Авсофи ҷаҳони сахт нек донам
اوصاف جهان سخت نیک دانم
Аз бим бало гуфт кӣ тавонам
از بیم بلا گفت کی توانم
На ончӣ бидонам ҳаме бигӯям
نه آنچه بدانم همی بگویم
На ончӣ бигӯям ҳаме бидонам
نه آنچه بگویم همی بدانم
Каз тан ба қазои бастаи сипеҳрам
کز تن به قضا بسته سپهرم
Вази дил ба балои хастаи ҷаҳонам
وز دل به بلا خسته جهانم
Аз хории виҳк чаро заминам
از خواری ویحک چرا زمینم
Ар ман ба баландӣ бар осмонам
ار من به بلندی بر آسمانم
Бар ҷоем ва ҳар ҷойгаҳи расида
بر جایم و هر جایگه رسیده
Гӯйии зи дили бхрдони гумонам
گویی ز دل بخردان گمانم
Аз воқеаи ҷаври ҳафт гардун
از واقعه جور هفت گردون
Пиндорӣ дар ҳарб ҳафт хонам
پنداری در حرب هفت خوانم
Доими зи дами сарду оташи дил
دایم ز دم سرد و آتش دل
Чун кӯҳи тафта буд даҳонам
چون کورهٔ تفته بود دهانم
БФсрди ҳамаи хӯни дили зи андӯҳ
بفسرد همه خون دل ز اندوه
Бгдохти ҳамаи мағзи устихонам
بگداخت همه مغز استخوانم
Нашигифт ки чун фохта бинолам
نشگفت که چون فاخته بنالم
Зеро ки дарин танги ошёнам
زیرا که درین تنگ آشیانم
Аз бас ки зи чашми обу хӯни баборам
از بس که ز چشم آب و خون ببارم
Пайвастаи ман ин байтро бихонам
پیوسته من این بیت را بخوانم
Пероҳанам аз хӯни оби дида
پیراهنم از خون آب دیده
Чун туз камонаст ва ман камонам
چون توز کمانست و من کمانم
Чун бофтаи парниёнами аирок
چون بافته پرنیانم ایراک
Бечоратар аз нақши парниёнам
بیچاره تر از نقش پرنیانم
Дару гуҳари табъу хотири ман
در و گهر طبع و خاطر من
Камтар нашавад зонка баҳру конам
کمتر نشود زانکه بحر و کانم
Ҳар гӯна чаро достони тарозам
هر گونه چرا داستان طرازم
Комрўзи баҳри гӯнаи достонам
کامروز بهر گونه داستانم
Бахтам чу нахоҳад харидан аз ғам
بختم چو نخواهد خریدن از غم
Ин чарх баҳо мекунад гаронам
این چرخ بها می کند گرانم
Зини пеши танам қӯтӣ гирифтӣ
زین پیش تنم قوتی گرفتی
Чун дар дил ва ҷон гуфтамӣ ҷавонам
چون در دل و جان گفتمی جوانم
Имрӯзи ҳавозӣ ба роҳи перӣ
امروز هوازی به راه پیری
Ҳамчун раҳ аз пеши корвонам
همچون ره از پیش کاروانم
Бар умри ҳамеи ҷоҳу суди ҷустам
بر عمر همی جاه و سود جستم
Имрӯзи ман аз умр бар зиёнам
امروز من از عمر بر زیانم
Бас бок надорам ҳамеи зи меҳнат
بس باک ندارم همی ز محنت
Мағбуни ман азин умри ройгонам
مغبون من ازین عمر رایگانم
эй ҷони бародар варо намӯдӣ
ای جان برادر ورا نمودی
Бо аҳд набӯдӣ чу дӯстонам
با عهد نبودی چو دوستانم
Дар дӯстии ман аҷаби Бамоне
در دوستی من عجب بمانی
Дар чархи ҳамеи ман аҷаби бимонам
در چرخ همی من عجب بمانم
Доне ки ба ботил чигуна бандам
دانی که به باطل چگونه بندم
Доне ки ба ҳақи ман чаҳ меҳрбонам
دانی که به حق من چه مهربانم
Гуфтӣ ки ҳамоне ки дида будам
گفتی که همانی که دیده بودم
Як баҳраи набӯдаи ҳамеи ҳамонам
یک بهره نبوده همی همانم
Онам ба саботу вафо ки дидӣ
آنم به ثبات و وفا که دیدی
Дар чеҳрау қомат агар ҷузи онам
در چهره و قامت اگر جز آنم
Печон ва тавон наҳифу зардам
پیچان و توان نحیف و زردم
Гӯйӣ ба мисли шохи хайзаронам
گویی به مثل شاخ خیزرانم
Аз аҷз чу беҷон фиканда шахсам
از عجز چو بی جان فکنده شخصم
Дар заъф чу бешахс гашта ҷонам
در ضعف چو بی شخص گشته جانم
Хуфтани ҳама бар хок ва аз заъифӣ
خفتن همه بر خاک و از ضعیفی
Бар хок нагирад ҳамеи нишонам
بر خاک نگیرد همی نشانم
Ҳаст ин ҳамаи меҳнат ки шарҳ додам
هست این همه محنت که شرح دادم
Бо ин ҳамаи пайвастаи нотавонам
با این همه پیوسته ناتوانم
Ҳар чанд ки пажмурдаам зи меҳнат
هر چند که پژمرده ام ز محنت
Дар аҳди яке тозаи бӯстонам
در عهد یکی تازه بوستانم
Биллоҳ ки на ранҷурам ва на ғамгин
بالله که نه رنجورم و نه غمگین
Баси хурраму некӯу шодмонам
بس خرم و نیکو و شادمانم
Бо муфаххар озодагон бихонам
با مفخر آزادگان بخوانم
Бо ртбти озодагони баёнам
با رتبت آزادگان بیانم
Дар маъракаи рӯзгори дунам
در معرکه روزگار دونم
Бо ҳар чаҳ ҳамеоварад тавонам
با هر چه همی آورد توانم
Мондаи хиради пари дил аз рикобам
مانده خرد پر دل از رکابم
Ранҷаи ҳунари саркаш аз Аннанам
رنجه هنر سرکش از عنانم
Барқам ки кашида яке ҳисомам
برقم که کشیده یکی حسامم
Дӯдам ки задудаи яке синонам
دودم که زدوده یکی سنانم
Вонгаҳ ки маро захм кард бояд
وانگه که مرا زخم کرد باید
Шамшер кашида заду забонам
شمشیر کشیده زد و زبانم
Пайдост ҳунарҳои ман ба гетӣ
پیداست هنرهای من به گیتی
Гар чанд ман аз дидаҳо ниҳонам
گر چند من از دیده ها نهانم
Гирам ки ман аз рӯзгор мондам
گیرم که من از روزگار ماندم
Имрӯзи дарин ҳабси имтиҳонам
امروز درین حبس امتحانم
Валлоҳ ки зи ҷавр фалак натарсам
والله که ز جور فلک نترسم
Каз адли шаҳаншоҳ дар амонам
کز عدل شهنشاه در امانم
Дар ҳабс ороиш нахезад аз ман
در حبس آرایش نخیزد از من
Барнома бимонадасттар забонам
برنامه بماندست تر زبانم
Вар ҳеҷ бихоҳад худои рӯзӣ
ور هیچ بخواهد خدای روزی
Аз бахт чаҳ инсофҳо ситонам
از بخت چه انصافها ستانم
Андари дами давлати замини бадарам
اندر دم دولت زمین بدرم
Гар марг нагирад дами равонам
گر مرگ نگیرد دم روانم
Бар сим ба хомаи гуҳари баборам
بر سیم به خامه گهر ببارم
Дар санг ба пӯлод хӯн баронам
در سنگ به پولاد خون برانم
Фардо ба ҳақиқати баҳори гирдам
فردا به حقیقت بهار گردم
Имрӯз ба гӯна агар хазонам
امروز به گونه اگر خزانم
Венаи бор ба лўҳўр чун даройам
وین بار به لوهور چون درآیم
Гар бигузарам аз роҳи қлтбонм
گر بگذرم از راه قلتبانم
Андӯҳи ту ҳам пеш чашм дорам
اندوه تو هم پیش چشم دارم
Гар ман чаҳ дар андӯҳи бекаронам
گر من چه در اندوه بیکرانم
Арҷу ки чу дидори ту бубинам
ارجو که چو دیدار تو ببینم
Бар рӯй ту зин гавҳарон фишонам
بر روی تو زین گوهران فشانم
Тарсам ки талофӣ буд ва зон пас
ترسم که تلافی بود و زان پس
Гар ранҷу ъно камшавад тавонам
گر رنج و عنا کم شود توانم
Ту машк ба кофур бар фишонӣ
تو مشک به کافور بر فشانی
Ман оҷ ба шамшод дар нишонам
من عاج به شمشاد در نشانم
Донам сухани ман азизи дорӣ
دانم سخن من عزیز داری
Дории сухани ман азиз донам
داری سخن من عزیز دانم
Донеи ту ки чаҳ мояи ранҷи байнам
دانی تو که چه مایه رنج بینم
То назмӣу насрӣ ба ту расонам
تا نظمی و نثری به تو رسانم