Қавлаи таъолӣ : ё أиҳои аллазӣнаи омнўои алоиаҳ . . . ё ндоء колбудаст , вае ндоءи дил , ваҳо ндоءи ҷон , мегуяд эй ҳамагии банда агар тамаъи дорӣ ки қадам дар кӯй дӯстӣ наҳй , нахусти дил аз ҷон бурдор ,у маълумӣ ки дорӣ аз аҳволу аъмоли ҳама дар боз , ки дар шаръи дӯстии ҷони бқсос аз ту бустонанд ,у маълуми бадят , ва ҳануз чизеи дрбоид . Инаст шариъати дӯстӣ , агар марди корӣ дар ой ва агар на аз хештани дӯстӣу трдомнӣ корӣ наравад .

قوله تعالی: یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا الآیة... یا نداء کالبد است، و ایّ نداء دل، و ها نداء جان، میگوید ای همگی بنده اگر طمع داری که قدم در کوی دوستی نهی، نخست دل از جان بردار، و معلومی که داری از احوال و اعمال همه در باز، که در شرع دوستی جان بقصاص از تو بستانند، و معلوم بدیت، و هنوز چیزی درباید. اینست شریعت دوستی، اگر مرد کاری در آی و اگر نه از خویشتن دوستی و تردامنی کاری نرود.

Оре ! аҷаб корӣаст кори дӯстӣ !у булъаҷаб шаръӣаст шаръи дӯстӣ ! ҳар куштаро дар олам қисосаст ё дят бар қотили воҷиб , ва дар шаръи дӯстии ҳам қисосаст ва ҳам дят ва ҳар ду бар мақтӯли воҷиб .

آری! عجب کاری است کار دوستی! و بلعجب شرعی است شرع دوستی! هر کشته را در عالم قصاص است یا دیت بر قاتل واجب، و در شرع دوستی هم قصاص است و هم دیت و هر دو بر مقتول واجب.

Пер тариқат гуфт « ман чаҳ донистам ки бар куштаи дӯстӣ қисосаст , чун бнгрстми ин муомилаи туро бо хосаст , ман чаҳ донистам ки дӯстии қиёмат маҳзаст ? ва аз куштаи дӯстии дят хостани фарз ! субҳони аллоҳи ин чаҳ кораст ин чаҳ кор ! қавмиро бсухт , қавмиро бикушт , на як сӯхта пушаймон шуд ва на як куштаи баргашт !

پیر طریقت گفت «من چه دانستم که بر کشته دوستی قصاص است، چون بنگرستم این معامله ترا با خاص است، من چه دانستم که دوستی قیامت محض است؟ و از کشته دوستی دیت خواستن فرض! سبحان اللَّه این چه کارست این چه کار! قومی را بسوخت، قومی را بکشت، نه یک سوخته پشیمان شد و نه یک کشته برگشت!

Яке сӯхта ва дар биқрорӣ бимонада , яке кушта ва дар майдони анФрод сар гашта , яке дар хабари овехта , яке дар аёни омехта , он тухм ки рехта ? ва ин шӯр ки барангехта ? яке дар ғарқоб , яке дар орзӯии об , на ғарқаи оби сероб , на ташнаро хоб .

یکی سوخته و در بیقراری بمانده، یکی کشته و در میدان انفراد سر گشته، یکی در خبر آویخته، یکی در عیان آمیخته، آن تخم که ریخته؟ و این شور که برانگیخته؟ یکی در غرقاب، یکی در آرزوی آب، نه غرقه آب سیراب، نه تشنه را خواب.

Кутуби алайкуми إзои ҳзри أҳдкми аламути васияти худовандон мол дигарасту васияти худовандони ҳоли дигар , васияти тавонгарон аз мол равад ,у васияти даравишон аз ҳол . Тавонгарон бохри умр аз сулси мол берун оянд ,у даравишон аз сФоءи аҳволу сидқи аъмол берун оянд , чндонки осӣ аз кард бади хеш бар худ битарсад , даҳ чандон ориф бо сидқи аъмолу сФоءи аҳвол бар худ битарсад , аммо фарқаст миёни ин ва он : ки осиро тарс оқибатасту бими уқубат ,у орифро тарси иҷлолу итилоъ ҳақаст . Ин тарси ориф ҳайбат гӯйанд , ва он тарси осии хавф , он хавф аз хабар уфтад . Ва ин ҳайбат аз аён зояд , ҳайбати трсист ки на пеши дуо ҳиҷоб гузорад , на пеши фаросати банд , на пеши умеди девор , трсисти гдозндаҳу кушанда , то ндоءи أлои тхоФўоу ло тҳзнўо нашунӯд нёромд ! худованди ин тарсро каромат май намоянд , ва ба бими заволи он вайро месӯзонанд , ва нур меафзойанду фазаъи тағайюр дар вай меафкананд .

کُتِبَ عَلَیْکُمْ إِذا حَضَرَ أَحَدَکُمُ الْمَوْتُ وصیت خداوندان مال دیگرست و وصیت خداوندان حال دیگر، وصیت توانگران از مال رود، و وصیت درویشان از حال. توانگران بآخر عمر از ثلث مال بیرون آیند، و درویشان از صفاء احوال و صدق اعمال بیرون آیند، چندانک عاصی از کرد بد خویش بر خود بترسد، ده چندان عارف با صدق اعمال و صفاء احوال بر خود بترسد، اما فرق است میان این و آن: که عاصی را ترس عاقبت است و بیم عقوبت، و عارف را ترس اجلال و اطلاع حق است. این ترس عارف هیبت گویند، و آن ترس عاصی خوف، آن خوف از خبر افتد. و این هیبت از عیان زاید، هیبت ترسیست که نه پیش دعا حجاب گذارد، نه پیش فراست بند، نه پیش امید دیوار، ترسیست گدازنده و کشنده، تا نداء أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا نشنود نیارامد! خداوند این ترس را کرامت می‌نمایند، و به بیم زوال آن وی را می‌سوزانند، و نور می‌افزایند و فزع تغیر در وی می‌افکنند.

Бӯи Саиди бӯи алхирро қудси аллоҳи рӯҳаи ин ҳол буд буқати назъ , чун сари азиз бар болини марг ниҳод гуфтандаш эй шайхи қиблаи сӯхтагон будӣ , муқтадои муштоқон ,у офтоби ҷаҳон , акнӯн ки рӯй бҳзрт иззат наҳодӣ , ин сӯхтагонро васиятӣ кун , калимаи гӯй то ёдгорӣ бошад . Шайх гуфт :

بو سعید بو الخیر را قدس اللَّه روحه این حال بود بوقت نزع، چون سر عزیز بر بالین مرگ نهاد گفتندش ای شیخ قبله سوختگان بودی، مقتدای مشتاقان، و آفتاب جهان، اکنون که روی بحضرت عزت نهادی، این سوختگان را وصیتی کن، کلمه گوی تا یادگاری باشد. شیخ گفت:

Башари ҳоФиро ҳамин ҳол буд буқат рафтан , гиристану зорӣ дар гирифт , гуфтанд : ё , абои насри أи тҳби алҳёҳ ? магари зиндагӣ май дӯсти дорӣ ?у маргро кроҳит ? гуфт на «у локини алқдўми алии аллоҳи шадид » бар худоӣ расӣдани корӣ бузургасту саҳмгин . Ин ҳол гуруҳеаст ки буқат рафтани ҳайбату даҳшат бар эшон ғолиб шавад аз таҷаллии ҷалолу иззати ҳақ , ва то ндоءи أло тхоФўо нашунаванд нёромнд . Боз қавмӣ дигаранд ки буқат рафтан эшонро таҷаллии ҷамолу лутфи ҳақ истиқбол кунад ,у барқи инси тобад ,у оташи шавқ забона занад , чунонк пери аҳли маломати абди аллоҳи манозили яке пеши вай дар шуд , гуфт : эй шайх ! маро дар хоб намуданд ки турои як соли зиндагӣ мондааст , шайхи яке бар сар зад гуфт оҳ ! ки як соли дигар дар интизор монадем он гуҳ бархест ва дар ваҷду ҷадон хеш биҷунбед , ва изтиробӣ бинмуд аз худ бихўд шуд . Ва гуфт : оҳ кӣ буд ки офтоб саодат барояд ,у моҳ рӯй давлат дар ояд .

بشر حافی را همین حال بود بوقت رفتن، گریستن و زاری در گرفت، گفتند: یا، ابا نصر أ تحبّ الحیاة؟ مگر زندگی می‌دوست داری؟ و مرگ را کراهیت؟ گفت نه «و لکن القدوم علی اللَّه شدید » بر خدای رسیدن کاری بزرگ است و سهمگین. این حال گروهی است که بوقت رفتن هیبت و دهشت بر ایشان غالب شود از تجلی جلال و عزت حق، و تا نداء أَلَّا تَخافُوا نشنوند نیارامند. باز قومی دیگرند که بوقت رفتن ایشان را تجلّی جمال و لطف حق استقبال کند، و برق انس تابد، و آتش شوق زبانه زند، چنانک پیر اهل ملامت عبد اللَّه منازل یکی پیش وی در شد، گفت: ای شیخ! مرا در خواب نمودند که ترا یک سال زندگی مانده است، شیخ یکی بر سر زد گفت آه! که یک سال دیگر در انتظار ماندیم آن گه برخاست و در وجد و جدان خویش بجنبید، و اضطرابی بنمود از خود بیخود شد. و گفت: آه کی بود که آفتاب سعادت برآید، و ماه روی دولت در آید.

Мкҳўли шомии мардии мардона буд , ва дар асри хеши ягона , дар ду андӯҳи ин ҳадис ӯро фурӯи гирифта , ҳаргиз нахандид . Ва дар бемории марги ҷамоатии пеши вай дар шуданд ва механдид гуфтанд эй шайх ! ту ҳамвора андўҳгн будӣ ? ин соъати андӯҳи бтўи лоиқтар чаро май хндӣ ? гуфт : « чаро нахандаму офтоби ҷудоӣ бар сар девор расед ,у рӯз интизорам барисед , инак дарҳои осмони кушодау Фриштгони брдобрди мизннд ки мкҳўл бҳзрт меояд . »

مکحول شامی مردی مردانه بود، و در عصر خویش یگانه، در دو اندوه این حدیث او را فرو گرفته، هرگز نخندید. و در بیماری مرگ جماعتی پیش وی در شدند و می‌خندید گفتند ای شیخ! تو همواره اندوهگن بودی؟ این ساعت اندوه بتو لایق‌تر چرا می‌خندی؟ گفت: «چرا نخندم و آفتاب جدایی بر سر دیوار رسید، و روز انتظارم برسید، اینک درهای آسمان گشاده و فریشتگان بردابرد میزنند که مکحول بحضرت می‌آید.»