Қавлаи таъолӣ : ё أиҳои аллазӣнаи омнўои кутуби алайкуми алсёми бзбони ишорату баён ҳикмат мегуяд эй шумо ки мؤмнонид ! рӯза ки бар шумо набишта шуд аз он набишта шуд ки ҳамаи меҳмон ҳақ хоҳед буд , фардо дар биҳишт хоҳад то меҳмонони гуруснаи бмҳмонии барад ки карямон чун касеро бмҳмонӣ баранд дӯст доранд ки меҳмон гурусна бошад то зиёфати бадали меҳмонони ширинтар буд . Раби Алъоламин биҳишт ва ҳар чаҳ дар онаст мؤмнонрои офарид ки ҳичиз аз он вайро бакор несту бон муҳтоҷ нест .

قوله تعالی: یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا کُتِبَ عَلَیْکُمُ الصِّیامُ بزبان اشارت و بیان حکمت میگوید ای شما که مؤمنانید! روزه که بر شما نبشته شد از آن نبشته شد که همه مهمان حق خواهید بود، فردا در بهشت خواهد تا مهمانان گرسنه بمهمانی برد که کریمان چون کسی را بمهمانی برند دوست دارند که مهمان گرسنه باشد تا ضیافت بدل مهمانان شیرین‌تر بود. رب العالمین بهشت و هر چه در آنست مؤمنانرا آفرید که هیچیز از آن وی را بکار نیست و بآن محتاج نیست.

Пери суфиёни даъватии сохт пас ҳечкас нарафт , он пери даст бардошт гуфт бори худоё агар бандагони худро фардо ботш фиристӣ он биҳишт ва он Наим бар камол чун суфра ман бошад ! навой суфра дар онаст ки хӯранда бар сар онаст . Оре ! ҳар чаҳ хзоӣн неъматаст раби Алъоламин ҳама барои муъминону хӯрандагони офарид ки худ нахурд , азинҷо гуфт ъзи ҷалола « алсўми лӣ » . Қоли бъзҳм яъне алсмдиаҳи лии лои оклу лои ашрб самадят марост ки на хӯрам ва на ошомам ,у أнои аҷзӣ ба рӯзаи доронро худ подоши даҳум беҳисоб , ки эшон мувофиқати мо талаб кардаанд аз рӯй нохӯрдан ,у дӯстии мо хостаанд , ки аввали мақомӣ дар дӯстӣ мувофиқатаст , акнӯн майдон ки чун мувофиқати ту мари Фриштгонро бомини гуфтан дар охири сӯраи алҳмд ҳосил шавад , гуноҳи гузаштау оянда ту биёмурзанд чунонк дар хабараст пас мувофиқати ту аллоҳро бнохўрдн , ҳар чанд ки нохӯрдан ту такаллуфӣаст ва вақте , нохӯрдани аллоҳ сифатӣасту азалӣ , майдон ки аз он чаҳ шарафу каромати бтў боз гардад дар дилу дайн .

پیر صوفیان دعوتی ساخت پس هیچکس نرفت، آن پیر دست برداشت گفت بار خدایا اگر بندگان خود را فردا بآتش فرستی آن بهشت و آن نعیم بر کمال چون سفره من باشد! نوای سفره در آنست که خورنده بر سر آنست. آری! هر چه خزائن نعمت است رب العالمین همه برای مؤمنان و خورندگان آفرید که خود نخورد، ازینجا گفت عز جلاله «الصوم لی». قال بعضهم یعنی الصمدیة لی لا آکل و لا اشرب صمدیت مراست که نه خورم و نه آشامم، و أنا اجزی به روزه داران را خود پاداش دهم بی حساب، که ایشان موافقت ما طلب کرده‌اند از روی ناخوردن، و دوستی ما خواسته‌اند، که اول مقامی در دوستی موافقت است، اکنون میدان که چون موافقت تو مر فریشتگان را بآمین گفتن در آخر سورة الحمد حاصل شود، گناه گذشته و آینده تو بیامرزند چنانک در خبر است پس موافقت تو اللَّه را بناخوردن، هر چند که ناخوردن تو تکلّفی است و وقتی، ناخوردن اللَّه صفتی است و ازلی، میدان که از آن چه شرف و کرامت بتو باز گردد در دل و دین.

Ва гуфтаанд « алсўми лӣ » азоФти рӯза бо худ кард то дасти хасмон аз он кӯтоҳ кунад , фардо дар қиёмат чун хасмони гирди ту бар оянд , ва ибодатҳои ту бони мазолим ки дар гардан дорӣ бурдоранд , раби Алъоламин он рӯзаи ту дар хазинаи фазл худ медорад ,у хасмон туро мегуяд ин он манаст , шуморо вари он дастӣ на пас бъоқбти бтў боз диҳад , гуяд ин азоФт аз баҳри он бо худ кардам то аз баҳри ту нигаҳ дорам .

و گفته‌اند «الصّوم لی» اضافت روزه با خود کرد تا دست خصمان از آن کوتاه کند، فردا در قیامت چون خصمان گرد تو بر آیند، و عبادتهای تو بآن مظالم که در گردن داری بردارند، رب العالمین آن روزه تو در خزینه فضل خود میدارد، و خصمان ترا می‌گوید این آن منست، شما را ور آن دستی نه پس بعاقبت بتو باز دهد، گوید این اضافت از بهر آن با خود کردم تا از بهر تو نگه دارم.

Ҳикматӣ дигар гуфтаанд рӯзаи дорро , яъне то худовандони неъмати ҳоли даравишону гуруснагӣ эшон бидонанд ва бо эшон мувосот кунанд , аз ӣнҷо буд ки Мустафоро аз аввал ятем кард то ятемонро некӯ дорад , пас ғариб кард то ғарибии худ ёд оварад , ва бар ғарибон раҳмат кунад , ва бемол кард вайро то даравишонро фаромӯш накунад .

حکمتی دیگر گفته‌اند روزه‌دار را، یعنی تا خداوندان نعمت حال درویشان و گرسنگی ایشان بدانند و با ایشان مواسات کنند، از اینجا بود که مصطفی را از اول یتیم کرد تا یتیمان را نیکو دارد، پس غریب کرد تا غریبی خود یاد آورد، و بر غریبان رحمت کند، و بی مال کرد وی را تا درویشان را فراموش نکند.

Рӯзаи оммаи муъминони бзбон шариъат шунидӣ , акнӯн рӯзаи ҷавонмардони тариқати бзбони аҳл ҳақиқат бишинав ,у самарау саранҷом он бидон : чунонк ту танро бурузаи дорӣ ва аз таому шароби боздорӣ , эшон дилро бурузаи дрорнд , ва аз ҷумлаи махлуқоти боздорнд . Ту аз бомдод то шабонгоҳи рӯзаи дорӣ , эшон аз аввали умр то охири умр рӯза доранд , майдони рӯзаи ту як рӯзаст , майдони рӯзаи эшон як умр . Яке пеши шблӣ дар омад шблӣ ӯро гуфт тҳсни ани тсўми алобд ? ту туоне ки рӯзаи абади дорӣ ? гуфт ин чун бошад ? шблӣ гуфт ҳамаи умри хеши як рӯзсозӣ ва буруза бошӣ ва пас бадӣдор худоӣ бигушое .

روزه عامّه مؤمنان بزبان شریعت شنیدی، اکنون روزه جوانمردان طریقت بزبان اهل حقیقت بشنو، و ثمره و سرانجام آن بدان: چنانک تو تن را بروزه داری و از طعام و شراب بازداری، ایشان دل را بروزه درآرند، و از جمله مخلوقات بازدارند. تو از بامداد تا شبانگاه روزه داری، ایشان از اول عمر تا آخر عمر روزه دارند، میدان روزه تو یک روز است، میدان روزه ایشان یک عمر. یکی پیش شبلی در آمد شبلی او را گفت تحسن ان تصوم الابد؟ تو توانی که روزه ابد داری؟ گفت این چون باشد؟ شبلی گفت همه عمر خویش یک روز سازی و بروزه باشی و پس بدیدار خدای بگشایی.

Худовандон ёфту ҷавонмардон тариқат гуфтаанд ки сўмўои лрؤитаҳу аФтрўои лрؤитаҳи инҳо аз рӯй ишорати кноит аз ҳақаст ҷли ҷалола , басои Фрқо ки миёни рӯзаи дорон буд , фардои он кас ки бнФс рӯза дошт шароби слсбил ва занҷабил бинад аз дасти Фриштгону валадон , чунонк гуфту исқўни фӣҳо кأсои кони мизоҷҳо знҷбило . Ва он кас ки бадал рӯза дошт шароб таҳур гирад , дар кأси муҳаббат бар бисоти қурбат аз яди сифат , чунонк гуфту сқоҳми рбҳми шробои тҳўро . Шароб вае шароб . Шаробӣ ки ҳар ки аз он ҷуръа чашид ҷонаш дар ҳавои фард анят биппаред , шаробӣ ки аз он буии васл ҷонон ояд , гирд ва сад ҷон дар сар он кунӣ шояд , шаробӣ ки меҳри ҷонон бар он меҳри ниҳода , ҳамаи меҳрҳо дар он як меҳр бидода , ҳамаи орзӯҳо дар он орзӯи биндохтаҳ , ду ҷаҳон ва низ дил ва ҷон бомед он бохта , пер тариқат гуфт : илоҳӣ ! моро барин даргоҳи ҳамаи ниёзи рӯзӣ буд ки қатра аз он шароб бар дили мо резӣ ? то кӣ моро бар обу оташ бар ҳамомезӣ ? эй бахти мо ! аз дӯсти растхезӣ ! шаҳри рамазон . . . Алоиаҳи أии أтокми шаҳр рамазон мегуяд инак моҳи рамазон иқбол кард бар дӯстон , моҳӣ ки ҳам бишӯяд ҳам бисӯзад : бишӯяд боби тавбаи дилҳои муҷримон , бисӯзад ботши гуруснагии танҳои бандагон . Иштиқоқи рамазон аз рамазонаст ё аз рмз агар аз рмзоаст он санг гарм бошад ки ҳар чаҳ бар он ниҳанд бисӯзад , ва агар аз рмзаст борон бошад ки баҳр чаҳ расад онро бишӯяд . Мустафоро пурседанд ки рамазон чаҳ бошад ? гуфт армзи аллоҳи фӣаи зунуби алмؤмнину ғФрҳои ?лаами инс молик гуфт аз расӯл худо шунидам ки гуфт : « ҳозои рамазони қади ҷоء , тФтҳи фӣаи абвоби алҷнаҳу тғлқи фӣаи абвоби алнор ,у тғли фӣаи алшётин , ман адрки рамазони Флми иғФри ?лаи Фмтӣ ? »

خداوندان یافت و جوانمردان طریقت گفته‌اند که صوموا لرؤیته و افطروا لرؤیته این‌ها از روی اشارت کنایت از حق است جل جلاله، بسا فرقا که میان روزه داران بود، فردا آن کس که بنفس روزه داشت شراب سلسبیل و زنجبیل بیند از دست فریشتگان و ولدان، چنانک گفت وَ یُسْقَوْنَ فِیها کَأْساً کانَ مِزاجُها زَنْجَبِیلًا. و آن کس که بدل روزه داشت شراب طهور گیرد، در کأس محبت بر بساط قربت از ید صفت، چنانک گفت وَ سَقاهُمْ رَبُّهُمْ شَراباً طَهُوراً. شراب و ایّ شراب. شرابی که هر که از آن جرعه چشید جانش در هوای فرد انیّت بپرید، شرابی که از آن بوی وصل جانان آید، گرد و صد جان در سر آن کنی شاید، شرابی که مهر جانان بر آن مهر نهاده، همه مهرها در آن یک مهر بداده، همه آرزوها در آن آرزو بینداخته، دو جهان و نیز دل و جان بامید آن باخته، پیر طریقت گفت: الهی! ما را برین درگاه همه نیاز روزی بود که قطره از آن شراب بر دل ما ریزی؟ تا کی ما را بر آب و آتش بر هم آمیزی؟ ای بخت ما! از دوست رستخیزی! شَهْرُ رَمَضانَ... الآیة أی أتاکم شهر رمضان میگوید اینک ماه رمضان اقبال کرد بر دوستان، ماهی که هم بشوید هم بسوزد: بشوید بآب توبه دلهای مجرمان، بسوزد بآتش گرسنگی تنهای بندگان. اشتقاق رمضان از رمضان است یا از رمض اگر از رمضا است آن سنگ گرم باشد که هر چه بر آن نهند بسوزد، و اگر از رمض است باران باشد که بهر چه رسد آن را بشوید. مصطفی را پرسیدند که رمضان چه باشد؟ گفت ارمض اللَّه فیه ذنوب المؤمنین و غفرها لهم انس مالک گفت از رسول خدا شنیدم که گفت: «هذا رمضان قد جاء، تفتح فیه ابواب الجنة و تغلق فیه ابواب النار، و تغل فیه الشیاطین، من ادرک رمضان فلم یغفر له فمتی؟»

Ва қоли слии аллоҳи алайҳу ?алау силам « луи изни аллоҳи ллсмоўоту аларзи ани ттклмои лбшртои сўоми рамазони болҷнаҳ » .

و قال صلّی اللَّه علیه و آله و سلّم «لو اذن اللَّه للسماوات و الارض ان تتکلّما لبشّرتا صوّام رمضان بالجنة».

эй мискин ки қадари ин неъмат наме доне , ҳар куҷо дар олам навохтӣасту шарафӣ дар канор ту ниҳоданд , ва ту аз он бехабар , ислом ки аз ҳамаи миллатҳо бартарасту беҳтари дайн ту омад , қуръон ки аз ҳамаи китобҳо азизтараст китоби ту . Мустафо ки Сайиди валад одамасту чашму чароғи мамлакат ,у пешрави ҷаҳонён дар қиёмати расӯли ту , каъба ки шарифтарин бқъҳости қиблаи ту , моҳи рамазон ки аз ҳамаи моҳҳо фозилтараст ва шарифтар моҳи туу мавсими мъомлти ту , моҳӣ ки дар он моҳи маосии мғФўру шаётини мақҳури биҳишти дарави ороста , ва дарҳо кушода ва дарҳои дӯзахи дарави баста ,у бозори муфсидони дарави шикаста ,у аъмоли мутӣъони бохалоси пайваста ,у гуноҳони гузаштау олӯдагии набишта дар он сӯхта .

ای مسکین که قدر این نعمت نمی‌دانی، هر کجا در عالم نواختی است و شرفی در کنار تو نهادند، و تو از آن بی‌خبر، اسلام که از همه ملتها برتر است و بهتر دین تو آمد، قرآن که از همه کتابها عزیزتر است کتاب تو. مصطفی که سید ولد آدم است و چشم و چراغ مملکت، و پیشرو جهانیان در قیامت رسول تو، کعبه که شریفترین بقعهاست قبله تو، ماه رمضان که از همه ماهها فاضلتر است و شریفتر ماه تو و موسم معاملت تو، ماهی که در آن ماه معاصی مغفور و شیاطین مقهور بهشت درو آراسته، و درها گشاده و درهای دوزخ درو بسته، و بازار مفسدان درو شکسته، و اعمال مطیعان باخلاص پیوسته، و گناهان گذشته و آلودگی نبشته در آن سوخته.

Амири алмؤмнини алии алайҳ ассалом гуфт агар аллоҳи хостӣ ки уммати Аҳмадро азоб кунад моҳи рамазон боишон надодӣ , ва на сӯраи қул ҳўи аллоҳи أҳд . Худовандони маърифатро ӣнҷои рамзӣ дигараст : гуфтанд рамазон аз он гуфтанд ки раби алъзаҳ дар ин моҳи дилҳои орифон аз ғайр худ бишӯяд , пас бмҳр худ бисӯзад , гуҳ дар оташ дорад гуҳ дар об , гуҳи ташнау гуҳи ғарқоб , на ғарқаи сероб ва на ташнаро хоб ,у забони ҳол эшон мегуяд :

امیر المؤمنین علی علیه السّلام گفت اگر اللَّه خواستی که امت احمد را عذاب کند ماه رمضان بایشان ندادی، و نه سورة قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ. خداوندان معرفت را اینجا رمزی دیگر است: گفتند رمضان از آن گفتند که رب العزة در این ماه دلهای عارفان از غیر خود بشوید، پس بمهر خود بسوزد، گه در آتش دارد گه در آب، گه تشنه و گه غرقاب، نه غرقه سیراب و نه تشنه را خواب، و زبان حال ایشان میگوید:

Инаст ки пер тариқат гуфт : ҳайни сӣли ани алҷмъиаҳи Фқоли ани иқъи фии қабза алҳақ , ва ман вақъи фии қабза алҳақ , аҳтрқи фӣа ва алҳақ халафа .

اینست که پیر طریقت گفت: حین سئل عن الجمعیة فقال ان یقع فی قبضة الحق، و من وقع فی قبضة الحق، احترق فیه و الحق خلفه.