Гумони барӣ ки вафо дорадат сипеҳри магар

گمان بری که وفا داردت سپهر مگر

Ту ин гумон мабар андар вақоҳаташ бингар

تو این گمان مبر اندر وقاحتش بنگر

Наад чу чашмаи хуршеди бачае дар хок

نهد چو چشمه خورشید بچه ای در خاک

Чу наварӯсони бандади зи ахтарони зевар

چو نوعروسان بندد ز اختران زیور

На шармаш ояд виҳки ҳамеи зи кафи хзиб

نه شرمش آید ویحک همی ز کف خضیب

На бок дорад аз иклил бар ниҳода ба сар

نه باک دارد از اکلیل بر نهاده به سر

Фиғони зи офати он равшанони тории феъл

فغان ز آفت آن روشنان تاری فعل

Ҳамаи мухолифи якдигар аз мизоҷу сувар

همه مخالف یکدیگر از مزاج و صور

Сарвии ин барраи солхурда бар гардун

سروی این بره سالخورده بر گردون

Ба захми тезтар аз ҳади рмҳу теғу табар

به زخم تیزتر از حد رمح و تیغ و تبر

Кадоми қасри баровардаи сари зи гови фалак

کدام قصر برآورده سر ز گاو فلک

Ки он на боз шуд то накард зеру зибр

که آن نه باز شد تا نکرد زیر و زبر

Ду пикристи барин аждаҳои пикрхўор

دو پیکریست برین اژدهای پیکرخوار

Азиз ва хор нахоҳад гузошт як пайкар

عزیز و خوار نخواهد گذاشت یک پیکر

Мҷўии хираи зи харчанги кжрўи кажи чанг

مجوی خیره ز خرچنگ کژرو کژ چنگ

Масир рост гузину марези хӯни ҷигар

مسیر راست گزین و مریز خون جگر

Чаҳ бошӣ эмини азин хуфта дар нахез ки ҳаст

چه باشی ایمن ازین خفته در نخیز که هست

Стнбаҳи ширии неъмати шикори умри шукр

ستنبه شیری نعمت شکار عمر شکر

зи хӯшае ки барин марғзор гардунаст

ز خوشه ای که برین مرغزار گردونست

Чунонкии хост ба кӯшиш ки ҳаргиз бар

چنانکه خواست به کوشش که هرگز بر

Трозўиист ки онро қазои ҳамеи синҷид

ترازوییست که آن را قضا همی سنجد

Сабк ба пилаи хайру гарон ба пилаи шар

سبک به پله خیر و گران به پله شر

Бааш ки бар сари ту каждумӣаст зуди гзоӣ

بهش که بر سر تو کژدمی است زود گزای

Ки гашти нешаш чун ба зиндагонӣ бар

که گشت نیشش چون به زندگانی بر

Аз ин камон кашида чаро надории бок

از این کمان کشیده چرا نداری باک

Ки тири новакаш осон кунад зи кӯҳи гузар

که تیر ناوکش آسان کند ز کوه گذر

Бизӣаст модаи дарин бешаи дувоздаҳ бахш

بزیست ماده درین بیشه دوازده بخش

Ки ҳаст хурдаи басии ҷони шери шарзаи нар

که هست خرده بسی جان شیر شرزه نر

Басо ки ташнаи азин далви хушки дулобӣ

بسا که تشنه ازین دلو خشک دولابی

Чу оби хост ба заҳри оби гашти комаш тар

چو آب خواست به زهر آب گشت کامش تر

зи моҳе ки дарин обгун бе обаст

ز ماهیی که درین آبگون بی آبست

Битарс ва ӯро хӯнии яке наҳанги шимур

بترس و او را خونی یکی نهنگ شمر

Чу шӯхи ҷонўроними рости пиндорӣ

چو شوخ جانورانیم راست پنداری

Надидаем ҳаводис нахондаем ъбр

ندیده ایم حوادث نخوانده ایم عبر

Чмидаҳи эмини баъзе ба сайдгоҳи бало

چمیده ایمن بعضی به صیدگاه بلا

Нишаста баҳрии сокин ба захми ҷои хатар

نشسته بهری ساکن به زخم جای خطر

Бҳоимими вхўшими неи ин ва на он

بهایمیم وخوشیم نی این و نه آن

Ки дар бҳоем ҳзмасту дарави ҳавши ҳазар

که در بهایم حزم است و درو حوش حذر

Фасод чарх набинем ва нашнавем ҳаме

فساد چرخ نبینیم و نشنویم همی

Ки чашмҳо ҳама кӯраст ва гӯшҳо ҳамаи кар

که چشم ها همه کورست و گوشها همه کر

Басои ксо ки ма ва меҳр бошадаш болин

بسا کسا که مه و مهر باشدش بالین

Ба оқибати зи гул ва чӯб гардадаш бистар

به عاقبت ز گل و چوب گرددش بستر

Чаҳ фоидаи зи зира бо кушоди шасти қазо

چه فایده ز زره با گشاد شست قضا

Чаҳ манфиати зи сипари бонФози захми қадар

چه منفعت ز سپر بانفاذ زخم قدر

Агар зи оҳану фӯлоди тафта ҳсн кунӣ

اگر ز آهن و فولاد تفته حصن کنی

Чу ҳол ояд даст аҷал бикӯбад дар

چو حال آید دست اجل بکوبد در

Ба равшанӣ ва ба хушии айш ғарра машав

به روشنی و به خوشی عیش غره مشو

Ки зулмат аз пас нурасту заҳри зери шукр

که ظلمت از پس نورست و زهر زیر شکر

Дарӣ ки бар ту кушояд дар ҳаво магушоӣ

دری که بر تو گشاید در هوا مگشای

Раҳе ки бо ту намояди раҳи ҳаваси мспр

رهی که با تو نماید ره هوس مسپر

Дами ту ногуҳ хоҳад гусаст сахти мадам

دم تو ناگه خواهد گسست سخت مدم

Бар ту душман хоҳад дуруд ранҷ мабар

بر تو دشمن خواهد درود رنج مبر

Сипеҳри гашти дояи гурези азин доя

سپهر گشت دایه گریز ازین دایه

Замона будат модари шикваи азин модар

زمانه بودت مادر شکوه ازین مادر

Ба роҳат андар чоҳаст сари ниҳодаи мтоз

به راهت اندر چاهست سر نهاده متاز

Ба ҷомат андар заҳраст ночшидаҳ махӯр

به جامت اندر زهرست ناچشیده مخور

Айёр чарх бигиру ниҳод даҳр бибин

عیار چرخ بگیر و نهاد دهر ببین

Бисоти ҳирс ба печу либоси ози бадар

بساط حرص به پیچ و لباس آز بدر

Гумон яқин шуд табъи туро меар мисл

گمان یقین شد طبع تو را میار مثل

Хабар аён шуд чашми туро магӯӣ смр

خبر عیان شد چشم تو را مگوی سمر

Агар зи ибрати хоҳӣ ки сӯратии бинӣ

اگر ز عبرت خواهی که صورتی بینی

Ба марги хоссаи султони рӯзгори нигар

به مرگ خاصه سلطان روزگار نگر

Имоди давлати Абулқосими онкии ҳишмат ӯ

عماد دولت ابوالقاسم آنکه حشمت او

Ниҳоди хости ҷаҳонро ҳамеи ниҳод дигар

نهاد خواست جهان را همی نهاد دگر

Баромадаши гуҳи кини гирди тира аз дарё

برآمدش گه کین گرد تیره از دریا

Бхостши гуҳи меҳри оби равшан аз озар

بخاستش گه مهر آب روشن از آذر

Ба тўъ ҳар ки ба хизмат накард чанбари пушт

به طوع هر که به خدمت نکرد چنبر پشت

Ба караи гардан ӯро кашид дар чанбар

به کره گردن او را کشید در چنبر

На лафзи ҳиммат ӯ барда буд номи сипос

نه لفظ همت او برده بود نام سپاس

На чашми неъмат ӯ дида буд рӯй бтр

نه چشم نعمت او دیده بود روی بطر

Бзргўоро бар ҳар кас аз мусӣбати ту

بزرگوارا بر هر کس از مصیبت تو

Ҳамон расед каз алмоси тез бар гавҳар

همان رسید کز الماس تیز بر گوهر

Биҷуст ҳуши дил аз дарди ин азими ъно

بجست هوش دل از درد این عظیم عنا

Бахаст гӯши сар аз ранҷи ин маҳиби хабар

بخست گوش سر از رنج این مهیب خبر

зи ғами вафоти ту дар мағзҳо зад оташи мавҷ

ز غم وفات تو در مغزها زد آتش موج

Ҳамеи бхизд дар дидаҳо зи оби шарар

همی بخیزد در دیده ها ز آب شرر

зи савлати ту нрстии ҳужабри оҳани чанг

ز صولت تو نرستی هژبر آهن چنگ

зи ҳайбати ту нҷстии уқоби оташи пар

ز هیبت تو نجستی عقاب آتش پر

Фалаки дуои туро ҳамчу ҳрз дошт азиз

فلک دعای تو را همچو حرز داشت عزیز

Ҷаҳони санои туро ҳамчу вирд хонд аз бар

جهان ثنای تو را همچو ورد خواند از بر

Чу нест лафз ту ранҷаст гӯшро зи самоъ

چو نیست لفظ تو رنجست گوش را ز سماع

Чу нест рӯй ту дар дасти ҳушро зи басар

چو نیست روی تو در دست هوش را ز بصر

Дареғ рӯй ту аз фурӯи нур чун хуршед

دریغ روی تو از فرو نور چون خورشید

Дареғи қадари ту дар Бурзуи зеб чун ърър

دریغ قدر تو در برزو زیب چون عرعر

Аҷал баранд саҳар бар ту шоми ҳур ба ғдр

اجل براند سحر بر تو شام حور به غدر

Чунонкӣ низ напайваст шоми ту ба саҳар

چنانکه نیز نپیوست شام تو به سحر

Набӯд судии ҷони туро зи ҳамлаи марг

نبود سودی جان تو را ز حمله مرگ

зи бекаронаи силаҳу з бе адади лашкар

ز بیکرانه سلاح و ز بی عدد لشکر

Агар на тири қазо бе ҳиҷоби сифтии ҷон

اگر نه تیر قضا بی حجاب سفتی جان

Ҳазор ҷони гиромӣ фузун шудят сипар

هزار جان گرامی فزون شدیت سپر

Чу майли ту ба сафар буд ҳам зи роҳи ту ро

چو میل تو به سفر بود هم ز راه تو را

Бузурги ҳиммат ту дошт бар бузурги сафар

بزرگ همت تو داشت بر بزرگ سفر

Ту он баланди маҳал будӣу бузурги ато

تو آن بلند محل بودی و بزرگ عطا

Ки чарх бо ту замин буду баҳр бо ту шимур

که چرخ با تو زمین بود و بحر با تو شمر

Сифоти ҷоҳи туро ҳандасӣ накардӣ ҳад

صفات جاه تو را هندسی نکردی حد

Хисоли хуби туро фалсафӣ накардӣ мар

خصال خوب تو را فلسفی نکردی مر

На бок дошт ҳамеи ханҷари ту аз алмос

نه باک داشت همی خنجر تو از الماس

Бабради гӯии ҳамеи бораи ту аз сарсар

ببرد گوی همی باره تو از صرصر

Набӯд ҳзм ту ногашта ҳамнишин савоб

نبود حزم تو ناگشته همنشین صواب

Нхости азм ту нобӯда ҳамАннани зафар

نخاست عزم تو نابوده همعنان ظفر

Пас аз вафоти ту бозори навҳа гар дорад

پس از وفات تو بازار نوحه گر دارد

Чу дар ҳаёти ту бозор дошт хунёгар

چو در حیات تو بازار داشت خنیاگر

Сазад ки ҳаст зи ту мотамӣ ба ҳар хона

سزد که هست ز تو ماتمی به هر خانه

Ки буд фазлаи анъоми ту ба ҳар кишвар

که بود فضله انعام تو به هر کشور

Ба маҷлиси ту бурӣда нашуд салаи зи сала

به مجلس تو بریده نشد صله ز صله

Ба даргаи ту гусаста нашуд нафар ба нафар

به درگه تو گسسته نشد نفر به نفر

Шарифи садри ту будӣ млоз ҳар муфлис

شریف صدر تو بودی ملاذ هر مفلس

Рафеъи раъии ту гаштии паноҳ ҳар музтар

رفیع رأی تو گشتی پناه هر مضطر

Ҳунарнамоӣ набинад ба аз ту хоста бош

هنرنمای نبیند به از تو خواسته باش

Сухани фуруши наёбад ба аз ту мадҳати хар

سخن فروش نیابد به از تو مدحت خر

Ҳамаи ҳунари бигузорад кунун ҳунарпеша

همه هنر بگذارد کنون هنرپیشه

Ҳамаи санои бнўрдд кунун сногстр

همه ثنا بنوردد کنون ثناگستر

На беш ёзди некӯи сухан ба назм ва ба наср

نه بیش یازد نیکو سخن به نظم و به نثر

На беш тозад соҳиби ғараз ба баҳр ва ба бар

نه بیش تازد صاحب غرض به بحر و به بر

Намонад размии конро сияҳ нашуд шавкат

نماند رزمی کان را سیه نشد شوکت

Намонад базмии конро нигун нашуд соғар

نماند بزمی کان را نگون نشد ساغر

Раво буд ки пас аз рӯз ту нтобад меҳр

روا بود که پس از روز تو نتابد مهر

Сазо буд ки пас аз ҷӯад ту наравед зар

سزا بود که پس از جود تو نروید زر

Пас аз вафоти ту аз кошкӣ чаҳ хиздмон

پس از وفات تو از کاشکی چه خیزدمان

Ки дар ҳаёти ту судӣ набӯдмон зи магар

که در حیات تو سودی نبودمان ز مگر

Аҷаб набошад агар сабри мо ҳазимат шуд

عجب نباشد اگر صبر ما هزیمت شد

Ки оби дида ба пайкор ӯ кашид ҳашар

که آب دیده به پیکار او کشید حشر

На огаҳӣ ки азизони ту ба мотами ту

نه آگهی که عزیزان تو به ماتم تو

Ба чашму синаи ҳама лолаанду нилӯфар

به چشم و سینه همه لاله اند و نیلوفر

Сиёҳи рӯзон чун бар ту рехтанд сиришк

سیاه روزان چون بر تو ریختند سرشک

Аҷаб нарехт сипеҳр ва сияҳ нашуд ахтар

عجب نریخت سپهر و سیه نشد اختر

Кадоми тан ки азуи ин фазаъи набарди қарор

کدام تن که ازو این فزع نبرد قرار

Кадоми дил ки дар ӯ ин ҷазаъ накард асар

کدام دل که در او این جزع نکرد اثر

Ба ҷойгоҳӣ будӣ зи кибриё ва улувва

به جایگاهی بودی ز کبریا و علو

Ки пойгоҳ надидаст ваҳм аз он бартар

که پایگاه ندیدست وهم از آن برتر

Набӯд қатъи ту дар дониши фалаки паймоӣ

نبود قطع تو در دانش فلک پیمای

Нагашт марги ту дар хотири ситораи шимур

نگشت مرگ تو در خاطر ستاره شمر

Ба неъмати ту ки ин бас азим савгандаст

به نعمت تو که این بس عظیم سوگندست

Ки ин хабар чу шунидам надоштам бовар

که این خبر چو شنیدم نداشتم باور

Ки дида буд ки кӯҳӣ барояд аз бунёд

که دیده بود که کوهی برآید از بنیاد

Ки гуфта буд ки чархӣ дар уфтад аз меҳвар

که گفته بود که چرخی در افتد از محور

Чу шаб сиёҳ шавад нури рӯз дар тобиш

چو شب سیاه شود نور روز در تابش

Чу хок хушк шавад оби баҳр бе маъбар

چو خاک خشک شود آب بحر بی معبر

Бирав ки равзаи иқболи гашти пажмурда

برو که روضه اقبال گشت پژمرده

Бирав ки оташи умеди гашти хокистар

برو که آتش امید گشت خاکستر

Мабод чарх ки бо чун туе кунад пайкор

مباد چرخ که با چون تویی کند پیکار

Мабод даҳр ки бар чун туе кашад ханҷар

مباد دهر که بر چون تویی کشد خنجر

Туро камолу ҳунари ҳечгуна суд надошт

تو را کمال و هنر هیچگونه سود نداشت

Ки хоку оби сияҳ бар сари камолу ҳунар

که خاک و آب سیه بر سر کمال و هنر

Бузургӣ ту бимонад ва ту рафтӣ ва аҷабаст

بزرگی تو بماند و تو رفتی و عجبست

Ки каси арзро қоим надид бе ҷавҳар

که کس عرض را قایم ندید بی جوهر

Баннои суннати пайғамбар аз ту буд обод

بنای سنت پیغمبر از تو بود آباد

Буд шафиъи ту пеши худои пайғамбар

بود شفیع تو پیش خدای پیغمبر

Ҳамаи ҷаҳонро сероб доштӣ ба ато

همه جهان را سیراب داشتی به عطا

Ба рӯзи маҳшари сероби гардӣ аз кавсар

به روز محشر سیراب گردی از کوثر

Набӯд чун ту нашигифт аз онкӣ чун ту набӯд

نبود چون تو نشگفت از آنکه چون تو نبود

Ки прўрндаҳи ту буд шоҳи дайн парвар

که پرورنده تو بود شاه دین پرور

Заҳири давлату дайни бўолмзФри иброҳӣм

ظهیر دولت و دین بوالمظفر ابراهیم

Ки дайну давлат азу ёфтанд зинату фар

که دین و دولت ازو یافتند زینت و فر

Ба адли шоҳяши оростаи сет ҳар буқъа

به عدل شاهیش آراسته ست هر بقعه

Ба номи фаррухаши афрӯхтаи сет ҳар минбар

به نام فرخش افروخته ست هر منبر

Фалак наёрад ҳаргизи чунуи фалаки ҳиммат

فلک نیارد هرگز چنو فلک همت

Ҷаҳон набинад ҳаргизи чунуи ҷаҳони довар

جهان نبیند هرگز چنو جهان داور

Сипеҳр дод бадви малик то ба ҷовидон

سپهر داد بدو ملک تا به جاویدان

Худои малики бадв вақф кард то маҳшар

خدای ملک بدو وقف کرد تا محشر

Фидои ҷоҳаши ҷоҳи ҳамаи ҷаҳони якдаст

فدای جاهش جاه همه جهان یکدست

Нисори ҷонаши ҷони ҳамаи ҷаҳон яксар

نثار جانش جان همه جهان یکسر