Об онгўр биёред ки обонмоҳст

آب آنگور بیارید که آبانماهست

Кори икрўиаҳ ба ком дил шоҳаншоҳаст

کار یکرویه به کام دل شاهنشاهست

Вақт манзар шуду вақт назар харгоҳаст

وقت منظر شد و وقت نظر خرگاهست

Дасти тобистон аз рӯй замин кӯтоҳаст

دست تابستان از روی زمین کوتاهست

Об ангур хазонеро хӯрдан гоҳаст

آب انگور خزانی را خوردن گاهست

Ки кас имсол накарда сети мар ӯро талабӣ

که کس امسال نکرده‌ست مر او را طلبی

Шохи ангури куҳани духтаракони зоди басӣ

شاخ انگور کهن دخترکان زاد بسی

Ки на аз дард бинолед ва на барзади нафасӣ

که نه از درد بنالید و نه برزد نفسی

Ҳамаро зод ба як дафъа , на пеш ва на пасӣ

همه را زاد به یک دفعه، نه پیش و نه پسی

На варои қобилае буд ва на фарёдрасӣ

نه ورا قابله‌ای بود و نه فریادرسی

Инчунин осон фарзанд назода сет касе

اینچنین آسان فرزند نزاده‌ست کسی

Ки на дардӣ мутавотир бигирифташ , на табӣ

که نه دردی متواتر بگرفتش، نه تبی

Чун бзоди он бачагонро , сар ӯ гашт ба хам

چون بزاد آن بچگان را، سر او گشت به خم

Вндр овехт ба рӯда , бачагонро , ба шикам

وندر آویخت به روده، بچگان را، به شکم

Бачагони зоди мудаввари тана , беқаду қадам

بچگان زاد مدور تنه، بی‌قد و قدم

Сад ва сӣ бача андар зада ду даст ба ҳам

صد و سی بچهٔ اندر زده دو دست به هم

Ду ткз дар шиками ҳаряк , на беш ва на кам

دو تکز در شکم هریک ، نه بیش و نه کم

На дар эшон стхўонӣ , на раҳгӣ , на асабӣ

نه در ایشان ستخوانی، نه رگی، نه عصبی

Чун нигаҳ кард бидон духтаракони модари пер

چون نگه کرد بدان دخترکان مادر پیر

Сайр буданд якояк , чаҳ сағир ва чаҳ кабӣр

سیر بودند یکایک، چه صغیر و چه کبیر

Кардашон модари бистари ҳама аз сабзи ҳарир

کردشان مادر بستر همه از سبز حریر

На хӯриш дод мари он бчгконро ва на шер

نه خورش داد مر آن بچگکان را و نه شیر

На шағаб карданд он бчгкон ва на нафир

نه شغب کردند آن بچگکان و نه نفیر

Бача гурусна дидӣ ки надорад шағабӣ ?

بچهٔ گرسنه دیدی که ندارد شغبی؟

Рзбон гуфт чаҳ ройаст ва чаҳ тадбири ҳаме

رزبان گفت چه رایست و چه تدبیر همی

Модари ин бчгконро надиҳади шери ҳаме

مادر این بچگکان را ندهد شیر همی

На ба парварданашон бошад ожири ҳаме

نه به پروردنشان باشد آژیر همی

На рҳошон кунад аз ҳалқаи занҷири ҳаме

نه رهاشان کند از حلقهٔ زنجیر همی

Бмрнди ин бачагони гурусна бар хайри ҳаме

بمرند این بچگان گرسنه بر خیر همی

Бим онаст ки девона шавам эй аҷабӣ

بیم آنست که دیوانه شوم ای عجبی

Рафт рзбон , чу равад тир ба пуртопи ҳаме

رفت رزبان، چو رود تیر به پرتاپ همی

Ба руз андар бикашед оби зи дулоби ҳаме

به رز اندر بکشید آب ز دولاب همی

Гуфт агар шери з модар нашавад ёб ҳаме

گفت اگر شیر ز مادر نشود یاب همی

Ин тавонам ки даҳуматони шабу рӯзи оби ҳаме

این توانم که دهمتان شب و روز آب همی

Мард бояд ки кунад саъй дар ин боби ҳаме

مرد باید که کند سعی در این باب همی

То худованд падедор кунадатон сабабӣ

تا خداوند پدیدار کندتان سببی

Бачагонаш биниҳоданд тани хеши броб

بچگانش بنهادند تن خویش برآب

Нчхиднду нҷнбиднд аз бистари хоб

نچخیدند و نجنبیدند از بستر خواب

Гирд карданд сарин муҳкам карданд рқоб

گرد کردند سرین محکم کردند رقاب

Рӯйҳо яксара карданд ба зангори хизоб

رویها یکسره کردند به زنگار خضاب

Додашон рзбони пайвастаи сробӣ чу гулоб

دادشان رزبان پیوسته سرآبی چو گلاب

Нашуд аз ҷонибашони ғоиб , рӯзӣу шабӣ

نشد از جانبشان غایب، روزی و شبی

Гуфт пиндорам кин духтаракон зон мананд

گفت پندارم کاین دخترکان زان منند

Чун дил ва чун ҷигар ва чун тан ва чун ҷон мананд

چون دل و چون جگر و چون تن و چون جان منند

То ббошнди бад-ӣни руз дар меҳмон мананд

تا بباشند بدین رز در مهمان منند

Руз , фирдавс манаст , эшон ризвон мананд

رز، فردوس منست، ایشان رضوان منند

То дарин боғ ва дарин хон ва дарин мон мананд

تا درین باغ و درین خان و درین مان منند

Дорам андари сарашон сабз кашида салбӣ

دارم اندر سرشان سبز کشیده سلبی

Рзбон тохтанӣ кард ба шаҳр аз рузи хеш

رزبان تاختنی کرد به شهر از رز خویش

Дар рузи баст ба занҷир ва ба қуфл аз пасу пеш

در رز بست به زنجیر و به قفل از پس و پیش

Буд як ҳафта ба наздикии бегонау хеш

بود یک هفته به نزدیکی بیگانه و خویش

зи орзӯии бачаи руз , дил ӯ хастау риш

ز آرزوی بچهٔ رز، دل او خسته و ریش

Гуфт кам сабр намонда сети дарин фурқат беш

گفت کم صبر نمانده‌ست درین فرقت بیش

Рафт сӯии руз , бо тохтанӣу хббӣ

رفت سوی رز، با تاختنی و خببی

Дар чу бикшод , бидон духтаракон кард нигоҳ

در چو بگشاد، بدان دخترکان کرد نگاه

Дид чун зангӣ ҳар якро ду рӯй сиёҳ

دید چون زنگی هر یک را دو روی سیاه

Ҷои ҷои бачаи тобон чун Зуҳрау моҳ

جای جای بچهٔ تابان چون زهره و ماه

Бачаи сурх чу хӯну бачаи зард чу коҳ

بچهٔ سرخ چو خون و بچهٔ زرد چو کاه

Сари нигунсори зи шарму рухи тираи зи гуноҳ

سر نگونسار ز شرم و رخ تیره ز گناه

Ҳар яке бо шиками ҳомилу прмози лабӣ

هر یکی با شکم حامل و پرماز لبی

Рзбонро ба ду абрӯӣ барофтод гиреҳ

رزبان را به دو ابروی برافتاد گره

Гуфт : лои ҳавлу лои қувваи алои биллоҳ

گفت: لا حول و لا قوة الا بالله

Ибни блоиаҳи бачагонро з чаҳ каси омадаи зиҳ

ابن بلایه بچگان را ز چه کس آمده زه

Ҳамаи обистани гаштанд ба як шаб киу ма

همه آبستن گشتند به یک شب که و مه

Нест як тан ба миёни ҳамагони андар ба

نیست یک تن به میان همگان اندر به

Инчунин зониаҳ бошад бача ҳар ънбӣ

اینچنین زانیه باشد بچهٔ هر عنبی

Навазатон модари шаш рӯз набошад ки бзод

نوزتان مادر شش روز نباشد که بزاد

Навазатон ноф набурӣда ва аз зиҳ накушод

نوزتان ناف نبریده و از زه نگشاد

Навазатон синау пистон ба даҳан бар наниҳод

نوزتان سینه و پستان به دهن بر ننهاد

Навазатон рӯй нишаст ва навазатон шери надод

نوزتان روی نشست و نوزتان شیر نداد

Ҳама обистан гаштеду ҳамаи деви нажод

همه آبستن گشتید و همه دیو نژاد

Ин мукофот чунин бошадатон аҷри шабӣ

این مکافات چنین باشدتان اجر شبی

Рост гуед ки ин қисса ва ин нодарра чист

راست گویید که این قصه و این نادره چیست

Вонкаҳ обистанатон кард бигӯед ки кист

وانکه آبستنتان کرد بگویید که کیست

Ин чаҳ бишрмӣу бибокӣу бидодгрист

این چه بیشرمی و بیباکی و بیدادگریست

Ҷой онаст ки бояд ба шумо бар бигирист

جای آنست که باید به شما بر بگریست

На яке ва на ду ва на се , ҳаштод ва дивист

نه یکی و نه دو و نه سه، هشتاد و دویست

Ин ҳамаи духти бсўдни натавонади ъзбӣ

این همه دخت بسودن نتواند عزبی

Духтарон руз гуфтанд ки : мо бигнҳим

دختران رز گفتند که: ما بیگنهیم

Мо тани хеш ба даст банӣ одам нанаҳем

ما تن خویش به دست بنی‌آدم ننهیم

Мо ҳамаи србсри обистани хуршед ва маем

ما همه سربسر آبستن خورشید و مهیم

Мо тавонем ки аз халқи замони даври ҷҳим

ما توانیم که از خلق زمان دور جهیم

Натавонем ки аз моҳ ва ситора барраем

نتوانیم که از ماه و ستاره برهیم

зи офтобу маи мон суд надорад ҳрбӣ

ز آفتاب و مه مان سود ندارد هربی

Рӯз ҳар рӯзӣ , хуршед бияёд бар мо

روز هر روزی، خورشید بیاید بر ما

Хештан барфаканд бар тани моу сари мо

خویشتن برفکند بر تن ما و سر ما

Чун шаб ояд баравад хуршед аз маҳзари мо

چون شب آید برود خورشید از محضر ما

Моҳтоб ояду дрхсбд дар бистари мо

ماهتاب آید و درخسبد در بستر ما

Венаи ду тан давр нигараданд зи бом ва дар мо

وین دو تن دور نگردند ز بام و در ما

Накунад ҳеҷ каси ин беадабонро адабӣ

نکند هیچ کس این بی‌ادبان را ادبی

Бачагони мо монандаи шамс ва қамаранд

بچگان ما مانندهٔ شمس و قمرند

Зонка ҳамсӯрату ҳамсират ҳар ду падаранд

زانکه همصورت و همسیرت هر دو پدرند

Тобноканд азиро ки ду алавӣ гуҳаранд

تابناکند ازیرا که دو علوی گهرند

Бачагони он бнсбтр ки азин боб гаранд

بچگان آن بنسبتر که ازین باب گرند

Чеҳрау рангу руху одат обо сипаранд

چهره و رنگ و رخ و عادت آبا سپرند

Тӯҳмат олӯда нигараданд ба дигари сабабӣ

تهمت آلوده نگردند به دیگر سببی

Рзбон гуфт ки ин мхрқаҳ бовар накунам

رزبان گفت که این مخرقه باور نکنم

То ба теғи ҳанафии гардан ҳар як назанам

تا به تیغ حنفی گردن هر یک نزنم

То шикамашон надирам , то сарашони брнкнм

تا شکمشان ندرم، تا سرشان برنکنم

То ба хӯнашон нашавад мъсФрии перҳанам

تا به خونشان نشود معصفری پیرهنم

То фаровон нашавад тҷрбти ҷону танам

تا فراوان نشود تجربت جان و تنم

Кин хшўконро ҷузи шамс ва қамар нест обӣ

کاین خشوکان را جز شمس و قمر نیست آبی

Агар аидўнкаҳ ба куштан наМаранд ин писарон

اگر ایدونکه به کشتن نمرند این پسران

Он хуршед ва қамар бошанд ин ҷонварон

آن خورشید و قمر باشند این جانوران

Зон куҷо нест маи равшану хуршеди марон

زان کجا نیست مه روشن و خورشید مران

Ба насаб боз шаванд ин писарон бо падарон

به نسب باز شوند این پسران با پدران

Вагар аидўнкаҳи ббошнди зи пушти дгарон

و گر ایدونکه بباشند ز پشت دگران

Аз пас куштан зинда нашаванд , эй врбӣ !

از پس کشتن زنده نشوند، ای وربی!

Рзбон омаду ҳулқуми ҳама боз бурид

رزبان آمد و حلقوم همه باز برید

Қатрае хӯн ба мисли аз гулӯӣ кас начакид

قطره‌ای خون به مثل از گلوی کس نچکید

На бинолед аз эшон кас ва на каси бтпид

نه بنالید از ایشان کس و نه کس بتپید

Боз омад ҳмгонрои сӯй чархишат кашид

باز آمد همگانرا سوی چرخشت کشید

Ба лагади нофу зҳори ҳама аз ҳам бибаред

به لگد ناف و زهار همه از هم ببرید

Ки аз эшон , ба тани андар шуда будаш ғазабӣ

که از ایشان، به تن اندر شده بودش غضبی

Пӯст ҳар як бификанаду стхўону ҷигараш

پوست هر یک بفکند و ستخوان و جگرش

Хӯнашон кард ба хами андару пӯшеди сараш

خونشان کرد به خم اندر و پوشید سرش

Пас ба сорўҷи биндўди ҳамаи бому буриш

پس به صاروج بیندود همه بام و برش

Ҷома гарм барафканад пилосин зи буриш

جامهٔ گرم برافکند پلاسین ز برش

Панҷ шаш моҳ зимистонӣ накушод дараш

پنج شش ماه زمستانی نگشاد درش

Ду рабиъ ва ду ҷамодӣу тамоми раҷабӣ

دو ربیع و دو جمادی و تمام رجبی

Омад онгоҳи чнончўни мутакаббири мулкӣ

آمد آنگاه چنانچون متکبر ملکی

То бибинад ки чаҳ бӯда сети баҳри кўдккӣ

تا ببیند که چه بوده‌ست بهر کودککی

Ба хам андар нигаред , аз шаби рафтаи се яке

به خم اندر نگرید، از شب رفته سه یکی

Дид андари хами сангини ҳамаро гашта яке

دید اندر خم سنگین همه را گشته یکی

Борухи рахшон чун гирди маии брФлкӣ

با رخ رخشان چون گرد مهی برفلکی

Бар самовоти алӣ бар шудаи зишони лҳбӣ

بر سماوات علی بر شده زیشان لهبی

Рзбон гуфт ки ин лъбткони бигнҳнд

رزبان گفت که این لعبتکان بیگنهند

Ҳеҷ шак нест ки аз нисбати хуршед ва маанд

هیچ شک نیست که از نسبت خورشید و مهند

Аз сӯии нофу зи пушти ду гиронмоя шаҳанд

از سوی ناف و ز پشت دو گرانمایه شهند

Айбашон нест агар модрконшон сияҳанд

عیبشان نیست اگر مادرکانشان سیهند

Гоҳ онаст ки аз меҳнат ва сахтӣ барраанд

گاه آنست که از محنت و سختی برهند

Ҷой онаст ки имрӯз кунам ман тарабӣ

جای آنست که امروز کنم من طربی

Маҷлисии созам бо барбат ва бо чангу рубоб

مجلسی سازم با بربط و با چنگ و رباب

Бо туранҷ ва баӣу наргис ва бо нақлу кабоб

با ترنج و بهی و نرگس و با نقل و کباب

Бгсорм ба сабӯҳи андар , зини сурхи шароб

بگسارم به صبوح اندر، زین سرخ شراب

Ки ҳамаш гӯнаи гули байнам ва ҳам буии гулоб

که همش گونهٔ گل بینم و هم بوی گلاب

Гӯям онгоҳ бидон қатраи як доруии хоб

گویم آنگاه بدان قطره یک داروی خواب

Ёди боди мулкӣ , зўҳсбӣ , зўнсбӣ

یاد باد ملکی ، ذوحسبی، ذونسبی

Малики ширдили пилтани пилншин

ملک شیردل پیلتن پیلنشین

Бўсъиди бен Абулқосими бен Носири дайн

بوسعید بن ابوالقاسم بن ناصر دین

На ман ва нимаш теғӣ ки бадв ҷӯяд кин

نه من و نیمش تیغی که بدو جوید کین

Се раш ва ним , дарозии яке қабзаи азин

سه رش و نیم، درازی یکی قبضه ازین

Аз ибоди малики алърши накукортарин

از عباد ملک العرش نکوکارترین

Хўшхўиӣ , хуши сухании хўшмншӣ , хўшҳсбӣ

خوشخویی، خوش سخنی خوشمنشی، خوشحسبی

Малики ҳақу млкзодаҳ чу масъӯд буд

ملک حق و ملکزاده چو مسعود بود

Каз сахоу карами куллӣ мавҷӯд буд

کز سخا و کرم کلی موجود بود

Мейр каз гавҳари покизаи Маҳмӯд буд

میر کز گوهر پاکیزهٔ محمود بود

Ҳамчуи Маҳмӯди баннои караму ҷӯад буд

همچو محمود بنای کرم و جود بود

Ҳар куҷои авд буд , буии хуши авд буд

هر کجا عود بود، بوی خوش عود بود

Ндмди буии з ҳар чӯбӣ ва аз ҳар ҳтбӣ

ندمد بوی ز هر چوبی و از هر حطبی

Мейр бояд ки чунуи роду млкзодаҳ буд

میر باید که چنو راد و ملکزاده بود

Эзадаши фару шиква мулкӣ дода буд

ایزدش فر و شکوه ملکی داده بود

Ҳинди бигушодау омули ҳамаи бигушода буд

هند بگشاده و آمل همه بگشاده بود

Лашкари саъби сӯии тарки фиристода буд

لشکر صعب سوی ترک فرستاده بود

Дар дили қайсари биму фазаъи афтода буд

در دل قیصر بیم و فزع افتاده بود

То биоранд ба ғзнии сар ӯ бар хшбӣ

تا بیارند به غزنی  سر او بر خشبی

Малики алърши ҳамаи малик ба масъӯди супурд

ملک العرش همه ملک به مسعود سپرد

Кишвари олам , ҳар ҳафт бирав бар башмурд

کشور عالم، هر هفت برو بر بشمرد

Ҷумлаи зангори ҳамаи ҳинд ба шамшери стрд

جمله زنگار همه هند به شمشیر سترد

Маликати ҳинди баду сахт ҳақир омаду хирад

ملکت هند بد و سخت حقیر آمد و خرد

НаДубай малики сипоҳонро ёзиду бабрад

ندبی ملک سپاهان را یازید و ببرد

Рӯмро мондаи сет акнӯн ки бёзд наДубай

روم را مانده‌ست اکنون که بیازد ندبی

То ҷаҳон бошад , хусрав ба саломати моноад

تا جهان باشد، خسرو به سلامت ماناد

Эзад аз маликат ӯ чашм бидон давр кунод

ایزد از ملکت او چشم بدان دور کناد

Тан ӯ тозаи ҷавони боду дилаши хурраму шод

تن او تازه جوان باد و دلش خرم و شاد

Пеша ӯ тарабу мазҳаб ӯ дониш ва дод

پیشهٔ او طرب و مذهب او دانش و داد

Душману дӯст ба коми дили ин хусрави бод

دشمن و دوست به کام دل این خسرو باد

Мрсоноди худованд ба рӯйиши тъбӣ

مرساناد خداوند به رویش تعبی