Қавлаи таъолӣ : ллзини иؤлўни ман нсоӣҳми алоиаҳ . . . Аз рӯй ишорати дарин оёти мавъизатӣ балиғасту насиҳатии тамоми мурооти ҳуқуқи ҳақро ҷли ҷалола , ки чун ҳақи халқро чандини вазну хатари ниҳод ки онро фармон ҷузам фиристод , ва аз бгзошти он бим дод , пас ҳақи аллоҳи сазовортар ки нигаҳ доранд , ва аз бгзошти он ба бим бошанд . Дар баъзе ахбор бияёд ки фардо дар қиёмати ҷавониро биоранд ки ҳуқуқи аллоҳ зойеъ карда бошад дар дунё , раби алъзаҳи бнъти ҳайбату иззат бо вай хитоб кунад ки шарм надоштӣ ва аз хашму сиёсати ман на тарсидӣ ? ки ҳақи ман зойеъ кардӣ ? ва онро таъзим ва шиква наниҳодӣ ? надонистӣ ки ман туро дар он тҳоўн ва тағофул медидам ? ва кард ту бар ту май шимурдам ? хзўаҳи ило алҳоўиаҳ бибаред ӯро бдўзх , ки ваии сазоӣ оташасту оташи сазои вай .

قوله تعالی: لِلَّذِینَ یُؤْلُونَ مِنْ نِسائِهِمْ الآیة... از روی اشارت درین آیات موعظتی بلیغ است و نصیحتی تمام مراعات حقوق حق را جل جلاله، که چون حق خلق را چندین وزن و خطر نهاد که آن را فرمان جزم فرستاد، و از بگذاشت آن بیم داد، پس حق اللَّه سزاوارتر که نگه دارند، و از بگذاشت آن به بیم باشند. در بعضی اخبار بیاید که فردا در قیامت جوانی را بیارند که حقوق اللَّه ضایع کرده باشد در دنیا، رب العزة بنعت هیبت و عزت با وی خطاب کند که شرم نداشتی و از خشم و سیاست من نه ترسیدی؟ که حق من ضایع کردی؟ و آن را تعظیم و شکوه ننهادی؟ ندانستی که من ترا در آن تهاون و تغافل می‌دیدم؟ و کرد تو بر تو می‌شمردم؟ خذوه الی الهاویة ببرید او را بدوزخ، که وی سزای آتش است و آتش سزای وی.

Ва ани ибни аббоси рзи ан алнабӣ қоли қоли аллоҳи ъзу ҷл « ании лсти бнозри фии ҳақи абдӣ ҳатто инзри абдии фии ҳақӣ »

و عن ابن عباس رض عن النبی قال قال اللَّه عز و جل «انی لست بناظر فی حق عبدی حتّی ینظر عبدی فی حقی»

Ва дар суҳуфаст ки аллоҳ гуфт : « анои акрами ман акрмнӣ ва аҳин ман ҳони алайҳи амре »

و در صحف است که اللَّه گفت: «انا اکرم من اکرمنی و اهین من هان علیه امری»

Ман ӯро гиромӣ дорам ки ӯ маро гиромӣ дорад , ва ӯро хор кунам ки ӯ фармони ман хор дорад . Бингар ин интиқом ки аз банда мекашад баҳақи худ , бонки ҳақи вайро банно бар мсомҳтаст ,у бештар он бошад ки дар гузорад . Аммо ҳуқуқи махлуқ ки дар он ҳеҷ мсомҳт наравад интиқоми аллоҳи лои ҷурм дар он бештар буд , то бидон ҳад ки гуфтаанд агар касеро савоби ҳафтод пайғомбар буд , ва як хасм дорад ба ним донг ки бар вай ҳайф карда буд , то он хасм аз вай розӣ нашавад дар биҳишт наравад .

من او را گرامی دارم که او مرا گرامی دارد، و او را خوار کنم که او فرمان من خوار دارد. بنگر این انتقام که از بنده می‌کشد بحق خود، بآنک حق وی را بنا بر مسامحت است، و بیشتر آن باشد که در گذارد. اما حقوق مخلوق که در آن هیچ مسامحت نرود انتقام اللَّه لا جرم در آن بیشتر بود، تا بدان حد که گفته‌اند اگر کسی را ثواب هفتاد پیغامبر بود، و یک خصم دارد به نیم دانگ که بر وی حیف کرده بود، تا آن خصم از وی راضی نشود در بهشت نرود.

Пас ҳуқуқи халқи нигоҳ бояд дошт , ва дар мурооти он бҷд бояд кушед , хоссаи ҳуқуқи занон ва ҳам ҷеффатон ки раби Алъоламин дарин ояти ниёбат эшон медорад , ва аз шавҳарон дар хости муроот эшон мекунад . Ва Мустафо ъ фармуд : « хиркми хиркми лоҳлаҳу анои хиркми лоҳлӣ »

پس حقوق خلق نگاه باید داشت، و در مراعات آن بجدّ باید کوشید، خاصه حقوق زنان و هم جفتان که رب العالمین درین آیت نیابت ایشان می‌دارد، و از شوهران در خواست مراعات ایشان میکند. و مصطفی ع فرمود: «خیرکم خیرکم لاهله و انا خیرکم لاهلی»

Ва қол « астўсўои болнсоءи хирои Фонҳни ъўони ъндкми лои тмлкни лонФсҳни шиӣо ,у анмои ахзтмўҳни бомонаи аллоҳу астҳллтми Фрўҷҳни бклмаҳ »

و قال «استوصوا بالنساء خیرا فانهنّ عوان عندکم لا تملکن لانفسهن شیئا، و انما اخذتموهن بامانة اللَّه و استحللتم فروجهن بکلمة»

Гуфт ин занони зер дастон шумоанд ва амонат худоанд бнздики шумо , бо эшон некуӣ кунед ва эшонро хайр хоҳед , хосса ки порсо бошанду шоиста ки зани порсои шоистаи сабаби осоиш мард бошад ,у ёри вай дар дайн .

گفت این زنان زیر دستان شمااند و امانت خدااند بنزدیک شما، با ایشان نیکویی کنید و ایشان را خیر خواهید، خاصه که پارسا باشند و شایسته که زن پارسای شایسته سبب آسایش مرد باشد، و یار وی در دین.

Рӯзии умр хитоб гуфт ё расӯли аллоҳ аз дунё чаҳ гирам ва чаҳ баргузинам ? расӯл ҷавоб дод : « литхзи аҳдкми лсонои зокроу қлбои шокроу завҷаи муъмина »

روزی عمر خطاب گفت یا رسول اللَّه از دنیا چه گیرم و چه برگزینم؟ رسول جواب داد: «لیتخذ احدکم لسانا ذاکرا و قلبا شاکرا و زوجة مؤمنة»

Гуфт забонии зокиру дилии шокиру зании шоистаи порсо . Бингар то зани шоистаро чаҳ манзалати ниҳод ки қарини зикр ва шукр кард ! ва маълумаст ки зикри забону шукри дил на аз дунёст балки ҳақиқат дайнаст , зани порсо ки қарин он кард ҳамчунонаст . Абӯи сулаймони дороӣ азинҷо гуфт : ҷуфти шоиста аз дунё нест ки аз охиратаст , яъне ки туро фориғ дорад то бакори охирати пардозӣ , ва агар турои млолтӣ дар мувозибати ибодат падед ояд ки дил дар он кӯфта шавад вази ибодати бозамонӣ , дидору мушоҳидаи ваии инсӣу осоишӣ дар дили орад , ки он қӯт боз ояд ,у рағбати тоъат бар ту тоза гардад амири алмؤмнини алии алайҳи ассалом азинҷо гуфт : роҳату осоиши якборагӣ аз дили бози мгирид ки дил аз он нобӣно шавад . Расӯли худо ъ гоҳ будӣ ки дар мукошифоти кории азим бар ваии даромадӣ , ки қолаби ваии тоқат он надоштанӣ бъоӣшаҳ гуфтӣ : « клминӣ ё ъоӣшаҳ »

گفت زبانی ذاکر و دلی شاکر و زنی شایسته پارسا. بنگر تا زن شایسته را چه منزلت نهاد که قرین ذکر و شکر کرد! و معلوم است که ذکر زبان و شکر دل نه از دنیاست بلکه حقیقت دین است، زن پارسا که قرین آن کرد همچنانست. ابو سلیمان دارایی ازینجا گفت: جفت شایسته از دنیا نیست که از آخرت است، یعنی که ترا فارغ دارد تا بکار آخرت پردازی، و اگر ترا ملالتی در مواظبت عبادت پدید آید که دل در آن کوفته شود وز عبادت بازمانی، دیدار و مشاهده وی انسی و آسایشی در دل آرد، که آن قوت باز آید، و رغبت طاعت بر تو تازه گردد امیر المؤمنین علی علیه السّلام ازینجا گفت: راحت و آسایش یکبارگی از دل باز مگیرید که دل از آن نابینا شود. رسول خدا ع گاه بودی که در مکاشفات کاری عظیم بر وی درآمدی، که قالب وی طاقت آن نداشتنی بعائشه گفتی: «کلّمینی یا عائشة»

Бойени сухани хостӣ ки худро қӯтӣ диҳад то тоқат кашӣдан бор ваҳй дорад , пас чун вайро фазин олам додандӣ , ва он қӯт тамом шудӣ тишнагии он кор бар вай ғолиб шудӣ , гуфтӣ

باین سخن خواستی که خود را قوتی دهد تا طاقت کشیدن بار وحی دارد، پس چون وی را فازین عالم دادندی، و آن قوت تمام شدی تشنگی آن کار بر وی غالب شدی، گفتی

« арҳно ё балол ! » .

«ارحنا یا بلال!».

Пас рӯй бнмоз оварадӣ ,у қурраи алъайни худ дар намоз боз ёфтӣ , чунонк дар хабараст : « ҷаълати қурраи Айнии фии алслоаҳ »

پس روی بنماز آوردی، و قرة العین خود در نماز باز یافتی، چنانک در خبرست: «جعلت قرّة عینی فی الصّلاة»

Ъоӣшаҳ гуфт : аз он пас ки рӯй бнмоз оварадӣ гӯйии ҳаргизи моро нашнохт , ва мо ӯро нашнохтем , ва будӣ ки дар таҷаллии ҷалоли чунон мустағриқ шудӣ ки гуфтӣ

عائشة گفت: از آن پس که روی بنماز آوردی گویی هرگز ما را نشناخت، و ما او را نشناختیم، و بودی که در تجلی جلال چنان مستغرق شدی که گفتی

« лии маъаи аллоҳи вақти лои исънии ғайри рабӣ » .

«لی مع اللَّه وقت لا یسعنی غیر ربّی».

Дар олами таҳқиқи ин гардишро стар ва таҷаллӣ хонанд , агар на стар ҳақ будӣ дар муъоризаи ҷалоли таҷаллии банда дар он бсухтӣ , ва бо стўоти султони ҳақоиқ пой надоштӣ . Ва илайҳи алошораҳи бқўлаҳ : « луи кашфҳо лоҳрқти сбҳоти виҷҳаи кули шайъи ءи адркаҳи Басра »

در عالم تحقیق این گردش را ستر و تجلی خوانند، اگر نه ستر حق بودی در معارضه جلال تجلی بنده در آن بسوختی، و با سطوات سلطان حقایق پای نداشتی. و الیه الاشارة بقوله: «لو کشفها لاحرقت سبحات وجهه کل شی‌ء ادرکه بصره»

Он меҳтари олам ва он Сайиди мамлакат банӣ одам , ки гоҳи гоҳ истиғфор кардӣ он талаби стар буд , ки мекард ?фони алғФри ҳўи алстру алостғФори талаби алғФр . Он гуҳи стар ваии ин буд ки соъатӣ бо Оиша пардохтӣ ва бо вай айш кардӣ . Аз ӣнҷо гуфтаанд дар васфи авлиёъ : ки азои таҷаллии ?лаами тошўоу ази астари алайҳими рдўои илои алҳзи Фъошўои абӯи абди аллоҳи ҳФиФро гуфтанд ки абди арраҳими истахрӣ чаро бо саги бонон бдшт мешаваду қабо май бандад ? гуфт « итхФФи ман сиқли мо алайҳ » . Мехоҳад ки аз бори вуҷӯди сабк тар гардад ,у дамии барзанад , ва иқрб манеҳ қавли алқоӣл :

آن مهتر عالم و آن سید مملکت بنی آدم، که گاه گاه استغفار کردی آن طلب ستر بود، که میکرد فان الغفر هو الستر و الاستغفار طلب الغفر. آن گه ستر وی این بود که ساعتی با عایشه پرداختی و با وی عیش کردی. از اینجا گفته‌اند در وصف اولیاء: که اذا تجلّی لهم طاشوا و اذ استر علیهم ردّوا الی الحظّ فعاشوا ابو عبد اللَّه حفیف را گفتند که عبد الرحیم اصطخری چرا با سگ بانان بدشت می‌شود و قبا می‌بندد؟ گفت «یتخفف من ثقل ما علیه». میخواهد که از بار وجود سبک‌تر گردد، و دمی برزند، و یقرب منه قول القائل:

Мегуяд баҳона ҷӯям ки туро фаромӯш кунам ту дар ёди ое баҳона бигурезад ва ман хираи фурӯи монам .

میگوید بهانه جویم که ترا فراموش کنم تو در یاد آیی بهانه بگریزد و من خیره فرو مانم.

Пер тариқат гуфт : илоҳӣ чун аз ёфт ту сухан гӯйанд аз илм худ бигурезам , бар Зуҳра худ битарсам , дар ғифлати овезам , ҳамвора аз султони аён дар пардаи ғайб май овезам , таҳи комам бе локини хештанро дар ғалатии афканам то дамӣ бар занам .

پیر طریقت گفت: الهی چون از یافت تو سخن گویند از علم خود بگریزم، بر زهره خود بترسم، در غفلت آویزم، همواره از سلطان عیان در پرده غیب می‌آویزم، ته کامم بی لکن خویشتن را در غلطی افکنم تا دمی بر زنم.