Вижа май пери нӯши гашт чу гетии ҷавон

ویژه می پیر نوش گشت چو گیتی جوان

Дил чу сабк шуд зи ишқ дар даҳ ратли гарон

دل چو سبک شد ز عشق در ده رطل گران

Бар арғавон беш хоҳ аз арғавони рухи бутӣ

بر ارغوان بیش خواه از ارغوان رخ بتی

Чу арғавони бодае ки рух кунад арғавон

چو ارغوان باده ای که رخ کند ارغوان

Хонаи андӯҳро зер ва зибр кун ҳаме

خانه اندوه را زیر و زبر کن همی

Зонка ба табъу ниҳоди зер ва зибр шуд ҷаҳон

زانکه به طبع و نهاد زیر و زبر شد جهان

Аз абри торик ранг шуд осмон чун замин

از ابر تاریک رنگ شد آسمان چون زمین

ВзошкФаҳи гӯнаи гавани гашти замини осмон

وزاشکفه گونه گون گشت زمین آسمان

Битоз дар марғзор биноз дар ҷӯйбор

بتاز در مرغزار بناز در جویبار

Бғлт дар лола зор биншин дар бӯстон

بغلط در لاله زار بنشین در بوستان

Қробаҳи сари блиФи зи боди кўроўрӣ

قرابه سر بلیف ز باد کورآوری

Мурғӣ дар грдно ба лофи ореу ҷон

مرغی در گردنا به لاف آری و جان

Гирд бало кун магар дар вай ҷафо кун мубин

گرد بلا کن مگر در وی جفا کن مبین

Назд дағо кун мбози лафз хато кун барон

نزد دغا کن مباز لفظ خطا کن بران

Коми зиёдати мҷуи кор зиёдат макун

کام زیادت مجو کار زیادت مکن

Сухан зиёдат магӯӣ халқ зиёдат махон

سخن زیادت مگوی خلق زیادت مخوان

Бас буд ар бхрдии туро сухангӯии базм

بس بود ار بخردی تو را سخنگوی بزم

Сари зи сарин лъбтии бутии бришми забон

سر ز سرین لعبتی بتی بریشم زبان

Рӯйиши синаи мисоли соқаши дида нигор

رویش سینه مثال ساقش دیده نگار

Гардани соиди ниҳоди гӯшаши ангушти сон

گردن ساعد نهاد گوشش انگشت سان

Панҷаи паҳнаши зи оҷи бинии сахташи зи соҷ

پنجه پهنش ز عاج بینی سختش ز ساج

Чӯбаки пушташи зи мавриди паҳлуяш аз хайзарон

چوبک پشتش ز مورد پهلویش از خیزران

Ланги валикин на сусти зарди влкн на зишт

لنگ ولیکن نه سست زرد ولکن نه زشت

Гунг ва нагардад хамӯш зхм ва набошад гарон

گنگ و نگردد خموش ضخم و نباشد گران

Нест аҷаби гурзи гӯшт ҷудоаш карданд раг

نیست عجب گرز گوشت جداش کردند رگ

Чун з бар пӯсташ биниҳоданд устихон

چون ز بر پوستش بنهادند استخوان

Ҳавои ҷонро ҳаме ҳавоаш гирад аз онк

هوای جان را همی هواش گیرد از آنک

Ҳавост ӯро сухан ҳавост ӯро забон

هواست او را سخن هواست او را زبان

Зотш дорад ба феъли зи ҳафт кавкаби ҳунар

ذاتش دارد به فعل ز هفت کوکب هنر

Аз он бибасташ хирад ба ҳафт пардаи миён

از آن ببستش خرد به هفت پرده میان

Худ магари заъфарон ки гашташи андоми зард

خود مگر زعفران که گشتش اندام زرد

Акнӯн шодӣ диҳад дилро чун заъфарон

اکنون شادی دهد دل را چون زعفران

Рост нагардад ба табъ тоаш намоланд гӯш

راست نگردد به طبع تاش نمالند گوش

Ноед андари сухан то бнхсбди ситон

ناید اندر سخن تا بنخسبد ستان

Ғунудаи нозанин ки бошадаш чун ғунуд

غنوده نازنین که باشدش چون غنود

Рону кафи дилбарии зери кафу зери рон

ران و کف دلبری زیر کف و زیر ران

Хуфтаи зи овоз ӯ ромиши бедори дил

خفته ز آواز او رامش بیدار دل

Кӯдак ва гуяд туро зи бостони достон

کودک و گوید تو را ز باستان داستان

Ҷон ӯро дастёри дил ӯро дӯстдор

جان او را دستیار دل او را دوستدار

Табъи варои созўори ақли варои тарҷумон

طبع ورا سازوار عقل ورا ترجمان

Ба меҳри ҳамтои табъ ба табъи ҳамтои ақл

به مهر همتای طبع به طبع همتای عقل

Ба лаҳви анбози дил ба лаҳни анбози ҷон

به لهو انباز دل به لحن انباز جان

Барӣаст ӯро тиҳӣ ки дил набошад дарав

بریست او را تهی که دل نباشد درو

Рози дили худ ба халқ фош кунад дар замон

راز دل خود به خلق فاش کند در زمان

Онкӣ буд як забон роз кунад ошкор

آنکه بود یک زبان راز کند آشکار

Ҳашт забон мумкинаст ки роз дорад ниҳон

هشت زبان ممکنست که راز دارد نهان

Карда зи икпораҳи чӯби нохун аз шаклу ранг

کرده ز یکپاره چوب ناخن از شکل و رنگ

Ки дар навозиши азуи ҳамеи براردи фиғон

که در نوازش ازو همی برآرد فغان

Бутӣаст каз баҳр ӯ гар шавадӣ мумкинам

بتی است کز بهر او گر شودی ممکنم

Ду қисматам бошадӣ бо ӯ ҷону равон

دو قسمتم باشدی با او جان و روان

Ббоши масъӯди саъд бар ончии гӯйии ҳаме

بباش مسعود سعد بر آنچه گویی همی

Ҳақро ботил макун яқин магардон гумон

حق را باطل مکن یقین مگردان گمان

Бе ин лаъибат мабош бе ин пайкари мзӣ

بی این لعبت مباش بی این پیکر مزی

Чунин кун ар мумкинаст ҷуз ин макун то тавон

چنین کن ار ممکنست جز این مکن تا توان

То набӯд неъматии ббоши меҳмони хеш

تا نبود نعمتی بباش مهمان خویش

Чу неъмати оре ба даст мабош ҷузи мизбон

چو نعمت آری به دست مباش جز میزبان

Рои шарафи хиздт бар сар ҳиммат нишин

رای شرف خیزدت بر سر همت نشین

Бори сано боядат ниҳоли родии нишон

بار ثنا بایدت نهال رادی نشان

Тунди ҷаҳон ром шуд тунд макун ҷону дил

تند جهان رام شد تند مکن جان و دل

Тези фалак нарм шуд тез машав зин ва он

تیز فلک نرم شد تیز مشو زین و آن

Масофи душмани бадари дида ҳосид бидӯз

مصاف دشمن بدر دیده حاسد بدوز

Ҳишмати ин бркшўби ҳайбати он барфашон

حشمت این برکشوب هیبت آن برفشان

Басанда бошад туро тиру камони набард

بسنده باشد تو را تیر و کمان نبرد

Тири хиради меҳтарии вуҷӯдаши андари камон

تیر خرد مهتری وجودش اندر کمان

Мансури он номвар ки даҳ як як атоаш

منصور آن نامور که ده یک یک عطاش

Надошт доранда даҳр назод зояндаи кон

نداشت دارنده دهر نزاد زاینده کان

Танг шудӣ ҷони халқи зи раҳмати ом ӯ

تنگ شدی جان خلق ز رحمت عام او

Гар чу ҳавои нестӣ ки ӯ нагирад макон

گر چو هوا نیستی که او نگیرد مکان

Дарахти иқболро ҳамчуи заминро дарахт

درخت اقبال را همچو زمین را درخت

Бенон аФзолро ҳамчуи қаламро бенон

بنان افضال را همچو قلم را بنان

Нуқтае аз ваҳм ӯ нагунҷад андари замир

نقطه ای از وهم او نگنجد اندر ضمیر

Нуктае аз фазл ӯ наёяд андари баён

نکته ای از فضل او نیاید اندر بیان

Чу бар гароед Аннани даҳраши бӯсади рикоб

چو بر گراید عنان دهرش بوسد رکاب

Чун бинмоед рикоб чархиш гирад нишон

چون بنماید رکاب چرخش گیرد نشان

Ҳунари савории далер ки рӯй майдони азу

هنر سواری دلیر که روی میدان ازو

Чу коғаз аз калак ӯ з наъл гирад нишон

چو کاغذ از کلک او ز نعل گیرد نشان

Тамом дар рӯй ӯ ки кард ёради нигоҳ

تمام در روی او که کرد یارد نگاه

зи нури хуршедро ки дид ёради аён

ز نور خورشید را که دید یارد عیان

Мхоӣли сарварӣ ба кӯдакӣ зу битофт

مخائل سروری به کودکی زو بتافت

Чу бар чаман шуд ду барг буи диҳад зимрон

چو بر چمن شد دو برگ بوی دهد ضیمران

эй ба каф аз фақру оз рӯй заминро сипар

ای به کف از فقر و آز روی زمین را سپر

Вай ба дил аз ҷаҳлу зулми халқи ҷаҳонро амон

وی به دل از جهل و ظلم خلق جهان را امان

Агар баномати яке буруни хиромад ба ҷанг

اگر بنامت یکی برون خرامد به جنگ

Номи ту грдондши бории чархи каён

نام تو گرداندش باری چرخ کیان

Бипушад ӯро зи пӯсти бора ӯро ба чарм

بپوشد او را ز پوست باره او را به چرم

Табъ чу моҳӣу гурги ҷавшану бргстўон

طبع چو ماهی و گرگ جوشن و برگستوان

Моҳи вафои туро кусуфи номади зи узр

ماه وفای تو را کسوف نامد ز عذر

Гулбуни ҷӯади туро хор нагашт имтинон

گلبن جود تو را خار نگشت امتنان

Гирифтаи роҳ умед нишаста рҳбони ақл

گرفته راه امید نشسته رهبان عقل

Ки корвони сахоаши нгслд аз корвон

که کاروان سخاش نگسلد از کاروان

Чу навбаҳор гузин хуррамӣ аз ҳар фалак

چو نوبهار گزین خرمی از هر فلک

Чу осмони барин эминӣ аз ҳар зиён

چو آسمان برین ایمنی از هر زیان

Моли ту иксоътаст ганҷи ту нопойдор

مال تو یکساعت است گنج تو ناپایدار

Рӯ ки бросўдаҳ эй зи хозину қаҳрамон

رو که برآسوده ای ز خازن و قهرمان

Васфи ту чун гӯямӣ ҷаҳон наёрад чу ту

وصف تو چون گویمی جهان نیارد چو تو

Агар ҷаҳони нестии модари номеҳрбон

اگر جهان نیستی مادر نامهربان

Ҳар ки санои туро ҳаду ниҳояти ниҳод

هر که ثنای تو را حد و نهایت نهاد

Баҳру фалакро биҷаҳад ҷусти миёну карон

بحر و فلک را بجهد جست میان و کران

Гӯямаш ин эҳтироқ на аз қирони хиздӣ

گویمش این احتراق نه از قران خیزدی

Ки нест бо офтоб вае ту карда қирон

که نیست با آفتاب و ای تو کرده قران

Гар ба мдиҳ ва ба шукр додаам инсофи ту

گر به مدیح و به شکر داده ام انصاف تو

Рои ту бо ман ба ҷавр чарост ҳамдостон

رای تو با من به جور چراست همداستان

Авҷ ту ҷӯям зи чарх чаҳ дорем дар ҳазиз

اوج تو جویم ز چرخ چه داریم در حضیض

Ъз ту ҷӯям зи даҳр чаҳ дорем дар ҳўон

عز تو جویم ز دهر چه داریم در هوان

Тозем аз баҳри он заъифи монда ба ҷой

تازیم از بهر آن ضعیف مانده به جای

зи аҷз чун сӯратии рехта бар баҳрмон

ز عجز چون صورتی ریخته بر بهرمان

Мӯӣ баровард ғам бар сари шодии ман

موی برآورد غم بر سر شادی من

Вази ғами мӯии сипеди мӯеи гаштами навон

وز غم موی سپید مویی گشتم نوان

Агар шудам нотавони зи перӣ оре равост

اگر شدم ناتوان ز پیری آری رواست

Марди з перӣ шавад эй аҷабии нотавон

مرد ز پیری شود ای عجبی ناتوان

зи бас ки чун андалеби мадҳи сроӣидмт

ز بس که چون عندلیب مدح سرائیدمت

Кард марои рӯзгори хона чун ошён

کرد مرا روزگار خانه چون آشیان

Сӯхтаи хокистарам аз онкӣ нагузошт чарх

سوخته خاکسترم از آنکه نگذاشت چرخ

Аз оташами ҷузи шарор аз шарарами ҷузи духон

از آتشم جز شرار از شررم جز دخان

Агар ба наздики халқи хорам ва наем ба кор

اگر به نزدیک خلق خوارم و نایم به کار

Рӯз нигаҳбон чарост бар ману шаби посбон

روز نگهبان چراست بر من و شب پاسبان

Ҳамеи баборад чу абр бар сари ман ҳафт чарх

همی ببارد چو ابر بر سر من هفت چرخ

Ҳар чаҳ балои офариди эзад дар ҳФтхўон

هر چه بلا آفرید ایزد در هفتخوان

Ба мағзами андари нишонди ваз ҷигарам даргузашт

به مغزم اندر نشاند وز جگرم درگذشت

Ҳад кашида ҳисоми нӯки задудаи синон

حد کشیده حسام نوک زدوده سنان

Чунон фитод он дарин ки хор дар барги гул

چنان فتاد آن درین که خار در برگ گل

Чунон гузашти он азин ки сӯзан аз парниён

چنان گذشت آن ازین که سوزن از پرنیان

Марои буруни ори ту ки оҳӯии машки ноб

مرا برون آر تو که آهوی مشک ناب

Набӯд ва набӯд магари шикори шери жён

نبود و نبود مگر شکار شیر ژیان

Чу гавҳарами бозгири зи баҳри тоҷи ҳунар

چو گوهرم بازگیر ز بهر تاج هنر

Чу зари бад-ӣн ва бидон марои мадаи ройгон

چو زر بدین و بدان مرا مده رایگان

Ним чу бади аҳди зар ба зер ҳар номи ром

نیم چو بد عهد زر به زیر هر نام رام

Ба қадару пояндагӣ чу гавҳарами зомтҳон

به قدر و پایندگی چو گوهرم زامتحان

Теғаму табъам ба фазл тез кунад теғи ақл

تیغم و طبعم به فضل تیز کند تیغ عقل

Ҷузи гуҳари ман ки дид ҳаргизи теғу Фсон

جز گهر من که دید هرگز تیغ و فسان

То ба ду қисмати ҷаҳон баҳра диҳад халқ ро

تا به دو قسمت جهان بهره دهد خلق را

Лиззаташи андари баҳори неъматаши андари хазон

لذتش اندر بهار نعمتش اندر خزان

Чархи сахое чу чархи равшан ва олӣ бигард

چرخ سخایی چو چرخ روشن و عالی بگرد

Кӯҳи вафое чу кӯҳи собиту сокини бимон

کوه وفایی چو کوه ثابت و ساکن بمان

Лаҳву нишоти ту гарми сояи айшати хунак

لهو و نشاط تو گرم سایه عیشت خنک

Фикрату рои ту пери давлату бахтати ҷавон

فکرت و رای تو پیر دولت و بختت جوان

Ҷаҳону таъӣди боди туро муширу мшор

جهان و تأیید باد تو را مشیر و مشار

Сипеҳру иқболи боди туро муайяну маъаон

سپهر و اقبال باد تو را معین و معان

Фидои ҷони ту боди ин сухан ҷон физой

فدای جان تو باد این سخن جان فزای

Ки монад хоҳад ҷони ҷовиди андари ҷаҳон

که ماند خواهد جان جاوید اندر جهان