Қавлаи таъолӣ : тлки алрсли Фзлнои бъзҳми алии баъзи алоиаҳ . . . . Пайғомбарони ҳама навохтагонанд , хоссаи мурсалон ки баргузидагон ва мҳинонанд , локин на чун пайғомбари мо Муҳамади арабӣу Мустафои ҳошимӣ , ки Сайид эшонасту Сайиди сарону срўронст , кули камолу ҷумла ҷамоласт , қиблаи иқболу моя аФзоласт , хирадро ҷону ҷонро дониш , дилро умеду сарро ороиш , на қӯт ӯ чун қрти дигари пайғомбарон , на мураккаб ӯ чун мураккаби эшон , агар ончии қӯти хоси вай буд ва аз ҳазрати ъндити бодрори марҷони вайро равон буд , ва аз он ин хабар боз дод ки азл ъанд рабӣ , итъмнӣу исқинӣ , агар як зарра аз он одами сафии бчшидӣ , ё насиб Мӯсо кулем ва исо наҷай омадӣ , заҳри роҳи эшон гаштӣу боргоҳи эшон ҳаргизи тоқати кашиш он надоштӣ . Азинҷо ҳаме гуфт : лии маъаи аллоҳи вақти лои исънии фӣаи малики муқаррабу лои набии мурсал ва чунонк қӯти ваии дигар буд , мураккаби ваии дигар буд , ки шаш ҳазор соли анбиёро пешӣ дод , гуфт чндонк тоқат доред , мураккабҳо бдўониду бмқдмаҳи лашкару талиъаи беруни равед , ки чун мо пой дар мураккаби оварем , бики майдон аз ҳама даргузарем , нҳни алохрўни алсобқўни анбиёро ки аз пеш фиристоданд , ҳама аз баҳри тамҳиди қавоиди кор вай фиристоданд , одамро гуфтанд : рӯи шароби инс дар ҷоми қудс нӯш кун , бсрои саодат назарӣ кун , бсрои шақоват гузарӣ кун , бибастон фазл дар нигар , аз зиндони адл бар андеш , аз онҷои бози ой , фарзандонро хабари даҳ , ки эшон уммати он касанд ки фарзанди наҷиб ӯ хоҳад буд . Баъд аз он Идрӣсро гуфтанд рӯи барин миъроҷи рӯҳонӣ , барин гулшани баланд бар шӯ , нек таъаммул кун , давр ҳар фалакиро сайр ҳар ахтариро нек бингар басони марди мунаҷҷим , то рӯзгори саодат кӣ хоҳад буд , ки сарои пардаи шаръи мутаҳҳари Муҳамад мурсал бизананду итноби он аз қоф то қоф бикашанд , баъд аз он иброҳӣми халилро амр омад ки рӯи басони код худоӣ бош дар замини ҳиҷоз , хиттаи ҳарамро нишон бар каш , дар замин шом назул ӯ бисоз , ки ҳар куҷои меҳтари чуну буд , коди худо кам аз халил нишоед ва . Баъд аз он Мӯсоро амр омад : ки эй Мӯсои рӯи басони аспоаҳи солорӣ , Асо бар сифт на , ва бо он марди тоғӣ ки أнои рбкм алأълӣ мегуяд ҷанг кун , ӯро бдрё дар ор , боб бикаш , то чун даравишони уммати Муҳамад мурсал даройанду сар бар саҷда ниҳанду бандаи вори субҳони рабӣ алоълӣ гӯйанд зулмати нафаси он марди тоғии хилвати селоати эшонро раҳматӣ наёрад . Баъд аз он хитоб омад : ки эй исо , ту дар ойу мбшрои брсўл мубашшир бош , бигӯӣ ки бар асари ман Сайиди валад одам меояд , эй исо ! дар осмон чаҳорум мебош то охири аҳд ки душмани давлат ӯ берун ояд , аз маркази чаҳоруми қадам бар сахраи байти алмуқаддас на ва он душманро ҳалок кун , одам дар муқаддамаи басони муждадиҳанда буд , Идрӣси басони мунаҷҷим , абрҳими басони коди худо , Мӯсои басони аспоаҳи солори исои басони ҳоҷибу мубашшир , ҳамаи олам аз баҳр ӯ ороста ,у ҳама дар кор ӯ бархеста , шаръҳоро шаръ ӯ насх карда , ва ақдҳоро ақд ӯ фасх карда , кори кор ӯ , шаръи шаръ ӯ , ҳарами ҳарам ӯ , иззати иззат ӯ , агар на ҷамолу ъз ӯ будӣ на ҳамоно ки паргори қудрат дар доираи вуҷӯди бгштӣ , ё одаму одамиёнро ному нишон будӣ лўлоки лмои хилқати алкўнин .

قوله تعالی: تِلْکَ الرُّسُلُ فَضَّلْنا بَعْضَهُمْ عَلی‌ بَعْضٍ الآیة.... پیغامبران همه نواختگان‌اند، خاصه مرسلان که برگزیدگان و مهینان‌اند، لکن نه چون پیغامبر ما محمد عربی و مصطفی هاشمی، که سید ایشانست و سید سران و سرورانست، کل کمال و جمله جمال است، قبله اقبال و مایه افضال است، خرد را جان و جان را دانش، دل را امید و سر را آرایش، نه قوت او چون قرت دیگر پیغامبران، نه مرکب او چون مرکب ایشان، اگر آنچه قوت خاص وی بود و از حضرت عندیّت بادرار مرجان وی را روان بود، و از آن این خبر باز داد که اظل عند ربی، یطعمنی و یسقینی، اگر یک ذره از آن آدم صفی بچشیدی، یا نصیب موسی کلیم و عیسی نجی آمدی، زهر راه ایشان گشتی و بارگاه ایشان هرگز طاقت کشش آن نداشتی. ازینجا همی گفت: لی مع اللَّه وقت لا یسعنی فیه ملک مقرب و لا نبی مرسل و چنانک قوت وی دیگر بود، مرکب وی دیگر بود، که شش هزار سال انبیا را پیشی داد، گفت چندانک طاقت دارید، مرکبها بدوانید و بمقدمه لشکر و طلیعه بیرون روید، که چون ما پای در مرکب آوریم، بیک میدان از همه درگذریم، نحن الآخرون السابقون انبیا را که از پیش فرستادند، همه از بهر تمهید قواعد کار وی فرستادند، آدم را گفتند: رو شراب انس در جام قدس نوش کن، بسرای سعادت نظری کن، بسرای شقاوت گذری کن، ببستان فضل در نگر، از زندان عدل بر اندیش، از آنجا باز آی، فرزندان را خبر ده، که ایشان امّت آن کس اند که فرزند نجیب او خواهد بود. بعد از آن ادریس را گفتند رو برین معراج روحانی، برین گلشن بلند بر شو، نیک تأمل کن، دور هر فلکی را سیر هر اختری را نیک بنگر بسان مرد منجم، تا روزگار سعادت کی خواهد بود، که سراپرده شرع مطهر محمد مرسل بزنند و اطناب آن از قاف تا قاف بکشند، بعد از آن ابراهیم خلیل را امر آمد که رو بسان کد خدای باش در زمین حجاز، خطّه حرم را نشان بر کش، در زمین شام نزل او بساز، که هر کجا مهتر چنو بود، کد خدا کم از خلیل نشاید و. بعد از آن موسی را امر آمد: که ای موسی رو بسان اسپاه سالاری، عصا بر سفت نه، و با آن مرد طاغی که أَنَا رَبُّکُمُ الْأَعْلی‌ میگوید جنگ کن، او را بدریا در آر، بآب بکش، تا چون درویشان امت محمد مرسل درآیند و سر بر سجده نهند و بنده‌وار سبحان ربی الاعلی گویند ظلمت نفس آن مرد طاغی خلوت سلوت ایشان را رحمتی نیارد. بعد از آن خطاب آمد: که ای عیسی، تو در آی و مبشرا برسول مبشر باش، بگوی که بر اثر من سید ولد آدم می‌آید، ای عیسی! در آسمان چهارم می‌باش تا آخر عهد که دشمن دولت او بیرون آید، از مرکز چهارم قدم بر صخره بیت المقدس نه و آن دشمن را هلاک کن، آدم در مقدمه بسان مژده دهنده بود، ادریس بسان منجم، ابرهیم بسان کد خدا، موسی بسان اسپاه سالار عیسی بسان حاجب و مبشّر، همه عالم از بهر او آراسته، و همه در کار او برخاسته، شرعها را شرع او نسخ کرده، و عقدها را عقد او فسخ کرده، کار کار او، شرع شرع او، حرم حرم او، عزت عزت او، اگر نه جمال و عزّ او بودی نه همانا که پرگار قدرت در دایره وجود بگشتی، یا آدم و آدمیان را نام و نشان بودی لولاک لما خلقت الکونین.

Гуфтаанду рафъи бъзҳм дараҷот ишоратаст бмстФии слии аллоҳи алайҳу ?алау силаму ташрифу такрими вайро . Ва ғайрати дӯстиро сариҳи бнгФт то дар мадҳ балиғтар бошаду бдўстии наздиктар .

گفته‌اند وَ رَفَعَ بَعْضَهُمْ دَرَجاتٍ اشارتست بمصطفی صلّی اللَّه علیه و آله و سلم و تشریف و تکریم وی را. و غیرت دوستی را صریح بنگفت تا در مدح بلیغتر باشد و بدوستی نزدیکتر.

Овардаанд ки чун бандаи худоиро дӯст дорад , худои вайро дар миёни халқ машҳур гирданд ва чун худои бандаро дӯст дорад , вайро аз халқ бапушанд ва мастур дорад , то касро бар сари дӯстии вай итилоъ набӯд .

آورده‌اند که چون بنده خدای را دوست دارد، خدای وی را در میان خلق مشهور گرداند و چون خدای بنده را دوست دارد، وی را از خلق بپوشاند و مستور دارد، تا کس را بر سر دوستی وی اطلاع نبود.

Пер тариқат гуфт дар дӯстии ғайрат аз бобаст , ва ҳар дил дар он дӯстӣ ва ғайрат нест харобаст . Наср ободӣ гуфт алҳақ ғаюр ва ман ғайритаҳи анаи лами иҷъли илайҳи триқои сўоаҳ . Ва ҳам азин бобаст ки Мустафои слии аллоҳи алайҳу ?алау силам бо аъробе мбоиът кард дар асбӣ ,у аъробии ақолти хост , расӯли вайро ақолт кард , аъробӣ гуфт ъмрки аллоҳи ммни анат ? ту аз кадоми қабӣла ва чаҳ мардӣ ? расӯл гуфт « анои амрؤи ман Қурайш »

پیر طریقت گفت در دوستی غیرت از باب است، و هر دل در آن دوستی و غیرت نیست خرابست. نصر آبادی گفت الحق غیور و من غیرته انه لم یجعل الیه طریقا سواه. و هم ازین بابست که مصطفی صلّی اللَّه علیه و آله و سلم با اعرابیی مبایعت کرد در اسبی، و اعرابی اقالت خواست، رسول وی را اقالت کرد، اعرابی گفت عمرک اللَّه ممن انت؟ تو از کدام قبیله و چه مردی؟ رسول گفت «انا امرؤ من قریش»

Яке аз ёрон гуфт он аъробиро кФоки ҷФоءи ани ло търФ набик . Баъзе уламо гуфтанд Мустафои слии аллоҳи алайҳу ?алау силам , ғайратро номи хеш сариҳ бигуфту ончӣ бар лафз саҳобӣ рафт ки пайғомбари хешро менашиносӣ таъриф буд , то бар аъробӣ пӯшида намонад ки вай пайғомбараст слии аллоҳи алайҳу ?алау силам .

یکی از یاران گفت آن اعرابی را کفاک جفاء ان لا تعرف نبیّک. بعضی علما گفتند مصطفی صلّی اللَّه علیه و آله و سلم، غیرت را نام خویش صریح بگفت و آنچه بر لفظ صحابی رفت که پیغامبر خویش را می‌نشناسی تعریف بود، تا بر اعرابی پوشیده نماند که وی پیغامبر است صلّی اللَّه علیه و آله و سلم.

ё أиҳои аллазӣнаи омнўои أнФқўои ммои рзқнокми алоиаҳ . . . Аҳли таҳқиқ аз роҳи тадқиқи бмнқоши фаҳми азин ояти латифа берун оварда анд гуфтанд лои байъ фӣа ишоратаст бойени мбоиът ки раб Алъоламин гуфт إни аллоҳи уштурии ман алмؤмнини алоиаҳ . Мустафои слии аллоҳи алайҳу ?ала ва силам гуфт « анноси ғодён : Фмбтоъ нафса Фмътқҳоу боиъ нафса Фмўбқҳо »

یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا أَنْفِقُوا مِمَّا رَزَقْناکُمْ الآیة... اهل تحقیق از راه تدقیق بمنقاش فهم ازین آیت لطیفه بیرون آورده‌اند گفتند لا بَیْعٌ فِیهِ اشارتست باین مبایعت که رب العالمین گفت إِنَّ اللَّهَ اشْتَری‌ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ الآیة. مصطفی صلّی اللَّه علیه و آله و سلم گفت «الناس غادیان: فمبتاع نفسه فمعتقها و بایع نفسه فموبقها»

Ва он манзалати мқтсдонст ки худоиро ъз ва ҷл бомед биҳишту талаб савоб парастанд ,у лои хулаи ишорати бон муҳаббатаст ки раб алъзаҳ гуфт إни аллоҳи иҳби алтўобини ҷой дигар гуфту аллоҳи иҳби алмҳснин ва ин ишорат ба манзалати собқонст , ки худоиро ъзу ҷли бдўстӣ ва шавқ парастанд ,у лои шФоъаҳи ишорати бмнзлти золмонст , ки аз дараҷаи муқтасидону собиқони вомонднд , ва дар ибодати худои ҳама тақсир карданд , аммо дил аз шафоати расӯли худо бар нагирифтанд ки гуфт : « шафоатии лоҳли алкбоӣри ман умматӣ » .

و آن منزلت مقتصدانست که خدای را عز و جل بامید بهشت و طلب ثواب پرستند، وَ لا خُلَّةٌ اشارت بآن محبت است که رب العزة گفت إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ التَّوَّابِینَ جای دیگر گفت وَ اللَّهُ یُحِبُّ الْمُحْسِنِینَ و این اشارت به منزلت سابقانست، که خدای را عز و جل بدوستی و شوق پرستند، وَ لا شَفاعَةٌ اشارت بمنزلت ظالمانست، که از درجه مقتصدان و سابقان واماندند، و در عبادت خدای همه تقصیر کردند، اما دل از شفاعت رسول خدا بر نگرفتند که گفت: «شفاعتی لاهل الکبائر من امتی».

Ишорати ҷумла оят онаст ки ҳар ки дар дунё ки сарои касб ва амаласт , азин се манзили бозмонд ва ба яке аз он нарасад , фардо дар қиёмат аз он бозмондатар ва давртар буд , ки аллоҳ мегуяд он рӯзӣаст ки лои байъи фӣау лои хулау лои шФоъаҳ .

اشارت جمله آیت آنست که هر که در دنیا که سرای کسب و عملست، ازین سه منزل بازماند و به یکی از آن نرسد، فردا در قیامت از آن بازمانده تر و دورتر بود، که اللَّه میگوید آن روزی است که لا بَیْعٌ فِیهِ وَ لا خُلَّةٌ وَ لا شَفاعَةٌ.