Қавлаи таъолӣ : ё أиҳои аллазӣнаи омнўои лои тбтлўои сдқоткми болмну алأзии қоли ибни аббоси лои тбтлўои сдқоткми болмни алии аллоҳ . Худои ъз ва ҷл мегуяд эй шумо ки имони овардеду дасти бҳлқаҳи бандагӣ мо задед ,у бҳбли исмати мо дар овехтед , роҳи бандагӣ на онаст ки бигард худ нигаред , ва дар тоъати миннат бар мо наед , ки ҳар чаҳ шумо кунед бтўФиқу иродати мост : дилат . Ки кушода шуд мо кушодем , тавфиқ ки ёфтӣ мо додем , мўосоаҳ ки кардӣ бо дарвеш мо хостем , ва мо ронадем , пас ҳамаи миннати морост , ки сохтани ҳама аз мосту пардохтан бар мо . Броءи бен ъозб гуфт расӯли худоро дидам рӯзи хандақ ки ин калимоти ибн равоҳа мегуфт « аллоҳами луи лои анати мо аҳтдиноу лои тсдқноу лои слинои Фонзли сакинаи ълиноу сабти алоқдоми ани лоқино » мегуяд бори худоё агар на анояти ту будӣ , моро дар кӯии тавҳид чаҳ роҳ будӣ ?у ренеи тавфиқи ту будӣ , моро ба кори хайр чаҳ тавон будӣ ?

قوله تعالی: یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لا تُبْطِلُوا صَدَقاتِکُمْ بِالْمَنِّ وَ الْأَذی‌ قال ابن عباس لا تبطلوا صدقاتکم بالمن علی اللَّه. خدای عز و جل میگوید ای شما که ایمان آوردید و دست بحلقه بندگی ما زدید، و بحبل عصمت ما در آویختید، راه بندگی نه آنست که بگرد خود نگرید، و در طاعت منت بر ما نهید، که هر چه شما کنید بتوفیق و ارادت ماست: دلت. که گشاده شد ما گشادیم، توفیق که یافتی ما دادیم، مواساة که کردی با درویش ما خواستیم، و ما راندیم، پس همه منت ماراست، که ساختن همه از ماست و پرداختن بر ما. براء بن عازب گفت رسول خدا را دیدم روز خندق که این کلمات ابن رواحه میگفت «اللهم لو لا انت ما اهتدینا و لا تصدقنا و لا صلّینا فانزل سکینة علینا و ثبت الاقدام ان لاقینا» میگوید بار خدایا اگر نه عنایت تو بودی، ما را در کوی توحید چه راه بودی؟ و رنه توفیق تو بودی، ما را به کار خیر چه توان بودی؟

Он бечора ки дар тоъати миннат бар аллоҳ май наад аз онаст ки роҳи бандагӣ гум карда , тоъати худро вазн май наад ва онро бузург мебинаду назари дилу дида аз он май бнгрдонд , ва дар роҳи ҷавонмардии худро дар тоъат дидан гбркӣаст , ва аз он нгрстни айни дугонагӣ !

آن بیچاره که در طاعت منت بر اللَّه می‌نهد از آنست که راه بندگی گم کرده، طاعت خود را وزن می‌نهد و آن را بزرگ می‌بیند و نظر دل و دیده از آن می‌بنگرداند، و در راه جوانمردی خود را در طاعت دیدن گبرکی است، و از آن نگرستن عین دوگانگی!

Ва гуфтаанд лои тбтлўои сдқоткми болмну алأзӣ яъне болмни алӣ алсоӣл мегуяд садақаҳои хеш табоҳ макунед бонки миннат бар дарвеш наед , марди тавонгар ки миннат бар дарвеши минҳди бончаҳ буи медиҳад , аз онаст ки шарафи дарвешӣу ртбти даравишони нашинохта ва надониста ки эшон имрӯз мулӯк ҷаҳонанд , чунонк дар хабараст

و گفته‌اند لا تُبْطِلُوا صَدَقاتِکُمْ بِالْمَنِّ وَ الْأَذی‌ یعنی بالمن علی السائل میگوید صدقه‌های خویش تباه مکنید بآنک منت بر درویش نهید، مرد توانگر که منت بر درویش مینهد بآنچه بوی میدهد، از آنست که شرف درویشی و رتبت درویشان نشناخته و ندانسته که ایشان امروز ملوک جهانند، چنانک در خبرست‌

« мулӯки таҳти атмор »

«ملوک تحت اطمار»

Ва фардои бпонсди соли пеш аз тавонгарон дар биҳишт шаванд , кадоми шарафи азин бузургвортар ! кадоми неъмати азин тамомтар ! қоли абӯи алдрдоءи аҳби алФқри тўозъои лрбӣу аҳби аламути аштёқои илои рабӣу аҳби алмрзи ткФирои лхтиӣтӣ ва рӯй ан алнабӣ слии аллоҳи алайҳу ?алау силами қоли лаълӣ ё алии анки фақири аллоҳи Флои тнҳри алФқроءу қрбҳми тқрбои ман аллоҳи ъзу ҷл , расӯли худои алиро гуфт эй алӣ , ту дарвеши худоӣ , нигар то даравишонро боз назанӣ ва боишон тақарруб кунӣу наздикии ҷӯӣ , то биллоҳи наздики шӯй . Пас сазоӣ тавонгар онаст ки миннат бар дарвеш наниҳад бал ки аз дарвеши миннати пазирад , ва ӯро тӯҳфаи ҳақи бнздик худ донад , ки дар хабараст : « ҳадяи аллоҳи илои алмؤмни алсоӣли алӣ боба »

و فردا بپانصد سال پیش از توانگران در بهشت شوند، کدام شرف ازین بزرگوارتر! کدام نعمت ازین تمامتر! قال ابو الدرداء احب الفقر تواضعا لربی و احب الموت اشتیاقا الی ربّی و احب المرض تکفیرا لخطیئتی و روی ان النبی صلّی اللَّه علیه و آله و سلم قال لعلی یا علی انک فقیر اللَّه فلا تنهر الفقراء و قرّبهم تقرّبا من اللَّه عزّ و جلّ، رسول خدای علی را گفت ای علی، تو درویش خدایی، نگر تا درویشان را باز نزنی و بایشان تقرب کنی و نزدیکی جویی، تا باللّه نزدیک شوی. پس سزای توانگر آنست که منت بر درویش ننهد بل که از درویش منت پذیرد، و او را تحفه حق بنزدیک خود داند، که در خبرست: «هدیة اللَّه الی المؤمن السائل علی بابه»

Ва чаро миннат бояд ниҳод бар дарвеш ки на ӯ бдрўиш медиҳад ё дарвеш аз вай месетанд , лои бал ки вай бхдоӣ медиҳаду худоӣ бдрўиш месипорад . Кзои қол алнабӣ слии аллоҳи алайҳу ?алау силам « ани алсдқаҳи лтқъи фии яди аллоҳ қабл ани тқъи фии яди алсоӣл »

و چرا منت باید نهاد بر درویش که نه او بدرویش میدهد یا درویش از وی می‌ستاند، لا بل که وی بخدای میدهد و خدای بدرویش می‌سپارد. کذا قال النبی صلّی اللَّه علیه و آله و سلم «ان الصدقة لتقع فی ید اللَّه قبل ان تقع فی ید السائل»

ё أиҳои аллазӣнаи омнўои أнФқўои ман таййиботи мо ксбтм бар забони ишорати ин хитоб бо ҷавонмардон тариқатаст , эшон ки чун дигарон таҳсил мол карданд , эшон тсФити ҳоли ҷустанд , дигарон бхрҷи моли бнъиму нози биҳишти расиданд , ва эшон бонифоқи ҳоли насими висол ҳақ ёфтанд , агар ҷӯяндаи биҳишт то таййиботи касби хеш инфоқ накунад ббҳшт намерасад , пас ҷӯяндаи ҳақи аввалитар , ки то касби аҳволу таййиботи аъмол дар набозад баҳақ нарасад . Ва бохтани аҳволу аъмол на онаст ки наёрад , бал ки биораду бгзорд , агар амали сиқлин дар орад дар он нанигараду оромгоҳу такяи гоҳ хеш насозад , ва бар тоъати хеш беш аз он тарсад ки осӣ бар маъсияти хеш , то ғуруру пиндор дар роҳ вай наёяду роҳ бар вай назанад .

یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا أَنْفِقُوا مِنْ طَیِّباتِ ما کَسَبْتُمْ بر زبان اشارت این خطاب با جوانمردان طریقت است، ایشان که چون دیگران تحصیل مال کردند، ایشان تصفیت حال جستند، دیگران بخرج مال بنعیم و ناز بهشت رسیدند، و ایشان بانفاق حال نسیم وصال حق یافتند، اگر جوینده بهشت تا طیّبات کسب خویش انفاق نکند ببهشت نمی‌رسد، پس جوینده حق اولی‌تر، که تا کسب احوال و طیّبات اعمال در نبازد بحق نرسد. و باختن احوال و اعمال نه آنست که نیارد، بل که بیارد و بگزارد، اگر عمل ثقلین در آرد در آن ننگرد و آرامگاه و تکیه گاه خویش نسازد، و بر طاعت خویش بیش از آن ترسد که عاصی بر معصیت خویش، تا غرور و پندار در راه وی نیاید و راه بر وی نزند.

Султони тариқати бӯи язиди бастомии қудси аллоҳ рӯҳа гуфт вақте нишаста будам бахотирам дар омад ки ман имрӯзи пери вақтаму ваҳиди асри хеш , пас бо худ афтодам , донистам ки он ғурурасту пиндор ки бар ман роҳ мезанад , бархестам бароаи хуросон фурӯ рафтам , дар миёни биёбони савганд ёд кардам ки аз ӣнҷо нарӯм , то мар ӯ амн нанамоянд , се шбонрўз онҷо бимонадам , рӯзи чаҳоруми мардӣ аъўр дидам бар роҳила нишаста ва меомад ва бар ваии нишони ошноёни пайдо , дасти беруни барадаму бошутур ишорат кардам ки бош , ҳам дар соъати ду пои уштури базмин фурӯ рафт , он марди аъўр дар ман нигараст , гуфт ҳони ҳон эй бо язид ! бидон май оре ки чашм фароз карда боз кунам , ва дар баста бигушоему бастомро бо аҳли бастом ва бо язидро ғарқа кунам , гуфтои ҳайбатӣ аз вай бар ман афтод , он гуҳ гуфтам аз куҷо май ое ? гуфт аз он ки боз ки ту он аҳд кардӣу паймони бастӣ , се ҳазор фарсанг омадаам , пас гуфт зинҳор эй боязид ки фирефта нашӯй ва бо пиндор наМонӣ ки он гуҳ аз ҷода ҳақиқат беафтӣ ! ин бигуфт ва рӯй аз ман бгрдонид ва рафт . Бӯ язид гуфт он гоҳ аз рӯй илҳоми басарам фурӯ гуфтанд ки эй боязид дар хазинаи фазли мо басии тоъат мутӣъонасту хизмати хидматкорон ,гар зонк моро хоҳии сӯзу ниёз бояд ва дар ду гудоз , шикастагии тану забону ғорати дилу ҷон !

سلطان طریقت بو یزید بسطامی قدس اللَّه روحه گفت وقتی نشسته بودم بخاطرم در آمد که من امروز پیر وقتم و وحید عصر خویش، پس با خود افتادم، دانستم که آن غرور است و پندار که بر من راه میزند، برخاستم براه خراسان فرو رفتم، در میان بیابان سوگند یاد کردم که از اینجا نروم، تا مر او امن ننمایند، سه شبانروز آنجا بماندم، روز چهارم مردی اعور دیدم بر راحله نشسته و می‌آمد و بر وی نشان آشنایان پیدا، دست بیرون بردم و باشتر اشارت کردم که باش، هم در ساعت دو پای اشتر بزمین فرو رفت، آن مرد اعور در من نگرست، گفت هان هان ای با یزید! بدان می‌آری که چشم فراز کرده باز کنم، و در بسته بگشایم و بسطام را با اهل بسطام و با یزید را غرقه کنم، گفتا هیبتی از وی بر من افتاد، آن گه گفتم از کجا می‌آیی؟ گفت از آن که باز که تو آن عهد کردی و پیمان بستی، سه هزار فرسنگ آمده‌ام، پس گفت زینهار ای بایزید که فریفته نشوی و با پندار نمانی که آن گه از جاده حقیقت بیفتی! این بگفت و روی از من بگردانید و رفت. بو یزید گفت آن گاه از روی الهام بسرّم فرو گفتند که ای بایزید در خزینه فضل ما بسی طاعت مطیعان است و خدمت خدمتکاران، گر زانک ما را خواهی سوز و نیاز باید و در دو گداز، شکستگی تن و زبان و غارت دل و جان!

Алшитони иъдкми алФқри лФқраҳ ,у аллоҳи ъзу ҷли иъдкми алмғФраҳи лкрмаҳ .

الشَّیْطانُ یَعِدُکُمُ الْفَقْرَ لفقره، و اللَّه عز و جل یعدکم المغفرة لکرمه.

Шайтон ки худ аз ҳақ дарвешаст , май ваъда дарвешӣ диҳад , ки ҳамон дорад ва дасташ бидон мерасад , худ хирман сӯхтааст , дигаронро хирман сӯхта хоҳад раби Алъоламин ки омрзгорсту бандаи навози ваъдаи мағфират ва карам медиҳад . Оре ҳар кас он кунад ки , сазоӣ ӯст , вази кӯзаи ҳамон бурун таровад ки дараваст . Кули иъмли алии шоклтаҳи даъвати худованди ъз ҷалола онаст ки гуфт идъўкми лиғФри лаками ман знўбкму даъвати шайтон , онаст ки гуфт إнмои идъўои ҳизбаи ликўнўои ман أсҳоби алсъири шайтон бар ҳирсу рағбат дунё мехонд ва ин бҳқиқт дарвешӣаст ,у аллоҳ бар қаноату талаб уқбо мехонд ва ин айн тавонгарӣаст . Дар дайни ваҷҳи тавонгарӣ ма , аз он ки дар дунёи қонеъ буд , аз халқ бениёз ,у бадал бо ҳақҳоам роз ,у фардо дар бустони фазлу карам дар баҳри аёни ғарқаи нури аъзам .

شیطان که خود از حق درویش است، می وعده درویشی دهد، که همان دارد و دستش بدان میرسد، خود خرمن سوخته است، دیگران را خرمن سوخته خواهد رب العالمین که آمرزگارست و بنده نواز وعده مغفرت و کرم میدهد. آری هر کس آن کند که، سزای اوست، وز کوزه همان برون تراود که دروست. کُلٌّ یَعْمَلُ عَلی‌ شاکِلَتِهِ دعوت خداوند عز جلاله آنست که گفت یَدْعُوکُمْ لِیَغْفِرَ لَکُمْ مِنْ ذُنُوبِکُمْ و دعوت شیطان، آنست که گفت إِنَّما یَدْعُوا حِزْبَهُ لِیَکُونُوا مِنْ أَصْحابِ السَّعِیرِ شیطان بر حرص و رغبت دنیا میخواند و این بحقیقت درویشی است، و اللَّه بر قناعت و طلب عقبی میخواند و این عین توانگری است. در دین وجه توانگری مه، از آن که در دنیا قانع بود، از خلق بی‌نیاز، و بدل با حق هام راز، و فردا در بستان فضل و کرم در بحر عیان غرقه نور اعظم.

Шайхи алислом Ансорӣ гуфт қудси аллоҳи рӯҳаи тавонгарӣ се чизаст : тавонгарӣ мол , ва тавонгарӣ хуй , ва тавонгарӣ дил . Тавонгарӣ моли се чизаст : ончӣ ҳалоласт меҳнатаст ,у ончӣ ҳаромаст лаънатаст ,у ончӣ афзӯнӣаст уқубатаст .

شیخ الاسلام انصاری گفت قدس اللَّه روحه توانگری سه چیز است: توانگری مال، و توانگری خوی، و توانگری دل. توانگری مال سه چیز است: آنچه حلال است محنت است، و آنچه حرام است لعنت است، و آنچه افزونی است عقوبت است.

Ва тавонгарӣ хуи се чизаст : хурсандӣу хушнӯдӣу ҷавонмардӣ . Ва тавонгарӣ дили се чизаст : ҳимматии ма аз дунё , Муродӣ ба аз уқбо , иштиёқии Фои дидори мавло .

و توانگری خو سه چیز است: خرسندی و خشنودی و جوانمردی. و توانگری دل سه چیز است: همتی مه از دنیا، مرادی به از عقبی، اشتیاقی فا دیدار مولی.

Иؤтии алҳкмаҳи ман ишоءи алоиаҳ . . . Гуфтаанд ки ҳикматро ҳақиқатӣасту смртӣ , аммо ҳақиқати ҳикмат шинохтан корӣаст сазои он кор ,у бнҳодн чизеаст бар ҷои он чиз ,у шинохт ҳар кас дар қолаби он кас ,у бдидни охир ҳар суханӣ бо аввали он , ва шинохтани ботин ҳар суханӣ дар зоҳири он ,у самараи ҳикмату зани мъомлт бо халқи нигаҳ доштанаст миёни шафқату мдоҳнт ,у вазни мъомлт бо худ нигаҳ доштанаст миёни биму умед ,у вазни мъомлт бо ҳақи нигаҳ доштанаст миёни ҳайбату инс , ҳикмати он нураст ки чун шуъоъи он бар ту зад , забони бсўоб зикр биорояд ,у дили бсўоб фикр биорояд ,у арқони бсўоб ҳаракат биорояд . Сухан ки гуяд бҳкмт гуяд , дилҳо рибоед , ҷонҳоро сайд кунад , фикрат ки кунад бҳкмт кунад , бозуввор парвоз кунад , дар малакӯти аъло ҷавлон кунад ,у ҷуз дар ҳазрати ъндит ошён насозад .

یُؤْتِی الْحِکْمَةَ مَنْ یَشاءُ الآیة... گفته‌اند که حکمت را حقیقتی است و ثمرتی، اما حقیقت حکمت شناختن کاری است سزای آن کار، و بنهادن چیزی است بر جای آن چیز، و شناخت هر کس در قالب آن کس، و بدیدن آخر هر سخنی با اول آن، و شناختن باطن هر سخنی در ظاهر آن، و ثمره حکمت و زن معاملت با خلق نگه داشتن است میان شفقت و مداهنت، و وزن معاملت با خود نگه داشتن است میان بیم و امید، و وزن معاملت با حق نگه داشتن است میان هیبت و انس، حکمت آن نور است که چون شعاع آن بر تو زد، زبان بصواب ذکر بیاراید، و دل بصواب فکر بیاراید، و ارکان بصواب حرکت بیاراید. سخن که گوید بحکمت گوید، دلها رباید، جانها را صید کند، فکرت که کند بحکمت کند، بازوار پرواز کند، در ملکوت اعلی جولان کند، و جز در حضرت عندیت آشیان نسازد.

Оре !у ҳаракат ки кунад бҳкмт кунад , дар ҳзираҳи рзоءи маҳбӯб ҷамъ карда ,у муроди худро дар он Фдоءи мурод аллоҳ карда ,у инси худ дар зикри ваии дида ,у назари худ табаъи назар вай дошта , ва бо ёди ваии баҳр чаҳ расад биёсуда , гуҳ дар майдони ҷалол бар мақоми ниёз аз ишқ ӯ сӯхта , гуҳ дар равзаи висол бар тахти ноз бо лутф ӯ орамида .

آری! و حرکت که کند بحکمت کند، در حظیره رضاء محبوب جمع کرده، و مراد خود را در آن فداء مراد اللَّه کرده، و انس خود در ذکر وی دیده، و نظر خود تبع نظر وی داشته، و با یاد وی بهر چه رسد بیاسوده، گه در میدان جلال بر مقام نیاز از عشق او سوخته، گه در روضه وصال بر تخت ناز با لطف او آرمیده.