Парда аз рӯй сафа баргиред
پرده از روی صفه برگیرید
Навҳаи зори зор дар гиред
نوحه زار زار در گیرید
Тан ба тимор ва андҳон бидиҳед
تن به تیمار و اندهان بدهید
Дили зи шодӣ ва лаҳв баргиред
دل ز شادی و لهو برگیرید
Ҳар замони навҳа нав оғозед
هر زمان نوحه نو آغازید
Чу ба поён расад з сар гиред
چو به پایان رسد ز سر گیرید
Гар азизи маро қиёс кунед
گر عزیز مرا قیاس کنید
Аз маи нав ва шох баргиред
از مه نو و شاخ برگیرید
Чун фурӯ шуд ситораи саҳарӣ
چون فرو شد ستاره سحری
Кори мотами ҳам аз саҳар гиред
کار ماتم هم از سحر گیرید
Бар гузаргаи аҷал камӣн дорад
بر گذرگه اجل کمین دارد
Гар тавон раҳгузар дигар гиред
گر توان رهگذر دگر گیرید
Бо ситези қазо бааш бошед
با ستیز قضا بهش باشید
Вази кушоди бало ҳазар гиред
وز گشاد بلا حذر گیرید
Кори гардуни ҳама ҳбо шимуред
کار گردون همه هبا شمرید
Ҳоли гардуни ҳама ҳадар гиред
حال گردون همه هدر گیرید
* * *
***
эй маи нав агар тамом шудӣ
ای مه نو اگر تمام شدی
Сахти зуди офтоб бом шудӣ
سخت زود آفتاب بام شدی
Гетӣ ӯро ба ҷони раҳин гаштӣ
گیتی او را به جان رهین گشتی
Давлат ӯро ба тўъ ром шудӣ
دولت او را به طوع رام شدی
Умдаи кори марду зан будӣ
عمده کار مرد و زن بودی
Ъдти шуғли хос ва ом шудӣ
عدت شغل خاص و عام شدی
Фазл ӯ дар ҷаҳони бгстрдӣ
فضل او در جهان بگستردی
Ҷаҳл бар мардумон ҳаром шудӣ
جهل بر مردمان حرام شدی
Мояи фахру Муҳамадати ҷустӣ
مایه فخر و محمدت جستی
Мояи ҷоҳ ва эҳтиром шудӣ
مایه جاه و احترام شدی
Чун задудаи яке синони гаштӣ
چون زدوده یکی سنان گشتی
Чун кашида яке ҳисом шудӣ
چون کشیده یکی حسام شدی
Ба ҳамаи ҳикматӣ ягона шудӣ
به همه حکمتی یگانه شدی
Дар ҳамаи донишӣ тамом шудӣ
در همه دانشی تمام شدی
Нотамомати фалаки зи мо брбўд
ناتمامت فلک ز ما بربود
эй дариғо агар тамом шудӣ
ای دریغا اگر تمام شدی
* * *
***
Гар замона бар ӯ дигар гаштӣ
گر زمانه بر او دگر گشتی
Мояи маънӣу ҳунари гаштӣ
مایه معنی و هنر گشتی
Ба ҳамаи мкрмт мисли будӣ
به همه مکرمت مثل بودی
Дар ҳамаи муфаххарати смри гаштӣ
در همه مفخرت سمر گشتی
Шаби фарзонагон чу рӯз шудӣ
شب فرزانگان چو روز شدی
Заҳри озодагони шукри гаштӣ
زهر آزادگان شکر گشتی
Шуд фидои падар ки дар ҳар ҳол
شد فدای پدر که در هر حال
Ҳамаи гирди дили падари гаштӣ
همه گرد دل پدر گشتی
Вар нагаштӣ сари аҷал ба қазо
ور نگشتی سر اجل به قضا
Падар ӯро ба табъи сргштӣ
پدر او را به طبع سرگشتی
Сахти некӯи неки хуш будӣ
سخت نیکو نیک خوش بودی
Ки сари ончунон писари гаштӣ
که سر آنچنان پسر گشتی
Ҳама гуфтяш умр бахшедӣ
همه گفتیش عمر بخشیدی
Агараш умри бештари гаштӣ
اگرش عمر بیشتر گشتی
Як ҷаҳони ҳамла ҳамла оварадӣ
یک جهان حمله حمله آوردی
Гар аҷал зу ба ҷанги баргаштӣ
گر اجل زو به جنگ برگشتی
* * *
***
эй рашид эй азизу шоҳи падар
ای رشید ای عزیز و شاه پدر
Рӯзу шаби офтобу моҳи падар
روز و شب آفتاب و ماه پدر
эй адиби падари дабири падар
ای ادیب پدر دبیر پدر
Эътимоди падари паноҳи падар
اعتماد پدر پناه پدر
Ба ту нозинда буд ҷони падар
به تو نازنده بود جان پدر
Аз ту боланда буд ҷоҳи падар
از تو بالنده بود جاه پدر
То нишаста падар бар оташ туаст
تا نشسته پدر بر آتش توست
Пора дӯдӣ шудаст оҳи падар
پاره دودی شدست آه پدر
Раҳ намой падар раҳат зада шуд
ره نمای پدر رهت زده شد
Ки намонад аз пас ту роҳи падар
که نماند از پس تو راه پدر
Бе гуноҳи падари ту хоҳии хост
بی گناه پدر تو خواهی خواست
Узри ин бе адади гуноҳи падар
عذر این بی عدد گناه پدر
Аз барои чаҳ зер таҳта шудӣ
از برای چه زیر تخته شدی
Вақти тахти ту буд шоҳи падар
وقت تخت تو بود شاه پدر
Марг агар бстдии фидои ту буд
مرگ اگر بستدی فدای تو بود
Неъмати умру дастгоҳи падар
نعمت عمر و دستگاه پدر
* * *
***
эй дигаргун шуда ба ту роем
ای دگرگون شده به تو رایم
Бргзшт аз нуҳум фалак воем
برگذشت از نهم فلک وایم
Басар оем ба сӯии турбати ту
بسر آیم به سوی تربت تو
Зини сабаби рашк мебарад поем
زین سبب رشک می برد پایم
Ҷузи равони ту кӣ буд ҷуфтам
جز روان تو کی بود جفتم
Ҷузи сари гӯр кӣ буд ҷоем
جز سر گور کی بود جایم
Тахти шоҳон чигуна оройанд
تخت شاهان چگونه آرایند
Гӯи ту ҳамчунон бёроим
گو تو همچنان بیارایم
Ба равони тугар сари гӯрат
به روان تو گر سر گورت
Ҷуз ба хӯни ду дидаи андоим
جز به خون دو دیده اندایم
Ҳар замони мотамии бёғозм
هر زمان ماتمی بیاغازم
Ҳар нафаси навҳа Эй бифзоем
هر نفس نوحه ای بیفزایم
Ба ту осӯда будам аз ҳамаи ғам
به تو آسوده بودم از همه غم
Ту ба мардӣ ва ман наёсоем
تو به مردی و من نیاسایم
Ту ба зери замини бФрсоиӣ
تو به زیر زمین بفرسایی
Ман зи тимори ту бФрсоим
من ز تیمار تو بفرسایم
* * *
***
эй гиромии туро куҷо ҷӯям
ای گرامی تو را کجا جویم
Дарду тимори ту кро гӯям
درد و تیمار تو کرا گویم
Шудӣ аз чашм чун мау хуршед
شدی از چشم چون مه و خورشید
Тира шуд бе ту хона ва кӯем
تیره شد بی تو خانه و کویم
Бар вафоти ту рӯзу шаби нолам
بر وفات تو روز و شب نالم
Аз ҳалоки ту сол ва ма мӯем
از هلاک تو سال و مه مویم
Дил ба кафи ду даст май молам
دل به کف دو دست می مالم
Рух ба хӯни ду дида ме шавем
رخ به خون دو دیده می شویم
Гарчи гули ҳамчуи буи ва рӯй ту буд
گرچه گل همچو بوی و روی تو بود
Дили ҳамеи надиҳадам ки гул бӯем
دل همی ندهدم که گل بویم
Ҳама дар оташи ҷигари ғалатам
همه در آتش جگر غلطم
Ҳама дар оби дидагони пўим
همه در آب دیدگان پویم
Лола лаъл шуд зи хӯни чашмам
لاله لعل شد ز خون چشمم
Хайрӣ хушк шуд з каф рӯем
خیری خشک شد ز کف رویم
Хӯни бгрими зи марг чун ту писар
خون بگریم ز مرگ چون تو پسر
Чун бубинам сипедӣ мӯем
چون ببینم سپیدی مویم
* * *
***
То зи пеши падар равон кардӣ
تا ز پیش پدر روان کردی
Хуи дил бар рухам равон кардӣ
خو دل بر رخم روان کردی
Бар рухони падари зи хӯни ду чашм
بر رخان پدر ز خون دو چشم
Заъфарони зер арғавон кардӣ
زعفران زیر ارغوان کردی
Ҳамаи рӯзи падар сияҳ кардӣ
همه روز پدر سیه کردی
Ҳамаи суди падар зиён кардӣ
همه سود پدر زیان کردی
То ба тироҷли бхстти ҷон
تا به تیراجل بخستت جان
Тири қади падар камон кардӣ
تیر قد پدر کمان کردی
Сӯрати марги зишти савт ро
صورت مرگ زشت صوت را
Пеши чашми падар аён кардӣ
پیش چشم پدر عیان کردی
Хок бар ҳар сиррӣ парокандӣ
خاک بر هر سری پراکندی
Хӯни з ҳар дидае равон кардӣ
خون ز هر دیده ای روان کردی
Корвонӣ ки гуфта буд равон
کاروانی که گفته بود روان
Ки ту оҳанг корвон кардӣ
که تو آهنگ کاروان کردی
Нур будӣ магар чу нури латиф
نور بودی مگر چو نور لطیف
Қасди хуршед осмон кардӣ
قصد خورشید آسمان کردی
* * *
***
Мурдаи фарзанд модарат зораст
مرده فرزند مادرت زارست
Марг ногоҳро харидораст
مرگ ناگاه را خریدارست
Гарчи бар ту чу барги ларзон буд
گرچه بر تو چو برگ لرزان بود
Чун гул акнӯн з дард бедораст
چون گل اکنون ز درد بیدارست
Ҳамаи шаби зери паҳлуу сар ӯ
همه شب زیر پهلو و سر او
Бистару болаши оташ ва хораст
بستر و بالش آتش و خارست
Агар зи дида бар ту хӯни борад
اگر ز دیده بر تو خون بارد
Чун ту фарзандро сазовораст
چون تو فرزند را سزاوارست
Ҳеҷ бекор нест як соъат
هیچ بیکار نیست یک ساعت
Мотами ту фариза тар кораст
ماتم تو فریضه تر کارست
Боди хушру бар ӯ дам маргаст
باد خوشرو بر او دم مرگست
Рӯзи равшан ба ӯ шаб тораст
روز روشن به او شب تارست
Хастаи осмони кӣна каш аст
خسته آسمان کینه کش است
Баста рӯзгор ғаддораст
بسته روزگار غدارست
Гар на аз ҷону умри сайр шудаи сет
گر نه از جان و عمر سیر شده ست
Аз равони ту шоҳ безораст
از روان تو شاه بیزارست
* * *
***
Ҳеҷ доне ки ҳоли мо чун шуд
هیچ دانی که حال ما چون شد
То зи қолаби равонат берун шуд
تا ز قالب روانت بیرون شد
То чу гул дар чамани бпжмрдӣ
تا چو گل در چمن بپژمردی
Рӯйиш аз хӯни дида гулгун шуд
رویش از خون دیده گلگون شد
Зиндагонӣу ҷону кори ҳама
زندگانی و جان و کار همه
Бар азизони ту дигаргун шуд
بر عزیزان تو دگرگون شد
Ҳар ки буд аз нишоти муфлиси гашт
هر که بود از نشاط مفلس گشت
Гарчи аз оби дида қорун шуд
گرچه از آب دیده قارون شد
Мағзҳо аз вафоти ту бгдохт
مغزها از وفات تو بگداخت
Дидаҳо дар ғами ту Ҷайҳун шуд
دیده ها در غم تو جیحون شد
Ҳсртои кон тан сиришта зи ҷон
حسرتا کان تن سرشته ز جان
Сайди гардуни нокас дун шуд
صید گردون ناکس دون شد
эй дариғо ки он равони латиф
ای دریغا که آن روان لطیف
Туъмаи рӯзгор ворун шуд
طعمه روزگار وارون شد
Войу дардо ки он дили равшан
وای و دردا که آن دل روشن
Хӯн шуду дидаҳо пар аз хӯн шуд
خون شد و دیده ها پر از خون شد
* * *
***
Бандагони ту зор ва гирёнанд
بندگان تو زار و گریانند
Зор ҳар соъатии туро хонанд
زار هر ساعتی تو را خوانند
Чифтаи боло ва хаста рухсоранд
چفته بالا و خسته رخسارند
Кӯфтаи мағз ва сӯхта ҷонанд
کوفته مغز و سوخته جانند
То шабихун зада сет бар ту аҷал
تا شبیخون زده ست بر تو اجل
Ҳама аз дидаи хӯн ҳаме ронанд
همه از دیده خون همی رانند
Ҳар замон аз барои хурсандӣ
هر زمان از برای خرسندی
Хоки гӯри ту бар сар афшонанд
خاک گور تو بر سر افشانند
Зонка умри ту бештари диданд
زانکه عمر تو بیشتر دیدند
Ҳама аз умрҳо пушаймонанд
همه از عمرها پشیمانند
Аз дили андари миён соъиқа анд
از دل اندر میان صاعقه اند
Вази ду дида миён тӯфонанд
وز دو دیده میان طوفانند
Ҳар замонӣ ба расми мансаби хеш
هر زمانی به رسم منصب خویش
Зӣ ту оянд ва дид натавонанд
زی تو آیند و دید نتوانند
Рости гӯйӣ ки дар мусӣбати ту
راست گویی که در مصیبت تو
Ҳамаи масъӯд саъд салмонанд
همه مسعود سعد سلمانند
* * *
***
Ғами ту бар дилами магар неш аст
غم تو بر دلم مگر نیش است
Ки ҳамаи сола дар ъно риш аст
که همه ساله در عنا ریش است
Ғами ту ман кашам ки масъӯдам
غم تو من کشم که مسعودم
Ки ба ҷон ғам кашӣданам кеш аст
که به جان غم کشیدنم کیش است
Мӯӣ бар фарқ гўӣим теғаст
موی بر فرق گوئیم تیغست
Мижа бар дидаи гўӣим неш аст
مژه بر دیده گوئیم نیش است
Гар ҳаме хӯн равад зи дидаи ман
گر همی خون رود ز دیده من
На шигифтаст зонка дил риш аст
نه شگفت است زانکه دل ریش است
Аз сиёҳӣу тирагии рӯзам
از سیاهی و تیرگی روزم
Ҳамчуи андеша бидонадяш аст
همچو اندیشه بداندیش است
Ин тану ҷони зори пажмурда
این تن و جان زار پژمرده
Тани бемору ҷон дарвеш аст
تن بیمار و جان درویش است
Ман бадингунаам ки хеши ним
من بدینگونه ام که خویش نیم
Чаҳ буд онкӣ ӯ туро хеш аст
چه بود آنکه او تو را خویش است
Макунед ин ҳамаи хурӯшу нафир
مکنید این همه خروش و نفیر
Ки ҳамаи халқро ҳамин пеш аст
که همه خلق را همین پیش است
* * *
***
эй фалаки сахти нобасомонӣ
ای فلک سخت نابسامانی
Кажи рӯу божгўнаҳи давроне
کژ رو و باژگونه دورانی
Меҳнати ақлу шиддати сабрӣ
محنت عقل و شدت صبری
Фитнаи ҷисму офати ҷонӣ
فتنه جسم و آفت جانی
Мори нешӣу шери чанголӣ
مار نیشی و شیر چنگالی
Хираи чашмӣу тези дандонӣ
خیره چشمی و تیز دندانی
Бидиҳӣ ва онгаҳе нёромӣ
بدهی و آنگهی نیارامی
То ҳама дода бози нстонӣ
تا همه داده باز نستانی
Зуд бинад зи ту дили озорӣ
زود بیند ز تو دل آزاری
Ҳар ки ёбад зи ту тани осонӣ
هر که یابد ز تو تن آسانی
Башиканӣ зуд ҳар чаҳ рост кунӣ
بشکنی زود هر چه راست کنی
Бар кунӣ боз ҳар чаҳ бинишонӣ
بر کنی باز هر چه بنشانی
Ҳар чаҳ кардӣ ҳама табоҳ кунӣ
هر چه کردی همه تباه کنی
Магар аз кардаҳо пушаймонӣ
مگر از کرده ها پشیمانی
Накунам сарзаниш ки маҷбӯрӣ
نکنم سرزنش که مجبوری
Бастаи ҳукму амри яздоне
بسته حکم و امر یزدانی
* * *
***
Ту рашид эй срхдоўндон
تو رشید ای سرخداوندان
Асли некону неки пайвандон
اصل نیکان و نیک پیوندان
Он кашидӣ зи ғами куҷои ҳаргиз
آن کشیدی ز غم کجا هرگز
Накашидӣ зи хорау санадон
نکشیدی ز خاره و سندان
Раҳи ҷуз ин нест оқибатгар мо
ره جز این نیست عاقبت گر ما
Бандагонем ё худовандон
بندگانیم یا خداوندان
Осмонӣаст оташини чангол
آسمانیست آتشین چنگال
Рўзгористи оҳанӣни дандон
روزگاریست آهنین دندان
Гарчи ҳаст он азизи андаки умр
گرچه هست آن عزیز اندک عمر
Ба ҳақиқати сазои сад чандон
به حقیقت سزای صد چندان
Бар гузаштаи чунин ҷазаъ кардан
بر گذشته چنین جزع کردن
Ншмрднд аз хиради хирадмандон
نشمردند از خرد خردمندان
Дар ризоу савоб эзад кӯш
در رضا و ثواب ایزد کوش
Гарчи саъбаст дарди фарзандон
گرچه صعب است درد فرزندان
Меҳри ман нестӣ агар на уммӣ
مهر من نیستی اگر نه امی
Хастаи банду бастаи зиндон
خسته بند و بسته زندان