Қавлаи таъолӣ :у лои тأклўои أмўолкми бинкми болботли ишорат оят онаст ки кирдигори қадиму довари ҳаким матлаъаст бар асрори бандагон ,у олами баҳоли эшон , ҳар чанд ки довари замину ҳокими махлуқи бзоҳр ҳукм кунад , довари осмон бботн нигарад , ва нҳониҳо донад . Нигар то ростӣ дар ботини бакори дорӣ ,у сидқ дар мъомлти пешагирӣ ва аз худованди ниҳони дони шарми дорӣ , ки ҷузи ҳақи худ талаб кунӣ , ки имрӯзи оби рӯяти наздики халқи бабрад ,у фардои бтозёнаҳи итоби адаб талаб кунад . Ва гуяд эй бе шарми фарзанди одам ! أи лами тааллуми ании анои алрби алзии аълами ғайби алсмоўоту аларз , ва мо анои бғоФли ъмои иъмли алзолмўн ?

قوله تعالی: وَ لا تَأْکُلُوا أَمْوالَکُمْ بَیْنَکُمْ بِالْباطِلِ اشارت آیت آنست که کردگار قدیم و داور حکیم مطلع است بر اسرار بندگان، و عالم بحال ایشان، هر چند که داور زمین و حاکم مخلوق بظاهر حکم کند، داور آسمان بباطن نگرد، و نهانیها داند. نگر تا راستی در باطن بکار داری، و صدق در معاملت پیشه گیری و از خداوند نهان دان شرم داری، که جز حق خود طلب کنی، که امروز آب رویت نزدیک خلق ببرد، و فردا بتازیانه عتاب ادب طلب کند. و گوید ای بی شرم فرزند آدم! أ لم تعلم انّی انا الرب الذی اعلم غیب السماوات و الارض، و ما انا بغافل عما یعمل الظالمون؟

Бдоўд ъ ваҳй омад ё Довӯди тҳри сёбки алботнаҳ , ?фони аззоҳираи лои тнФъки ъндӣ ,у анои бакули шайъи ءи муҳӣт , ё Довӯди мар банӣ Исроили алои иҷмъи алмоли манулҳаром , Фтؤзиҳми алнору лои арФъи салоаи локлаҳулҳаром ,у лои ақбли бўҷҳии алии аклаҳулҳаром , аҳҷри аёки ани аклулҳаром ,у лои тўоли ахоки ани аклулҳаром .

بداود ع وحی آمد یا داود طهّر ثیابک الباطنة، فان الظاهرة لا تنفعک عندی، و انا بکل شی‌ء محیط، یا داود مر بنی اسرائیل الّا یجمع المال من الحرام، فتؤذیهم النار و لا ارفع صلاة لاکلة الحرام، و لا اقبل بوجهی علی اکلة الحرام، اهجر ایاک ان اکل الحرام، و لا توال اخاک ان اکل الحرام.

Исӣлўнки ани алأҳлаҳ . . . Зиёдату нуқсони қамар ва афзудан ва костан он ишоратаст бқбзу басти орифон ,у ҳайбату инси муҳибон . Ва қабзу басти мари хавосро чунонаст ки хавфу раҷои мари авоми рост . Чандон ки қабзу баст аз хавфу раҷо бартар омад ҳайбату инс аз қабзу баст бартар омад . Хавфу раҷои авоми росту қабзу басти хавосро , ҳайбату инси хоси алхосро . Аввали мақом золимонаст , дигари мақоми муқтасидон , сдигри мақоми собиқон ,у ғояти ҳамаи инс муҳибонаст . Ва мард дар ҳолати инс бғоитӣ расад ки агар дар миён оташ шавад аз оташ хабар надорад ,у ҳарорати оташи рӯҳи инс ӯро ҳеҷ асар накунад . Чунонк бӯи ҳФси ҳаддоди раҳмаи аллоҳи оҳангар буду оташии бғоити тезӣ бар афрӯхтау оҳан дар он ниҳода , чунонк одат оҳангарон бошад , касе бигузашту оятӣ аз қуръон бар хонд , шайхро бони ояти вақти хуши гашт ,у ҳолати инс бар вай ғолиб шуд даст дар кӯраи бараду оҳани гарми бадаст берун оварад , ва ҳам чунон медошт то шогирд дар вай нигараст ва гуфт ё шайх ин чист ки оҳани гарм бар дасти ниҳода ? шайх аз сар он бархест ,у ҳарфи бгзошт , гуфт чандини бори мо ҳарфати бгзоштими бози дигари бораи басари он бози шудем то ин бор ки ҳарфати моро бгзошт .

یَسْئَلُونَکَ عَنِ الْأَهِلَّةِ... زیادت و نقصان قمر و افزودن و کاستن آن اشارتست بقبض و بسط عارفان، و هیبت و انس محبان. و قبض و بسط مر خواص را چنانست که خوف و رجا مر عوام راست. چندان که قبض و بسط از خوف و رجا برتر آمد هیبت و انس از قبض و بسط برتر آمد. خوف و رجا عوام راست و قبض و بسط خواص را، هیبت و انس خاص الخاص را. اول مقام ظالمان است، دیگر مقام مقتصدان، سدیگر مقام سابقان، و غایت همه انس محبان است. و مرد در حالت انس بغایتی رسد که اگر در میان آتش شود از آتش خبر ندارد، و حرارت آتش روح انس او را هیچ اثر نکند. چنانک بو حفص حداد رحمه اللَّه آهنگر بود و آتشی بغایت تیزی بر افروخته و آهن در آن نهاده، چنانک عادت آهنگران باشد، کسی بگذشت و آیتی از قرآن بر خواند، شیخ را بآن آیت وقت خوش گشت، و حالت انس بر وی غالب شد دست در کوره برد و آهن گرم بدست بیرون آورد، و هم چنان میداشت تا شاگرد در وی نگرست و گفت یا شیخ این چیست که آهن گرم بر دست نهاده؟ شیخ از سر آن برخاست، و حرف بگذاشت، گفت چندین بار ما حرفت بگذاشتیم باز دیگر باره بسر آن باز شدیم تا این بار که حرفت ما را بگذاشت.

Ва қотлўои фии сиблати аллоҳи алоиаҳ . . . Бзбони орифону тариқи ҷавонмардони ин қатлу қаттол манзилӣ дигараст раҳи равонроу ҳолатӣ дигараст муҳибонро , аммо то бшмшири муҷоҳидат дар роҳи шариъат кушта нашӯй ,у ботши муҳаббат сӯхта нагардӣ , мусаллам нест ки дарин боб шурӯ кунӣ . Ва нигар то эътиқод накунӣ ки оташ ҳамин чароғаст ки ту донеу бас , ё куштани худ ин ҳолат ки ту шиносӣ , ки куштагон ҳақ дигаронанду куштагони ҳалқи дигар , ва сӯхтани ботши уқубат дигараст , ва сӯхтани ботши муҳаббати дигар . Чунонк он пер бузургвор гуфт : ман чаҳ донистам ки ин дӯди оташ доғаст ! ман пиндоштам ки ҳар ҷо ки оташӣаст чароғаст ! ман чаҳ донистам ки дар дӯстии куштаро гуноҳаст !у қозии хасмро паноҳаст ! ман чаҳ донистам ки ҳайрати бўсоли ту тариқаст !у туро ӯ беш ҷӯяд ки дар ту ғариқаст ! шблии раҳмаи аллоҳи рӯзии бсҳро берун шуд , чиҳил касро дид аз волҳону ошиқон , ки дарди ин ҳадиси эшонро фурӯи гирифта буд , ва дар он саҳрои ҳамаи афтода ҳар яке хиштӣ дар зери сари ниҳода ,у ҷони бчнбри гардани расида , риққати ҷинсият дар синаи вай падед омад гуфт илоҳӣ азишон чаҳ мехоҳӣ ! бори дард бар дилашон наҳодӣ , оташи ишқ дар хирман шан задӣ , бъоқбти эшонро бтиғ ғайрат мебикашӣ ? хитоб омад басари шблӣ ки эшонро бикашам , чун кушта бошам дят шан бидиҳам ! шблӣ гуфт дяти эшон чаҳ бошад ?

وَ قاتِلُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ الآیة... بزبان عارفان و طریق جوانمردان این قتل و قتال منزلی دیگرست ره روان را و حالتی دیگر است محبان را، اما تا بشمشیر مجاهدت در راه شریعت کشته نشوی، و بآتش محبت سوخته نگردی، مسلّم نیست که درین باب شروع کنی. و نگر تا اعتقاد نکنی که آتش همین چراغست که تو دانی و بس، یا کشتن خود این حالت که تو شناسی، که کشتگان حق دیگرانند و کشتگان حلق دیگر، و سوختن بآتش عقوبت دیگر است، و سوختن بآتش محبّت دیگر. چنانک آن پیر بزرگوار گفت: من چه دانستم که این دود آتش داغ است! من پنداشتم که هر جا که آتشی است چراغ است! من چه دانستم که در دوستی کشته را گناهست! و قاضی خصم را پناهست! من چه دانستم که حیرت بوصال تو طریق است! و ترا او بیش جوید که در تو غریق است! شبلی رحمه اللَّه روزی بصحرا بیرون شد، چهل کس را دید از والهان و عاشقان، که درد این حدیث ایشان را فرو گرفته بود، و در آن صحرا همه افتاده هر یکی خشتی در زیر سر نهاده، و جان بچنبر گردن رسیده، رقت جنسیت در سینه وی پدید آمد گفت الهی ازیشان چه میخواهی! بار درد بر دلشان نهادی، آتش عشق در خرمن شان زدی، بعاقبت ایشان را بتیغ غیرت می‌بکشی؟ خطاب آمد بسرّ شبلی که ایشان را بکشم، چون کشته باشم دیت‌شان بدهم! شبلی گفت دیت ایشان چه باشد؟

Хитоб омад ки ман кони қтили сайфи ҷлолнои Фдитаҳи лқёи ҷмолно ҳар ки куштаи теғи ҷалол мо бошад дят ӯ дидори ҷамол мо бошад .

خطاب آمد که من کان قتیل سیف جلالنا فدیته لقیا جمالنا هر که کشته تیغ جلال ما باشد دیت او دیدار جمال ما باشد.

Ва қотлўҳм ҳатто лои ткўни фитна . . . Алоиаҳ . . . Қаттол кунед эй мусулмонон дар роҳи дайн , ки аллоҳи ҷангёну ғозёнро дӯст дорад إни аллоҳи иҳби аллазӣнаи иқотлўни фии сиблатаи сафо дӯст дорад худои он мардони муборизони хӯни резон , дар мақоми ҷиҳоду қаттол , ва дар мъорки ибтоли истода , ҷон базл карда ,у тани сиблат ,у дили фидо , аз баҳри эъзози дайну аълоъи калимаи ҳақ ,у ҳифзи байзаи ҷамоат ,у зб аз ҳарими шаръи муқаддас , рӯй бмъондон дайн оварда , ва рӯй азизи нишона тир карда ,у синаи мунаввари бнўри исломи сипари сохта .

وَ قاتِلُوهُمْ حَتَّی لا تَکُونَ فِتْنَةٌ... الآیة... قتال کنید ای مسلمانان در راه دین، که اللَّه جنگیان و غازیان را دوست دارد إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الَّذِینَ یُقاتِلُونَ فِی سَبِیلِهِ صَفًّا دوست دارد خدای آن مردان مبارزان خون ریزان، در مقام جهاد و قتال، و در معارک ابطال ایستاده، جان بذل کرده، و تن سبیل، و دل فدا، از بهر اعزاز دین و اعلاء کلمه حق، و حفظ بیضه جماعت، و ذبّ از حریم شرع مقدس، روی بمعاندان دین آورده، و روی عزیز نشانه تیر کرده، و سینه منور بنور اسلام سپر ساخته.

Ва أнФқўои фии сиблати аллоҳ . . . Тавонгарон мол аз кӣса берун кунанду даравишони тавонгарон аз дил берун кунанд ,у муваҳҳидони ҷумлаи хилоиқ аз сар берун кунанд ,у илайҳи алошораҳи бқўлаҳи ъзу ҷли қул аллоҳи сами зарраам . . . Кӣса аз мол во пардозанд , савоби он ҷаҳониро дил аз тавонгарон во пардозанд дайни раббониро , сар аз халқ во пардозанд дидори субҳониро , тавонгарон аз мол ҳазина кунанд бзкоаҳу сидқот то аз дӯзах барраанд , обидон аз нафас ҳазина кунанд бўзоӣФи ибодот то ба биҳишт расанд , орифон аз ҷону дил ҳазина кунанд бҳқоӣқи шуҳуд то бўсол ҳақ расанд .

وَ أَنْفِقُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ... توانگران مال از کیسه بیرون کنند و درویشان توانگران از دل بیرون کنند، و موحّدان جمله خلایق از سر بیرون کنند، و الیه الاشارة بقوله عزّ و جل قُلِ اللَّهُ ثُمَّ ذَرْهُمْ... کیسه از مال وا پردازند، ثواب آن جهانی را دل از توانگران وا پردازند دین ربانی را، سر از خلق وا پردازند دیدار سبحانی را، توانگران از مال هزینه کنند بزکاة و صدقات تا از دوزخ برهند، عابدان از نفس هزینه کنند بوظائف عبادات تا به بهشت رسند، عارفان از جان و دل هزینه کنند بحقائق شهود تا بوصال حق رسند.

Ва أҳснўои إни аллоҳи иҳби алмҳснини Мустафои слии аллоҳи алайҳу ?ала ва силам гуфт « алоҳсони ани тааббуди аллоҳи конки туроаи ?фони лами ткни туроаи ?фонаи ирок »

وَ أَحْسِنُوا إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الْمُحْسِنِینَ مصطفی صلّی اللَّه علیه و آله و سلم گفت «الاحسان ان تعبد اللَّه کانک تراه فان لم تکن تراه فانه یراک»

Эҳсон онаст ки худоиро дар бедорӣу ҳушёрии парастӣ , чунонк гӯйӣ дар вай майнигарӣ ,у хизмат ки кунӣ чунон кунӣ ки вайро май бинӣ . Ин ҳадис ишоратаст бмлоқоти дил бо ҳақ ,у муъоризаи сар бо ғайб ,у мушоҳидаи ҷон бо мавло ,у ҳс кардан бар ихлоси амал ,у кӯтоҳии амл ,у вафо кардан ба пазируфтаи рӯзи аввал , пазируфтаи рӯз аввал чист ? шунидани أи лсти брбкму гуфтани балӣ ! вФоءи он пазируфта чист ? хизмати мавло ! кӯтоҳии амл дар чист ? дар « конки туроа , » ихлоси амал дар чист ? дар « ?фонаи ирок » ! он дида ки ӯро дид бмлоҳзаҳи ағёр кӣ пардозад ? ва он ҷон ки бо вай суҳбат ёфт бо обу хок чанд созад ? аз онаст ки хитоби арҷъӣ бо рӯҳ покаст . Ки манзил ӯ дар қолаби об ва хокаст , ху карда дар он ҳазрати мазаллати ҳиҷоб чанд бартобад , волӣ бар шаҳри хеш дар ғурбати умр чун басари орад ?

احسان آنست که خدای را در بیداری و هشیاری پرستی، چنانک گویی در وی می‌نگری، و خدمت که کنی چنان کنی که وی را می‌بینی. این حدیث اشارت است بملاقات دل با حق، و معارضه سرّ با غیب، و مشاهده جان با مولی، و حث کردن بر اخلاص عمل، و کوتاهی امل، و وفا کردن به پذیرفته روز اوّل، پذیرفته روز اول چیست؟ شنیدن أَ لَسْتُ بِرَبِّکُمْ و گفتن بَلی‌! وفاء آن پذیرفته چیست؟ خدمت مولی! کوتاهی امل در چیست؟ در «کانک تراه،» اخلاص عمل در چیست؟ در «فانه یراک»! آن دیده که او را دید بملاحظه اغیار کی پردازد؟ و آن جان که با وی صحبت یافت با آب و خاک چند سازد؟ از آنست که خطاب ارجعی با روح پاک است. که منزل او در قالب آب و خاک است، خو کرده در آن حضرت مذلت حجاب چند برتابد، والی بر شهر خویش در غربت عمر چون بسر آرد؟

Ҷон дар сифат бақост ,у обу хоки фонӣ , ӯ ки баҳақи зинда на чун зиндаи ин ҷаҳонӣ .

جان در صفت بقاست، و آب و خاک فانی، او که بحق زنده نه چون زنده این جهانی.

Аз сари ҳақ муҳаққиқ огоҳаст , ҳақ дӣданӣасту конки туроа дар хабари барин гувоҳ аст

از سر حق محقق آگاهست، حق دیدنی است و کانک تراه در خبر برین گواه است‌