Қавлаи таъолӣ :у исӣлўнки ани алмҳиз мардӣ омад бар расӯли худои номи ваии собити бен алдҳдоҳ гуфт ё расӯли аллоҳ ! занонро дар ҳоли ҳайз наздикӣ кунем ва посем ё на ? ки бигзорем эшонро дар вақти ҳайзу нпосим ? оят омаду исӣлўнки ани алмҳизи қул ҳўи أзӣ , Фоътзлўои алнсоءи фии алмҳизи ҳайзу мҳиз якеаст , ҳамчун килу мкилу айшу маъаяш . Ва маънии ҳайз рафтан хӯнаст , яъне он дами маърӯфи сиёҳи ранг , буҳронӣ ки аз қаъри раҳми баромад , каминаи он як шбонрўзсту мҳинаҳи понздаҳи шбонрўз ,у ғолиби он шаш ё ҳафт рӯзаст , ва ҳар чаҳ на аз қаър раҳм биёмад ва на сиёҳи ранг буд онро дам астҳозаҳ гӯйанд . Ва аҳкоми ҳайз дар он наравад .

قوله تعالی: وَ یَسْئَلُونَکَ عَنِ الْمَحِیضِ مردی آمد بر رسول خدا نام وی ثابت بن الدحداح گفت یا رسول اللَّه! زنان را در حال حیض نزدیکی کنیم و پاسیم یا نه؟ که بگذاریم ایشان را در وقت حیض و نپاسیم؟ آیت آمد وَ یَسْئَلُونَکَ عَنِ الْمَحِیضِ قُلْ هُوَ أَذیً، فَاعْتَزِلُوا النِّساءَ فِی الْمَحِیضِ حیض و محیض یکی است، همچون کیل و مکیل و عیش و معیش. و معنی حیض رفتن خون است، یعنی آن دم معروف سیاه رنگ، بحرانی که از قعر رحم برآمد، کمینه آن یک شبانروزست و مهینه پانزده شبانروز، و غالب آن شش یا هفت روز است، و هر چه نه از قعر رحم بیامد و نه سیاه رنگ بود آن را دم استحاضه گویند. و احکام حیض در آن نرود.

Рӯй ани Фотимаи бинти абии ҳубяши қолати лрсўли аллоҳи слии аллоҳи алайҳу ?алау силам : « ании мстҳози أи Фأдъи алслоаҳ ? Фқоли слии аллоҳи алайҳу ?алау силам : ани дами алҳизи асвади иърФ , Фозои кони кзлки Фомскии ани алслоаҳ ,у азои кони алохри Фтўзӣу слии Фонмои ҳўи арақ . »

روی ان فاطمة بنت ابی حبیش قالت لرسول اللَّه صلّی اللَّه علیه و آله و سلم: «انی مستحاض أ فأدع الصلاة؟ فقال صلّی اللَّه علیه و آله و سلم: ان دم الحیض اسود یعرف، فاذا کان کذلک فامسکی عن الصلاة، و اذا کان الآخر فتوضئ و صلی فانما هو عرق.»

Фотимаи бинти абӣ ҳубяш гуфт ё расӯли аллоҳи ман занӣ мстҳозаҳам намоз бигзорам дар ҳоли астҳозаҳ ё на ? расӯл худо гуфт дами ҳайзи дам сиёҳаст маърӯф ки дар он намоз нагузоранд , чун он бошад намоз магузор , ва аммо чун дам астҳозаҳ бошад вузӯ кун ва намоз кун , ки он раҳгӣаст ки равон мешавад ,у намози мунофӣ он нест ибн аббос гуфт он раг дар аднӣ алрҳмаст на дар қаъри раҳм ,у ҳукм мстҳозаҳ онаст ки хештанро бишӯяду устувор ба бандад , ва ҳар намози фаризаро баъд аз духули вақт вузӯ кунад ,у баъд аз вузӯ албата дар намоз таъхир накунад . Чун ин ҳудӯди биҷои орад агар чаҳ Қатароти хӯн аз вай меравад намози ваии дуруст буд , ва касеро ки идрор албўл бошад ё слси алмзӣ буд , ҳукми вай ҳамин бошад .

فاطمة بنت ابی حبیش گفت یا رسول اللَّه من زنی مستحاضه‌ام نماز بگذارم در حال استحاضه یا نه؟ رسول خدا گفت دم حیض دم سیاه است معروف‌ که در آن نماز نگذارند، چون آن باشد نماز مگذار، و اما چون دم استحاضه باشد وضو کن و نماز کن، که آن رگی است که روان میشود، و نماز منافی آن نیست ابن عباس گفت آن رگ در ادنی الرحم است نه در قعر رحم، و حکم مستحاضه آنست که خویشتن را بشوید و استوار به بندد، و هر نماز فریضه را بعد از دخول وقت وضو کند، و بعد از وضو البته در نماز تأخیر نکند. چون این حدود بجای آرد اگر چه قطرات خون از وی میرود نماز وی درست بود، و کسی را که ادرار البول باشد یا سلس المذی بود، حکم وی همین باشد.

Аммо аҳком ҳайз онаст ки бар зани ҳаром буд дар ҳоли ҳайзи хондани қуръон , ки Мустафои слии аллоҳи алайҳу ?ала ва силам гуфт : лои иқрأи алҷнбу лои алҳоӣзи шиӣои ман алқуръон »

اما احکام حیض آنست که بر زن حرام بود در حال حیض خواندن قرآن، که مصطفی صلّی اللَّه علیه و آله و سلم گفت: لا یقرأ الجنب و لا الحائض شیئا من القرآن»

Ва ҳаромаст бар ваии посидни қуръони лқўлаҳи таъолии лои имсаҳи إлои алмтҳрўн , ва ҳаромаст бар вай дар масҷиди диранг кардан

و حرام است بر وی پاسیدن قرآن لقوله تعالی لا یَمَسُّهُ إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ، و حرام است بر وی در مسجد درنگ کردن‌

Лқўлаҳи слии аллоҳи алайҳу ?алау силам « лои иҳли алмсҷди лҷнбу лои лҳоӣз »

لقوله صلّی اللَّه علیه و آله و سلم «لا یحل المسجد لجنب و لا لحائض»

, ва ҳаромаст бар ваии тавоф кардан ки Мустафои Оишаро гуфт : « аснъии мо иснъи алҳоҷи ғайри ани лои ттўФӣ »

، و حرام است بر وی طواف کردن که مصطفی عایشه را گفت: «اصنعی ما یصنع الحاج غیر ان لا تطوفی»

Яъне фии ҳоли алҳиз , ва ҳаромаст бар ваии намоз кардану рӯзаи доштан , аммо рӯзаро қазо бояд кардану намоз на , ки занӣ аз Оиша пурсед мо боли алҳоӣзи тқзии алсўму лои тқзии алслоаҳ ? Фқолти лҳои أҳрўриаҳи анати қолати лсти бҳрўриаҳ ,у локинии асأл . Фқолти кони исибнои злки алии аҳди расӯли аллоҳи Фтؤмри бқзоءи алсўму лои нؤмри бқзоءи алслоаҳ . Ва ҳаромаст бар мард расӣдани бҳоӣзу мубошират бо вай ки Мустафо гуфт : « ман втии ءи амрأтаҳу ҳаии ҳоизи Фқзии бинҳмои валади Фособаҳи ҷузом , Флои илўмни ало нафса , ва ман аҳтҷми явми алсбту алорбъоءи Фособаҳи взҳи Флои илўмни ало нафса . »

یعنی فی حال الحیض، و حرامست بر وی نماز کردن و روزه داشتن، اما روزه را قضا باید کردن و نماز نه، که زنی از عایشه پرسید ما بال الحائض تقضی الصوم و لا تقضی الصلاة؟ فقالت لها أحروریة انت قالت لست بحروریة، و لکنّی اسأل. فقالت کان یصیبنا ذلک علی عهد رسول اللَّه فتؤمر بقضاء الصوم و لا نؤمر بقضاء الصلاة. و حرامست بر مرد رسیدن بحائض و مباشرت با وی که مصطفی گفت: «من وطی‌ء امرأته و هی حائض فقضی بینهما ولد فاصابه جذام، فلا یلومنّ الّا نفسه، و من احتجم یوم السبت و الاربعاء فاصابه وضح فلا یلومنّ الا نفسه.»

Пас агар мубошират кунад дар ҳоли ҳайзи ҳаддӣ воҷиб нашавад , аммо куффорат бар вай лозим ояд , агар дар абтдоء ҳайз бошад як динор бсдқаҳ диҳад , ва агар дар охир буд ним динор , чунонк дар хабараст : ва ин қавли қадим шофиӣаст . Аммо бқўли ҷадид бар ваии ҳеҷ чиз лозим наёяд аз куффорат , аммо буза кор шавад , ҳамчунонк мубоширати бмўзъи макрӯҳ на бмҳли ҳрс ки ҳаромасту мӯҷиб куффорат нест , ӣнҷо ҳамчунонаст .

پس اگر مباشرت کند در حال حیض حدّی واجب نشود، اما کفّارت بر وی لازم آید، اگر در ابتداء حیض باشد یک دینار بصدقه دهد، و اگر در آخر بود نیم دینار، چنانک در خبرست: و این قول قدیم شافعی است. اما بقول جدید بر وی هیچ چیز لازم نیاید از کفارت، اما بزه کار شود، همچنانک مباشرت بموضع مکروه نه بمحل حرث که حرام است و موجب کفارت نیست، اینجا همچنانست.

Ва зани ҳоизро раво бошад ки зикр худо кунад ,у ҳайзи эшонро куффорат гуноҳонасту злки Фимо

و زن حائض را روا باشد که ذکر خدا کند، و حیض ایشان را کفّارت گناهان است و ذلک فیما

Рӯй ани ъоӣшаҳи қолати қоли расӯли аллоҳи слии аллоҳи алайҳу ?алау силам « мо ман амрأаҳи тҳизи алои кони ҳайзҳо куффораи лмои мзии ман зунубҳо ,у ани қолати аввали явми ҳозти алҳмди аллоҳи алии кули ҳолу астғФри аллоҳи ман кули занби кутуби аллоҳи лҳои броءаҳи ман алнору ҷўозои алии алсроту أмонои ман алъзоб »

روی عن عائشة قالت قال رسول اللَّه صلّی اللَّه علیه و آله و سلم «ما من امرأة تحیض الا کان حیضها کفارة لما مضی من ذنوبها، و ان قالت اول یوم حاضت الحمد اللَّه علی کل حال و استغفر اللَّه من کل ذنب کتب اللَّه لها براءة من النار و جوازا علی الصراط و أمانا من العذاب»

Фоътзлўои алнсоءи фии алмҳиз . . . Алоиаҳ . Чун ин оя омад занонро дар замони ҳайз аз хонҳо берун карданд , ҷамоатӣ омаданд аз аъроб Мадина гуфтанд ё расӯли аллоҳи сармо сахтаст ,у ҷомаи андак ,у занони ҳоиз аз хона берун кардаем агар ҷома боишон диҳеми мо сармо ёбем , ва агар надиҳем эшон биринҷ оянд , чаканем ки дармондем ? Мустафои слии аллоҳи алайҳу ?ала ва силам гуфт шуморо нафармуданд ки эшонро аз хонҳо бадар кунед , шуморо фармуданд ки маҷомеъат эшон макунед ,у сабаби он буд ки ҷуҳудону габрон аз занони хеш дар ҳоли ҳайз парҳез мекарданду фарои ҳеҷ кор намегузоштанд ,у тарсоён бар акси ин маҷомеъат мекарданд ва аз ҳайз намеандешеданд , раби Алъоламин ин умматро роҳи миёнаи баргузед . Ва хайри аломўр аўсотҳо гуфт чунонк габрон ва ҷуҳудон кунанд набояд кард , ва чунонк тарсоён кунанд ҳам на .

فَاعْتَزِلُوا النِّساءَ فِی الْمَحِیضِ... الآیة. چون این آیة آمد زنان را در زمان حیض از خانها بیرون کردند، جماعتی آمدند از اعراب مدینه گفتند یا رسول اللَّه سرما سخت است، و جامه اندک، و زنان حائض از خانه بیرون کرده‌ایم اگر جامه بایشان دهیم ما سرما یابیم، و اگر ندهیم ایشان برنج آیند، چکنیم که درماندیم؟ مصطفی صلّی اللَّه علیه و آله و سلم گفت شما را نفرمودند که ایشان را از خانها بدر کنید، شما را فرمودند که مجامعت ایشان مکنید، و سبب آن بود که جهودان و گبران از زنان خویش در حال حیض پرهیز میکردند و فرا هیچ کار نمی‌گذاشتند، و ترسایان بر عکس این مجامعت میکردند و از حیض نمی‌اندیشیدند، رب العالمین این امت را راه میانه برگزید. و خیر الامور اوساطها گفت چنانک گبران و جهودان کنند نباید کرد، و چنانک ترسایان کنند هم نه.

« аФълўои кули шайъи ءи алои алҷмоъ »

«افعلوا کل شی‌ء الّا الجماع»

Ин лафз хабарасту ани Оишаи рз : ани расӯли аллоҳи слии аллоҳи алайҳу ?алау силами қоли ноўлинии алхмраҳи Фқлти ании ҳоизи Фқоли ани ҳизтки листи фии ядак ,у сӣлти Оиша : ҳилли тأкли алмрأаҳи маъаи завҷҳоу ҳаии томт ? қолати нъми кони расӯли аллоҳи идъўнии Фокли маъаа ,у анои ъорк ,у кони иأхзи алърқи Фиқсми алии фӣа Фоътрқ манеҳ , сами азъаҳи Фиأхз , Фиътрқ манеҳу изъи Фмаҳи ҳайси вазъати Фмии ман алқдҳу идъўои болшроби Фиқсми алии фӣа қабл ан ишрб манеҳ Фохзаҳ Фошрб манеҳ сами азъаҳи Фиأхзаҳ Фишрб манеҳу изъи Фмаҳи ҳайси вазъати Фмии ман алърқу идъўои болшроби Фиқсми алии фӣа қабл ан ишрб манеҳ алқдҳ .

این لفظ خبر است و عن عایشه رض: ان رسول اللَّه صلّی اللَّه علیه و آله و سلم قال ناولینی الخمرة فقلت انی حائض فقال ان حیضتک لیست فی یدک، و سئلت عایشه: هل تأکل المرأة مع زوجها و هی طامت؟ قالت نعم کان رسول اللَّه یدعونی فآکل معه، و انا عارک، و کان یأخذ العرق فیقسم علی فیه فاعترق منه، ثم اضعه فیأخذ، فیعترق منه و یضع فمه حیث وضعت فمی من القدح و یدعوا بالشراب فیقسم علیّ فیه قبل ان یشرب منه فآخذه فاشرب منه ثم اضعه فیأخذه فیشرب منه و یضع فمه حیث وضعت فمی من العرق و یدعوا بالشراب فیقسم علی فیه قبل ان یشرب منه القدح.

Ва дар хабараст ки : Оиша бо расӯли худо дар як ҷомаи хуфта буд , ногоҳ Оиша аз ҷой бурҷаст . Расӯл гуфт чаҳ расед туро ? магар ҳайз расед ? гуфт оре расӯл гуфт : азор бар банди устувор ва ба ҷойгоҳи хеши бози ой .

و در خبرست که: عایشه با رسول خدا در یک جامه خفته بود، ناگاه عایشه از جای برجست. رسول گفت چه رسید ترا؟ مگر حیض رسید؟ گفت آری رسول گفت: ازار بر بند استوار و به جایگاه خویش باز آی.

Ва лои тқрбўҳн ҳатто итҳрни алоиаҳ . . . Бтшдиди то ваҳо қроءаҳи абӯи бикру ъосму Ҳамза ва ксоиӣаст , маънӣ онаст ки гирди эшон бмҷомъти мгрдид то он гуҳ ки ғусл кунанд аз ҳайзи хеш . Боқии қроءаҳи бтхФиФи тоу зм ҳо хонанд ҳатто итҳрн яъне бо эшон наздикӣ макунед то аз рафтани хӯни ҳайз пок карданд , ба баридани хӯни ҳайз .

وَ لا تَقْرَبُوهُنَّ حَتَّی یَطْهُرْنَ الآیة... بتشدید طا و ها قراءة ابو بکر و عاصم و حمزه و کسایی است، معنی آنست که گرد ایشان بمجامعت مگردید تا آن گه که غسل کنند از حیض خویش. باقی قراءة بتخفیف طا و ضم ها خوانند حَتَّی یَطْهُرْنَ یعنی با ایشان نزدیکی مکنید تا از رفتن خون حیض پاک کردند، به بریدن خون حیض.

Ва уламоро ихтилофаст дар маҷомеъати баъд аз он ки ҳайз бурӣда шавад ,у пеш аз ғусл , мазҳаб шофиӣ онасту ҷамоатии азими уламо бар онанд ки чун ҳайз бурӣда шуд то ғусл накунанд ё таяммум агар об наёбанд , ҳалол нест расӣдани буи , пас гуфт Фإзои ттҳрн эй ағтслн чун поки гаштанду хештанро шастанд бғсл .

و علما را اختلاف است در مجامعت بعد از آن که حیض بریده شود، و پیش از غسل، مذهب شافعی آنست و جماعتی عظیم علما بر آنند که چون حیض بریده شد تا غسل نکنند یا تیمم اگر آب نیابند، حلال نیست رسیدن بوی، پس گفت فَإِذا تَطَهَّرْنَ ای اغتسلن چون پاک گشتند و خویشتن را شستند بغسل.

Фأтўҳни ман ҳайси أмркми аллоҳи алоиаҳ . . . Боишон мерасед агар хоҳед аз онҷо ки худо фармуд шуморо , яъне аз онҷо ки фарзанди равед , маънии дигари Фأтўҳни ман ҳайси أмркми аллоҳ боишон мерасед , аз он рӯзӣ ки аллоҳ фармуд шуморо , яъне бо ақди никоҳ ва дар замони тҳр , на дар ҳоли фуҷур ва на дар айёми ҳайз , ки чун втӣ дар ҳол ҳайз равад бим он бошад ки фарзанди сиёҳ рӯй ояд , кома

فَأْتُوهُنَّ مِنْ حَیْثُ أَمَرَکُمُ اللَّهُ الآیة... بایشان می‌رسید اگر خواهید از آنجا که خدا فرمود شما را، یعنی از آنجا که فرزند روید، معنی دیگر فَأْتُوهُنَّ مِنْ حَیْثُ أَمَرَکُمُ اللَّهُ بایشان می‌رسید، از آن روزی که اللَّه فرمود شما را، یعنی با عقد نکاح و در زمان طهر، نه در حال فجور و نه در ایام حیض، که چون وطی در حال حیض رود بیم آن باشد که فرزند سیاه روی آید، کما

Рӯй ани рҷлоу амрأаҳи фии айёми сулаймони бен Довӯди ахтсмои фии валади лҳмои асвади Фқолти алмрأаҳи ҳўи мнку абии алрҷл , Фқоли сулаймони ҳилли ҷомеаҳо фии алмҳиз ? қоли нъм , қоли ҳўи лаку анмои суди аллоҳи виҷҳаи ъқўбаҳи лФълкмо , қоли ибни кисони Фأтўҳни ман ҳайси أмркми аллоҳи алоиаҳ . . . Яъне лои тأтўҳни соӣмоту лои мӯътакифот ,у лои муҳаррамот ,у ақрбўҳну ғшёнҳни лаками ҳалол .

روی ان رجلا و امرأة فی ایام سلیمان بن داود اختصما فی ولد لهما اسود فقالت المرأة هو منک و ابی الرجل، فقال سلیمان هل جامعتها فی المحیض؟ قال نعم، قال هو لک و انما سوّد اللَّه وجهه عقوبة لفعلکما، قال ابن کیسان فَأْتُوهُنَّ مِنْ حَیْثُ أَمَرَکُمُ اللَّهُ الآیة... یعنی لا تأتوهن صائمات و لا معتکفات، و لا محرمات، و اقربوهن و غشیانهن لکم حلال.

Агар касе хоҳад ки адаби мубоширати бидонад , аввал бояд ки буридӣ фаро пеш дорад , чунонк дар хабараст аз мъонқаҳу млоъбаҳу дасти фаро гирифтан ва бар мосидну тқбил кардан ва дар ҳоли мубошират рӯй аз қибла бигардонад ,у бисми аллоҳ бигӯед , ва ин дуо бар хонд : « аллоҳами ҷнбнои алшитону ҷанби алшитони мо рзқтно » ва таъҷил накунад ки Мустафо гуфт : азои ҷомеъи аҳдкми амрأтаҳи Флои иъҷлҳо , ?фони лҳни ҳоҷаи кҳоҷткм

اگر کسی خواهد که ادب مباشرت بداند، اول باید که بریدی فرا پیش دارد، چنانک در خبر است از معانقه و ملاعبه و دست فرا گرفتن و بر ماسیدن و تقبیل کردن و در حال مباشرت روی از قبله بگرداند، و بسم اللَّه بگوید، و این دعا بر خواند: «اللهم جنبنا الشیطان و جنب الشیطان ما رزقتنا» و تعجیل نکند که مصطفی گفت: اذا جامع احدکم امرأته فلا یعجلها، فان لهن حاجة کحاجتکم

Ва азл накунад , ки Мустафоро аз азл пурседанд гуфт : злки алўоди алхФӣ ,у телаи азои алмўؤдаҳи сӣлт

و عزل نکند، که مصطفی را از عزل پرسیدند گفت: ذلک الواد الخفی، و تلا اذا الموؤدة سئلت‌

Магар ки мўтўӣаҳи канизак вай бошад , ё канизак дайгарӣ бизанӣ карда , ё ҳура буду дастурӣ азл дода , ва кроҳитаст дар урати зани нгрстн ,у фарзандро аз он бим тмс бошад ,у бҳичи ҳоли сари хеш бо сари аҳли худ беруни надиҳад , ки Мустафои слии аллоҳи алайҳу ?ала ва силам гуфт : ани аъзам аломонаҳ ъанд аллоҳи явми алқимаҳ ва рӯй шар аннос ъанд аллоҳи манзалаи явми алқимаҳ , алрҷли иФзии илои амрأтаҳу тФзии илайҳ , сами иншри сарҳо » .

مگر که موطوئه کنیزک وی باشد، یا کنیزک دیگری بزنی کرده، یا حرّه بود و دستوری عزل داده، و کراهیت است در عورت زن نگرستن، و فرزند را از آن بیم طمس باشد، و بهیچ حال سر خویش با سرّ اهل خود بیرون ندهد، که مصطفی صلّی اللَّه علیه و آله و سلم گفت: ان اعظم الامانة عند اللَّه یوم القیمة و روی شر الناس عند اللَّه منزلة یوم القیمة، الرجل یفضی الی امرأته و تفضی الیه، ثم ینشر سرّها».

إни аллоҳи иҳби алтўобини алоиаҳ . . . Дӯст дорад худои бозгрдонндгонро яъне эшон ки аз ширк бо имон гирданд ва дар имон аз маъсият бо тоъат гирданд , ва дар тоъат аз риё бо ихлос карданд , ва дар ихлос аз халқ бо ҳақ карданд , пас муъмин агар чаҳ мутӣъ бошаду мухлис , вайро аз тўбт чора нест . Азинҷо гуфт раби Алъоламин :у тўбўои إлии аллоҳи ҷмиъои أиҳои алмؤмнўни лълкм тФлҳўн гуфтаанд тўбт бар се ртбтаст : аввали тўбт , пас инобат , пас аўбт , ҳар ки аз бими уқубат тавба кунад ӯро тоӣб гӯйанд ва ҳар ки умеди савобро тавба кунад ӯро мниб гӯйанд ва ҳар ки фармону иҷлоли ҳақро тавба кунад ӯро аўоб гӯйанд тавбаи сифат муъминонаст ,у тўбўои إлии аллоҳи ҷмиъои أиҳои алмؤмнўн , инобати сифати мқрбонсту ҷоءи бқлби мниби аўбти сифат пайғомбаронаст нъми алъбди إнаҳи أўобу иҳб алмтҳрин мегуяд худоӣ дӯст дорад поконро , эшон ки аз наҷосот бипарҳезанд , ва худро аз хбоӣси ҳдсу ҷиноят таҳорат диҳанд , то ҳазрати намозро бшоинд . Қоли абӯи алъолӣау Муҳамади бен каъб : аммо алттҳри болмоءи Фҳсн ,у локини иҳби алмттҳрини ман алзнўб . Хабарии ҷомеъ ки ббъзии азин оят таъаллуқ дорад : ривоят кунанд ки Мустафои рӯзӣ дар ҳуҷраи Оиша буд , занӣ омад ва таомӣ оварад , ки мардии Ансории фиристода буд , расӯл худо гуфт : ҳзаҳи ҳнтаҳи маъмӯлаи блҳми тсмиҳои алоъоҷми Ҳарисаи ъўзниҳои аллоҳи таъолии ман алхмр

إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ التَّوَّابِینَ الآیة... دوست دارد خدای بازگردانندگان را یعنی ایشان که از شرک با ایمان گردند و در ایمان از معصیت با طاعت گردند، و در طاعت از ریا با اخلاص کردند، و در اخلاص از خلق با حق کردند، پس مؤمن اگر چه مطیع باشد و مخلص، وی را از توبت چاره نیست. ازینجا گفت رب العالمین: وَ تُوبُوا إِلَی اللَّهِ جَمِیعاً أَیُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ گفته‌اند توبت بر سه رتبت است: اول توبت، پس انابت، پس اوبت، هر که از بیم عقوبت توبه کند او را تائب گویند و هر که امید ثواب را توبه کند او را منیب گویند و هر که فرمان و اجلال حق را توبه کند او را اوّاب گویند توبه صفت مؤمنان است، وَ تُوبُوا إِلَی اللَّهِ جَمِیعاً أَیُّهَا الْمُؤْمِنُونَ، انابت صفت مقربانست وَ جاءَ بِقَلْبٍ مُنِیبٍ اوبت صفت پیغامبران است نِعْمَ الْعَبْدُ إِنَّهُ أَوَّابٌ و یُحِبُّ الْمُطَّهِّرِینَ میگوید خدای دوست دارد پاکان را، ایشان که از نجاسات بپرهیزند، و خود را از خبائث حدث و جنایت طهارت دهند، تا حضرت نماز را بشایند. قال ابو العالیة و محمد بن کعب: اما التطهّر بالماء فحسن، و لکن یحب المتطهرین من الذنوب. خبری جامع که ببعضی ازین آیت تعلق دارد: روایت کنند که مصطفی روزی در حجره عایشه بود، زنی آمد و طعامی آورد، که مردی انصاری فرستاده بود، رسول خدا گفت: هذه حنطة معمولة بلحم تسمّیها الاعاجم هریسة عوّضنیها اللَّه تعالی من الخمر

Ва меҳтарони саҳобаи хлФоء ва рошидину аъиммаи дайн ҳозир буданд , расӯли худои дасти муборак фароз кард , шикаста бар оварад то тановул кунад ин чанд клмт дар он ҳол бигуфт : ҳббти илои ман днёкми слос : алтибу алнсоءу қурраи Айнии фии алслоаҳ

و مهتران صحابه خلفاء و راشدین و ائمه دین حاضر بودند، رسول خدا دست مبارک فراز کرد، شکسته بر آورد تا تناول کند این چند کلمت در آن حال بگفت: حببت الی من دنیاکم ثلاث: الطیب و النساء و قرة عینی فی الصلاة

Абӯи бикри садиқи мувофиқати Мустафоро шикаста баровард ва гуфт :у анои аҳби минҳои слосо ё расӯли аллоҳ : алнзри алику инфоқи алмоли алейку тлоўаҳи мо анзли алик . Умри хитоб ҳамчунин луқма бардошт гуфт : «у анои аҳби минҳои слосои умарои бмърўФу нҳёи ани мункиру ҳдои ақимаҳи аллоҳи ъзу ҷл . Усмони ъФон низ шикастаи бардошт . Ва гуфт : анои аҳби минҳои слосо : атъоми алҷўъону ксўаҳи алърёну алслоаҳи боллилу анноси ниёам » алии Муртазо ъ низ мувофиқат карду луқмаи бардошт , гуфт :у анои аҳби аизои слосо : қрии алзиФ ,у алсўми фии самими алсиФ ,у алзрби байни ядии расӯли аллоҳи болсиФ .

ابو بکر صدّیق موافقت مصطفی را شکسته برآورد و گفت: و انا احب منها ثلاثا یا رسول اللَّه: النظر الیک و انفاق المال علیک و تلاوة ما انزل الیک. عمر خطاب همچنین لقمه برداشت گفت: «و انا احب منها ثلاثا امرا بمعروف و نهیا عن منکر و حدا اقیمه اللَّه عز و جل. عثمان عفان نیز شکسته برداشت. و گفت: انا احب منها ثلاثا: اطعام الجوعان و کسوة العریان و الصلاة باللیل و الناس نیام» علی مرتضی ع نیز موافقت کرد و لقمه برداشت، گفت: و انا احب ایضا ثلاثا: قری الضیف، و الصوم فی صمیم الصیف، و الضرب بین یدی رسول اللَّه بالسیف.

Ҷабраили амин ъ , пайки ҳазрати раби Алъоламин он соъат дар омад , ва бмсоъдт гуфт :у анои аҳби минҳои слсо : ғарси алошҷору қатли алкФору сқии алأброр »

جبرئیل امین ع، پیک حضرت ربّ العالمین آن ساعت در آمد، و بمساعدت گفت: و انا احب منها ثلثا: غرس الاشجار و قتل الکفار و سقی الأبرار»

Ҷбрили амини босмони буришад , ҳам дар соъаҳ фурӯд омад ,у пайғоми малики ҷл ҷалола оварад ки

جبریل امین بآسمان برشد، هم در ساعة فرود آمد، و پیغام ملک جل جلاله آورد که

ё расӯли аллоҳ , аллоҳи иқрӣки ассалом ,у иқўл :у анои аҳби минҳои слсо « тавбаи алтоӣбин ,у тҳораҳи алмттҳрину дъўаҳи алмзтрин . »

یا رسول اللَّه، اللَّه یقرئک السلام، و یقول: و انا احب منها ثلثا «توبة التائبین، و طهارة المتطهرین و دعوة المضطرین.»

Қавла : нсоؤкми ҳрси лаками ин оят дар шаън қавмӣ омад аз аҳли Мадина ки ҳам шаҳрёни эшон ки ҷуҳудон буданд эшонро гуфтанд ҳар кас ки бизан хеш расад аз пас вай дар маҳали ҳрс , фарзанд аҳвал ояд , мусулмонон аз бими он аз он феъл тҳрҷ карданд ин оят омад أнии шӣтми алоиаҳ . . . Азои кони фии мأтии воҳид яъне ки чун расед бизан онҷо буд ки фарзанди равед чунонк хоҳӣ мебошад . Ани ибни аббоси рзи қол : « лои икўни алҳрси алои ҳайси икўни алнбот »у ани умри қоли расӯли аллоҳи слии аллоҳи алайҳу ?алау силам « ани аллоҳи лои истҳиии ман алҳақ , лои тأтўои алнсоءи фии идбори ҳн »

قوله: نِساؤُکُمْ حَرْثٌ لَکُمْ این آیت در شأن قومی آمد از اهل مدینه که هم شهریان ایشان که جهودان بودند ایشان را گفتند هر کس که بزن خویش رسد از پس وی در محل حرث، فرزند احول آید، مسلمانان از بیم آن از آن فعل تحرّج کردند این آیت آمد أَنَّی شِئْتُمْ الآیة... اذا کان فی مأتی واحد یعنی که چون رسید بزن آنجا بود که فرزند روید چنانک خواهی می‌باشد. عن ابن عباس رض قال: «لا یکون الحرث الّا حیث یکون النبات» و عن عمر قال رسول اللَّه صلّی اللَّه علیه و آله و سلم «ان اللَّه لا یستحیی من الحق، لا تأتوا النساء فی ادبار هن»

Ва қоли слии аллоҳи алайҳу ?алау силами лои инзри аллоҳи ъзу ҷли илои раҷули ?утии рҷло ӯ амрأаҳи фии дбрҳо »у қол « малъуни ман ?утии амрأтаҳи фии дбрҳо »

و قال صلّی اللَّه علیه و آله و سلم لا ینظر اللَّه عز و جل الی رجل اتی رجلا او امرأة فی دبرها» و قال «ملعون من اتی امرأته فی دبرها»

Ва қдмўо лأнФскм гуфтаанд ин тсмитасту дуои буқати мубошират ,у злки мо

وَ قَدِّمُوا لِأَنْفُسِکُمْ گفته‌اند این تسمیت است و دعا بوقت مباشرت، و ذلک ما

Рӯй ан алнабӣ слии аллоҳи алайҳу ?алау силами қол « азои ?ераади аҳдкми ани иأтии аҳлаи Флиқл : « бисмии аллоҳи аллоҳами ҷнбнои алшитону ҷанби алшитони мо рзқно » ?фони қадари бинҳмои валади лами израҳи шайтон »

روی عن النبی صلّی اللَّه علیه و آله و سلم قال «اذا اراد احدکم ان یأتی اهله فلیقل: «بسم اللَّه اللهم جنبنا الشیطان و جنّب الشیطان ما رزقنا » فان قدر بینهما ولد لم یضره شیطان»

Ва гуфтаанд маънӣу қдмўои лأнФскми талаб фарзандаст ва эшонро аз пеши фаро фиристодан , чунонк дар хабар аст

و گفته‌اند معنی وَ قَدِّمُوا لِأَنْفُسِکُمْ طلب فرزند است و ایشان را از پیش فرا فرستادن، چنانک در خبر است

« ман қадами салосаи ман алўлди лами иблғўои алҳнс . Лами тмсаҳи алнори алои тҳлаҳи алқсм , Фқил ё расӯли аллоҳу аснон ? қолу аснон . Фзннои анаи луи қили воҳид , лқоли воҳид .

«من قدّم ثلاثة من الولد لم یبلغوا الحنث. لم تمسّه النار الا تحلّة القسم، فقیل یا رسول اللَّه و اثنان؟ قال و اثنان. فظننا انه لو قیل واحد، لقال واحد.

Ва иқоли қдмўои лأнФскми ани иъмли ллаҳи субҳонаи бмои иҳбу ирзӣу атқўои аллоҳ . Фимои амркм бау нҳокми анҳу . Ва аълмўои أнкми млоқўаҳи Фиҷзикми боъмолкму башари алмؤмнини болҷнаҳ .

و یقال قَدِّمُوا لِأَنْفُسِکُمْ ان یعمل للَّه سبحانه بما یحبّ و یرضی وَ اتَّقُوا اللَّهَ. فیما امرکم به و نهاکم عنه. وَ اعْلَمُوا أَنَّکُمْ مُلاقُوهُ فیجزیکم باعمالکم وَ بَشِّرِ الْمُؤْمِنِینَ بالجنة.

Ва лои тҷълўои аллоҳи арзаи лأимонкми алоиаҳ . . Арзаи он чиз буд ки миёни туу миёни корӣ дар ояд то туро аз он кор боз дорад . Мегуяд савганд хӯрдани баноми ман арзаи мсозид то хештанро боз доред аз некӯкорӣ , яъне савганд махӯред бар корӣ карданӣ ки он накунем , ё бар корӣ нокарданӣ ки он кунем . Ва ин чунин савганд хӯрдан маъсиятаст ,у рости доштани он маъсият ,у дурӯғ кардан он воҷиб ,у куффорат додани фариза .

وَ لا تَجْعَلُوا اللَّهَ عُرْضَةً لِأَیْمانِکُمْ الآیة.. عرضه آن چیز بود که میان تو و میان کاری در آید تا ترا از آن کار باز دارد. میگوید سوگند خوردن بنام من عرضه مسازید تا خویشتن را باز دارید از نیکوکاری، یعنی سوگند مخورید بر کاری کردنی که آن نکنیم، یا بر کاری ناکردنی که آن کنیم. و این چنین سوگند خوردن معصیت است، و راست داشتن آن معصیت، و دروغ کردن آن واجب، و کفارت دادن فریضه.

Қол алнабӣ слии аллоҳи алайҳу ?алау силам « ман ҳлФи алии ямини Фрأиғайриҳо хирои минҳо , Флиأти алзии ҳўи хайру ликФри ани ямина . »

قال النبی صلی اللَّه علیه و آله و سلم «من حلف علی یمین فرأی غیرها خیرا منها، فلیأت الذی هو خیر و لیکفّر عن یمینه.»

Клбӣ гуфт ин оят дар шаъни абди аллоҳи бен равоҳа омад ки аз домоди хеши бхўоҳри бшири бен алнъмон алонсорӣ бибаред ва савганд хӯрд ки бо вай сухан нагӯям , ва дар пеш вай нарӯм , ва дар салоҳи ваии нкўшм ва ӯро бо хасмон ӯ ва бо бародарон ӯ сулҳ надаҳум ,у ббҳонаҳи савганд бо вай наме пайваст . То раби Алъоламин ин оят фиристод ,у Мустафои слии аллоҳи алайҳу ?алау силам бар вай хонд , Фрҷъи ъмои кони алайҳ . Мақотил ҳён гуфт абӯи бикри садиқи савганд ёд кард бо писари хеши абди арраҳмон на пайвандад , ва бо вай некуӣ накунад то он гуҳ ки мусулмон шавад . Раби Алъоламин дар шаъни ваии ин оят фиристод . Ва иқоли фии қавлаи таъолии أни тбрўо . Маъноаи лдФъи ани тбрўои ФҳзФи алмзоФ ,у қайии алмзоФи илайҳи мақомаи кқўлаҳи таъолӣу сӣли алқриаҳу ашбоҳаҳ .

کلبی گفت این آیت در شأن عبد اللَّه بن رواحه آمد که از داماد خویش بخواهر بشیر بن النعمان الانصاری ببرید و سوگند خورد که با وی سخن نگویم، و در پیش وی نروم، و در صلاح وی نکوشم و او را با خصمان او و با برادران او صلح ندهم، و ببهانه سوگند با وی نمی‌پیوست. تا رب العالمین این آیت فرستاد، و مصطفی صلی اللَّه علیه و آله و سلم بر وی خواند، فرجع عما کان علیه. مقاتل حیان گفت ابو بکر صدیق سوگند یاد کرد با پسر خویش عبد الرحمن نه پیوندد، و با وی نیکویی نکند تا آن گه که مسلمان شود. رب العالمین در شأن وی این آیت فرستاد. و یقال فی قوله تعالی أَنْ تَبَرُّوا. معناه لدفع ان تبرّوا فحذف المضاف، و قیم المضاف الیه مقامه کقوله تعالی وَ سْئَلِ الْقَرْیَةَ و اشباهه.

Лои иؤохзкми аллоҳи боллғўи фии أимонкми лағви савганди ан буд ки номӣ аз номҳои худованд аз забон касе бсўгнд берун ояд , башитоб , ё бар одат , ё дар ҳоли ғазабу зҷр ,у вайро дар он қасду азм савганд набӯд . Чунонк одатаст арабро дар назми сухан ки ронанд гӯйанд « лоу аллоҳ , балӣу аллоҳ » . Ва локини иؤохзкми бмои касбати қлўбкми ин касбат гуфт ва он « ъқдтми алأимон » ки дар сӯра алмоӣдаҳ гуфт . Ва гуфтаанд : ки лағви савганди он буд ки савганд ёд кунад бар корӣ , ва чунон донаду пиндорад ки дар он рост гӯйаст , пас бар хилофи он буд ки пиндошт ва донист . Раб алъзт гуфт шуморо нагирам бойени савганд ,у буза на бар шумо ва на кФортӣ , локини бони гирам ки савганд ёд кунед бар корӣ ва донед ки дурӯғасту қасди он дурӯғ доред дар дил , ва бар забони ин чунин савганди сабаб уқубатасту мӯҷиби куффорат . Уқубат онаст ки Мустафо гуфт : « ман ҳлФи алии ямину ҳўи фоҷири лиқтъи баҳои моли амрии мусаллами лақии аллоҳи ъзу ҷлу ҳўи алайҳи ғазабон . »

لا یُؤاخِذُکُمُ اللَّهُ بِاللَّغْوِ فِی أَیْمانِکُمْ لغو سوگند ان بود که نامی از نامهای خداوند از زبان کسی بسوگند بیرون آید، بشتاب، یا بر عادت، یا در حال غضب و ضجر، و وی را در آن قصد و عزم سوگند نبود. چنانک عادت است عرب را در نظم سخن که رانند گویند «لا و اللَّه، بلی و اللَّه». وَ لکِنْ یُؤاخِذُکُمْ بِما کَسَبَتْ قُلُوبُکُمْ این کسبت گفت و آن «عَقَّدْتُمُ الْأَیْمانَ» که در سورة المائدة گفت. و گفته‌اند: که لغو سوگند آن بود که سوگند یاد کند بر کاری، و چنان داند و پندارد که در آن راست گوی است، پس بر خلاف آن بود که پنداشت و دانست. رب العزت گفت شما را نگیرم باین سوگند، و بزه نه بر شما و نه کفارتی، لکن بآن گیرم که سوگند یاد کنید بر کاری و دانید که دروغ است و قصد آن دروغ دارید در دل، و بر زبان این چنین سوگند سبب عقوبت است و موجب کفارت. عقوبت آنست که مصطفی گفت: «من حلف علی یمین و هو فاجر لیقطع بها مال امرئ مسلم لقی اللَّه عز و جل و هو علیه غضبان.»

Ва ҷоءи аъробии ило алнабӣ слии аллоҳи алайҳу ?алау силами Фқол ё расӯли аллоҳи мо алкбоӣр ? қоли алошроки биллоҳ , қоли сами мо зо ? қоли ъқўқи алўолдин . Қоли сами мо зо ? қоли сами алимини алғмўс . »

و جاء اعرابی الی النبی صلّی اللَّه علیه و آله و سلم فقال یا رسول اللَّه ما الکبائر؟ قال الاشراک باللّه، قال ثم ما ذا؟ قال عقوق الوالدین. قال ثم ما ذا؟ قال ثم الیمین الغموس.»

Қили ллшъбии мо алимини алғмўс ? қоли аллтии иқттъи баҳои моли амрӣу ҳўи фӣҳо козиб .

قیل للشعبی ما الیمین الغموس؟ قال اللتی یقتطع بها مال امرئ و هو فیها کاذب.

Ва рӯй анаи қоли слии аллоҳи алайҳу ?алау силам « алимини алФоҷраҳи тдъи алдёри блоқъ »

و روی انه قال صلّی اللَّه علیه و آله و سلم «الیمین الفاجره تدع الدیار بلاقع»

Ва куффорат онаст ки дар сӯра алмоӣдаҳ гуфт : ФкФортаҳи إтъоми ъушраи масокини алоиаҳ . . . Бандае озод кунад , ё даҳ дарвешро таом диҳад ҳар якеро мадӣ , ё эшонро ҷома кунад ҳар якеро пероҳанӣ , ё азори пое , ё дасторӣ , ё кулоҳӣ , ва дар аътоқу атъом ва ксўаҳ мухайяраст , он яке ки хоҳад медиҳад , пас агар дарвеш буд ва мол надошта бошад се рӯз рӯза дорад пайваста ё гусаста чунонк хоҳад . Ва бидон ки савганд аз касе дуруст ояд ки мукаллаф буд ва низ бтўъи хеши савганд ёд кунад , ва дар он на макра буд , ки Мустафои слии аллоҳи алайҳу ?ала ва силам гуфт : « лӣси алии мақҳури ямин »

و کفّارت آنست که در سورة المائدة گفت: فَکَفَّارَتُهُ إِطْعامُ عَشَرَةِ مَساکِینَ الآیة... بنده‌ای آزاد کند، یا ده درویش را طعام دهد هر یکی را مدّی، یا ایشان را جامه کند هر یکی را پیراهنی، یا ازار پایی، یا دستاری، یا کلاهی، و در اعتاق و اطعام و کسوة مخیرست، آن یکی که خواهد میدهد، پس اگر درویش بود و مال نداشته باشد سه روز روزه دارد پیوسته یا گسسته چنانک خواهد. و بدان که سوگند از کسی درست آید که مکلف بود و نیز بطوع خویش سوگند یاد کند، و در آن نه مکره بود، که مصطفی صلّی اللَّه علیه و آله و سلم گفت: «لیس علی مقهور یمین»

Ва ақди савганд ки баста шавад баномҳои худоӣу сифоти ваии ъзи ҷалола баста шавад , ҳар чаҳ берун аз онаст аз махлуқоту муҳаддисоти савганд на бандад , ва кроҳит бошад бони савганди ёд кардан . Қоли алшоФъӣ :у ахшии ани икўни мъсиаҳ .

و عقد سوگند که بسته شود بنامهای خدای و صفات وی عز جلاله بسته شود، هر چه بیرون از آنست از مخلوقات و محدثات سوگند نه بندد، و کراهیت باشد بآن سوگند یاد کردن. قال الشافعی: و اخشی ان یکون معصیة.

Рӯй абии умри қол , қоли расӯли аллоҳи слии аллоҳи алайҳу ?алау силам « ман кони ҳолФои Флои иҳлФи алои биллоҳ »

روی ابی عمر قال، قال رسول اللَّه صلّی اللَّه علیه و آله و سلم «من کان حالفا فلا یحلف الّا باللّه»

Ва ани абии ҳрираҳи рзи қол , қоли расӯли аллоҳи слии аллоҳи алайҳу ?алау силам : « лои тҳлФўои бобоӣкму лои болондод ,у лои тҳлФўои алои биллоҳ ,у лои тҳлФўои биллоҳи алоу антми содқўн » .

و عن ابی هریره رض قال، قال رسول اللَّه صلّی اللَّه علیه و آله و سلم: «لا تحلفوا بآبائکم و لا بالانداد، و لا تحلفوا الّا باللّه، و لا تحلفوا باللّه الّا و انتم صادقون».

Ва қоли слии аллоҳи алайҳу ?алау силам : « ман ҳлФи анаи барии ءи ман алислом , ?фони кони козбои Фқди қоли кФро ,у ани кони содқои Флни ирҷъи илои алисломи солмо »

و قال صلّی اللَّه علیه و آله و سلم: «من حلف انه بری‌ء من الاسلام، فان کان کاذبا فقد قال کفرا، و ان کان صادقا فلن یرجع الی الاسلام سالما»

Ва бдонки истисно дар савганд шавад ҳамчунонк дар талоқ шавад ва дар ътоқ , ва дар назр ва дар иқрор . Дар талоқ чунонаст ки зани худро гуяд « анати толқи ани шоءи аллоҳ » бойени истисно ки дар талоқи пайваст талоқ науфтад . Ва дар ътоқ онаст ки бандаи худро гуяд « анати ҳури ани шоءи аллоҳ . » озод нашавад , ва дар назр онаст ки гуяд ллаҳи алии кзои ани шоءи аллоҳи ин назр мунъақид нашавад , ва дар иқрор онаст ки гуяд « лФлони алии кзои ани шоءи аллоҳ » бойени иқрор чизе биравӣ лозим наёяд . Ҳамчунин агар савганд ёд кунад дар нафй ё дар исбот ,у истисно дар он пайвандад , чунонк суханӣ ё сукутии дароз дар миён науфтад гуяду аллоҳи лأФълни кзои ани шоءи аллоҳ ё гуяд «у аллоҳи лои аФъли кзои ани шоءи аллоҳ » ақди савганд баста нашавад .

و بدانک استثنا در سوگند شود همچنانک در طلاق شود و در عتاق، و در نذر و در اقرار. در طلاق چنانست که زن خود را گوید «انت طالق ان شاء اللَّه» باین استثنا که در طلاق پیوست طلاق نیفتد. و در عتاق آنست که بنده خود را گوید «انت حرّ ان شاء اللَّه.» آزاد نشود، و در نذر آنست که گوید للَّه علی کذا ان شاء اللَّه این نذر منعقد نشود، و در اقرار آنست که گوید «لفلان علی کذا ان شاء اللَّه» باین اقرار چیزی بروی لازم نیاید. همچنین اگر سوگند یاد کند در نفی یا در اثبات، و استثنا در آن پیوندد، چنانک سخنی یا سکوتی دراز در میان نیفتد گوید و اللَّه لأفعلن کذا ان شاء اللَّه یا گوید «و اللَّه لا افعل کذا ان شاء اللَّه» عقد سوگند بسته نشود.

Қол алнабӣ слии аллоҳи алайҳу ?алау силами ман ҳлФи алии ямини сами қоли ани шоءи аллоҳи Фқди астснӣ .

قال النبی صلّی اللَّه علیه و آله و سلم من حلف علی یمین ثم قال ان شاء اللَّه فقد استثنی.

Сами қоли фии охири алоиаҳу аллоҳи ғафури ҳалими иؤхри алъқўбаҳи ани алкоФрину алъсоаҳ ,у алҳлми ман анноси алтсбту алоноаҳ , ва ман аллоҳи аломҳол .

ثم قال فی آخر الآیة وَ اللَّهُ غَفُورٌ حَلِیمٌ یؤخر العقوبة عن الکافرین و العصاة، و الحلم من الناس التثبت و الاناة، و من اللَّه الامهال.