Қавлаи таъолӣ :у إзои сأлки ибодии анӣ . . . Мегуяд чун бандагони ман маро аз ту пурсанад , он бандагонӣ ки бҳлқаҳи ҳурмати мо дар овехтанд . Ва дар кӯй мо гурехтанд , ҳар чаҳ дун мост гузоштанд ,у хизмат мо бардоштанд , бо мо гаравиданд ва аз асбоб бибареданд , ъамомаи бало бар сар печиданду меҳри мо бҷон ва дил хариданд , ошиқ дар вуҷӯд омаданд ва бо ишқ берун шуданд .

قوله تعالی: وَ إِذا سَأَلَکَ عِبادِی عَنِّی... میگوید چون بندگان من مرا از تو پرسند، آن بندگانی که بحلقه حرمت ما در آویختند. و در کوی ما گریختند، هر چه دون ماست گذاشتند، و خدمت ما برداشتند، با ما گرویدند و از اسباب ببریدند، عمامه بلا بر سر پیچیدند و مهر ما بجان و دل خریدند، عاشق در وجود آمدند و با عشق بیرون شدند.

Ин чунин бандагон , ва ин чунин дӯстон чун маро аз ту пурсанад ,у нишони мо аз ту талабанд , бдонки ман боишон наздиками нохондау ноҷуста , наздикам то пиўсидаҳу нодарёфтаи наздикам , боўлити худ , дар сифати худ қиўму қарибам , на сазои бандаро ки ман бнъти худ наздикам ! ин ҳамонаст ки кулем худро гуфт Мӯсо ъ , он шаби диҷўр дар он поёни тавр , « навадӣ ман шотии алўодии алоимн » Мӯсоро овоз доданд аз карони водии муборак аз сӯии рост .

این چنین بندگان، و این چنین دوستان چون مرا از تو پرسند، و نشان ما از تو طلبند، بدانک من بایشان نزدیکم ناخوانده و ناجسته، نزدیکم تا پیوسیده و نادریافته نزدیکم، باولیت خود، در صفت خود قیوم و قریبم، نه سزای بنده را که من بنعت خود نزدیکم! این همانست که کلیم خود را گفت موسی ع، آن شب دیجور در آن پایان طور، «نودی من شاطئ الوادی الایمن» موسی را آواز دادند از کران وادی مبارک از سوی راست.

Бзргўорои Мӯсо ! ки аз пас омад кас бигӯаш сари хеши сухан ҳақ нашунида буд магари Мӯсо , худо Нидо дод ӯро ки ё Мӯсои Мӯсо биқрор шуд тоқаташ бариседу сабраши бармеади сабр бо меҳр кӣ барояд , ҷовиди дасти меҳр сабр рибоед , Мӯсо аз сари сӯз ва вела ва бетоқатӣ гуфт хонандаро шнўонидии أини атлбк ? каҷот ҷӯям ? Нидо омад ки эй Мӯсо чунонк хоҳӣ май ҷӯй , ки ман бо туам , наздики терми бтў аз ҷони ту дар колбуди ту , ва аз раги ҷони ту бтў ,у зи сухани ту бдҳни ту , алкломи каломӣ ,у алнўри нурӣ ,у анои раби Алъоламин . Аз рӯй ишорати чнонстӣ ки раб алъзаҳ гуфтӣ ё Мӯсои бълми турои наздикам , ва зу ҳиммати давр ! эй Мӯсои баҳраи муҳибони худаму баҳраи расони муздур , ёди ман айшасту меҳри ман сур , шинохти ман маликаст ва ёфт ман сарвар , суҳбати ман рӯҳ рӯҳасту қурби ман нур , дӯстонро биҷои ҷонаму орифонро растохез бесувар .

بزرگوارا موسی! که از پس آمد کس بگوش سر خویش سخن حق نشنیده بود مگر موسی، خدا ندا داد او را که یا موسی موسی بیقرار شد طاقتش برسید و صبرش برمید صبر با مهر کی برآید، جاوید دست مهر صبر رباید، موسی از سر سوز و وله و بی طاقتی گفت خواننده را شنوانیدی أین اطلبک؟ کجات جویم؟ ندا آمد که ای موسی چنانک خواهی می‌جوی، که من با توام، نزدیک ترم بتو از جان تو در کالبد تو، و از رگ جان تو بتو، و ز سخن تو بدهن تو، الکلام کلامی، و النور نوری، و انا رب العالمین. از روی اشارت چنانستی که رب العزة گفتی یا موسی بعلم ترا نزدیکم، و زو همت دور! ای موسی بهره محبان خودم و بهره رسان مزدور، یاد من عیش است و مهر من سور، شناخت من ملک است و یافت من سرور، صحبت من روح روح است و قرب من نور، دوستان را بجای جانم و عارفان را رستاخیز بی صور.

Фإнии қариби أҷиби дъўаҳи алдоъ . . . Мегуяд ман ба бандагони наздиками наздиконро дӯст дорам , хонандагонро посух кунам , ҷуиндагонро бахуди роҳи даҳум , мтқрбонро бипасандам . Бандаи ман ! бмни наздики шӯ то бтў наздик шавам , ман тақарруби илои шброи тақаррубати илайҳи зроъои бандаи ман ! ту марои михўонии ман иҷобат мекунам , ман низ туро бар нусрати дайни худ михўонм , ва бар пазируфтани рисолати расӯли худ михўонм , иҷобат кун . Бандаи ман ! дарӣ бар гушой то дарӣ бар гушойам , дар дуо бар гушой то дар иҷобати бргшоими адъўнии أстҷби лакам дар инобат бар гушой то дар бишорат бар гушойаму أнобўои إлии аллоҳи ?лаами албшрӣ дар ҳазина бар гушой то дар халаф бар гушойам ва мо أнФқтми ман шайъи ءи Фҳўи ихлФаҳ дар муҷоҳидат бар гушой то дар ҳидоят бар гушойаму аллазӣнаи ҷоҳдўои Финои лнҳдинҳми сблно дар таваккул бар гушой то дар кифоят бар гушойам ва ман итўкли алии аллоҳи Фҳўи ҳасба , дар истиғфор бар гушой то дар мағфират бар гушойами сами истғФри аллоҳи иҷди аллоҳи ғФўрои рҳимо

فَإِنِّی قَرِیبٌ أُجِیبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ... میگوید من به بندگان نزدیکم نزدیکان را دوست دارم، خوانندگان را پاسخ کنم، جویندگان را بخود راه دهم، متقربان را بپسندم. بنده من! بمن نزدیک شو تا بتو نزدیک شوم، من تقرب الی شبرا تقربت الیه ذراعا بنده من! تو مرا میخوانی من اجابت میکنم، من نیز ترا بر نصرت دین خود میخوانم، و بر پذیرفتن رسالت رسول خود میخوانم، اجابت کن. بنده من! دری بر گشای تا دری بر گشایم، در دعا بر گشای تا در اجابت برگشایم ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ در انابت بر گشای تا در بشارت بر گشایم وَ أَنابُوا إِلَی اللَّهِ لَهُمُ الْبُشْری‌ در هزینه بر گشای تا در خلف بر گشایم وَ ما أَنْفَقْتُمْ مِنْ شَیْ‌ءٍ فَهُوَ یُخْلِفُهُ در مجاهدت بر گشای تا در هدایت بر گشایم وَ الَّذِینَ جاهَدُوا فِینا لَنَهْدِیَنَّهُمْ سُبُلَنا در توکل بر گشای تا در کفایت بر گشایم وَ مَنْ یَتَوَکَّلْ عَلَی اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ، در استغفار بر گشای تا در مغفرت بر گشایم ثُمَّ یَسْتَغْفِرِ اللَّهَ یَجِدِ اللَّهَ غَفُوراً رَحِیماً

Он гуҳ гуфт : лълҳми иршдўни ин бори ҳукм ки бар ту ниҳодами маслиҳати туроу сохтани кори турои ниҳодам , то бар роҳи рости Бамонеу бнъими ҷовдонаи рисӣ , ва аз мо бар суд бошӣ ки мо халқро на бидон офаридем то баришон суд кунем балки то эшон бар мо суд кунанд

آن گه گفت: لَعَلَّهُمْ یَرْشُدُونَ این بار حکم که بر تو نهادم مصلحت ترا و ساختن کار ترا نهادم، تا بر راه راست بمانی و بنعیم جاودانه رسی، و از ما بر سود باشی که ما خلق را نه بدان آفریدیم تا بریشان سود کنیم بلکه تا ایشان بر ما سود کنند

« мо хилқати алхлқи лорбҳи алайҳиму анмои хлқтҳми лирбҳўои алӣ » .

«ما خلقت الخلق لاربح علیهم و انما خلقتهم لیربحوا علیّ».

أҳли лаками лайлаи алсём . . . . Алоиаҳи ҳам пайғомаст ва ҳам тафзил ва ҳам тахфиф , пайғоми рост ,у тафзили некӯ ,у тахфифи бсзо , пайғоми худованди брҳикон ,у тафзили рӯзаи моҳи рамазон бар дигари аъмоли бандагон ,у тахфифи эшон дар абоҳти ъушрат бо ҳам ҷеффатон .

أُحِلَّ لَکُمْ لَیْلَةَ الصِّیامِ.... الآیة هم پیغام است و هم تفضیل و هم تخفیف، پیغام راست، و تفضیل نیکو، و تخفیف بسزا، پیغام خداوند برهیکان، و تفضیل روزه ماه رمضان بر دیگر اعمال بندگان، و تخفیف ایشان در اباحت عشرت با هم جفتان.

Гуфт : лайлаи алсёми шабро дар рӯзаи пайваст ,у шаби таомро буд на рӯзаро , локин чун аз аввали шаб ният кунад дар ъдоди рӯза доронаст ,у савоби рӯза аз вақти ният ӯро дар девонаст , бойени ваҷҳи рӯза бар ҳамаи ибодот фазл дорад , ки дар ҳамаи ибодот то ният дар амал на пайвандии савоби амал ҳосил нашавад , ва дар рӯза чун шаб дар омаду ният дар дил омад , ақди рӯза баста шуд , ҳар чанд ки то вақти боми таом ва шароб хӯрд ва ъушрат кунад ӯро аз ҷумлаи рӯза дорон шимуранд ,у савоби ваии ҳичизи бнкоҳнд .

گفت: لَیْلَةَ الصِّیامِ شب را در روزه پیوست، و شب طعام را بود نه روزه را، لکن چون از اول شب نیّت کند در عداد روزه داران است، و ثواب روزه از وقت نیّت او را در دیوان است، باین وجه روزه بر همه عبادات فضل دارد، که در همه عبادات تا نیّت در عمل نه پیوندی ثواب عمل حاصل نشود، و در روزه چون شب در آمد و نیت در دل آمد، عقد روزه بسته شد، هر چند که تا وقت بام طعام و شراب خورد و عشرت کند او را از جمله روزه داران شمرند، و ثواب وی هیچیز بنکاهند.

Кримо ! худовандо ! мҳрбоно ! ки бандаи таом ва шароб мехӯрд , ва бо аҳли худ ъушрат мекунад ва ӯро дар он савоби рӯза дорон медиҳад , азин аҷабтар ки ӯро таом хӯрдан фармоед дар вақти саҳар , он гуҳи бандаро аз он сҳўр хӯрдани таъбияҳои латиф аз ғайби беруни орад ,у рақам дӯстӣ кашад . Ореи мақсӯд на нон хӯрданаст , мақсӯд онаст то банда дар каманд дӯстӣ уфтад , пас таом хӯрдан баҳонаасту сҳўри доми дӯстиро донааст . Ин ҳамчунонаст ки Мӯсоро лайлаи алнор оташ намуданд , оташи баҳона буду каманди лутф дар миён , он таъбия буд , абри сиёҳ бар омад ,у шаби торик дар омад ,у боди ъосФ дар ҷустан омад , бонг гург бархесту гила дар рафтан омад ,у аҳли Мӯсо дар нолидан омад , ҷаҳони ҳамаи торик шудау зулмати фурӯи гирифта , Мӯсои битоқт шудау зи ҷони хеши бФрёди омада ки :

کریما! خداوندا! مهربانا! که بنده طعام و شراب می‌خورد، و با اهل خود عشرت میکند و او را در آن ثواب روزه داران میدهد، ازین عجب‌تر که او را طعام خوردن فرماید در وقت سحر، آن گه بنده را از آن سحور خوردن تعبیه‌های لطیف از غیب بیرون آرد، و رقم دوستی کشد. آری مقصود نه نان خوردن است، مقصود آنست تا بنده در کمند دوستی افتد، پس طعام خوردن بهانه است و سحور دام دوستی را دانه است. این همچنانست که موسی را لیلة النار آتش نمودند، آتش بهانه بود و کمند لطف در میان، آن تعبیه بود، ابر سیاه بر آمد، و شب تاریک در آمد، و باد عاصف در جستن آمد، بانگ گرگ برخاست و گله در رفتن آمد، و اهل موسی در نالیدن آمد، جهان همه تاریک شده و ظلمت فرو گرفته، موسی بیطاقت شده و ز جان خویش بفریاد آمده که:

Мӯсои отшзнаҳи бардошт , санг зад бар он ва оташ надид , он гуҳ аз давр оташӣ бидид ва он ҳамаи ошӯбу шӯри баҳона буд ,у мақсӯд дар миёни он таъбия буд . Ҳамчунин бандаро дар миёнаи шаби бтъом хӯрдан фармоед , бзбон шаръ гуяд тсҳрўои ?фони фии алсҳўри бирка ва гуяд салавоти аллоҳи алии алмтсҳрин ва гуяд аллоҳами боруки ломтии фии сҳўрҳм , мо анъми аллоҳи алии абд ман наамма алоу ҳўи соилаи анҳо явми алқимаҳи алои алсҳўр , астъинўои бокаллаи алсҳри алии сиёми алнҳори ин ҳамаи тарғибу тҳриз ки шаръ Мустафо бидон нотиқаст на айн хӯрдани рост , балки кории дигар ва навохтӣ дигари рости чнонстӣ ки худоӣ гуфтӣ бандаи ман ! ин сҳўр хӯрдани дом васлатаст ки ман ниҳодам , то ту бар хезӣ ва дар доми дӯстии мо уфтӣ ! Фриштгонро гўӣим дар нигаред бандаи ман аз шаб хайр анаст , бисмии аллоҳ бар забон ту баронам гӯям банависед ки бандаи ман аз зокронст , атса бар ту гуморам то гӯйии алҳмд ллаҳ гӯям ба байнед бандаи ман аз шокронст , сӯзӣ дар дилати падеди орм то аз сари он сӯзи гӯйии оҳ ! гӯям бандаи ман бмҳр мо сӯзонаст . Банда май сӯзад ва май зорад ,у худоӣ ӯро май навозад ,у аллоҳ дар дилаши нур маърифат мефазояд , вҳқиқти карами бзбони лутф бо банда мегуяд .

موسی آتشزنه برداشت، سنگ زد بر آن و آتش ندید، آن گه از دور آتشی بدید و آن همه آشوب و شور بهانه بود، و مقصود در میان آن تعبیه بود. همچنین بنده را در میانه شب بطعام خوردن فرماید، بزبان شرع گوید تسحروا فان فی السحور برکة و گوید صلوات اللَّه علی المتسحّرین و گوید اللهم بارک لامّتی فی سحورهم، ما انعم اللَّه علی عبد من نعمة الّا و هو سائله عنها یوم القیمة الا السحور، استعینوا باکلة السحر علی صیام النهار این همه ترغیب و تحریض که شرع مصطفی بدان ناطق است نه عین خوردن راست، بلکه کاری دیگر و نواختی دیگر راست چنانستی که خدای گفتی بنده من! این سحور خوردن دام وصلت است که من نهادم، تا تو بر خیزی و در دام دوستی ما افتی! فریشتگان را گوئیم در نگرید بنده من از شب خیر انست، بسم اللَّه بر زبان تو برانم گویم بنویسید که بنده من از ذاکرانست، عطسه بر تو گمارم تا گویی الحمد للَّه گویم به بینید بنده من از شاکرانست، سوزی در دلت پدید آرم تا از سر آن سوز گویی آه! گویم بنده من بمهر ما سوزانست. بنده می‌سوزد و می‌زارد، و خدای او را می‌نوازد، و اللَّه در دلش نور معرفت می‌فزاید، وحقیقت کرم بزبان لطف با بنده میگوید.