҳ зиёнаст

این را، نگر از کشتن اینها چه زیانست

Онро , пас сахтии зи ҳамаи ранҷи амон буд

آن را، پسِ سختی ز همه رنج امان بود

Венаро , пас сахтии зи ҳама ранҷ амонаст

وین را، پس سختی ز همه رنج امانست

Онро ба самовоти макони гашту мари ин ро

آن را به سماوات مکان گشت و مر این را

Бар дасти амирон ва вазиронаш маконаст

بر دست امیران و وزیرانْش مکانست

Чун дасти вазири малики шарқ ки дасташ

چون دستِ وزیرِ مَلِکِ شرق که دستش

Аз бода гарон нест , ки аз ҷӯад гаронаст

از باده گران نیست، که از جود گِرانست

Шамси алўзрои Аҳмади Абдуссамади онкў

شمس الوزرا احمدِ عَبدُالصَّمَد آنکو

Шамс алўзро нест ки шамси алсқлонст

شمس الوزرا نیست که شمس الثَّقَلانست

Он пешрави пешравони ҳамаи олам

آن پیشروِ پیشروانِ همه عالم

Чун пешрави найзаи хаттӣ ки синонаст

چون پیشروِ نیزهٔ خَطّی که سِنانست

Меҳтари зи ҳамаи халқи ҷаҳон ӯ ба ду кучак

مهتر ز همه خلق جهان او به دو کوچک

Меҳтар ба ду кучак , ба диласт ва ба забонаст

مهتر به دو کوچک، به دلست و به زبانست

Даронау дузон ба сар калак наёбӣ

دَرّانه و دوزان به سرِ کِلک نیابی

Даронау дузон ба сари калаку бнонст

درانه و دوزان به سرِ کِلک و بنانست

Андари карамаш , ҳар чаҳ гумон буд яқин шуд

اندر کرمش، هر چه گمان بود یقین شد

Вондри насабаш , ҳар чаҳ яқин буд гумонаст

واندر نسبش، هر چه یقین بود گمانست

Хирадаш нигариш нест , ки хурдаки нгршнӣ

خردش نِگَرش نیست، که خردک نِگَرشنی

Дар кори бузургони ҳамаи злсту ҳўонст

در کار بزرگان همهُ ذُلّست و هوانست

Динор диҳад , номи накӯ боз сетанд

دینار دهد، نام نکو باز ستاند

Донад ки алии ҳол замона гузаронаст

داند که عَلیٰ حال زمانه گذرانست

Мрҳошиаҳи шоҳи ҷаҳонроу ҳашам ро

مرحاشیهٔ شاه جهان را و حشم را

Ҳам молдиҳанда сет ва ҳам мол ситонаст

هم مال دهنده‌ست و هم مالْ سِتانست

Зеро ки вилоят чу танӣ ҳасту дарони тан

زیرا که ولایت چو تنی هست و درآن تن

Ин ҳошия шоҳ рагаст ва шарёнаст

این حاشیهٔ شاه رَگست و شَرَیانست

Дастур табибаст ки бишносад раг ро

دستورِ طبیبست که بشناسد رگ را

Чун бо зарабон бошад ва чун бе зарабонаст

چون با ضربان باشد و چون بی‌ضربانست

Чун бо зарабонаст кунад қӯт ӯ кам

چون با ضربانست کند قُوّتِ او کم

Вркм накунад , бими хноқ аз ҳаяҷонаст

ورکم نکند، بیم خُناق از هیجانست

Чун безарабон бошад , неру диҳад ӯ ро

چون بی‌ضربان باشد، نیرو دهد او را

Варна дили маликатро бими ирқонст

ورنه دل مُلکت را بیم یرقانست

Ин кори вазорат ки ҳаме ронад хоҷа

این کارِ وزارت که همی‌رانَد خواجه

На кори фалони бен фалон бен фалонаст

نه کارِ فلان بن فلان بن فلانست

Буд он ҳамагонро ғаразу маслиҳати хеш

بود آن همگان را غرض و مصلحت خویش

Инро ғаразу маслиҳат шоҳ ҷаҳонаст

این را غرض و مصلحتِ شاه جهانست

Ҳаргизи надиҳади хрдмншро бар худ роҳ

هرگز ندهد خُردمَنِش را برِ خود راه

Каз хрдмнши мҳтшмонрои ҳдсонст

کز خردمنش محتشمان را حدثانست

Аз пашшаи ъноу ?илам пел бузургаст

از پَشَّه، عنا و الم پیلِ بزرگست

Вази мӯр , фасоди бачаи шери жёнст

وز مور، فساد بچهٔ شیر ژیانست

Хусрави танаи малик буд ӯ дилаи малик

خسرو تنهٔ مُلک بود او دِلهٔ مُلک

Маликат чу қуръон , ӯ чу маъонӣ қиронаст

مُلکَت چو قرآن، او چو معانّیِ قرانست

Маликат чу чарогоҳу раият рама бошад

مُلکَت چو چراگاه و رعیَّت رمه باشد

Ҷлоб буд хусрав ва дастур шубонаст

جَلّاب بُوَد خسرو و دستورْ شبانست

Лашкар чу сегон рамау душман чун гург

لشکر چو سگان رمه و دشمن چون گرگ

Венаи кори сагу гургу рама бо рама бонаст

وین کار سگ و گرگ و رمه با رمه‌بانست

Моро рама бонӣаст на зу дар рамаи ошӯб

ما را رمه‌بانیست نه زو در رمه آشوب

На эмини азуи гург ва на саг зу ба фиғонаст

نه ایمن ازو گرگ و نه سگ زو به فغانست

Ҳаргиз накунад бо зуъафои сахт камоне

هرگز نکند با ضعفا سخت کمانی

Бо онкии бидонадяш буд , сахт камонаст

با آنکه بداندیش بود، سخت کمانست

То бар Бам ва бар зер навой гул нӯш аст

تا بر بم و بر زیر نوای گُلِ نوش است

То бар гули брбори хурӯши вршонст

تا بر گل بَربار خروش ورشانست

Умр ва ман ӯро на қиёс ва на карони бод

عمر و من او را نه قیاس و نه کران باد

Чун фазлу манишро на қиёс ва на кронст

چون فضل و منش را نه قیاس و نه کرانست

Бодо ба баҳори андар чндонкаҳ баҳораст

بادا به بهار اندر چندانکه بهارست

Бодо ба хазони андар чндонкаҳ хазонаст

بادا به خزان اندر چندانکه خزانست