Биор он маи дидау меҳри ҷон

بیار آن مه دیده و مهر جان

Ки бандаи сету чокари варои ин ва он

که بنده‌ست و چاکر ورا این و آن

Аз он моҳи парвардаи меҳри бахт

از آن ماه‌پروردهٔ مهر‌بخت

Ки аз моҳ тан дорад аз меҳри ҷон

که از ماه تن دارد از مهر جان

Чу бар каф гирифтяш гӯйии магар

چو بر کف گرفتیش گویی مگر

Ҳаме бар самани бушковади арғавон

همی بر سمن بشکفد ارغوان

Чу бар лаб ниҳодяш гуяд хирад

چو بر لب نهادیش گوید خرد

Магари об нораст ё нордон

مگر آب نار است یا ناردان

Азуи каси даҳони ноф оҳӯ накард

ازو کس دهان ناف آهو نکرد

Ки на Зуҳраи бастади зи шери жён

که نه زهره بستد ز شیر ژیان

Чунон бошад аввал ки гӯйии магар

چنان باشد اول که گویی مگر

зи сустии танишро барояд равон

ز سستی تنش را برآید روان

Чунон гардад охир ки гӯйии таниш

چنان گردد آخر که گویی تنش

Ду дил дорад аз боби зӯр ва тавон

دو دل دارد از باب زور و توان

Чу гардад ҷавон пер бӯда чаман

چو گردد جوان پیر بوده چمن

Май пери зебади зи дасти ҷавон

می پیر زیبد ز دست جوان

Заминро з дебо биёростанд

زمین را ز دیبا بیاراستند

Ки раведи ҳамеи лолау зимрон

که روید همی لاله و ضیمران

Сари кӯҳ бо афсари Ардашер

سر کوه با افسر اردشیر

Тани боғ бо кисвати Ардавон

تن باغ با کسوت اردوان

Чу афъӣ бипечад ҳамеи шох аз онк

چو افعی بپیچد همی شاخ از آنک

Зумурради ҳамеи хезад аз хайзарон

زمرد همی خیزد از خیزران

Агар дида ӯ шукуфааст зуд

اگر دیده او شکوفه است زود

Шавад гуфта чун дидаи аФъўон

شود گفته چون دیده افعوان

Чу шуд заъфарон без накушод ҳеҷ

چو شد زعفران بیز نگشاد هیچ

Даҳонро ба хандаи ҳамеи бӯстон

دهان را به خنده همی بوستان

Кунун лаби з ханда набандад ҳаме

کنون لب ز خنده نبندد همی

Чу домани тиҳии гашташ аз заъфарон

چو دامن تهی گشتش از زعفران

Маро эй ба ҳасани ту хӯбии змин

مرا ای به حسن تو خوبی ضمین

Ба меҳри ту ҷонӣ сет карда змон

به مهر تو جانی‌ست کرده ضمان

Баҳор ар набошад маро бок нест

بهار ار نباشد مرا باک نیست

Ки қади ту сарваст ва рӯй арғавон

که قد تو سرو است و روی ارغوان

Ту моҳӣу садри ман аз ту фалак

تو ماهی و صدر من از تو فلک

Ту ҳурӣу базми ман аз ту ҷинон

تو حوری و بزم من از تو جنان

Чу бардоштии ҷом равшан набед

چو برداشتی جام روشن نبید

Ту онро қарини ма ва Зуҳра хон

تو آن را قرین مه و زهره خوان

Чу харчангаму шодии аФзоидм

چو خرچنگم و شادی افزایدم

Балӣ чун кунад моҳу Зуҳраи қирон

بلی چون کند ماه و زهره قران

Бидиҳ май ки то ёд ояд маро

بده می که تا یاد آید مرا

зи шабдиз дар зер бар гстўон

ز شبدیز در زیر برگستوان

Чу нозӣ ба азми шикори аду

چو نازی به عزم شکار عدو

Чу девӣ ба зери шаҳоби синон

چو دیوی به زیر شهاب سنان

Чу чархии равон дар тулӯъу ғуруб

چو چرخی روان در طلوع و غروب

Чу кӯҳии давон дар зарробу тъон

چو کوهی دوان در ضراب و طعان

Камонаш ду пойасту тираши ду даст

کمانش دو پای است و تیرش دو دست

Валикин ба ҷустан чу тир аз камон

ولیکن به جستن چو تیر از کمان

зи самаши ҳаме дар кафи наъли банд

ز سُمش همی در کف نعل‌بند

Шикаста шавад путкҳои гарон

شکسته شود پتک‌های گران

Ба доси ончӣ бар дорад аз наъл ӯ

به داس آنچه بر دارد از نعل او

Дигар асбро наъл бастан тавон

دگر اسب را نعل بستن توان

Ҳамеи соя бо ӯ баробар равад

همی سایه با او برابر رود

Гуҳи сабақ агар на ббрдӣ Раҳон

گه سبق اگر نه ببردی رهان

Ба дарёии хӯни киштии ҷонвар

به دریای خون کشتی جانور

Рикобу Аннани лангару бодбон

رکاب و عنان لنگر و بادبان

Биҷунбад чу кӯҳ ар бидорӣ рикоб

بجنبد چو کوه ار بداری رکاب

Биппарад чу бод аргузорӣ Аннан

بپرد چو باد ار گذاری عنان

На киштӣаст абрӣаст боронаши хуй

نه کشتیست ابریست بارانش خوی

Бирав тозӣонаи сети боди бузон

برو تازیانه ست باد بزان

Хурӯшандаи раъдаш чу ғурони сҳил

خروشنده رعدش چو غران صهیل

Дарахшндаи наълаш чу барқ ӣмон

درخشنده نعلش چو برق یمان

Яке парниёни ранги паранда Эй

یکی پرنیان رنگ پرنده ای

Ки сндонст бо захм ӯ парниён

که سندانست با زخم او پرنیان

Чу аз оташи наъли оҳани танон

چو از آتش نعل آهن تنان

зи гирди сипаҳи сари براردи духон

ز گرد سپه سر برآرد دخان

Ту гӯйӣ ки дар бутаи корзор

تو گویی که در بوته کارزار

Забарҷади ҳаме ҳал кунад баҳрмон

زبرجد همی حل کند بهرمان

зи маҳсуси бартар ба ҳаду гуҳар

ز محسوس برتر به حد و گهر

зи маъқӯли камтар ба кирдору шан

ز معقول کمتر به کردار و شان

зи чизе ки ҳис яқин оҷизаст

ز چیزی که حس یقین عاجزست

Наёбади ақлу гумони васфи он

نیابد عقل و گمان وصف آن

Сифат чун кунам гавҳариро ки ӯ

صفت چون کنم گوهری را که او

Фузун аз яқинасту давр аз гумон

فزون از یقین است و دور از گمان

Шуд осӯда аз қабза ӯ кафам

شد آسوده از قبضه او کفم

Аз онам чунин ранҷау нотавон

از آنم چنین رنجه و ناتوان

Кунун лъбтии тизтг боядам

کنون لعبتی تیزتگ بایدم

Ки ангушт ман бошадаш зери рон

که انگشت من باشدش زیر ران

Дил мо ниҳонасту розаши падед

دل ما نهانست و رازش پدید

Дил ӯ кушодасту розаши ниҳон

دل او گشادست و رازش نهان

Забони дуруст аз кушодаи даҳан

زبان درست از گشاده دهن

Кунад ҳар чаҳ хоҳеми гуфтани баён

کند هر چه خواهیم گفتن بیان

Пас ӯ зид мо омад андари сухан

پس او ضد ما آمد اندر سخن

Ки баста даҳонасту кФтаҳи забон

که بسته دهانست و کفته زبان

Агар ду забонаст намоам нест

اگر دو زبانست نمام نیست

Дар он ду забоняши айбии мадон

در آن دو زبانیش عیبی مدان

Ки ӯ тарҷумони забон ва диласт

که او ترجمان زبان و دلست

Ҷуз аз ду забон чун буд тарҷумон

جز از دو زبان چون بود ترجمان

Агар устихонӣаст аз шаклу ранг

اگر استخوانیست از شکل و رنگ

Чаро гашти азуи хӯни тираи равон

چرا گشت ازو خون تیره روان

Ба фари ҳамисти лекин ҳамЭй

به فر همایست لیکن همای

Наёрад зи минқори суду зиён

نیارد ز منقار سود و زیان

эй устихон хӯрду ҳаргиз ки дид

همای استخوان خورد و هرگز که دید

Ки фар ҳумо ояд аз устихон

که فر هما آید از استخوان

Чу мурғӣаст дар бӯстони хирад

چو مرغیست در بوستان خرد

Сарояндаи номаи бостон

سراینده نامه باستان

Агар ммкнстӣ ба ҳақи худоӣ

اگر ممکنستی به حق خدای

Ман аз дидагони созмши ошён

من از دیدگان سازمش آشیان

Азиро ки дар мадҳи хоси малик

ازیرا که در مدح خاص ملک

Ҷаҳонӣ ба ҳам барзанади як замон

جهانی به هم برزند یک زمان

Муҳамад ки райши ма аз офтоб

محمد که رایش مه از آفتاب

Муҳамад ки ҷоҳаш бар аз осмон

محمد که جاهش بر از آسمان

Шарафи гавҳари хизматашро ба тўъ

شرف گوهر خدمتش را به طوع

Чу ҷазаъи имонсти бастаи миён

چو جزع یمانست بسته میان

Кам аз пояи қадар ӯ ҳафт чарх

کم از پایه قدر او هفت چرخ

Кам аз мояи хашм ӯ ҳФтхўон

کم از مایه خشم او هفتخوان

Ниҳон гардадӣ қурс гетӣ фурӯз

نهان گرددی قرص گیتی فروز

Агар гардадӣ ҳиммат ӯ аён

اگر گرددی همت او عیان

Зиҳии рои ту моя ҳар мисл

زهی رای تو مایه هر مثل

Зиҳии ҷӯади ту асл ҳар достон

زهی جود تو اصل هر داستان

На яксолаи умр ту гашта сети чарх

نه یکساله عمر تو گشته ست چرخ

На икрўзаҳи ҷӯад ту додаст кон

نه یکروزه جود تو دادست کان

Даҳону кафати абр ва хуршед шуд

دهان و کفت ابر و خورشید شد

Ки он дар нисораст ва ин зарфишон

که آن در نثارست و این زرفشان

На ин аз пай он бибинад асар

نه این از پی آن ببیند اثر

На ин аз раҳ он биёбад нишон

نه این از ره آن بیابد نشان

Чу ҷоҳ ту шуд адлро бадарға

چو جاه تو شد عدل را بدرقه

Чу рой ту шуд абрро дидбон

چو رای تو شد ابر را دیدبان

Шавад дар паии роҳи бухлу ниёз

شود در پی راه بخل و نیاز

Сахоу атои ту дар ҳар макон

سخا و عطای تو در هر مکان

зи ҷӯади ту чун гашти молу ниёз

ز جود تو چون گشت مال و نیاز

Шикастаи сипоҳ ва зада корвон

شکسته سپاه و زده کاروان

Нахоҳӣ сано то атоҳои ту

نخواهی ثنا تا عطاهای تو

Стонндгонро буд ройгон

ستانندگان را بود رایگان

Наҷӯӣ ҳамеи мояро ҳеҷ суд

نجویی همی مایه را هیچ سود

Зиҳии сахт бе боки бозоргон

زهی سخت بی باک بازارگان

Айёри сахоро ба оммаи шимур

عیار سخا را به عامه شمر

Чу ҳамлон бар он афканди имтинон

چو حملان بر آن افکند امتنان

Ту як айби дорӣу холии зи айб

تو یک عیب داری و خالی ز عیب

Набошад магари эзади мстъон

نباشد مگر ایزد مستعان

Бигуфтам ҳама айб инасту бас

بگفتم همه عیب اینست و بس

Ки ҷўдст бар ганҷи ту қаҳрамон

که جودست بر گنج تو قهرمان

Ту инсофи даҳ чун бимонад рама

تو انصاف ده چون بماند رمه

Чу аз гурги дарандасозӣ шубон

چو از گرگ درنده سازی شبان

Ҷаҳони бузургӣ ту нашигифт агар

جهان بزرگی تو نشگفت اگر

Атои ту ганҷӣ буд шоягон

عطای تو گنجی بود شایگان

Ба васфи ту Эй карда васфати малик

به وصف تو ای کرده وصفت ملک

Ба мадҳи ту Эй гуфта мадҳати ҷаҳон

به مدح تو ای گفته مدحت جهان

зи маънии ҳамеи он фарози омадам

ز معنی همی آن فراز آمدم

Ки лафзаш нагунҷад ҳаме дар даҳон

که لفظش نگنجد همی در دهان

Битарсад ҳамеи киштии назми ман

بترسد همی کشتی نظم من

Ки дарёӣ мадҳат надорад карон

که دریای مدحت ندارد کران

Ба созандаи осмону замин

به سازنده آسمان و زمین

Трозндаҳи навбаҳору хазон

طرازنده نوبهار و خزان

Ки аз баҳр бахшиш нагӯям сано

که از بهر بخشش نگویم ثنا

Туро эй ба бахшиши замину замон

تو را ای به بخشش زمین و زمان

На муҳкам буд маркази дӯстӣ

نه محکم بود مرکز دوستی

Чу паргор бошад бар ӯ сӯзён

چو پرگار باشد بر او سوزیان

Фузунаст даҳ сол то ман кунун

فزونست ده سال تا من کنون

На бо дӯстонам на бо дудмон

نه با دوستانم نه با دودمان

На дил бинадам лиззати навбаҳор

نه دل بیندم لذت نوبهار

На тан ёбадам неъмати меҳргон

نه تن یابدم نعمت مهرگان

Ман он хорами андари ҷаҳон эй шигифт

من آن خوارم اندر جهان ای شگفت

Ки некӯ нигаҳ дорадам посбон

که نیکو نگه داردم پاسبان

Ба ҳсни ҳсин андарам орзӯаст

به حصن حصین اندرم آرزوست

Ки бенанди ҳсни ҳсинми ҳсон

که بینند حصن حصینم حصان

зи ман дӯстон рӯй бартофтанд

ز من دوستان روی برتافتند

На каси дастёр ва на каси ҳамзабон

نه کس دستیار و نه کس همزبان

зи номам даҳонишон бисӯзад магар

ز نامم دهانشان بسوزد مگر

Ки ҳаргиз нагуфтанд чун шуд фалон

که هرگز نگفتند چون شد فلان

Агар мурдаам ҳам бибояд кафан

اگر مرده ام هم بباید کفن

Вагар зиндаам ҳам бирзм ба нон

وگر زنده ام هم بیرزم به نان

Агар гавҳарам чанд хоҳад гирифт

اگر گوهرم چند خواهد گرفت

Айёрам чу зари ин сипеҳри каён

عیارم چو زر این سپهر کیان

Чаҳ дротши ҳабси бгдоздм

چه درآتش حبس بگدازدم

На бар санг гавҳар кунанд имтиҳон

نه بر سنگ گوهر کنند امتحان

Маро ҷой кӯҳасту андӯҳи кӯҳ

مرا جای کوهست و اندوه کوه

Танам дар миёни ду кӯҳи калон

تنم در میان دو کوه کلان

Фалак бар серуми аждаҳоеи нигун

فلک بر سرم اژدهایی نگون

Замини зери ман шарзаи шери жён

زمین زیر من شرزه شیر ژیان

На дар зери дандони он тани заъиф

نه در زیر دندان آن تن ضعیف

На бо захми чанголи ин дили ҷбон

نه با زخم چنگال این دل جبان

Ба ранҷ ар бакоҳам нанолам зи ғам

به رنج ار بکاهم ننالم ز غم

зи чарх ар бимирам нахоҳам амон

ز چرخ ار بمیرم نخواهم امان

Чу кӯраст гардун чаҳ хайр аз ҳунар

چو کورست گردون چه خیر از هنر

Чу караст гардун чаҳ суд аз фиғон

چو کرست گردون چه سود از فغان

На рӯзу шаби ин рӯзгор аблақаст

نه روز و شب این روزگار ابلقست

Сириштаст дар табъи аблақи харон

سرشتست در طبع ابلق خران

Замона ки бо чун манӣ бад кунад

زمانه که با چون منی بد کند

Чаро хондаш ақл бисёр дон

چرا خواندش عقل بسیار دان

Вагар чарх кард ин бадӣҳо чаро

وگر چرخ کرد این بدیها چرا

Бад-ӣни гашт бо чархи ҳамдостон

بدین گشت با چرخ همداستان

Ҷаҳонро чу ман ҳеҷ фарзанд нест

جهان را چو من هیچ فرزند نیست

Ба ман бар чаро гашти номеҳрбон

به من بر چرا گشت نامهربان

Ҳамаи коми дилхоҳ аз иқболи байн

همه کام دلخواه از اقبال بین

Ҳама дод сар бар зи давлати ситон

همه داد سر بر ز دولت ستان

зи рои ту қадари ту чун меҳру моҳ

ز رای تو قدر تو چون مهر و ماه

зи хуии ту садри ту чун машку бон

ز خوی تو صدر تو چون مشک و بان

Мубиноади умри ту буии фано

مبیناد عمر تو بوی فنا

Мубиноади ҷоҳи ту рӯй ҳўон

مبیناد جاه تو روی هوان

Ба давлат ба ноз ва чу давлат ба пой

به دولت به ناز و چو دولت به پای

зи неъмат ба бол ва чу неъмати бимон

ز نعمت به بال و چو نعمت بمان

Ба ҳар боғи чеҳрат чу гули тоза рӯй

به هر باغ چهرت چو گل تازه روی

Ба ҳар базми табъат чу мли шодмон

به هر بزم طبعت چو مل شادمان

зи иқболу аФзол ҳар соъатӣ

ز اقبال و افضال هر ساعتی

Тариқии гушойу ниҳолии нишон

طریقی گشای و نهالی نشان

Чу ахтари ҳамаи тозагӣ ҳо биёб

چو اختر همه تازگی ها بیاب

Чу гардуни ҳама орзӯҳо барон

چو گردون همه آرزوها بران